C VİTAMİNİ
(ASKORBİK ASIT)
BUŞRA SECEN
070112055
İçerik
•  Tarihçe
•  Genel özellikleri
•  Biyosentez
•  Emilim-katabolizma-taşınması
•  Işlevleri
•  Yetersizliği
•  Gereksinmesi
•  Kaynakları toksik etki
Tarihçe
•  Skorbüt
•  Szent-György 1928 yılında portakal lahana ve
hayvanların adrenal bezlerinden askorbik asidi
ayırmıştır.
•  1929’da kimyasal yapısı gösterilmiş.
•  C.G King 1932’de bu ögenin skorbütü önlediğini
bildirmiştir.
Genel özellikleri
•  Kimyasal formülü:C6H8O6
•  Askorbik asit bir monosakkarit türevidir.
•  Heksoz derivatifidir.
•  Beyaz kristal halde bulunur.
•  Suda ve etil alkolde çözünür.
•  Vitaminler içinde en dayanıksız
olanıdır.Besinlerdeki askorbik asit hava oksijeni
ile okside olur.
•  Askorbik asit oksidaz
•  Bakır
•  2 yapısı önemlidir: L-askorbik asit(redüksiyon
ajanı) ve L-dehidroaskorbik asit(okside dervatifi)
•  Bu 2 yapıda birbirine dönüşebilir.
•  Ancak L-dehidroaskorbik asit L-askorbikasidin
%80’i kadar etksini gösterir.
•  L-dehidro askorbik asit tekrar okside olarak Ldiketogulonik aside dönüşerek aktivitesini
kaybeder.
Biyosentezi
•  D-Glikoz
•  D-Galaktoz
•  Gluronik asit yoluyla sentezlenir.
u Insanlar,kobaylar,kırmızı bülbüller,meyve yiyen
yarasalar,alabalık ve somon balığı bu vitamini
sentezleyemezler.
•  Alfa gluno gama lakton oksidaz enzimleri yoktur.
Emilimi
•  Ağız mukozasından pasif difüzyonla emilir,
emilim miktarı vitaminin konsantrasyonuna
bağlıdır.
•  Vitamin alımı düşük olduğunda
gastrointestinalden emilimi hızlı ve aktif taşıma
ile olur.
•  Diyetle vitamin alımı arttığında emilim azalır
çünkü mukozal konsantrasyon 6mmol/L
olduğunda doygunluk sağlanır.
•  %70 emilim vardır.
Taşınması/katabolizması
•  Emilimden sonra hücre içi vedışı ögelere dağılır.
•  Depo edilmemesine karşın hipofizde,adrenal
bezlerde,göz mercekleri ve lökositlerde yüksektir.
•  Vitamin katabolizması diketoglonik aside
hidrolize olmasından sonra treonik ve oksalik
asitlere oksidasyonuyla oluşur.
•  Bu metabolitler ve askorbat-2-sülfat ve
metabolize olmamış askorbik asit idrarla atılır.
Atılımı
•  Askorbat-2-sülfat
•  Liksonik asit
•  Ksilonik asit
•  Ksiloz
•  Okzalat
İşlevleri
• 1)Serbest radikalleri bağlama
•  Askorbik asit DEHIDROASKORBATA,
monohidroaskorbik asit yoluyla okside okside
olur.
•  Bu ara ürün vücudun antioksidan savunmasında
reaktif oksijen ve serbest radikallere karşı doku
tahribatını önler.
•  GSH
•  NADH
• 2)Ko-faktör olarak yönü
•  Askorbik asit bazı enfeksiyonlarda oksijenaz
olarak görev alır.bu tepkimeler moleküler oksijen
ve 2 değerlikli demiri,bakırı ko-faktör olarak
ister.burada askorbik asiidin 2 temel rolü vardır;
•  1-oksijen redüksiyonu için doğrudan elektron
kaynağıdır.
•  2-indirgenme safhasında bakır ve demirin
koruyuculuğu için etkendir.
• 3)karışık işlevli oksijenazlar
•  Birçok yabancı bileşiğin ve tedavi edici
maddelerin sudaki çözünürlüklerinin az
olmasından dolayı değişikliğe uğramaları
gerekir.bu modifikasyon karışık işlevli
oksijenaz(MFO) enzim sistemiyle olur.
•  Askorbik asit MFO sisteminde modifiye
ajandır.birçok çevresel kimyasallara karşı
vücudun cevabını etkiler.
•  Fenil alanin hidroksilaz
•  Kolesterol 7- alfa-hidroksilaz
• 4)Demir Metabolizması
•  Bağırsaktaki askorbik asit demiri indirgenmiş
yapıda tutar.dolayısıyla emilimine yardımcı olur.
•  Askorbik asit demirin taşınımı ve
mobilasyonunada katılır.
• 5)Folik Asidin Aktivasyonu
•  Folik asidin aktif yapısı bilindiği gibi FH4’tür.bu
redüksiyon olayını NADHP’ye bağımlı redüktaz
E1 ve E2 katalize eder.
•  Bu tepkime dönüşümlüdür.
•  Askorbik asit folatın redüksiyonunu korur ve
folik asidin aktif yapısına dönmesine yardımcı
olur.
• 6)Bağışıklık sistemi
•  Lökositlerdeki yüksek c vitamini konsantrasyonu
akut hastalıklarda çeşitli enfeksiyonlarda ve
travma hallerinde düşer.
•  Hamilelik yaşlılık kanser diyabet gibi
immünitenin baskılanmasıyla ilişlkilidir.
•  Bütün bu durumlardan dolayı vitaminin
bağışıklık işlevlerine katıldığı
sanılmaktadır,ancak humoral immün cevapta
nasıl yer aldığı kesinlik kazanmamıştır.
• 7)Nörotransmitter
•  C vitamini aminoasitlerden trozin ve triptofanın
metabolizması içinde gereklidir.
•  Trozinden oluşan dopaminin
norepinefrine ,triptofanın 5-OH-triptofana
dönüşmesi c vitamini gerektirir
•  8)alerjik tepkimleri azaltır.
•  9)interferon üretimini arttırır.
•  10)kılcal damarların kuvvetli olmasında etkilidir.
•  11)katarakt oluşumunu geciktirir.
•  12)kollojen sentezinde rol oynar.
Yetersizlik nedenleri
•  Yaşlılık
•  Alkolizm
•  Sigara içimi
•  Stres
•  Yabancı maddelere maruz kalma
•  Hamilelik
Yetersizliği
•  Yorgunluk
•  Iştah azalamsı
•  Yaraların iyileşmesinde gecikme
•  Isteksizlik
•  Büyümede duraklama
•  Anemi
•  Direnç azalması
•  Diş kaybı
•  Eklemde şişme
•  Diş kaybı ateş
•  Skorbüt
•  Sekonder;megoblastik anemi,hipokromik anemi
Gereksinmesi
•  Vücutta ortalama 1500mg c vitamini
bulunmaktadır.
Ø Birleşmiş milletler besin ve tarım örgütü
•  0-12 yaş =>20mg
•  13-+… =>30mg
Ø A.B.D. ulusal araştırma konseyi
Ø Bizim toplulumuz için;90mg
Ø Gebelik
•  +30mg
Ø Sigara
•  +90mg
Kaynakları
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
Kuşburnu(450mg)
Maydanoz(180mg)
Şalgam yaprağı(130mg)
Asma yaprağı(120mg)
Yeşil biber(100mg)
Turunçgiller
Kara lahana
Karnıbahar
Çilek
Toksik etki
•  Diyare
•  Böbrek oksalat ve ürat taşları oluşumuna ve
organda işlev bozukluğuna neden olur.
•  Yüksek dozda alımlarında tekrar bağlandığı için
rebound skorbüt oluşur.
Teşekkürler
Download

C vitamini