HEMATOPOEZ
(HEMAPOEZ)
Güher Saruhan- Direskeneli
İTF Fizyoloji AD
KAN HÜCRELERİ
ERİTROSİT
Oksijen taşıma
LÖKOSİT
Patojenlerden korunma
Morfolojik sınıflama
GRANÜLOSİT
Nötrofil
Eozinofil
Bazofil
AGRANÜLOSİT
Lenfosit
Monosit
TROMBOSİT
Pıhtılaşmayı uyarma
MORFOLOJİK DEĞERLENDİRME
Boyanarak ışık mikroskobunda inceleme ile:
Romanovsky
(Metilen mavisi
+
Eozin)
Asidik yapıları boyar
DNA
Bazik yapıları boyar
Majör bazik protein
Uygulanan benzer yöntemler:
– Wright
– Giemsa
HEMAPOETİK KÖK HÜCRE
Miyeloid öncülü
Lenfoid öncülü
NK
TİMUS
PLURİPOTENT
KÖK HÜCRE
B lenfosit
T lenfosit
Eritrosit
Megakaryosit
Bazofil
Trombosit
Eozinofil
Nötrofil
Monosit
MORFOLOJİ
Sitoplazma
GRANÜLOSİT
(POLİMORFONÜKLEER LÖKOSİT)
NÖTROFİL
Geniş, pembe
Granül yapısı
Çekirdek
Mor, ince
Azurofilik
Parçalı
2-5 lob
1-2 (Genç hücre)
10-15mm
Parçalı
2-3 lob
Parçalı
2-3 lob
10-15mm
ÇOMAK
Çap
EOZİNOFİL
Geniş, pembe
Kırmızı, kaba
BAZOFİL
Geniş, pembe
Koyu mor, kaba
Dar, mavi
(-)
Yuvarlak
7-18mm
Geniş, mavi
(-)
Nal,böbrek
12-20mm
AGRANÜLOSİT
LENFOSİT
MONOSİT
10-15mm
PERİFERİK KAN LÖKOSİT FORMÜLÜ
% oranı
Sayısı
mm3 = ml kanda
% 100
4000-10000
Nötrofil
% 40-75
1600-7500
Eozinofil
% 1-6
40-600
Bazofil
<% 1
<40-100
Monosit
% 2-10
80-1000
En büyük
Lenfosit
% 20-45
800-4500
En küçük
LÖKOSİT
LÖKOSİTOZ
>10000
LÖKOPENİ
<4000
En sık
HEMAPOEZ (HEMATOPOEZ)
Bir tip kök hücreden tüm farklı kan hücrelerinin gelişmesi sürecidir.
Kan hücreleri kısa ömürlü hücrelerdir:
– Sürekli yenilenirler : 108-109 lökosit/saat, 1010 eritrosit/saat
– Yenilenme hızları vücut gereksinimine göre düzenlenir:
• Periferik kanda sayıları gerekli sınırlar arasında tutulur
• Gereksinim artığında üretim artırılır:
– Homeostatik düzenlenme
– Strese yanıt
– İnfeksiyonda tüketim artışı
• Uyarı alanına göç
• Apoptozis
KAN HÜCRELERİNİN YAPIMI:
KEMİK İLİĞİNDE
Kemik
Trabeküler
kemik
Trabeküler
bölge
Sinüzoid
Santral
ven
Medüler
arter
KEMİK İLİĞİ
• hemapoetik kök hücreyi içerir
• hemapoetik kök hücreye çoğalma ve
farklılaşmada yapısal ve diğer yollarla destek
sağlar
• yapışma aracılığıyla mikroçevre özellikleri ile
farklılaşmayı yönlendirir
Kemik İliğinden Gelişen ve Kemik İliğinde
Bulunan Hücreler
Kemik ya da kıkırdak
Stromal kök
hücre
İlik yağ
Destekleyici stroma hücresi
Osteoblast
Osteosit
Hematopoetik
kök hücre
KEMİK İLİĞİ STROMA HÜCRELERİ:
MİKROÇEVRE
Hematopoetik Kök Hücre dışı hücrelerce oluşturulur:
– Adventitial hücreler (CXCL12, SCF)
– Retiküler hücreler (CXCL12)
– Yağ dokusu hücreleri
• Büyüme faktörleri sağlar
• Hacim değişikliği ile üretime uyum sağlar
• Membran sentezi için gerekli lipidleri sağlar
– Osteoblast
– Makrofaj ve osteoklastlar
ÇÖZÜNÜR ARACI MOLEKÜLLER
•Reseptörünü taşıyan hücre tiplerine etkili olurlar
•Protein yapılı hormon molekülleridir
HEMOTOPOETİK BÜYÜME FAKTÖRLERİ
Koloni stimüle edici faktör (GM-CSF vb.)
•
•
•
•
•
Normal hematopoezde etkili
Gereksinim artışına uyum etkileri
olur
Hem olgun hem de öncül hücrelere
etkili olabilirler
Sinerjistik etki gösterirler
Çok yönlü (multipl) etki göstermekle
birlikte bir etki ön plandadır
SİTOKİNLER
(İNTERLÖKİN 1-40, TNF vb.)
•
•
•
•
•
Özgül ve özgül olmayan uyarılarla
salgılanır
İnflamatuar süreçlerde düzenleyici
rol alır
Çeşitli hücreler üzerinde büyüme
faktörü etkisi gösterirler
Sentezleri uyarı ile başlar ve hemen
salgılanır
Bir çoğu bir çok hücre tipinde
yapılır
Kemokinler: CC, CXC, CX3C
HEMAPOETİK KÖK HÜCRE (HKH)
HKH kemik iliğinde “uykuda”dır (quiescent):
1. Bölünerek kendini yeniden üretme
özelliği (Mitotik) Self-renewal
2. Farklılaşarak olgun kan hücrelerine
dönüşebilme özelliği (Postmitotik)
•
Pluripotent ya da omnipotent hücre
•
Farklılaşmaya başlayan hücre
unipotent= commited= yönlenmiş
hücreye dönüşür (PROGENİTOR)
•
Kemik iliğinde
% 0.01-0.05,
periferik kanda da az sayıda bulunur
HKH
HKH
Miyeloblast
Promiyelosit
Miyelosit
KAN
HKH Farklılaşmasının Düzenlenmesi
OSTEOBLAST
Hücre-hücre etkileşimi
Çözünür faktörlerin salgısı
Çözünür faktörler
Diğer aracı hücrelerin düzenleyici rolü
Kemik
Aracı hücreler
Lenfoid öncülü
Miyeloid öncülü
HEMATOPOETİK BÜYÜME FAKTÖRLERİ
• Koloni stimüle edici faktör:
(Colony Stimulating Factor)
• İnterlökinler:
M-CSF
G-CSF
GM-CSF
MONOSİT
NÖTROFİL
İL-3
İL-5
İL-6
İL-7
HKH
EOZİNOFİL
LENFOSİT
•Hematopoeze özgül faktörler:
Eritropoietin
Trombopoietin
Eritrosit
Trombosit
Çoğu kemik iliği dışındaki hücrelerden de kaynaklanır.
HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE
IL-3, GM-CSF
IL-3, GM-CSF, IL-1, IL-6
TP
O
ERİTROPOİETİN
NK
Lenfoid öncülü
Miyeloid öncülü
IL-12
IL-7
PLURİPOTENT
KÖK HÜCRE
IL-5
Megakaryosit
IL-5
IL-5
IL-7
B lenfosit
IL-2, IL-7
T lenfosit
IL-3, GM-CSF
G-CSF
M-CSF
Eritrosit
Trombosit
Bazofil
Eozinofil
Nötrofil
Monosit
İLTİHAP (İNFEKSİYON)
Aktif makrofaj
Endotel
Fibroblast
Lenfosit
Kemik iliği
Granülosit
Monosit/makrofaj
Guyton 2006
PERİFERİK KAN LÖKOSİT FORMÜLÜ
LÖKOSİT
Nötrofil
% oranı
Sayısı
mm3=ml kanda
% 100
4000-10000
% 40-75
1600-7500
Nötrofillerin %50 si kapiler endotel üzerine “tutunmuş” durur:
MARJİNAL HAVUZ
NÖTROFİLİ

NÖTROPENİ

İmmun (Bağışık) Yanıt:
İltihap?
Güher Saruhan- Direskeneli
İTF Fizyoloji AD
HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE
Miyeloid öncülü
Lenfoid öncülü
IL-7
IL-15,IL-7
B lenfosit
IL-3, GM-CSF, IL-1, IL-6
PLURİPOTENT
KÖK HÜCRE
IL-12
IL-2, IL-4, IL-7
NK
IL-5
IL-5
IL-5
Bazofil
Eozinofil
T lenfosit
IL-3, GM-CSF
G-CSF
Nötrofil
M-CSF
Monosit
İTME
Patojenle ilgili
moleküller ve
sitokinler iter
PERİFERE ÇEKİM
İnfeksiyonda
yokedilen immun
hücrelerin
azalması çekim
oluşturur
HKH Farklılaşmasının İnflamasyona Uyumu
Miyeloblast
Promiyelosit
Azurofilik granül
Miyelosit
Özgül granüller
Metamiyelosit Mitoz(-)
Çomak (Band şekli)
KAN
NÖTROFİL GELİŞİMİ
Mitotik
Miyeloblast
Postmitotik
Promiyelosit
Miyelosit
Metamiyelosit
Olgun
6.5 gün
7.5 gün
Nötrofil
Band şekli
Dolaşım
6 –24 saat
Doku
1-2 gün
% 40-75 (1600-7500)
Nötrofillerin %50 si kapiler endotel üzerine “tutunmuş” durur:
MARJİNAL HAVUZ
NÖTROFİLİ

NÖTROPENİ 
ETKİLİ BÜYÜME FAKTÖRLERİ
1. G-CSF:
Farklılaşma ve nötrofil işlevlerinde önemli
2. GM-CSF:
3. IL-3
Öncüllere etkili
4. KÖK HÜCRE FAKTÖRÜ
KEMİK İLİĞİ
MİTO
TİK
OLGUN
LAŞMA
KAN
DEPO
DAMAR DIŞI
(DOKU)
MARJİNAL
DOLAŞAN
Akut:Stres, zehirleme
hipoksi, infeksiyon
Endotoksin, kortikosteroid
Kİ deposu dolaşıma
Akut:Stres
Marjinal havuz boşalmış
Egzersiz,adrenalin
Kortikosteroid
Dokuya geçiş azalmış
Kronik: İnfeksiyon
Tümör, inflamasyon
KML
Hücre çoğalması (ömrü uzamış ?)
EOZİNOFİL GELİŞİMİ
Mitotik
Miyeloblast
Promiyelosit
Postmitotik
Miyelosit
Metamiyelosit
Band şekli
2.5 gün
6.5 gün
9 gün
Olgun
Dolaşım
3-18 saat ???
1
ETKİLİ BÜYÜME FAKTÖRLERİ
1. İL-5:
2. GM-CSF
3. İL-3
Doku
Farklılaşma ve eozinofil işlevlerinde önemli
:
100
MAST HÜCRELERİNİN DAMARA YAKIN YERLEŞİMİ
MAST HÜCRE AKTİVASYONU
Direkt etkileşim
Fc-R aracılı etkileşim
Kompleman-R aracılı etkileşim
Allerjen
LTC4
IL-1
IL-6
TNF
LTC4
IL-1
IL-6
TNF
Proteaz
Histamin
Degranülasyon
LTC4
IL-1
IL-6
TNF
Proteaz
Histamin
TNF
Degranülasyon
Mekanik trauma Bakteri peptitleri
Allerjen
Sitokin
Büyüme faktörleri
Fosfolipaz A2
Siklooksijenaz
Prostaglandinler
Lipoksijenaz
Lökotrienler
Mast Hücre Degranülasyonu
FC R (IgE)
Allerjen
•
Gastrointestinal doku:
– Hareket artışı
– Sıvı salgısı artışı
•
Prostaglandin
Hava yolları
– Bronş çapının daralması
(Bronkokonstriksiyon)
– Müküs salgısı artışı
Lökotrien
•
Sitokinler
Histamin
Damarlarda
– Kan akımı artışı
(Vazodilatasyon)
– Geçirgenlik artışı (Ödem)
MAST HÜCRESİ
Yaşam süresi
EOZİNOFİL
NÖTROFİL
Uzun
Uzun
Kısa
Yerleşik
Hareketli
Hareketli
Kemotaksi
yanıtı
Yok
Degranülasyon
+++
+++
ECF, C5a,
Kemokin
+++
+++
NCF, C5a,
Kemokin
+
Fagositoz
Yok
+
+++
Litik özelliği
Yok
+++
Bazik protein
O2 radikalleri
Uyarı
Reseptörleri
İgE
C3a
C5a
Bekçi,
Proinflam.
İgE
İgG
C3b
Antiparazit
Pro/antiinfla.
+++
Lizozomal
enzimler, O2
radikalleri
İgG
İgA
C3b
Antibakteriyel
Dinamik
Biyolojik rol
MONOSİT GELİŞİMİ
Periferik kan
Kemik iliği
Dokular
Kemik
MSS
Akciğer
Karaciğer
Bağ
dokusu
Dalak
MONONÜKLEER FAGOSİT SİSTEMİ
İLTİHAP GELİŞİMİ
Lokal kan akımı artar
VAZODİLATASYON
Endotel yapışkanlığı artar
•Bölgeye lökosit göçü artar
KEMOTAKSİ
•Lökosit yapışması ve DİAPEDEZ-GÖÇ artar
Damar geçirgenliği artar
•Lökosit ve mediyatörlerin dokuya geçişi kolaylaşır
İNFLAMASYON YANITI
•TRANSUDASYON ve EKSUDASYON
DOKU ÖDEMİ
•PIHTILAŞMA UYARILIR
•HÜCRE ÖLÜMÜ ve DOKU HASARI
Damar dışına kaçış artar
Fibrinojen dokuda artar
Öldürme mekanizmaları
aktiflenir
Doku onarımı başlar
•ANGİOGENEZ ve MEZENKİMAL HÜCRE ARTIŞI
UYARI
C5a, LTB4,f-MLP
YUVARLANMA
L selektin
E/P-selektin
Endotel
Gram- bakteri
Doku
makrofajları
LPS
TNF, İL-1
YAPIŞMA
AGREGASYON
İntegrin
etkileşimi
İL-8
TNF, İL-1
FAGOSİTOZ
ÖLDÜRME
LİPİD MEDİYATÖRLERİN ETKİSİ
Nötrofil
Monosit
LKB4
Mast hücresi
PGD2
Endotel hücresi Epitel hücresi Düz kas hücresi
Nötrofil
Monosit
Eozinofil
Çağrısı ve Aktivasyonu
Vazodilatasyon Mukus üretimi Bronkokonstriksiyon
İLTİHAP BULGULARI
commissioned by D.A.W. and drawn by P. Cull for the Medical Illustration Department at St Bartholomew's Medical College.
Lokal
İnflamasyonu
Sistemik
Koruyucu etkiler
Sistemik
Patolojik etkiler
İNFLAMASYONUN SİSTEMİK BULGULARI
1. ATEŞ:
İL-1, İL-6 ve TNF-a
Hipotalamus
2. LÖKOSİTOZ:
İL-1, İL-6, CSF ler
Kemik iliği
3. AKUT FAZ YANITI:
İL-1, İL-6, TNF-a
Karaciğer
Sedimentasyon artışı:
C reaktif protein
Serum amiloid A proteini
Haptoglobin
Mannoz bağlayan lektin (MBL)
Fibrinojen
a1 Antitripsin
a2 Makroglobulin
Seruloplazmin
4. GLUKOKORTİKOİD SALINIMI: İL-1, İL-6
Hipofiz ve adrenal bez
Download

İmmun Yanıt