Kan yapımı, Eritrositler
Prof. Dr. Asuman Gölgeli
hematopoez
EMBRİYONAL ve FETAL DÖNEM:
Mezoblastik devre;Gower I (4  )
Gower II (2  ve 2 )
Hepatik devre; HbF (2  ve 2 )
Miyeloid devre; HbA (2  ve 2 )
POSTNATAL DÖNEM:
yapım yalnız kemik iliğinde devam eder
pluri(multi)potent kök hücre
Bölündüğünde;
ya yeniden iki kardeş pluripotent
hücre oluşur,
ya da belirli yönde farklılaşarak olgun
bir kan hücresine prolifere olur (CFUcoloni forming unit).
unipotent kök hücre
MİYELOİD SERİ:
eritrositler
lökositler (lenfosit
hariç)
trombositler
LENFOİD SERİ:
lenfositler
hematopoezin düzenlenmesi
Hematopoetik Büyüme Faktörleri (HGF)
eritropoetin
trombopoetin
koloni stimüle edici faktörler
(CSF; G, M, GM)
AYRICA
İnterlökinler (IL-1,3,4,5,6)
hematopoezin düzenlenmesi
Hematopoetik Büyüme Faktörleri (HGF)
eritropoetin
trombopoetin
koloni stimüle edici faktörler
(CSF; G, M, GM)
AYRICA
İnterlökinler (IL-1,3,4,5,6)
eritropoezin düzenlenmesi
Doku oksijen miktarı;
kan akımı,
kan hemoglobin miktarı,
hemoglobinin oksijen satürasyonu .. ve ..
hemoglobinin oksijene olan ilgisine ...
... bağlıdır.
Hipoksik koşullarda eritrosit üretimi uyarılır.
diğer hormonların etkisi
ACTH, tiroksin ve androjenler eritrosit
yapımnı artırırken,
östrojenlerin inhibe edici rolü vardır.
beslenmeye bağlı faktörler
Protein ve amino asitler
Vitaminler
Folik asit, vitamin B12, vitamin B6, vitamin C ve E.
Mineraller
Bakır, nikel, kobalt, demir.
folik asit - B12 ilişkisi
Folik asit DNA sentezi için gereklidir.
B12 vitamini hem DNA, hem de RNA yapımını
etkiler; etki için folik asit gereklidir.
Her ikisinin eksikliği ile megaloblastik
anemi oluşur.
Eksik olan B12 vitamini ise folik asite cevap
verebilir.
normal değerler
erkeklerde 50, kadınlarda 35 mg/kg
toplam demirin %50-65’i hemoglobinde
%4 miyoglobinde
%1 plazma transferrine bağlı
transferrine bağlı demir; %110-130 g
geri kalanı ferritin ya da hemosiderin
olarak depolanır
emilim
demir, ferro (+2) halinde emilir
hem bileşikleri de kolay emilir
barsak hücresinde apoferritine
bağlanarak ferritin şeklinde depolanır
ferritindeki demir ferri (+3) halindedir; en
büyük
depo
karaciğerdedir,
ancak
düzenleme barsak hücresi üzerinden olur
dağıtım
transferrin (siderofilin), bir 1-globulindir ve
demir (ferri) bağlayan iki ucu vardır
bir ucu demiri karaciğere, diğer hemoglobin
sentezi için kemik iliğine verir
transferrin demire ne oranda doymuşsa o
kadar kolay verir (normalde %35)
total demir bağlama kapasitesi (%260-400 g),
kan transferrin düzeyini ifade eder
hemoglobin
tüm omurgalılarda oksijen taşıyan kırmızı
renkli protein
1 g Hb 1,3 ml; 14,8 g Hb 20 ml O2 bağlar
hem
mitokondride,
globin
GER’de
sentezlenir
hemoglobin çeşitleri
HbF HbA HbA2
HbF
2,3-DPG’yi
daha
az
bağlar,
dolayısıyla O2’ye ilgisi
daha fazladır.
anormal hemoglobinler
Hem sentezi normaldir; problem
globindedir.
HbS:  globin zincirindeki 6.amino asit
değişmiştir; orak hücreli anemi görülür.
Talasemi:  veya  zincirin yokluğu ile meydana
gelir; akdeniz anemisi görülür.
Her durumda aneminin nedeni eritrositlerin
kolay hemolize uğramasıdır.
hemoglobin bileşikleri
oksihemoglobin: oksijeni bağlamış olan
hemoglobindir; hemoglobindeki her demire bir
oksijen bağlanabilir (toplam 4)
methemoglobin: oksidasyon sonucu ferro
demiri ferri’ye dönüşen hemoglobindir; oksijen
bağlayamaz, siyanoza yol açar
karboksihemoglobin: karbonmonoksit ile
bağlanmış hemoglobindir (HbCO); Hb’nin CO’ya
afinitesi O2’den 250 kat fazladır
hemoliz
Eritrosit membranının yırtılarak
içerisindeki hemoglobinin plazmaya geçmesi
olayıdır.
osmotik hemoliz
hemositoliz - litik hemoliz
Hemolize
uğramış
kan
görünümün kaybederek saydamlaşır.
opak
eritrositlerin haraplanması
Yaşlanan eritrositlerin (120 gün) membranı
elastik yapısını kaybeder ve RES’teki (doku
makrofaj sistemi) dar kapillerin sürtünmesine
dayanamayarak yırtılır.
Açığa çıkan hem biliverdin, demir ve CO’ya
çevrilir.
Biliverdin bilurubine dönüşür, demir yeniden
kullanılır.
bilurubin
plazmaya rengini veren sarı renkli pigment
aşırı bir eritrosit harabiyeti ile sarılık oluşur
plazmada albumine bağlanarak taşınır (1/2);
nonkonjuge bilurubin, indirekt bilurubin
bu bilurubin idrara çıkmaz, safrayla atılır
bir de çok az miktarda konjuge ya da direkt
bilurubin (bilurubin diglukuronat) vardır;
böbrekten atılır
Download

Kan yapımı, Eritrositler - mustafaaltinisik.org.uk