Tarım - Sağlık
1. Oturum
Mevsimlik Tarım İşçilerinin Sağlığının Geliştirilmesi Programı
Doğal Çevre (Hava, su
kalitesi, iklim sıcaklık,
topografi, çevresel
kirleticiler, hayvan ve
bitkiler)
Yaşanılan Yer (Ev,
işyeri, okul, ulaşım,
haberleşme)
Biyolojik Özellikler
(Yaş, cinsiyet, kalıtsal
hast.)
Kültürel Faktörler
(Normlar, değerler,
din, ırkçılık, ayrımcılık,
rekabet, işbirliği)
Sağlık Hizmetleri
(Yapısı, personel tipi ve
sayısı, hizmetin kapsamı
ve ulaşılabilirliği,
maliyeti)
Toplum
sağlığı
Sosyal Faktörler
(Bağlılık, sosyal
değişim, destek)
Yaşam Biçimi ve
Sağlık Davranışları
(beslenme, fiziksel
aktivite, cinsel yaşam,
madde kullanımı, sigara,
şiddet, sağlık bilgisi)
Sosyoekonomik
Kaynaklar
(Gelir, iş durumu,
eğitim)
Topluma Sunulan
Hizmetler (su, çöp,
hava kirliliği, risk
gruplarına yönelik
hizmetler)
45
75
Uzun ve sağlıklı yaşam
Ortalama 25 yıl TSH
Temel ilaçların sağlanması
5 yıl yeni tıbbi ve
cerrahi yöntemler
Endemik hastalıkların kontrolü
Bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklama
Ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması
Temiz su sağlanması ve sanitasyon
Beslenme durumunun iyileştirilmesi
Halkın sağlık eğitimi
Binyıl Kalkınma Hedefleri
• Hedef 1: Mutlak Yoksulluk ve Açlığı Ortadan Kaldırmak,
• Hedef 2: Herkesin Temel Eğitim Almasını Sağlamak,
• Hedef 3: Kadınların Konumunu Güçlendirmek ve
Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Geliştirmek,
• Hedef 4: Çocuk Ölümlerini Azaltmak,
• Hedef 5: Anne Sağlığını İyileştirmek,
• Hedef 6: HIV/AIDS, Sıtma ve Diğer Salgın Hastalıklarla
Mücadele Etmek,
• Hedef 7: Çevresel Sürdürülebilirliğin Sağlanması,
• Hedef 8: Kalkınma için Küresel Ortaklıklar Geliştirmek,
Öğrenme hedefleri
• Tarım ve sağlık arasındaki ilişkiyi anlama
• Tarımda hastalık ve erken ölümlere neden olan
risk faktörlerini açıklama
• Tarım toplumlarında hastalık ve erken ölümler
açısından risk altındaki grupları tanıma
• Mevsimlik tarım işçilerinin nüfus yapısı ve
sosyo-ekonomik özelliklerini açıklayabilme,
• Mevsimlik tarım işçilerinin üreme sağlığı
durumunu sağlık ölçütlerini kullanarak
açıklayabilme
TÜİK, Hanehalkı İşgücü İstatistikleri
50
%
49,3
45
40
35
30
24,8
25
18,6
20
15
7,4
10
5
0
Hizmet
Tarım
Sanayi
İnşaat
2012
•
•
•
•
•
•
Kapalı ortam
Eğitim almış
Yapılan iş aynı
İşyeri hekimi
Kentsel alanlara yakın
Denetim mekanizması var
• Açık hava
-Eğitimsiz
• Farklı işler
-Küçük işl.
• Aile üyeleri
-İş Eğitimi?
• Kırsal alan
• İş olarak görülmemesi?
Tarım toplumlarında öne çıkan sağlık
sorunları
Kişi, yer ve zaman özelliklerine bağlı değişim
göstermekle birlikte genel olarak;
1. Üreme sağlığı sorunları
2. Solunum sistemi hastalıkları
3. Kas iskelet sistemi hastalıkları
4. Bulaşıcı hastalıklar (zoonozlar ve su ile bulaşan
hastalıklar)
5. Kaza ve yaralanmalar
6. Dermatolojik sorunlar
7. Kanserler
8. Psiko-sosyal sorunlar
Üreme sağlığı sorunları
•Gelişimsel tüp defektleri
•Spontan abortus, ölü doğum, intrauterin büyüme
seriliği, perinatal mortalite artışı
•Nöral tüp defektleri, konjenital kalp hastalıkları,
yarık damak-dudak, epispadias-hipospadias gibi
doğumsal genital kusurlar
•Puberte prekoks,
•Polikistik over sendromu gibi endokrin anomaliler
Solunum sistemi hastalıkları
• Araştırmalar, tarım işçilerinin %10 -30´unun bir
ya da daha fazla mesleki solunum sıkıntısı
deneyiminin olduğunu ortaya koymaktadır.
• Hayvanlar,
• Tahıl kullanımı ya da samandan kaynaklanan
organik (tarımsal) tozlar,
• Bitki tozları
– Organik Toz Toksik Sendromu
• Pestisitler ve diğer kimyasallar
Solunum sistemi hastalıklarını arttıran işler
•
•
•
•
Tahıl yükleme ve boşaltma işlemleri,
Siloların açılması ve boşaltılması,
Saman ve pamuk balyalarının açılması,
Hayvan yiyeceklerinin karıştırılması ve
hayvanların beslenmesi,
• Pestisit uygulamaları,
• Hayvan dışkılarının depolanması,
• Gübre atma
Akciğer Hastalıkları
Organik Tozlar (endotoksinler, pamuk,
hayvan yemleri, hayvan atıkları)
Astım, astım benzeri sendrom, kronik
bronşit, hipersensitivite pnömoniti (Çiftçi
akciğeri)
İnorganik Tozlar (silisyum dioksit)
Pulmoner fibrosis, kronik bronşit
Gazlar (Amonyak, hidrojen sülfid,
nitröz oksit, metan, karbon monoksit)
Astım benzeri sendrom, trakeobronşit, silo
hastalığı, pulmoner ödem
Pestisitler (organofosfatlar, parakuat ve Pulmoner fibrosis, pulmoner ödem,
fumiganlar)
bronkospazm
Gübreler (Anhidröz amonyak)
Müköz membran iritasyonu, trakeobronşit,
Solunum sistemi hastalıklarını önleme
Toz ve kimyasal kontrolü
Doğru ve uygun maske
Doğru takma
Kas iskelet sistemi hastalıkları
(KISH)
•
•
•
•
Çok tekrarlayan hareketler
Titreşimli aletlerin kullanımı
Ellerle ağır taşıma
Uygun olmayan postürde, sıklıkla öne eğilmiş
halde uzun süre çalışma
• Rüzgar, yağmur, aşırı sıcak, güneş ışınları
Sık görülen kas iskelet sistemi hastalıkları (KİSH)
İşler
Sık görülen KİSH
Süt üretimi
1-El bileği tendiniti
2-Karpal tunel sendromu
3-Pronotor teres sendromu
4-Diz ve kalça artriti
Üzüm hasatı
1-Bel ağrısı
2-El hastalıkları
3-Omuz hastalıkları
Portakal hasatı
Bel ağrısı
Elma hasatı
Bel, boyun ve omuzda ligamant hasarı
Buğday hasatı
El ve el bileği hastalıkları
Termal Stres
•Terlemeyle aşırı derecede sıvı kaybı, kardiyovasküler
sistemin baskılanması, tansiyon düşüklüğü, santral
sinir sistemi uyarılması ya da baskılanması gibi
nedenlerle;
-Konfüzyon
-Sersemleme
-Nöbet geçirme
-Vücut ısısının çok yüksek düzeylere çıkması
şeklinde klinik tablolara neden olabilmektedir.
Gürültü
- Tarım makinası operatörleri içerisinde işitme
kaybıyla başvuran işçi insidansı % 30 –CDCTarım Silo Makinaları
89.8-93.4
dB(A)
Silidir/Darbeli Kırıcı
92.3 dB(A)
Tahıl Temizleme Makinası
93.9 dB(A)
Biçerdöver
97.5 dB(A)
İlaçlama Makinaları
85-100
dB(A)
Motorlu Ağaç Testeresi
103.9 dB(A)
Bulaşıcı hastalıklar
•
Sudan kaynaklananlar: İnsan ve hayvan dışkısının içme/kullanma
suyuna ve sebzelere kontaminasyonu sonucu tifo, kolera, hepatit A gibi
ishalli hastalıklar, paraziter enf.
• Su yokluğundan kaynaklananlar: Yeterli temizlik yapılamaması
nedeniyle skabies pedikülozis, trahom, basilli dizanteri gibi hastalıklar
• Suda yaşayan canlılarla bulaşanlar: Bazı parazit yumurtalarının
salyangoz, midye gibi omurgasız canlılar aracılığıyla bulaşmasıyla
şistozomiyazis, hepatit A, salmonella gibi hastalıklar
• Su ile bağlantılı vektörlerle bulaşanlar: Sıtma, sarı ateş gibi
hastalıklar
Su ile bağlantılı enfeksiyon hastalıkları
Sudan
kaynaklananlar
Hastalık
Etken
Kaynak
Kaynaktan
çıkış
Bulaşma
yolu
Tifo, paratifo
S. typhi,
S.paratyphi
İnsan
Dışkı
Oral
Kolera
V. cholera
İnsan
Dışkı
Oral
Hepatit A, E
Hepatit A, E
virusları
İnsan
Dışkı
Oral
Amipli dizanteri
E. histolitica
İnsan
Dışkı
Oral
Basilli dizanteri
Shigella
dysanteria
İnsan
Dışkı
Oral
Gastroenteritler
Virüsler,
bakteriler
İnsan,
hayvan
Dışkı
Oral
Dracunculiasis
D. medinensis
İnsan
Dışkı
Oral
Su ile bağlantılı enfeksiyon hastalıkları
Su yokluğundan
kaynaklananlar
Skabies
Sarcoptes scabies
İnsan
Deri
Temas
Pedükülozis
Pdiculus capitis
İnsan
Deri
Temas
Trahom
Chlamidia
trachomatis
İnsan
Mukoza
Temas
İmpedigo
Staf. Aureus strep.
Pyogenes
İnsan
Deri
Temas
Dermatofitozlar
Tinea
İnsan
Deri
Temas
Askariazis
A.lumbricoides
İnsan
Dışkı
Oral
Lepra
M. lepra
İnsan
Deri, burun
akıntısı
Deri,
solunum
Amipli dizanteri
E. histolitica
İnsan
Dışkı
Oral
Basilli dizanteri
Shigella dysanteria
İnsan
Dışkı
Oral
Enterobius
E. vermicularis
İnsan
Dışkı
Oral
Trichuriasis
T. Trichura
İnsan
Dışkı
Oral
Kancalı kurtlar
N. americanus, A.
duodenale
İnsan
Dışkı
Deri
Oral
Paratifo
S. Paratyphi
İnsan
Dışkı
Oral
Tifüs
Riketsia prowazaki
İnsan
Kan
Deri
Su ile bağlantılı enfeksiyon hastalıkları
Suda yaşayan
canlılar
aracılığıyla
bulaşanlar
Şistozomiyazis
S. mansoni,
S. japonicum,
S.hematobium
İnsan
hayvan
Dışkı
Dışkı
İdrar
Deri
Dracunculiasis
D. medinensis
İnsan
Hayvan
Deri
Oral
Su ile bağlantılı
vektörlerle
bulaşan
hastalıklar
Malaria
P. vivax, malaria,
ovale
İnsan
Kan
Deri
Trypanosomiasis
Trypanoma
İnsan
Kan
Deri
Yellow fever
Flavivirus
İnsan
Hayvan
Kan
Deri
Onchocerciasis
O. volvulus
İnsan
Kan
Deri
Dengue
Dengue viruses
İnsan
Kan
Deri
Filariasis
W. bancrofti
İnsan
Kan
Deri
Sıtma
YAŞAM ALANI
Bulaşıcı hastalıklar (zoonozlar)
1- Bakteriyel Zoonozlar: Bruselloz, Şarbon, Leptospirozis,
Ruam, Tularemi vb.
2-Viral Zoonozlar: Kuduz, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi
(KKKA), Hantavirüs Enfeksiyonu, Batı Nil Virüsü
Enfeksiyonu vb.
3- Fungal Zoonozlar: Aspergillozis, Aktinomikozis,
Microsporum Canis Enfeksiyonu vb.
4- Protozoal Zoonozlar: Leishmaniazis, Babeziyozis, Sıtma,
Kist Hidatik vb.
5- Helmintik Zoonozlar: Trişinozis, ekinokokkozis, tenyazis
vb.
6- Prion Zoonozlar: Deli Dana Hastalığı
Zoonozların bulaş yolları
• İnhalasyon yolu ile (Q ateşi gibi),
• Kontamine gıda yenmesi veya suların içilmesi
(Salmonella ve Brusella türleri ile oluşan
enfeksiyonlar gibi),
• Hayvan ısırmaları (kuduz, ısırık enfeksiyonları
gibi),
• Kontamine su ile deri teması (leptospiroz,
şistozomiyaz gibi),
• Artropod vektörlerle bulaş (arbovirüs
enfeksiyonları, Lyme hastalığı gibi)
Kaza ve Yaralanmalar
• Tarım alanlarına yolculuk
• Traktör kazaları
– Denge kaybı, yüksek hız, uygun olmayan zemin,
kontrol kaybı, eski ve yetersiz donanımlı traktörler
•
•
•
•
•
Hayvanlara bağlı kaza ve yaralanmalar
Sınır, su kavgaları
Düşme, sert cisim çarpması,
Yanıklar, (süt dökülmesi…)
Yorgunluktan düşmeler
Dermatolojik Hastalıklar
•
•
•
•
•
•
•
•
Kontakt dermatit
İnfeksiyöz dermatit
Artropod(bit, kene, akar vb) kaynaklı dermatit
Güneş ışığı kaynaklı dermatit
Sıcak, soğuk ve nem ile alakalı deri bozukluklar,
Malign melanom
Yassı hücreli kanser,
Bazal hücreli karsinom.
Kanserler
•
•
•
•
•
•
•
Non Hodkin´s lenfoma,
Lösemi,
Miyeloma,
Prostat,
Deri,
Yumuşak doku sarkomu,
Meme
Psiko-sosyal sorunlar
• Özellikle çevresel faktörler (barınma
koşulları, sosyal izolasyon, dışlanma, ağır
çalışma koşulları, pestisit etkilenimi gibi);
– Depresyon ve anksiyete bozukluğu
– İntihar girişimleri
Tarımda Risk Altındaki Gruplar
• Çocuklar
• Üreme çağındakiler
kadınlar
• Yaşlılar
– Mevsimlik tarım işçileri
– Yüksek mortalite ve
morbidite
Hizmetleri planlama ve uygulama açısından
Şanlıurfa- ve Adıyaman il merkezlerinden
tarım işgücü göçü (2010-2011)
48 İlin Tarım Alanları
Göç, bulaşıcı hastalıklar başta olmak üzere sağlık
ve sosyal sorunların kontrolü için dikkate alınması
gereken temel faktör
MTİ/2011
Karşılaştırmalı göstergeler
Türkiye
MTİ
25,21
40,4
65 ve üzerindeki nüfus yüzdesi
7,31
2,2
Ortanca yaş
29,71
18,0
Ortalama hanehalkı büyüklüğü
3,82
6,8
Beş yaş altı nüfusa kayıt yüzdesi
93,72
78,8
Kızlarda ilköğretimde net okullaşma yüzdesi
98,62
74,0
Erkeklerde ilköğretimde net okullaşma yüzdesi
98,22
78,0
15-49 yaşlarındaki kadınlarda okula gitmeme/bitirmeme
yüzdesi
16,92
72,1
Göstergeler
Nüfus ve sosyal göstergeler
14 yaş ve altındaki nüfus yüzdesi
Hedef 1. Aşırı yoksulluğu ve açlığı ortadan kaldırma
Yoksul hane yüzdesi (kişi başına günlük 1 dolar altı)
0,03
58,2
MTİ/2011
Karşılaştırmalı göstergeler
Hedef 4. Çocuk ölümlerini azaltma hedefiyle ilişkili göstergeler
Akraba evliliği yapanların yüzdesi
20,04
50,8
Bebek ölüm hızı (binde)
17,02
59,0
28,56
153,0
Kaba doğum hızı (binde)
18,62
39,5
Ortalama canlı doğum sayısı
3,32
6,4
Halen gebe kadın yüzdesi
3,92
13,8
Toplam doğurganlık hızı
2,22
4,9
19 yaş altında çocuk doğurma
3,92
7,2
90,02
72,8
Hedef 5. Anne ölümlerini azaltma
Kaba ana ölüm oranı (yüzbinde)
Hedef 4 ve 5 ile ilişkili göstergeler
Sağlık kuruluşunda gerçekleşen doğumların yüzdesi
MTİ/2011
Karşılaştırmalı göstergeler
Herhangi bir gebeliği önleyici yöntem bilen kadın yüzdesi
99,82
93,8
Herhangi bir gebeliği önleyici yöntem kullanan kadın yüzdesi
73,02
46,3
4,02
19,9
Kadınlarda ortalama ilk evlenme yaşı
23,21
18,3
Erkeklerde ortalama ilk evlenme yaşı
26,51
21,8
Sigara içen kadın yüzdesi
15,07
15,0
Sigara içen erkek yüzdesi
49,07
49,1
Sağlıklı içme/kullanma suyuna erişme yüzdesi
99,92
32,9
Kaba ölüm hızı (binde)
5,05
22,6
HIV/AIDS duyma oranı
88,15
21,5
Kondom Kullanma Oranı
14,33
13,5
Ölü doğum yapan kadın yüzdesi
Hedef 6. Bulaşıcı hastalıkların kontrolü
Bilgiye erişim
100 hane başına bilgisayar sayısı
MTİ/2011
49,03
9,6
100 hane başına internet sayısı
32,83
2,6
Karşılaştırmalı göstergeler
Hedef 4. Çocuk ölümlerini azaltma hedefiyle ilişkili göstergeler
Akraba evliliği yapanların yüzdesi
20,04
50,8
Bebek ölüm hızı (binde)
17,02
59,0
28,56
153,0
Kaba doğum hızı (binde)
18,62
39,5
Ortalama canlı doğum sayısı
3,32
6,4
Halen gebe kadın yüzdesi
3,92
13,8
Toplam doğurganlık hızı
2,22
4,9
19 yaş altında çocuk doğurma
3,92
7,2
90,02
72,8
Hedef 5. Anne ölümlerini azaltma
Kaba ana ölüm oranı (yüzbinde)
Hedef 4 ve 5 ile ilişkili göstergeler
Sağlık kuruluşunda gerçekleşen doğumların yüzdesi
MTİ/2011
Download

I. Sunum - Mevsimlik Tarım İşçileri