YEREL
YÖNETİMLER
BÜTÇESİ
YEREL YÖNETİMLER
Yerel yönetimler, halkın mahalli müşterek nitelikteki
ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik hizmetler üreten, katılımcı
demokrasi ilkelerinin somut olarak yaşama geçtiği, idari ve mali
bakımdan özerk, demokratik yönetim birimleridir.
•İL ÖZEL İDARELERİ
•BELEDİYELER
•KÖY İDARELERİ
•BİRLİKLER
YEREL YÖNETİM KURULUŞLARININ BÜTÇELERİ
• 1-İl özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin bütçesi, mali yıl
içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına
ve harcamların yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır.
• 2-Mali yıl bütçesi, stratejik plan ve performans programları dikkate
alınarak izleyen iki yılın gelir ve gider tahminleri ile birlikte görüşülür
ve değerlendirilir.
• 3-Bütçe, kurumların plan ve programlarının gerekleri ile fayda ve
maliyet unsurları göz
önünde tutularak verimlilik, tutumluluk
ilkeleri ile uluslar arası standartlara uygun olarak hazırlanır ve
uygulanır.
• 4-Bütçe;gider,gelir ve finansmanın ekonomik sınıflandırması
bölümlerinden oluşur.
•
İL ÖZEL İDARELERİN MALİ
YAPISI
İl özel idarelerinin kuruluşu herhangi bir şekle bağlı değildir, ilin kurulmasına dair
kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.
• a) Gelirler
• Bu gelirler 2 grup altında toplanabilir:
• Özgelirler: Vergiler, harçlar, ücretler, yasal katkılar, yatırım ve aktivite gelirleri,
taşınır-taşınmaz mal gelirleri, ortaklıklar ve banka gelirleri ve diğer özgelirler,
• Devlet Gelirlerinden Ayrılan Paylar: İl özel idarelerine 2380 sayılı Kanun uyarınca
genel bütçe vergi gelirlerinden %1.12 oranında verilen pay nüfus esasına göre
dağıtılmaktadır.
b)Giderler
• İl özel idarelerinin giderleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:
• Kanunlarla verilen yerel hizmet ve sorumluluklarını yerine getirmek için yapılan
giderler,
• İdari ve personelle ilgili giderler,
• Özel kanunlar, kararlar, ortaklıklar, ödemeler ve benzeri harcamalar,
• Mülkleri için vergiler, harçlar, ücretler ve sigortalar.
BELEDİYELERİN MALİ
YAPILARI
Belediye gelirlerini 4 ana grupta mütalaa edebiliriz. Bunlar:
• 1-Öz gelirler
• 2-Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Ayrılan Paylar
• 3-Devlet yardımları
• 4-Borçlanmalar, cezalar ve diğer gelirler.
1.Öz gelirler
• Belediyelerin öz gelirleri ;vergiler, harçlar, harcamalara katılma
payları, diğer paylar ve ücrete tabi işlerden elde edilen gelirler
olarak ayırabiliriz.
Belediye vergileri
Belediye Gelirleri Kanunu dahilinde belediyelerin tahsile yetkili
olduğu vergiler şunlardır:
• İlan ve Reklam Vergisi
• Eğlence Vergisi
• Çeşitli Vergiler (Haberleşme Vergisi, Elektrik ve Havagazı
Tüketim Vergisi, Yangın Sigortası Vergisi, Çevre Temizlik Vergisi)
Belediye harçları
• Belediye Gelirleri Kanunu dahilinde belediyelerin tahsile yetkili
olduğu harçlar şunlardır:
• -İşgal Harcı
• -Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı
• -Kay Suları Harcı
• -Tellallık Harcı
• -Hayvan Kesimi, Muayene ve Denetleme Harcı
• -Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcı
• -Bina İnşaat Harcı
• -Çeşitli Harçlar (Kayıt ve suret harcı, İmar ile ilgili harçlar, İşyeri
açma izni harcı, Muayene, ruhsat ve rapor harcı, Sağlık belgesi
harcı)
Harcamalara katılma payı
Belediye Gelirleri Kanunu dahilinde belediyelerin tahsile yetkili
olduğu harcamalara katılma payları şunlardan oluşmaktadır:
•-Yol harcamalarına katılma payı
•-Kanalizasyon harcamalarına katılma payı
•-Su tesisleri harcamalarına katılma payı
Ücrete tabi işler
•Belediyeler harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve
ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için
belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret
almaya yetkilidir.
Diğer paylar
•2464 sayılı Kanunun mükerrer 97 nci maddesine göre, Türkiye
Büyük Millet Meclisine bağlı milli saraylar hariç belediye ve
mücavir alan sınırları içinde gerçek ve tüzelkişilerce işletilen her
türlü müzelerin giriş ücretlerinin % 5'i belediye payı olarak ayrılır.
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden
işletmelerince, 3213 sayılı Maden Kanununun 14 üncü
maddesinde yer alan paylara ilaveten yıllık satış tutarının % 0,2'si
nispetinde belediye payı ayrılır.
Devlet gelirlerinden ayrılan paylar
•1981 yılında çıkarılan 2380 sayılı Yasa ile genel bütçe gelirleri
tahsilatının belli bir yüzdesi belediyelere ayrılmaktadır.
Devlet yardımları
•Hem Maliye Bakanlığı bütçesine hem de diğer bakanlıkların
bütçesine mahalli idarelere yardım amacıyla ödenek konulup,
mahalli idarelere gönderilmesi söz konusudur.
KÖY BÜTÇESİ VE GELİRLERİ
• Köy bütçesi, ihtiyar meclisi ile muhtar tarafından hazırlanarak
köyün bağlı olduğu mülki idare amiri tarafından onaylandıktan
sonra yürürlüğe girer.
• Köy gelirleri arasında imece ve salma önem taşır. İmece köye
özgü bir kurumdur. Köyün zorunlu işlerinin yapılması için, köy
halkının ortaklaşa çalışmalarına imece denir. Köy Kanunu,
imece ile yapılabilecek işler konusunda muhtar ve ihtiyar
meclisine geniş bir yetki tanımıştır. Köy Kanunu, bütün köylüyü
imece ile yükümlü kılmaktadır. Kimlerin ne kadar ve ne gibi işte
çalışacaklarını ihtiyar meclisi saptar.
KÖY BÜTÇESİ VE GELİRLERİ
• Köy gelirlerinden olan salma bir aile vergisidir. Salmanın
yükümlüsü, köyde oturanlardır. Köyde oturmamakla beraber
köy ile maddi ilişkisi olanlar da salma mükellefidir. Köyde
oturanlar bireysel olarak değil aile olarak yükümlüdür. Salma,
köy ihtiyar meclisi tarafından salınır. Salma salınırken
yükümlünün mali durumu da dikkate alınır. Köyün salma ve
imece dışında kalan diğer öz kaynakları, köylere yeter
derecede gelir getirecek nitelikte değildir.
BİRLİKLER
• Özellikle coğrafi bakımdan birbirine çok yakın olan mahalli
idare birimleri itfaiye, içme suyu, sulama, kanalizasyon, arıtma,
katı atık toplama ve bertarafı, asfalt şantiyesi, gibi hizmetleri,
aralarında kuracakları birlikler vasıtasıyla yürütebilirler.
• Birliklerin geliri, esas itibariyle üye mahalli idarelerin
bütçelerinden ayıracakları paylardan oluşur. Ayrıca başka gelir
kaynaklarının da bulunması mümkündür.
İL ÖZEL İDARESİ BÜTÇESİ
İl özel idaresinin gelirleri
İl özel idaresinin gelirleri şunlardır:
•a) Kanunlarla gösterilen il özel idaresi vergi, resim, harç ve katılma
payları.
•b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar.
•c) Genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler.
•d) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle
değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler.
•e) İl genel meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil
edilecek hizmet karşılığı ücretler.
•f) Faiz ve ceza gelirleri.
•g) Bağışlar.
•h) Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler.
•i) Diğer gelirler.
İl özel idaresinin giderleri
İl özel idaresinin giderleri şunlardır:
•a) İl özel idaresi binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini,
yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
•b) İl özel idaresinin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine
ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin
eğitim harcamaları ile diğer giderler.
•c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.
•d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve
diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.
•e) İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya
köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar.
•f) İl özel idaresinin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle
ilgili ortaklık payı, üyelik aidatı giderleri.
İl özel idaresinin giderleri
• g) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ve sigorta giderleri.
• h) Yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal
hizmet ve yardımlar.
• i) Dava takip ve icra giderleri.
• j) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
• k) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak
ödemeler.
• l) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle
birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri.
• m) Sosyo-kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.
• n) Özel idare hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve
araştırması giderleri.
• o) Doğal afet giderleri.
• p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan
diğer giderler.
İl Özel İdaresi Bütçesi
• İlin stratejik plânına uygun olarak hazırlanan bütçe, il özel
idaresinin malî yıl ve izleyen iki yıl içindeki gelir ve gider
tahminlerini gösterir, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların
yapılmasına izin verir.Bütçeye ayrıntılı harcama programları ile
finansman programları eklenir.Bütçe yılı Devlet malî yılı ile
aynıdır.Bütçe dışı harcama yapılamaz.Vali ve harcama yetkisi
verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu
ve yerinde harcanmasından sorumludur.
Bütçenin hazırlanması ve
kabulü
• Vali tarafından hazırlanan bütçe tasarısı eylül ayı başında il
encümenine sunulur. Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle
birlikte kasım ayının birinci gününden önce il genel meclisine
sunar.
• İl genel meclisi bütçe tasarısını yıl başından önce aynen veya
değiştirerek kabul eder. Ancak, meclis bütçe denkliğini bozacak
biçimde gider artırıcı ve gelir azaltıcı değişiklikler yapamaz.
Harcama yetkilisi
• İl özel idaresi bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama
biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. İlçelerde bu
yetki kaymakam tarafından kullanılır.
• İlçelere gönderilecek ödeneklerin, il özel idaresi malî kontrol
yetkilisi tarafından vize edilmesi yeterlidir. Bu ödeneklerin
harcanması sırasında ayrıca harcama öncesi kontrol işlemi
yapılmaz.
Kesin hesap
Her yıl bütçesinin kesin hesabı, vali tarafından hesap döneminin
bitiminden sonra gelen mart ayı içinde encümene sunulur.
Kesin hesap il genel meclisinin mayıs ayı toplantısında
görüşülerek karara bağlanır.Kesin hesabın görüşülmesi ve
kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır.
Bütçe
İl özel idaresi bütçesi ile muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve
usuller Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Geçmiş yıl bütçesinin devamı
•Herhangi bir nedenle yeni yıl bütçesi kesinleşmemiş ise yeni
bütçenin kesinleşmesine kadar geçen yıl bütçesi uygulanır.
•Bütçenin kabulüne kadar yapılan işlemler yeni yıl bütçesine
göre yapılmış sayılır.
Gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmeleri
•İl özel idarelerinde il genel meclisinin, il özel idaresine bağlı
kuruluşlarda yetkili organın kararı ile park, bahçe ve havuz
bakımı; araç kiralama, kontrollük, temizlik ve yemek hizmetleri;
araç, bilgisayar, faks, fotokopi ve diğer teknolojik ürünlerin bakım
ve onarım işleri süresi ilk mahallî idareler genel seçimlerini
izleyen üçüncü ayın sonunu geçmemek üzere ihale yoluyla
üçüncü şahıslara gördürülebilir.
BELEDİYE BÜTÇESİ
HESAP DÖNEMİ
•Hesap dönemi, mali yıl başından sonuna kadar oniki aylık süreyi
kapsar
BÜTÇENİN TANIMI
•Bütçe, belediyelerin gelir ve gider tahminlerini gösteren
gelirlerin toplanmasına, hizmetlerin yapılmasına ve harcamalara
izin veren meclis kararıdır.
•Bütçeler, kalkınma plan ve programlarının gerekleriyle fayda ve
maliyet unsurları gözönünde tutularak verimlilik ve tutumluluk
ilkelerine göre düzenlenir, gider ve gelir bütçesi olmak üzere iki
kısımdan oluşur.
BÜTÇEDE YER ALACAK HUSUSLAR
• Bütçede bir kararname metni ve buna ekli cetveller bulunur,
cetvellerin biçim ve düzenlenme esasları yönetmelikle belirlenir.
BÜTÇE KARARNAMESİNİN İÇERİĞİ
Bütçe kararnamesi metninde;
• A) Gider tahminleri toplamı,
• B) Gelir tahminleri toplamı,
• C) Bütçe açığı varsa ne şekilde kapatılacağı,
• D) Kanunlara göre toplanacak vergi, resim ve harçların taksit
süreleri,
• E) Bütçe yılına ait bulunan ve o yılın gelir ve giderlerini
ilgilendiren diğer hükümler yer alır.
Bütçe kararnamesine kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı hüküm
konulamaz.
BÜTÇE ÇAĞRISI VE HAZIRLIK
İŞLEMLERİ
• Belediye başkanı, her yıl Mayıs ayının ilk haftasında belediye
birimlerine kendi dairelerinin gider bütçelerini hazırlamak
üzere çağrı yapar. Çağrıda, bütçenin hazırlanmasında uyulacak
ilke ve hedefler gösterilir.
• Belediye birimleri, kendi dairelerine ait gider bütçesiyle ilgili
cetvelleri hazırlayarak gerekçesiyle birlikte 15 Haziran tarihine
kadar belediye hesap işleri müdürlüğüne veya saymanlığına
verirler.
GİDER BÜTÇESİNE İLİŞKİN ÖNERİLERİN ÖN İNCELEMESİ
•Sayman, dairelerin gider önerilerini, yatırım programları, mevzuat
ve bütçe tekniğiyle bütçe çağrısında gösterilen ilke ve hedefler
doğrultusunda inceleyerek, uygunluğunu sağlar.
HAZIRLIK BÜTÇESİ
•Sayman, birimlere ait giderlere ilişkin bütçe önerilerinin ön
incelemesini bitirdikten sonra, kendi birimine ait gider bütçesiyle
diğer birimlerden gelen gider önerilerini birleştirerek tek bütçe
taslağı haline getirir. Ayrıca, gelir bütçesini düzenleyerek Temmuz
ayı başına kadar gider bütçesiyle birlikte belediye başkanına verir.
BÜTÇE TASLAĞININ BELEDİYE BAŞKANINCA İNCELENMESİ
•Belediye başkanı kendisine verilen hazırlık bütçe taslağıyla gider
ve gelir cetvellerini inceleyip gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak
taslağı, eklerini ve kendi görüşünü, Ağustos ayının ilk haftası içinde
encümene havale eder.
BÜTÇE TASLAĞININ ENCÜMENDE
GÖRÜŞÜLMESi
• Belediye başkanı, bütçe tasarısını 1 Ekim tarihine kadar
meclise, büyükşehir belediyesi bütçe tasarısını ise 1 Kasım
tarihine kadar büyükşehir belediye meclisine havale eder.
• Encümen, bütçe taslağını kendisine havale edildiği tarihten
itibaren 30 gün içinde inceleyerek, inceleme raporuyla birlikte
tasarı haline gelen bütçeyi belediye başkanına verir.
BÜTÇE TASARISININ
MECLİSTE GÖRÜŞÜLMESİ
• Meclis, bütçe kararnamesini madde madde, bütçeyi ise bölüm
bölüm (program, program) inceler ve gerekli gördüğü hususları
değiştirerek kabul eder.
• Bütçenin tümü üzerinde, ayrıca bir oylama yapılmaz.
• Belediye meclisince kabul edilen bütçe, 1580 sayılı Belediye
Kanununun 123 üncü ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin
Yönetimi Hakkındaki Kanunun 20 nci maddesi gereğince
mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir.
BÜTÇENİN ONANMASI VE
KESİNLEŞMESİ
• Bütçeler mahallin en büyük mülki idare amirinin onayıyla
kesinleşir. Belediye başkanı atama yoluyla görevlenlirilmiş il
merkezi olmayan beldelerin bütçeleri valinin, il merkezi olan
beldelerin bütçeleri Bakanın onayıyla kesinleşir.
• Mülki idare amirleri bütçeyi kendilerine veriliş tarihinden
itibaren bir hafta içinde aynen veya değiştirerek onaylar.
• Bir hafta içinde incelenip onaylanmayan bütçeler doğrudan
doğruya kesinleşir.
KÖY BÜTÇESİ
Köyün gelirleri
•Köyün gelirleri şunlardır:
•Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılacak binde beşi oranında pay,
•Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından
gönderilen tahsisli ödenekler hariç, il özel idarelerinin gerçekleşen
en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde biri oranında ayrılacak pay,
•Kamu kurum ve kuruluşlarından proje karşılığı veya karşılıksız
aktarılan her türlü kaynak,
•Taşınmaz ve kira gelirleri,
•Ücret tarifelerinden elde edilen gelirler,
•Faiz ve ceza gelirleri,
•Bağış ve yardımlar,
•Diğer gelirler.
Köyün giderleri
Köyün giderleri şunlardır:
• Köy binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı,
bakımı ve onarımı için yapılan giderler,
• Personel giderleri,
• Her türlü altyapı, yapım, onarım ve bakım giderleri,
• Gelirlerin tahsili için yapılacak giderler,
• Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler,
• Dava, takip ve icra giderleri,
• Bu Kanun ve diğer kanunlarla köye verilen görevlerin yerine
getirilmesi için yapılan giderler,
• Diğer giderler.
Köy bütçesi
•1-Bütçe her yıl bir ocakta yürürlüğe girecek şekilde hazırlanır ve
yıllık olarak uygulanır.
•2-Bütçe yapılmayan köylerde gelir ve gider hesabı tutulur.
Yılsonunda gelir ve giderlerin kesin hesabı çıkarılarak köy
meclisinde görüşülerek karara bağlanır.
•3-Köyün her türlü gelir ve giderlerinin bütçe ya da gelir ve gider
hesaplarında muhasebeleştirilmesi zorunludur.
•4- Köy muhtarı tarafından hazırlanan bütçe tasarısı veya gelirgider hesabı, kasım ayı sonuna kadar meclise sunulur. Meclis
bütçe tasarısını aralık ayının başında görüşmek suretiyle aynen
veya değiştirerek kabul eder.
•5-Köy bütçesinin harcama yetkilisi muhtardır.
•6-Herhangi bir nedenle köy bütçesinin kesinleşmemesi halinde
önceki yılın bütçesi uygulanır.
• Köylerin bir önceki bütçe dönemine ilişkin gelir ve giderleri,
toplam yatırımları ve kesin hesapları, haziran ayı içinde İçişleri
Bakanlığı tarafından birleştirilerek ilan edilir.Köy bütçesi ile kesin
hesap muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usûller ile İçişleri
Bakanlığı tarafından yayınlanacak köylerin mali durumlarına
ilişkin rapor, Maliye Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri
Bakanlığı tarafından bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir
yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Kesin hesap
• Yılı bütçesinin kesin hesabı, muhtar tarafından hesap döneminin
bitiminden sonra şubat ayı içinde meclise sunulur. Meclis
tarafından kabul edilir.
2010 yılı yerel bütçe hedefleriyle ilgili:
• 2010 yılı Ocak-Şubat döneminde 39 milyar 544 milyon TL’ye
ulaşan bütçe gelirinin yüzde 38.5’ini İstanbul sağladı. İstanbul'a
Ankara, Kocaeli ve İzmir illeri de dahil edildiğinde 29 milyar
271.6 milyon TL’lik geliriyle dört büyük il toplam bütçe gelirinin
yüzde 74’ünü tahsil etti.
• Şubat ayında 67 ilin bütçesi açık verirken, 14 ilin bütçesi fazla
verdi. Bütçe açığı sıralamasında 257.3 milyon TL ile Diyarbakır
ilk sırada yer alırken, en çok bütçe fazlasını ise 13 milyar 588.3
milyon TL ile İstanbul verdi.
• 2010 yılı Ocak-Şubat döneminde 39 milyar 544 milyon TL’ye
ulaşan bütçe gelirinin yüzde 38.5’ini İstanbul sağladı. Şubat ayı
itibariyle 67 ilin bütçesi açık verirken, bütçe açığı sıralamasında
257.3 milyon TL ile Diyarbakır ilk sırada yer aldı. En çok bütçe
fazlasını ise 13 milyar 588.3 milyon TL ile İstanbul verdi.
• Maliye Bakanlığı’nın 2010 Yılı Şubat ayı iller bazında Merkezi
Yönetim Bütçe Gelir ve Giderleri'nden (kümülatif) yapılan
hesaplamalara göre, Şubat'ta İstanbul, 15 milyar 320.1 milyon
TL gelir tahsilatıyla toplam gelir tahsilatının yüzde 38.5'ini
sağladı. İstanbul’un 2009 yılının aynı döneminde
gerçekleştirdiği gelir tahsilatı 13 milyar 338.1 milyon TL,
toplam tahsilat içindeki payı ise yüzde 39 düzeyindeydi.
İstanbul’un 2010 yılı Şubat ayı itibariyle gideri 1 milyar 641.8
milyon TL olarak gerçekleşti. Bu harcamaların toplam giderler
içindeki payı yüzde 3.65 oldu. İstanbul’un bütçesi Şubat
itibariyle 13 milyar 588.3 milyon TL fazla verdi.
Download

Köy bütçesi