
Maddeler ısı etkisi ile hal değiştirebilirler. Su yeterince soğuduğunda donar,
buz halini alır. Buz suyun katı halidir. Çeşmeden akan su, dereler, göller ve
denizler suyun sıvı haline örnektir. Kaynamakta olan çaydanlıktan çıkan su
buhar ise suyun gaz halidir.

Erime ve Donma olayı : Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale
gelmesine erime denir. Sıvı bir maddenin ısı kaybederek katı hale
gelmesine donma denir. Erime ve donma birbirinin tersidir. Katı
haldeki çikolatayı ısı etkisi ile eritip kalıplara döktüğümüzde çikolata
ısı kaybeder. Donar ve tekrar katı hale gelir.maddeler üçe
ayrılır.bunlar katı,sıvı ve gaz olarak bilinir.

Buharlaşma ve Yoğuşma : Sıvı bir maddenin ısı etkisiyle gaz haline
gelmesine buharlaşma denir. Çaydanlıkta kaynayan sudan çıkan buhar
suyun gaz haline iyi bir örnektir. Gaz halindeki bir maddenin ısı kaybederek
tekrar sıvı hale gelmesine ise yoğuşma denir. Çaydanlıktan çıkan su
buharına soğuk tencere kapağını tuttuğumuzda su buharı tencere
buharında ısı kaybeder ve su damlacıkları oluşur.

Isı alan maddenin tanecik hızı artar; Isı veren maddenin tanecik hızı azalır

Doğada Su Döngüsünün sebepleri:

Yeryüzündeki sular yerle gök arasında durmadan devam eden bir döngü
içindedir. Bunun nedeni suyun halden hale geçmesidir. Güneşin etkisiyle
buharlaşan sular gök yüzünde bulutları oluşturur. Bulutlar çok küçük su
damlacıklarından oluşur. Soğuk bir hava tabakasına rastlayınca ısı
kaybettikleri için bulutlardan yoğuşma çoğalır. Yoğuşmayla ağırlaşan su
damlacıkları yer yüzüne doğru düşmeye başlar. Buna yağmur denir. Bazen
soğuk hava tabakası buluttaki su damlacıklarını doldurur. Bu durum kar
yağmasına neden olur. Dolu ise yağmur damlalarının daha soğuk bir hava
tabakasına rastlayarak donması sonucu oluşur. Yeryüzüne yağışlarla tekrar
dönen su yine Güneşin etkisiyle buharlaşarak gökyüzüne yükselir. Böylece
yeryüzündeki su, dengesi sürekli olarak korunmuş olur.

Yeryüzünün %71’nin sularla kaplı olduğunu bu suların yalnızca %3’nün
içilebilir olduğunu BİLİYOR MUYDUNUZ?

Yeryüzündeki içilebilir nitelikteki %3 oranındaki suyun %1’nin
bulutlarda, %1’nin ise ulaşılamayacak yerlerde olduğunu, insanların ancak
kalan %1’lik kısmında yararlanabildiğini BİLİYOR MUYDUNUZ?

Maddeler hal değişimi sırasında çevreden ısı alır ya da çevreye ısı
verirler. Çevreden ısı alarak katı halden sıvı hale geçmeye erime,
sıvı halden gaz hale geçmeye ise buharlaşma adı verilir.

Çevreye ısı vererek gaz halden sıvı hale geçmeye yoğuşma, sıvı
halden katı hale geçmeye ise donma adı verilir.

Gaz haldeki su buharının ani sıcaklık değişiminin etkisiyle çevr
esine ısı verip sıvı hale geçmeden direkt katı hale
geçmesine kırağılaşma, katı haldeki maddenin ise çevreden ısı alıp
sıvı hale geçmeden direkt gaz hale geçmesine
de süblimleşme denir.
Konveksiyon yoluyla yayılma: Ateşin etrafındaki hava ısınır ve
yükselirken yukarıdaki soğuk hava aşağıya doğru hareket eder. Gaz ve sıvı
haldeki maddelerin taneciklerinin yer değişmesi ile gerçekleşir.
 Örnek: bacadan çıkan dumanın yükselmesi, sütün ısınması, rüzgar oluşumu

Işıma yoluyla yayılma: Ateşten yayılan ışınlar ile ısı ateşin
çevresindekilere ulaşır. Isının boşlukta ve saydam ortamda yayılma
şeklidir.Maddesel ortama ihtiyaç duymaz.
 Örnek: Lambalardan ocaktan ve güneşten yayılır

İletim yoluyla yayılma: Demir maşanın ucundaki taneciklerin çevresindeki
tanecilere çarpmasıyla ısı iletilir.Isının katı maddelerde taneciklerin
birbirlerine çarpması ile yayılma şeklidir.
 Örnek: Bakır, demir, alüminyum gibi katılarda olur.

 Madde
,genel olarak 4 fazda bulunur:
 Katı
 Sıvı
 Gaz
 Plazma

Katı maddenin özellikleri, katıyı oluşturan atomların özelliklerine, atomların
katı içindeki diziliş biçimlerine ve ortam koşullarına (sıcaklık, basınç vb.)
bağlıdır. Çeşitli katılar arasında gözlenen büyük davranış farklılıkları,
atomları bir arada tutan bağın türü ile atomların yapısal diziliş biçiminin
sonucudur.
Katılar çeşitli yapılarda bulunur. Kristal yapılı katılar, kristal yapıda olmayan
biçimsiz (amorf) katılar diye iki gruba ayırabiliriz. Amorf yapıdaki katılarda
ise atomlar ve moleküller belirli bir örgü oluşturacak biçimde dizilmiştir. Bu
tür katılar arasında çeşitli cam türleri, lastikler ve jeller sayılabilir. Katıların
çeşitli özellikleri vardır.
Katılarda esneklik özelliği, elektrik özelliği , dielektrik, yarı iletken, süper
iletken, magnetik özelliği , diamagnetizma, paramagnetizma,
ferromagnetizma, termodinamik özelliği ısı iletimi , boyca, yüzeyce, hacimce
genleşme, erime, donma, faz geçişleri, ses iletimi, yoğunluk, vb. Katıların
optik özellikleri, saydam, yarı saydam, saydam olmayan gibi özellikleri
vardır.

Sıvı maddelerin belli hacimleri vardır.
•Belli şekilleri yoktur Girdikleri kabın şeklini alırlar.
•Akışkandır, kayarak hareket ederler .
•Sıvılar iletkendir
Sıvı, maddenin ana hallerinden biridir. Sıvılar, belli bir şekli olmayan
maddelerdir, içine konuldukları kabın şeklini alırlar, akışkandırlar. Sıvı
molekülleri, sıvı hacmi içinde serbest hareket ederler, fakat
partiküllerin ortak çekim kabiliyeti, hacmin izin verdiği ölçüdedir.Sıvılar
sıkıştıramazlar.
Sıvının hacmi, onun sıcaklık ve basıncına bağlıdır. Sıvılar iletkendir.
Fakat iletkenlikleri içlerine konulan maddelerle değişebilir. Örnek: saf
su ve şekerli su yalıtkanken,tuzlu su iletkendir.

Gaz halindeki maddeyi oluşturan tanecikler arasındaki
boşluk katı ve sıvılara göre daha fazladır ve gaz
tanecikleri birbirlerinden tamamen bağımsız olup
gelişigüzel (rast gele) hareket ederler
Gaz tanecikleri arasındaki boşluk çok fazla olduğu için
gazlar sıkıştırılabilirler
Gaz tanecikleri katı ve sıvılara göre daha düzensiz
taneciklerdir
Gaz tanecikleri hem titreşme, hem birbiri üzerinden
kayarak dönme hem de bulunduğu kabın duvarlarına
çarparak sıçrama (difüzyon=yayılma) hareketi yaparlar
Gazlar da sıvılar gibi akışkan maddelerdir

Langmiur yaklaşık yüzyıl önce iyonize olmuş gaza 'plazma adını' vermiştir.
Plazma maddenin 4. hali olarak kabul edilir ve pozitif ve negatif yüklü
parçacıkların birlikteki hareketlerinin tamamıdır. (Elektronlarını yitirmiş atom
çekirdekleriyle serbest kalmış elektronlardan oluşan gaza verilen isim).
Günümüzde henüz plazma fiziği hakkında çok az şey bilinmektedir. Fakat
her yüklü parçacığın bulunduğu iyonize olmuş sistemlere plazma denilmez

* Çok iyi bilinen iletkendir. Bu plazmayı gaz halinden ayıran en önemli
özelliğidir. Bütün maddelerin gaz halleri yalıtkan iken plazma hali elektriği
çok iyi iletir. Hatta bu iletkenlik katı hallerden daha iyidir çünkü plazma hali
tamamen serbest elektronlara sahiptir. * Diğer önemli bir özelliği yüksüz gibi
olmasıdır. Yani artı ve eksi elektrik yüklü parçacıklar birbirinden bağımsız
gibi hareket ederken sistemin bütünüyle yüksüz olmasıdır. * Birim hacimdeki
partikül yoğunluğu da plazmanın bilinmesi gereken bir özelliğidir. Sıcaklığı
yüksek olsa da yoğunluğu düşük bir plazma fazla enerji yaymaz. *
Plazmanın en önemli özelliklerinden biri de plazmaya magnetik alan veya
elektrik alanıyla etki edebilmesidir. Bu da gerek günlük yaşantımızda
gerekse gelecekteki enerji sorununun halledilmesinde önemli bir özelliktir.
Yıldızlar
2- Auroralar
 3- Floresan lamba
4- Neon lamba
5- Yıldırım
5- Mum alevi
 1-

Aurora nedir?
 Genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır.

Isı yalıtımının önemi:
Ülkemiz, enerji tüketimi konusunda çok fazla bilgi sahibi olmayan ve ısı
yalıtımı konusunda bilinçlendirme sıkıntılarını henüz aşamayan
toplumlardan. Enerji tüketimimiz her geçen gün artmakta, bu artış enerji
verimliliğine yeterince zarar vermekte ve çok büyük israfa yol açmaktadır.
Ayrıca enerji ithalatının da artmasına yol açmaktadır.
 Özellikle küresel ısınma ve iklim değişikliği ile birlikte düşünüldüğünde,
binalarda yalıtım konusu daha önemli bir hale gelmiştir. Bu konuda
bilinçlenme yaşanmadığı takdirde ekonomi ve çevre sorunlarının
yoğunluğundan kurtulmak mümkün değildir.

Doğaya katkısı:

Binaların ısıtma ve soğutma ihtiyaçlarının daha az yakıt harcanarak
karşılanmasını sağlar. Böylelikle atmosfere yayılan karbondioksit ve
kükürtdioksit gibi sera etkisi yaratan gazların salınımını azaltarak, küresel
ısınma ve iklim değişikliği ile mücadeleye önemli faydalar sağlar.


Ülke ekonomisine katkısı:

Ülke olarak ihtiyacımız olan enerjinin yaklaşık %72’sini ithal etmekteyiz.
Hesaplamalar, tüm konutların standart ve yönetmeliklere uygun olarak
yalıtılması durumunda ülkemizin yılda yaklaşık 7,5 milyar dolar tasarruf
yapabileceğini gösteriyor. Bu çerçevede, enerjide dışa bağımlılığımızın
azalması, ekonominin canlanması, istihdamın artması, üretim ve uygulama
ile birlikte artacak vergi gelirlerini ısı yalıtımının ülke ekonomimize
sağlayacağı olumlu katkılar olarak sayabiliriz.

I. Sıcaklığı 25 oC olan demir çubuk
II. Sıcaklığı 0 oC olan demir çubuk
III. Sıcaklığı 40 oC olan demir çubuk
Yukarıdaki demir bloklarının moleküllerinin
titreşim hızları arasındaki ilişki hangi seçenekte
doğru olarak verilmiştir?
A) I > II > III
C) III > II > I
B) III > I > II
D) II > III > I

Hatırlarsanız madde ısı alınca moleküllerinin hızı
artıyordu, ısı verince moleküllerinin hızı
azalıyordu

Doğru cevap : B
 Aşağıda
verilenler hangisi ısının yayılma
yollarından biri değildir?
A) iletim yolu ile
B) konveksiyon yolu ile
C) parıldama yolu ile
D) ışıma yolu ile
 İletim
yolu
 Konveksiyon yolu
 Işıma yolu ile yayılma çeşitleri olduğu için
Cevap:
C
 Aşağıdakilerden
A) Tahta
 D) Bakır
hangisi ısıyı iyi iletmez?
B) Gümüş
C) Demir
Cevap: A
 Isıyı
çok iyi yalıtan bir kutu tasarlamanız
istendiğinde aşağıdaki maddelerden
hangisini kullanmanız yanlış olur?
A) Strafor
 D) Metal
B) Plastik
C) Tahta
Cevap:D
 Maddeler
ısındıkça atomların veya
moleküllerin hareket hızları artar. Buna
göre aşağıdakilerden hangisinin
atomlarının hızı artmaz?
A) Güneşte bırakılan buzun
B) Kaynayan sütün
C) Derin dondurucuya konulan
dondurmanın
D) Eriyen dondurmanın
Cevap:C
Yusuf
6/D
AYHAN
630
Download

File