LÖKOSİT
ANORMALLİKLERİ,
LÖKOSİTLER VE VİRÜS
HASTALIKLARI,
LÖKOSİTLER VE KÖTÜCÜL
HASTALIKLAR
Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK
ADÜTF Biyokimya AD
2007
1
Lökosit anormallikleri, lökositlerin morfolojik
olarak incelenmesi suretiyle saptanabilir.
Lökositlerin morfolojik olarak incelenmesi için
öncelikle alınan periferik kandan uygun şekilde
yaymalar yapılmalıdır.
Lam metodu ve lamel metodu olmak üzere iki tür
kan yayma tekniği vardır.
2
Lam metodu ile kan yayma:
-Steril şartlarda lansetle delinen parmak ucundan
bir damla kan, lamın bir kısa kenarı tarafına
küçük bir damla halinde alınır.
3
-Lam sol elin iki parmağı ile tutulurken ikinci bir
lam sağ elle tutulur, 30-45 derece açı yapacak
şekilde bu damlanın ön kısmında lama
dokundurulur ve biraz geriye çekilir. Kanın iki
lam arasındaki açıda yayılması beklenir.
4
-Sabit bir hız ve düzgün bir hareketle üstteki
yayıcı lamı açıyı değiştirmeden ileriye doğru
hareket ettirerek yayma tamamlanır.
-Aynı teknikle bir başka lama da yayma yapılır.
5
-Tekniğe uygun iyi bir yayma yapabilmek için
aşağıdaki noktalara dikkat etmelidir:
*Yayılan kan damlası büyükse yayma kalın olur
*Yayılan kan damlası küçükse yayma ince olur
*Lamlar birbirine fazla sürterse hücreler parçalanır
*Yayıcı lamın yayıcı kenarı düz olmalıdır
*Lamlar yeterince temiz olmalıdır
*Kan damlası lam üzerine alınır alınmaz yayma
yapılmalıdır
6
-Yaymalar kuruduktan sonra rutin boyama
metodları (Wright veya Giemsa) ile boyanacaksa
önce metil alkol ile tespit edilir:
*Yaymaların üzerine metil alkol dökülür.
*3-5 dakika beklenir.
*Lamın üzerindeki metil alkol akıtılır.
*Lam havada kurutulur.
7
-Giemsa ile boyama:
*12 damla stok Giemsa boyası ile 10 ml tampon çözelti
(veya distile su) karıştırılır.
*Hazırlanan karışım, yaymaların üzerine tüm yaymayı
örtecek şekilde dökülür.
*15-30 dakika beklenir. Bu süre, boyanan yaymaların
erguvani pembe renkte olması için tecrübe ile
değişebilir.
*Boyanan yaymalar çeşme suyunda veya distile suda
yıkanır ve kurutulduktan sonra mikroskopta incelenir. 8
Yaymaların mikroskopta incelenmesi:
*Yaymaların üzerine immersiyon yağı damlatılır, üzeri
lamel ile kapatılır.
*Yayma, önce küçük büyütme (10x) objektifi altında
orta kısımlarından incelenir. İncelenecek sahada
eritrositler üst üste gelmiş olmamalı, eritrositlerin
çoğunda merkezi solukluk bulunmalıdır.
*Yayma büyük büyütmeye (40x) alınır
*Trombositler, büyüklük, sayı ve kümelerin varlığı
yönünden incelenir.
9
*Eritrositlerde aşağıdaki özellikler incelenir:
-Büyüklük farkları (anizositoz)
-Şekil farkları (poiklositoz)
-Hemoglobin miktarı. Morfolojik olarak eritrositlerin
merkezi solukluğu ile anlaşılır. Merkezi solukluk
normalda eritrosit çapının 2/3’ü kadardır; hipokromik
anemilerde bu oran artar.
-Polikromazi. Eritrositlerin bazofilik boya almasıyla
anlaşılır.
10
*Lökositler 40x büyütme objektifi altında sayı,
lenfosit/nötrofil oranı ve atipik hücre yönünden
incelenir.
11
*En son olarak yaymalar immersiyon yağı objektifinde
(100x) incelenir. Bu büyütme ile trombositler, eritrositler
ve lökositler daha iyi görülür. Lökositlerdeki
anormallikler saptanır ve lökosit formülü yapılır.
Erişkinde normalde;
Nötrofil
%50-65
Band
%0-1
Eozinofil
%1-3
Bazofil
%0-1
Monosit
%4-10
Lenfosit
%25-40
12
Lökositlerdeki anormallikler:
*Toksik granülasyon
*Döhle cisimcikleri
*Hipersegmente nötrofiller
*Vakuollu nötrofil
*Pelger Hüet anomalisi
*Chediak-Higashi anomalisi
*Alder-Reilli anomalisi
*May-Hegglin anomalisi
13
*Barr cisimciği (Drumstick)
*Auer cisimcikleri
*Nüklear çıkıntılar
*İmmatür lökositler (miyeloblast, promiyelosit,
miyelosit, metamiyelosit)
*Atipik lenfositler
14
*Toksik granülasyon:
Nötrofillerin sitoplazmasında koyu mavi siyah renkte
granüller bulunmasıdır.
Akut infeksiyon, ilaç zehirlenmeleri ve yanıklarda
görülür.
15
*Döhle cisimcikleri:
Nötrofil sitoplazmasının dış kısmında yar alan küçük,
açık mavi renkte boyanan sahalardır. RNA artıklarıdır.
İnfeksiyon, zehirlenme ve yanıklarda görülür.
16
*Hipersegmente nötrofiller:
Nötrofil çekirdeği 5-6 veya daha fazla lobludur.
Yaymada hipersegmente nötrofillerin artması durumu
formül sağa kaymıştır diye ifade edilir.
Megaloblastik anemilerde (pernisiyöz anemi ve folik
asit eksikliği) ve bazen kronik infeksiyonlarda görülür.
17
*Vakuollu nötrofil:
Dejenere olmuş sitoplazmanın iyileşmeye başlamasını
veya aktif fagositozu gösterir.
Ağır infeksiyon ve sepsislerde görülür.
18
*Pelger Hüet anomalisi:
Nötrofil çekirdeğinin 2 loblu olmasıdır.
Benign bir anomalidir, herediter geçiş gösterir.
19
*Chediak-Higashi anomalisi:
Granülositler büyük kırmızımsı-leylak renge boyanan
sitoplazmik granüllere sahiptir. Monositler ve lenfositler
mavimsi-leylak renge boyanır.
Nötropeni ve trombositopeni bulgusu olarak gelişir.
Hastaların infeksiyona meyli fazladır.
20
*Alder-Reilly anomalisi:
Nötrofiller, eozinofiller, bazen lenfositlerde azurofilik
granüller bulunmasıdır.
Genellikle Hurler ve Hunter sendromlarında görülür.
21
*May-Hegglin anomalisi:
Nötrofillerde Döhle cisimcikleri vardır. Trombositler
acayip şekildedir ve sayıca azalmış olabilir.
22
*Barr cisimciği (Drumstick):
Nötrofil nükleusunda nokta şeklinde küçük nüklear
çıkıntılardır.
Normalde kadınlarda bulunur. Seks kromatinine işaret
eder.
23
*Auer cisimcikleri:
Kırmızı-leylak renginde olan, yalnız miyeloblast ve
monoblastların sitoplazmalarında bulunan çomak
şeklinde oluşumlardır.
Akut miyeloblastik veya monoblastik lösemileri akut
lenfoblastik lösemilerden ayırır.
24
*Nüklear çıkıntılar:
Yenidoğanlarda sayıca fazla olabilir.
Trizomi 13’lü hastalarda ileri derecede artmıştır.
25
*İmmatür lökositler (miyeloblast, promiyelosit,
miyelosit, metamiyelosit):
Bu hücrelerin periferik kanda görülmesi genellikle
lökositoz ile beraberdir.
Yaymada immatür lökositlerin görülmesi durumunda
formülün sola kaydığı ifade edilir.
Lökomoid reaksiyonlarda, kronik miyelositer
lösemilerde ve miyeloid metaplazilerde görülür.
26
*Atipik lenfositler:
Hücrede büyüklük ve şekil değişiklikleri vardır.
Çekirdek loblu, böbrek şeklinde olup genellikle
hücrenin kenarına uzanmıştır. Çekirdek kromatini kaba
görünümdedir. Sitoplazma normal lenfosite göre daha
bazofilik boyanır. Çekirdek etrafını saran soluk bir bölge
dikkati çeker. Sitoplazmanın sınırları belirsizdir, bazen
uzantıları olabilir.
İnfeksiyöz monolükleozda görülür.
27
Viral enfeksiyonlarda lökosit değişiklikleri
-Lenfositler artar (lenfositoz)
-Kızamık hastalığında lökositler azalır (lökopeni)
-Enfeksiyöz hepatitte lökositler azalır
28
Parazitik hastalıklarda lökosit değişiklikleri
-Eozinofiller artar (eozinofili)
29
Kötücül hastalıklarda lökosit değişiklikleri
-Lösemilerde lökositler artar (lökositoz)
-Hodgkin hastalığı ve eozinofilik lösemide
eozinofiller artar (eozinofili)
-Lenfositik lösemide lenfositler artar (lenfositoz)
-Hodgkin hastalığı ve monositik lösemide
monositler artar (monositoz)
-Malignite durumlarında nötrofiller azalır
(nötropeni)
30
Download

13 Lökosit anormallikleri, lökositler ve virüs