LENFÖDEM
ve
CERRAHİ TEDAVİSİ
Dr.Hakan Arslan
Lenfatik sistem
• İmmun sistemle beraber
çalışarak yabancı organizma
invazyonuna karşı filtreleme
görevi yapan bir sistemdir
Tarihçe
• Milanolu Aselsus (1627);köpeklerde
barsak lenf damarlarını farketti
• Carvalho Rodriges (1930);boya
enjeksiyonu ile lenf damarlarını gördü
• Kimmonth (1954);boya enjeksiyonu , kanül
yerleştirdi
Lenf ödem
• Lenf akımındaki organik ya da
fonksiyonel bir bozukluk sonucu
organizmanın herhangi bir
bölümünde ortaya çıkan şişmeye
lenfödem denir
Embriyoloji
lenf nodülleri primordial venöz sistem
endotelinden gelişir
• Sağ-sol juguler lenf keseleri
• Sağ-sol iliak lenf keseleri
• Sisterne şili lenf kesesi
• Retroperitoneal lenf kesesi
perifere doğru uzanır,organlara yayılır
Anatomi
• Subkutan
kompartman
(yüzeyel sistem)
valvsiz dermal pleksus
toplayıcı kanallar
ana lenfatik turunkuslar
• Subfasyal (derin)
sistem
Adale, fasya, eklem,
ligaman, kemik ve
periost
Ana arterler boyunca
seyrederler
Anatomi
Fizyopatoloji
• 20 litre sıvı
arteriollerden dışarı
çıkar
• %90’ı venöz kapiler
yola geri döner
• 2 litre yüksek
moleküllü plazma
proteinleri ve su
geride kalır
• Monositlerin
parçalama
fonksiyonları ile
kapillerlere geri dönüş
• Lenfetiklerle (büyük
kısım) geri döner
Fizyopatoloji
kan basncı:30mm/Hg
doku hidrostatik b.8mm/
(22 mm/Hg )
osmotik emme25mm/
doku hidr.basınç:8mm/
(15mm/Hg)
20litre sıvı 7 mm/Hg ile
dışarı sızar
damar içi os.emme 25mm/hg
doku içi os.emme10mm/hg
(fark 15mm/hg)
damar içihid.basınç 16
doku içi hid. basınç 8
Fark:8mm/Hg
18 litre sıvı 7mm/Hg ile içe
Lenfödem
• Lenfatiklerdeki işlev
bozukluğu nedeni ile
deri ve deri altı
dokularında
proteinden zengin
lenfatik sıvının
birikmesidir.
• Toplam 140 milyon hasta
Klinik Belirtiler
Klinik belirtilerin ortaya çıkması
zaman alır
Kompansasyon:
Sağlam kalmış lenfatiklerle
Lenfo venöz anastomozlarla
Monositlerin parçalayıcı fonksiyonu
klinik belirtiler
•
•
•
•
•
•
Hafif ödem
Lenfanjit-sellülit atakları
Lenf yolları ,cilt altında fibrosis
Ekstremitede giderek artan değişiklikler
Ciltte kalınlaşma
Lenfangiosarkom (nadir)
Sınıflandırma (1934 Allen)
• Primer:
doğumla birlikte (Milroy hastalığı)
prekoks (1-35 yaş)
tarda 35 (yaş üstü)
Lenfanjiografik bilgiere göre:
aplazi,
hipoplazi
hiperplazi
Sınıflandırma (1934 Allen)
• Sekonder lenfödem
travma , cerrahi girişim
kronik infeksiyonlar (streptokok,staf.tbc..)
neoplazik hastalıklar
filariasis
radyasyon
Tanı
• Öykü ve fizik
inceleme
– distalden başlar ve
proksimale doğru
ilerler
– başlangıçta yumuşak
ve gode bırakan ödem
– sık lenfanjit ve sellülit
atakları
Tanı
– zamanla fibrozis gelişir
ve dokular endüre
olur, gode bırakmaz
– cilt değişiklikleri
(dermatit hiperkeratoz,
verrükoöz değişiklikler)
– yorgunluk ve
ekstremitede basınç
hissi
– aile öyküsü sıklıkla
yoktur
Laboratuvar
• Daha çok ayırıcı tanıya yöneliktir
• Venöz çalışmalar
– venöz yetersizlik açısından
– venografi, renkli Doppler
• Lenfosintigrafi
– özellikle fizyolojik cerrahi planlanan
hastalarda
• CT, MR
– malignansi ayırıcı tanısında
• Lenfanjiografi
– artık çok az uygulanmaktadır
Ayırıcı Tanı
• Kalp, böbrek, karaciğer
yetmezlikleri
• Venöz yetmezlik
• Lipedema(lipodistrofi)
– genellikle obeslerde, alt
ekstremitede simetrik
genişlemeye yol açan bir
tür lipodistrofi
– kadınlarda daha sık
– aile öyküsü sıklıkla mevcut
• Vasküler
malformasyonlar
• Diğer yumuşak doku
kitleleri
Lipodistrofi
Tedavi
• Lenfödemin esas tedavisi medikaldir.
• Hasta durumunun kronik olduğunu bilmeli
ve ödem kontrolünün ve komplikasyonları
önlemenin önemini kavramalıdır.
Medikal Tedavi
• Uygun cilt bakımı
– Losyonlar, topikal antifungal tedavi
• Lenfanjit / sellülit ataklarının tedavisi
– 5-7 gün sistemik AB, mutlak yatak istirahati,
elevasyon, alkol kompres uygulaması
• W. bancrofti tedavisi
– dietilkarbamazin, antihistaminik,
antienflamatuvar
Medikal Tedavi
• ÖDEM KONTROLÜ
– Elevasyon
– Elastik kompresif giysiler
– Pnömatik kompresyon makinaları
– Manuel lenf drenajı ve fizyoterapi
Cerrahi Tedavi
• Tam sonuç veren bir yöntem yoktur
• Cerrahi girişim, medikal tedavinin
gerekliliğini ortadan kaldırmaz
• Cerrahi tedavi
– medikal tedaviye rağmen ilerleyen hastlık
– tekrarlayan ağır enfeksiyon atakları
– ciltte ağır değişiklikler
– fizik aktivitede aşırı kısıtlanma
– sosyal hayattan izolasyon
Cerrahi Tedavi
• Fizyolojik ameliyatlar
– Lenfatik rekonstrüksiyon
•
•
•
•
Alloplastik implantasyon
Lenfo-venöz şantlar
Lenf nodu-venöz şantlar
Lenfo-lenfatik şantlar
– Pediküllü flepler
•
•
•
•
Omental transpozisyon
Enteromezenterik flep
Kontrlateral kasık flebi
Gömülü dermal flep (Thompson ameliyatı)
Cerahi Tedavi
• Eksizyonel ameliyatlar
– Total subkütanöz eksizyon (Charles ameliyatı)
• Deri greftleri ile kapatılır, yüksek komplikasyon
oranı
– Gömülü dermal flep (Thompson ameliyatı)
• Fizyolojik ve eksizyonel girişim, fizyolojik yönü
tartışmalı
– Liposuction
• Erken evrelerde
– Aşamalı subkütan eksizyon
• Sistrunk, Homans, Timothy Miller
Komplikasyonlar
•
•
•
•
•
Tekrarlayan lenfanjit ve sellülit atakları
Cilt değişiklikleri
Cilt altı dokusunda fibrozis
Fonksiyon kısıtlanması
Lenfanjiosarkom
– kronik olgularda (en az 10 yıl) ve genellikle
mastektomi sonrası gözlenir (Stewart-Treves
sendromu)
– görülme sıklığı %0.07 - %0.45
– hızlı seyreder ve fataldir
– radikal amputasyon gerektirir
Download

Lenf-odem-Ders