ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM
SİSTEMLERİNE GİRİŞ
Dersin Koordinatörü: Prof. Dr. Orhan TORKUL
Dersin Yardımcıları: Arş. Gör. İhsan Hakan SELVİ
Arş. Gör. Mehmet TAŞ
1. Hafta Ders Notu
Öğrenme Çıktıları





Bilişim çağı ve bu çağ içinde bilgi işçilerinin rolünün
tanımlanması
Yönetim bilişim sistemlerinin (YBS) tanımlanması
Günümüzün ekonomik ortamını şekillendiren anahtar
faktörlerin tanımlanması
Bir anahtar kaynak olarak bilişimin değerlendirilmesi
Bilişimin kişisel ve organizasyonel boyutlarının tanımlanması
BÖLÜM 1
Yaşadığımız Bilişim Çağında İşletmelerin Yüzünü
Değiştirme
İçerik


Açılış Örnek Olayı: Teknoloji Bir Sorunu Yakalayabilir mi?
Günümüzün Ekonomik Ortamı





Ekonomi
Şimdiki Ekonomi
Küresel Ekonomi
Dijital (Sayısal) Ekonomiye Varış
Anahtar Kaynak Olarak Bilişim



Bilişime Karşı Veri
Bilişimin Kişisel Boyutları
Bilişimin Organizasyonel Boyutları
İçerik

Anahtar Kaynak Olarak İnsan



Anahtar Kaynak Olarak Bilişim Teknolojisi







Bilişim ve Teknoloji Okuryazarlığı
Etiksel (Ahlaki) Sorumluluklar
Anahtar Teknoloji Kategorileri
Merkezi Olmayan Hesaplama ve Bilişim Paylaşımı
Bilişim Teknolojisinin Rolleri ve Amaçları
Kapanış Örnek Olayı 1: Sen ve Senin Bilişimin (Bilgin)
Kapanış Örnek Olayı 2: Kişisel Bilgilerinizin Ne Kadarının
İşletmede Bilinmesini İstersin?
E-Ticaret: İş Bulmak İçin Bir Araç Olarak İnternet Kullanımı
Ek Öğrenme Modülü A: Bilgisayar Donanımı ve Yazılımı
Giriş



Bilgi; mal ve hizmet üretimindeki, personel, malzeme,
makine, ve para gibi temel girdilere ilave edilen belki de en
pahalı ve en önemli girdidir.
Organizasyonların başarıları, o organizasyonun karar
mekanizmalarının sağlıklı işlemesiyle doğrudan ilintilidir. İşte
bu noktada bilgi, gerekli kararların alınabilmesi için gereken
en önemli kaynaktır.
Yönetici bir karar alırken, kararı destekleyecek bilgiye ihtiyaç
duyar. Gereksiz bilgi ile karar alma işi zorlaşır ve giderek
olanaksızlaşır. Bunu önlemek için bilgi ve veri akışının iyi
düzenlenmesi gerekir.
Temel Kavramlar
Yönetim
Bilişim
Sistem
Veri, Bilişim ve Bilgi
Veri





Veri; bilgi işleme sürecinin temel hammaddesi
olarak ve çeşitli, sembol, harf, rakam ve
işaretlerle temsil edilen ham, işlenmemiş
gerçekler ya da izlenimlerdir.
Özümlenmemiş ve yorumlanmamış gözlemler,
işlenmemiş gerçeklerdir.
İşlenmemiş bilgidir.
Kurumsal amaçlara bağlı olarak işlemlerin
yapılandırılmamış biçimde kaydedilmesidir.
Tek başına bir şey ifade etmez.
Veri, Bilişim ve Bilgi
Bilişim



Bilişim (enformasyon); belli bir amaca hizmet
etmek üzere kaydedilen, düzenlenen, aktarılan
ve yorumlanan anlamlı veri veya veri
topluluğudur. Verinin işlenmiş halidir.
Verilerin, bilgi işlem yardımıyla faydalı ve
anlamlı bir biçime sokulmuş sonuçlarıdır.
Anlaşılabilir bir biçimde iletilebilen veri
topluluğudur.
Kağıt üzerine yazılmış, basılmış elektronik veri
tabanlarına depolanmış veya internette
toplanmış herhangi bir formattaki içerikten bir
kurumdaki personelin kişisel bilgisine kadar
değişik biçimlerde olabilir.
Veri, Bilişim ve Bilgi
Bilgi



Bilgi; veri ve enformasyonun akıl süzgecinden
geçirilip kişisel deneyimler, algılar, sezgiler,
duygular, değerler, yükümlülükler, uzmanlık
görüşleri, eğitim sonuçları ve doğuştan gelen
yeteneklerle birleştirilerek; karar verme,
planlama, karşılaştırma, analiz etme, tahmin
yapma, tanı koyma, üretme, iş uygulamaları vb.
süreçlerde yeri geldiğinde kullanılan şeklidir.
Bilgi, karar vermede faydalı olacak şekilde
verinin dönüştürülmesi ve analiz edilmesiyle
anlamlı hale gelmesidir.
Bilgi veri ve enformasyona göre daha bireysel
ve içselleştirilmiş tir.
Veri, Bilişim ve Bilgi
Bilgi



Yönetimde bilgi, belirli amaçlara ulaşmak veya
belirli bir anlayışı geliştirmek için verilerin ya da
ham bilginin bir takım işlemler sonucunda
yöneticiler için faydalı biçime sokulmuş şeklidir.
Veri işleme süreci sonucunda elde edilen bilgi
yerinde kullanılmayıp karar verme sürecini
desteklemediği sürece bir değer
kazanamayacaktır.
Bilginin faydalı ve anlamlı olma zorunluluğu
vardır.
Gürültü ve Bilgi

Bir kalıba oturtamadığımız veya anlayamadığınız bir şey bilgi
midir? Yoksa gürültü mü?


Kimine göre bir şey ifade etmeyen şeyler kimi için bir bilgi
olabilir.


“Reh eykite şakkılır tşie ev tız rib iepkt radrıv.”
“Her etkiye karşılık eşit ve zıt bir tepki vardır.”
Bir kasam var. 90 cm eninde, 180 cm boyunca, 90 cm
derinliğinde. Kasa gayet ağır. Kasanın ön tarafında bir kapı var.
Kasayı açtığımda içinde yiyecek var. Kasanın içi dışından daha
soğuk. Bu kasa genelde mutfakta bulunuyor. Kasanın içinde
küçük bir buz haznesi var. Kasayı açınca ışık geliyor.

Size neyi anlatıyor? Peki bir Aborijin için ne ifade ediyor?
Veri-Bilgi Örneği
Saat 11:00’da bir dersimiz olsun
Veriler
Dönüşüm
Ders saat kaçta?
11:00
Şuan saat kaç?
09:00
11:00 - 09:00 = 2 saat
Bilgi
Karar
Derse 2 saat var.
• Acele et
• Rahat ol
• vs.
Orta ölçekli işletmelerin ad ve adreslerinden oluşan bir liste var
Kişi
Durum
Orta ölçekli işletmelere yönelik anket
çalışması yapacak bir kişi için
Bilgi
Orta ölçekli işletmelerin ülke düzeyindeki
dağılımını araştıran bir kişi için
Veri
Veri, Bilişim, Bilgi ve Bilgelik
Dönüştürme
Veri (data)
Derleme
Bilişim
(information)
Anlama
Bilgi (knowledge)
Bilgelik (wisdom)
• Semboller,
gerçekler,
olgular
• İlişkisiz
• Kim, Ne,
Nerede, Ne
zaman?
• İlişki
• Nasıl?
• Kalıp
• Hangi bilginin
ne amaçla
kullanılacağını
bilme
yetkinliği
• Neden?
Yağmur yağıyor.
Sıcaklık 15
derece düştü ve
yağmur başladı.
Eğer nem çok
yüksekse ve
sıcaklık yeteri
kadar çok
düşerse, hava
artık nemi
taşıyamaz ve
yağmur yağar.
Yağmur
yağıyor; çünkü
buharlaşma,
hava akımı,
sıcaklık eğimi,
değişimler
yağmura sebep
olur.
Bilginin Özellikleri

Bilginin karar verme sürecinde yararlı olabilmesi için şu
özellikleri taşıması beklenir:







Bilginin Doğruluğu ve Doğrulanabilirliği
Bilginin Tamlığı
Bilginin Zamanlılığı
Bilginin İlgililiği
Bilginin Ekonomikliği
Bilginin Sadeliği
Bilgi sisteminin başarılı olması bu özelliklere uygun bilginin
toplanabilmesi ile mümkündür.
Bilginin Değeri




Bir bilgi sisteminin başarısı üretilen bilginin değeri ile doğru
orantılıdır.
Bilginin değeri organizasyonun amaç ve hedeflerine
ulaşılmasında bilginin karar vericiye nasıl yardımcı olduğuyla
bağlantılıdır.
Yani verilecek kararlarla ilgilidir.
Bilginin değeri genellikle, bilginin neden olduğu karar
değişikliğinin sağladığı yararla, bilginin maliyeti arasındaki
farka eşit olarak ifade edilmektedir.
Sistem






Sistem, bir sınır içerisinde, birbiriyle etkileşim içinde bulanan
ve ortak bir amaca yönelmiş olan varlıklar bütünüdür.
Diğer bir ifade ile, sistem, girdileri çıktılara dönüştüren,
birbiriyle ilişkili faaliyetler ve varlıklardan oluşmaktadır.
Bir sistemin çok sayıda girdisi ya da çıktısı olabilir.
Örnek olarak; bir sistemin girdisi veri, çıktısı bilgi olabilir.
Genel olarak sistem, sinerji denilen özellikten dolayı, her bir
alt sistemin kendi başlarına elde edemedikleri sonuçları
sağlayacaktır.
Bütün, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha
büyük ve farklıdır.
Genel Bir Sistem Modeli
Çevre
Arayüz
Sistem
Kaynaklar
Girdiler
Süreç
Ayarlama
Çıktılar
Hedef
Geri Besleme
Sistem
Kontrol
Sistem
Sınırı
Sistem Modeli Açıklamaları





Sistemin öğeleri: Sistemde aralarında etkileşim olan
birimlerdir (alt sistemlerdir). Bir öğede oluşabilecek problem
diğer öğelerin de fonksiyonlarını olumsuz yönde etkiler.
Sistem sınırı: Bir sistemi diğerlerinden ya da çevreden ayıran
alandır.
Sistemin çevresi: Sistem tarafından kontrol edilemeyen ve
sistem sınırı dışında kalan her şeydir.
Sistemin arayüzü: İki sistemin sınırlarını ayıran alandır. Bir
sistemin çıktısının diğer bir sisteme girdi olarak taşınacağı
ortamdır.
Sistem geribeslemesi: Sistem çıktıların bir standart ile kontrol
edildiği eğer bir fark tespit edilmiş ise girdinin değiştirilerek
bu farkın giderildiği bir süreçtir.
Örnek Bir Endüstriyel Sistem
Satın alınan malzemeler
Tedarikçi
Satın alma siparişleri
Bitmiş ürünler
Tasarım
Ürün
tasarımı
Üretim
Satış
Teslim
Servis
Gerçek ve
tahmini
siparişler
Siparişler
Bitmiş ürünler
Servis isteği
Müşteri tercihleri
Müşteri
Ekipman bilgisi
Örnek Bir Üniversite Sistemi
Fakülte
Girdi
(Belirli Özellikli
Öğrenciler)
Kitap
Yöneticiler
Çıktı
(Yeni Özellikli
Öğrenciler)
Öğrenciler
Binalar
Ekipman
Diğer
Sistem Yaklaşımı


Basit problemleri çözmek genellikle kolaydır. Ancak daha
karmaşık problemlerin çözümünde büyük miktarlarda
detaylarla karşı karşıya kalırız. Bu tip problemlerin çözümünde
sistem yaklaşımı kullanılabilir.
Sistem Yaklaşımının Adımları






Orijinal problem alınır ve küçük problemler kümesine ayrıştırılır.
Her bir alt problemin çözümü formüle edilir.
Alt problemlerin çözüm kümesi, komple bir birim içerisinde
birleştirilir.
Orijinal problem için komple çözüm geliştirilir.
Çözümün doğruluğu kontrol edilir.
Bu yaklaşım ‘parçala ve fethet’ olarak da bilinmektedir.
Yönetim





Karar verme mekanizmaları değişik seviyelerde olabilen
yöneticiler tarafından yürütülürler.
İşletmelerde yöneticilerin görevi, personel, malzeme, makine,
para ve bilgi gibi kaynakların etkili bir şekilde kullanımını
sağlamaktır.
Personel, malzeme, makine ve para fizikseldir yani somuttur.
Bilgi ise kavramsal bir kaynaktır yani somut değildir.
Yönetimin en önemli görevlerinden biri doğru bilgiyi
kullanarak karar vermektir.
Yönetim





Yönetim bir karar verme sürecidir.
Yönetim bir sorun çözme sürecidir.
Yönetim başkaları aracılığıyla iş yapmaktır.
Yönetim belirlenen amaçlara ulaşmak için organizasyonun
sahip olduğu finansal, kavramsal, fiziksel ve insan kaynaklarını
planlama, organize etme, yürütme ve denetleme
faaliyetleridir.
Sayılan bu görevler, yönetimin her bir kademesi için oldukça
önem taşımaktadır. Önem dereceleri yönetimin değişik
kademelerine göre farklılık göstermektedir.
Yönetimin Temel Görüntüsü
Organizasyon
amaçlarının
gerçekleştirilmesi
Sınırlı
kaynaklardan en
fazla yararlanma
Başkalarıyla ve
birlikte çalışma
Etkililik ve etkenlik
arasında denge
kurmak
Yönetimin Fonksiyonları
Planlama
• Neler
• Nasıl
• Nerede
• Ne zaman
• Ne
maliyetle
yapılacak
Örgütleme
• Kim
• Neyi
• Hangi
yetkilerle
• Hangi
çevrede
yapacak
Yöneltme
• İnsanlar
amaçları
gerçekleştir
meye nasıl
yönlendirile
cek
Koordinasyon
• İnsanların
uyumu
• İşlerin
uyumu
Karar Verme
ve Kontrol
• Ne
hedeflendi
• Hedefe
ulaşılabildi
mi
• Ulaşılamadı
ysa neden
ulaşılamadı
• Ne gibi
düzeltici
önlemler
alınabilir
Yönetimin Fonksiyonları
Planlama



Planlama; belirli bir gelecekte nereye ulaşılmak
istendiğinin ve oraya nasıl ulaşılacağının
önceden belirlenmesidir.
Yöneticiye uzun dönemli düşünme alışkanlığı
kazandırır, koordinasyonu kolaylaştırır, ani
değişikliklere karşı hazırlıklı olma imkanı verir.
Planlama süreci şu şekilde işlemektedir:





Amaçların belirlenmesi
Temel varsayımların belirlenmesi
Alternatiflerin belirlenmesi ve karşılaştırılması
En uygun alternatifin seçimi
Planın uygulanması
Yönetimin Fonksiyonları
Örgütleme


Örgütleme; herhangi bir amaç için gerekli
faaliyetlerin neler olduğunu belirlemek ve bu
faaliyetlerde görevlendirebilecek grupları
düzenlemektir.
Örgütleme süreci şu şekildedir:





Planların ve amaçların belirlenmesi
Faaliyetlerin belirlenmesi
Faaliyetlerin gruplandırılması
İşgücü dağılımı, yetki ve sorumluluklarının
belirlenmesi
Teknik donanım ve fiziksel koşulların hazırlanması
Yönetimin Fonksiyonları
Yöneltme


Yöneltme (yönlendirme); astların kısa ve uzun
dönemde etkili ve verimli bir şekilde
çalışmalarını sağlamaya yönelik tüm çabalardır.
Yöneltmeye yönelik eylemler şunlardır:




Güdüleme
Lider olma
Güç kullanma
İletişimi sağlama
Yönetimin Fonksiyonları
Koordinasyon


Koordinasyon (eşgüdüm); birbirinden ayrı olan
bölümlerin faaliyetlerinin ortak bir amaca
yöneltilmesi için aralarında ilişkiler kurulması ve
takım çalışmasının sağlanması sürecidir.
İyi bir koordinasyon için;




Örgüt yapısının sadeleştirilmesi,
Tüm bölümler arasında hizmet politikası birliğinin
sağlanması,
İyi bir iletişim sisteminin tasarlanması,
Koordinasyonun sağlanması için personelin teşvik
edilmesi gerekir.
Yönetimin Fonksiyonları
Karar verme
ve Kontrol


Karar verme; amaç belirleme veya sorun
tanımlama, amaç ve sorunları irdeleme ve
öncelikleri belirleme, alternatifleri irdeleme ve
değerlendirme, seçim kriterlerini belirleme ve
seçim yapma süreçlerinden oluşur.
Kontrol ise; planlanan amaçlara ulaşma
derecesinin saptanması ve gerekiyorsa düzeltici
önlemlerin alınması sürecidir.
Yönetim Kademeleri
Yönetim kurulu başkanı ve
üyeleri, genel müdür ve
yardımcıları, genel
koordinatör
Bölüm müdürleri, fabrika
müdürü, daire başkanı, şube
yöneticisi, idare amiri
Şef, amir, nezaretçi, formen,
ustabaşı, usta, baş kalfa
Üst Kademe
Kavramsal
Beceri
Orta Kademe
Beşeri
İlişkiler
Becerisi
Alt Kademe
Teknik
Beceri
Yönetsel Roller
Kişilerarası İlişkilere Dayalı Roller
• Temsil rolü
• Önder rolü
• İrtibat rolü
Bilgi Sağlayıcı Roller
• Denetleyici rolü
• Yayıcı rolü
• Sözcü rolü
Karar Verici Roller
•
•
•
•
İşletme sahipliği rolü
Sorun çözme rolü
Kaynak dağıtma rolü
Arabuluculuk rolü

Bilişim sistemleri bu üç
gruptaki rolleri
desteklemelidir.
Yönetim ve Karar Verme

En önemli yönetsel faaliyetlerden biri karar vermedir.





Problemleri tanımak
Problemlere çözüm yolları üretmek
Çözüm yollarından birini seçmek
Bu seçimi uygulamak
Yöneticinin başarısının derecesi çoğu zaman çıktıyla sorumlu
olduğu girdiler arasındaki oranla ölçülür. Bunun
sağlanmasında yöneticilerin verdikleri kararların çok önemli
payı vardır.
Yönetim ve Karar Verme




Karar verme faaliyeti için bilgi girdisi temel bir girdidir.
Bilgi sistemleri olmaksızın bilginin tümüne sahip olmak ve
etkin kullanmak mümkün olmayacaktır.
Karar verme seviyeleri için farklı bilgi sistemleri tasarlanabilir
ve kullanılabilir.
Karar verme süreci şu şekilde işlemektedir:




Bilgi Toplama: Karar vermeyi gerektiren koşulların araştırılması
Tasarım: Olası seçeneklerin bulunması, geliştirilmesi, analizi
Seçim: En uygun seçeneğin seçimi
Uygulama: Önerinin kullanımı
Karar Vermeyi Etkileyen Faktörler





Teknoloji, Bilgi, Bilgisayar
Yapısal Karışıklık, Rekabet
Uluslararası Pazarlar, Tüketim
Değişimler, Dalgalanmalar
Politik İstikrar, Düzen
Karar Verme Seviyeleri

Karar verme seviyeleri 3
şekilde sınıflandırılır:




Stratejik karar verme
seviyesi (Stratejik Planlama)
Taktik karar verme seviyesi
(Yönetsel Kontrol)
Operasyonel karar verme
seviyesi (Operasyonel
Kontrol)
Karar seviyelerinin en
temelinde kayıt (veri
işleme) operatörleri yer
alır.
Stratejik
Taktik
Operasyonel
Kayıt (Veri İşleme)
Operatör
Karar Verme Seviyeleri



Stratejik Planlama: Geleceğe yönelik, uzun vadeli, belirsizlik
seviyesi oldukça yüksek kararları içerir. Stratejik karar verme,
organizasyonun vizyonunun ve misyonunun belirlenmesini
kapsar. Örneğin; hangi ürünlerin üretileceğinin belirlenmesi.
Yönetsel Kontrol: Stratejik seviyede alınan kararların
yürütülmesine yöneliktir. Amaçları yerine getirebilmek için
kaynakların tahsis edilmesini içerir. Örneğin; tesis yerleşimi,
üretim çizelgeleme.
Operasyonel Kontrol: Taktik seviyedeki kararların yürütülmesi
için gerekli görevlerin etkin ve verimli bir şekilde yapılmasını
içerir. Örneğin; sipariş miktarlarının belirlenmesi, işlerin
çalışanlara tahsisi.
Bilgisayarlı Karar Desteği

Aşağıdaki faydalardan dolayı bilgisayarlı karar desteğine
gereksinim vardır:






Hızlı hesaplamalar
Sorun çözüm yeteneğini engelleyen işleme ve saklama için bilişsel
sınırlar
Maliyet azaltma
Teknik destek
Kalite desteği
Rekabet üstünlüğü
Niçin Yönetimde Bilişim
Rekabet
Hız
Yöneticilerin verdikleri kararlardan her
zaman sorumlu olması
Bilişim Sistemi



Bilişim sistemleri; bir organizasyon içinde karar verme,
koordinasyon ve denetleme sürecini destekleyen; bilginin
yayınlanmasını sağlayan, dataları toplayan, istendiğinde geri
sunan ve işleyen genel sistemlerdir.
Basit tanımıyla bilgi sistemi, veri kaynaklarını girdi olarak alıp
süreçten geçiren ve çıktı olarak bilgi ürünlerini ortaya çıkaran
bir sistemdir.
Bilişim sistemi veriyi bilgiye dönüştürmek için girdi, işlem,
çıktı, saklama ve kontrol faaliyetlerini yerine getirirken insan,
donanım, yazılım, veri ve prosedür gibi kaynakları kullanır.
İş Dünyası Açısından Bir Bakış
Yönetim
• Kıdemli yöneticiler
• Orta kademe yöneticiler
• Operasyonel yöneticiler
Kurum
Kurum (Organizasyon)
• Çalışanlar
• Standart işlem prosedürleri
• Politika
• Kültürler
Bilişim
Sistemi
Yönetim
Teknoloji
Teknoloji
• Donanım
• Yazılım
• İletişim teknolojisi
• Veri saklama ve depolama
İş Dünyası Açısından Bir Bakış
• Pazar trendlerini
analiz etme
• Yeni hizmetler
tasarlama
• Kalite, etkinlik ve
maliyetleri izleme
• Müşterilere
hizmet sağlama
• Üretim ve
tedarikçi
süreçlerini
yeniden tasarlama
• Veritabanı
tasarlamak ve
kurma
• İnternet ağı
geliştirme
İş Zorlukları
Yönetim
Kurum
Teknoloji
• Zorlu rekabet
• Kaprisli müşteriler
• Kısa ürün-pazar
çevrimi
• Birbirinden kopuk
işletme sistemleri
Bilişim Sistemi
İş Çözümleri
• Verileri birleştirme
• Günlük performansı
izleme
•Müşteri verilerini
analiz etme
• Talep tahmini ve
tesis kapasitesi
• Maliyetleri azaltma
• Geliri arttırma
• Yeni ürünler ve
hizmetler geliştirme
• Müşteri
hizmetlerini
iyileştirme
Bilişim Sisteminin Fonksiyonları

Bir bilişim sistemi 3 fonksiyona sahiptir:



Girdi: Bir bilişim sisteminde girdi, işlenmemiş verinin yakalanması
ve toplanması faaliyetidir. Kayıt, sorgu, değiştirme, talimat verme.
Örneğin; her bir çalışanın çalıştığı saatlerin toplanması
İşlem: Bir bilişim sisteminde işlem, işlenmemiş verinin, faydalı
çıktılara dönüştürülmesini içerir. Sıralama, özetleme, seçme,
hesaplama. Örneğin; çalışan saatlerin saat ücreti ile çarpılması ve
kesintilerin çıkarılması
Çıktı: Faydalı bilginin çeşitli biçimlerde ama genellikle belgeler ve
raporlar şeklinde üretilmesini kapsar. Örneğin; çalışanlar için bordro
hazırlanması
Bilişim Sisteminin Fonksiyonları
ÇEVRE
Tedarikçiler
Müşteriler
ORGANİZASYON
BİLİŞİM SİSTEMİ
GİRDİ
İŞLEM
Sınıflama
Düzenleme
Hesaplama
ÇIKTI
Geri Besleme
Düzenleyici Kurumlar
Hissedarlar
Rakipler
Bilişim Sistemi Tipleri
Stratejik Düzey
Bilgi Sistemleri
Tepe yönetim
Orta düzey
yöneticiler
Yönetsel Düzey Bilgi
Sistemleri
Operasyonel
düzey yöneticiler
Bilgi ve veri
çalışanları
Satış ve
Pazarlama
Operasyonel Düzey Bilgi Sistemleri
Bilgi ve İşlemeye Yönelik Bilgi Sistemleri
Üretim
Finans
Muhasebe
İnsan Kaynakları
Bilişim Sistemleri


Bilişim sistemleri yapay birer sistem olup karar verme
sürecine yardımcı olmak amacıyla tasarlanmışlardır.
Bilgisayara dayalı bilgi sistemleri genel olarak, yazılım,
donanım, kullanıcı, veritabanı (dosyalar) ve prosedürlerden
oluşan ve bu öğelerin birbirleriyle etkileşmesi sonucunda bilgi
üreten sistemlerdir.
Bilişim Sisteminin Öğeleri
Donanım
Girdi
(Veri)
Yazılım
Çıktı
(Bilgi)
İnsan
Prosedürler
Veritabanı
Bilişim Sisteminin Öğeleri





Donanım: Girdiyi işleyerek çıktı üreten bilgisayar
bileşenlerinden oluşur.
Yazılım: Bilgisayara üzerinde işlem gerçekleştirmeyi sağlayan
programlardır.
Veritabanı: Verilerin toplanmasını ve bilginin organize
edilmesini sağlar.
İnsan: Bilgi sistemlerinin en önemli elemanıdır. Bilgisayar
sistemini yöneten, çalıştıran, programlayan ve bakımını
sağlayan kişilerdir.
Prosedürler: Bilgi sistemini çalıştırmak için kullanıcıların
kullandığı stratejiler, politikalar, metotlar ve kuralları içerir.
Bilişim Sisteminin Öğeleri
Donanım
• Klavye
• Tarayıcı
• Barkod
okuyucu
• Bilgisayar
ekranı
• Yazıcı
• Çizici
• Anakart
• İşlemci
• Harddisk
• vs.
Yazılım
• İşletim
sistemi
• Paket
programlar
• Uygulama
programları
• vs.
Veritabanı
• Tablolar
• Formlar
• Veri erişim
sayfaları
• Sorgular
• Raporlar
İnsan
• Yönetici
• Karar verici
• Sistem
analisti
• Programcı
• Operatör
• Diğer
kullanıcılar
Prosedürler
• Strateji
• Politika
• Kural
• Metot
• Yetkiler
• Talimatlar
Bilişim Sistemi Türleri

Manuel ve Bilgisayara Dayalı Bilişim Sistemleri


Fonksiyona Dayalı Bilişim Sistemleri


Manuel bilişim sistemleri sadece kağıt ve kalemin kullanıldığı insan
ve prosedürleri içeren sistemlerdir. İş ve bilgi akışını sağlamak için
kurulurlar.
Fonksiyona dayalı bir bilişim sistemi, sadece belirli bir uygulama
alanını desteklemek üzere tasarlanır. Veritabanları ve prosedürleri
diğer herhangi bir sistemden bağımsızdır. Fonksiyona dayalı ayrık
bilişim sistemleri nedeniyle değişik veri tabanlarında aynı veriler
bazen tekrar tekrar kaydedilir.
Bütünleşik Bilişim Sistemleri

Bütünleşik bilişim sistemleri ortak bir veri tabanından faydalanır.
Böylece daha az veri tekrarını olanaklı kılar. Ayrıca organizasyon
içerisindeki bölümlerin daha iyi koordine edilmesini sağlar.
Bilgi Sistemi Türleri
Fonksiyona Dayalı Bilgi Sistemi
Bütünleşik Bilgi Sistemi
Muhasebe
A Veritabanı
Muhasebe
Üretim
B Veritabanı
Üretim
Personel
C Veritabanı
Personel
X Veritabanı
Bilişim Teknolojisinin Amaçları






Çalışan verimliliğini arttırmak
Karar vermeyi geliştirmek
Takım (ekip) işbirliğini geliştirmek
İşletme paydaş ve ittifaklarını oluşturmak
Küresel etki alanı oluşturmak
Organizasyonel dönüşümü kolaylaştırmak
Bilişim Sisteminin Faydaları










Daha iyi hizmet
Daha iyi güvenlik
Rekabet avantajı
Daha az hata
Büyük ölçüde doğruluk
Yükse kalitede çıktı üretimi
Sağlıklı haberleşme
Etkinliğin artması
Verimliliğin artması
Daha etkin yönetim






Daha fazla fırsat
İşgücü ihtiyacının
azaltılması
Maliyetlerin azaltılması
Daha etkin finansal karar
verme
Aşırı faaliyetlerin daha
etkin kontrolü
Daha etkin yönetimsel
karar verme
Download

YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ