CİNSİ YOLLA YAYILAN
XƏSTƏLİKLƏR
Ə.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət
Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutu,
Urologiya kafedrası
CYKX






Genital xoralar
Uretrit ve Servisit
Epididimit
HPV
Ektoparazitik
infeksiyalar
Hepatit





Proktit, proktokolit
Pelvik iltihabi
xəstəlikləri
Vaginit
HIV
Tecavüz ile keçən
xəstəlikləri
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
2
Genital Xoralar

Klinik olaraq genital xoralarla xarakterize olunan
cinsi yolla keçən xəstəliklərdir.





HSV
Sifilis
Şankroid
Linfagranuloma Venereum
Granuloma İnguinale
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
3
Genital Herpes Virus infeksiyası (HSV)






CYBH içinde en cox yayılandır.
Genital herpesin sebebi %85–90 HSV–2, %10–15 HSV-1’dir
1-26 (4) gün inkubasiya dövrüdür
HSV–2’li qadınların %80’i asemptomatiktir.
HSV-2 residiv genital herpese səbəb olur.
Diferensial diaqnozda; primer sifilis, şankroid, crohn, travma,
kontakt dermatit, eritema multiforma, reiter sindromu, psoriaz,
licken planus ağıla gelmelidir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
4
Genital Herpes Virus İnfeksiyası (HSV)
Klinik



Genital nahiyələrdə, qasıqlarda,
qalçada qırmızı, qaşıntılı,
vezikulyar zədələnmələr
Sonrasında nadir hallarda xora
ve ağrılı adenopatiya inkişaf edə
bilər.
Qadınlar əsasən abrazyon,
fissur ve qaşıntı kimi atipik
şikayətlərlə həkimə gəlir
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
5
Genital Herpes Virus infeksiyası (HSV)


Diaqnoz

Klinik görüntü tipiktir.

Dəqiq diaqnoz PCR ile qoyulur.
Müalicə;


İlk kəskinləşmə müalicəsi

Asiklovir 400 mg p.o 3x1 7–10 gün veya 200 mg 5x1, 7–10 gün

Famsiklovir 250 mg p.o 2x1, 7–10 gün

Valasiklovir 1 g 2x1, 7–10 gün
Basqılayıcı Müalicə

Asiklovir 400 mg 2x1

Famsiklovir 250 mg 2x1

Valasiklovir 500 mg 1x1 veya 1g 1x1
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
6
Şankroid

H. Ducrei şankroid töradicidir.

Kişilerde 3 qat daha çox rast gəlinir.

İnkubasyia dövrü 1–21 gün arasındadır.

Klinik

Ağrılı, endurasiya olmayan yaralar

Xora dərin ve keskin sərhədlidir.

Tek tərəfli ağrılı, supuratif inguinal
adanopatiya rast gəlinə bilər
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
7
Şankroid
Diaqnoz

Dəqiq müalicə zədə nahiyəsindən alınan , smear’da gram boyaması ile
‘balıq sürüsü’ görünümdeki gram negatif kokobasil görülmesi ile
qoyuulur.
Müalicə

Azitromisin 1 gr veya 250 mg seftriakson tek doza

Alternatif müalicəler;

Ciprofloksasin 500 mgr 2X1, 3 gün.

Vəya eritromisin 500 mgr 4X1, 7 gün boyunca verilir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
8
Sifilis






Sifilis sistem bir xəstəlikdir.
Dəyişik formlarda ve əlamətlərlə özünü
göstere bilər.
Treponema pallidum adlı spiroxet törədicidir.
inkübasya dövrü 10–90 gündür.
İnfeksiyon yaralarla təmas veya vücud
mayeləri ile təmas nəticəsində yayılır.
Ana qarnında veya kan transfüzyası ile de
keçe bilir
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
9
Sifilis




Primer sifiliz .
 Tək, ağrısız indurasiya, 4–6 həftə davam edən xoralarla xarakterize
edilir
 Əsasən bilateral, ağrısız inguinal adenopatiya ile yanaşı gedir.Öz-özünə
sağalır
İkincili Sifilis
 xora görüldükdən sonra 4–10 həftə sonra başlayır.
 Mukokutanoz yaralar, töküntü ve ağrısız Linfadenopatiya ile xarakterizə
edilir.
Tersiyer sifilis
 Müalicə olunmayan halların 1/3 Tersiyer sifilise keçər.
 Kardiyovaskulyar, skelet ve mərkəzi sinir sistemi ile dəri zədəlenir.
Latent sifilis
 Asemptomatik xəstəlikdir. Seroloji testlerle daqnoz qoyulur.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
10
Sifilis
Diaqnoz:
 Şankr esasından qazıntı nümunəsi alınaraq qaranlıq sahə mikroskopu ilə
araşdırılır
 Seroloji testler;

VDRL (Veneryal xəstəlik laborator araştırması)
RPR (sürətli plazma reaksiya testi)
FTA-ABS (Flörasan treponemal antikor emilim testi)

MHA-TP (Treponema pallidum için antikor mikroaglutinasyon testi )


Müalicə:
 Primer ve Sekonder Sifiliste: Benzatin penisilin-G 2,4 MÜ, tek doza
 Tersiyer Sifilisde: Benzatin penisilin-G haftada bir 2,4 MÜ, 3 həftə
 Latent Sifilisdə: Benzatin penisilin-G 2,4 MÜ, tek doza
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
11
Linfagranuloma Venereum (LV)

Törədici C. Trachomatis L1,L2,L3
suşlarıdır.

İnkübasya dövrü 3–30 gündür.

Primer xora kiçik, sərt ağrısız tək xora
şəklindedir.

Əsasən ağrılı tek tərəfli supuratif inguinal
adenopatiya ile gəlirlər.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
12
Linfagranuloma Venereum (LV)
Diaqnoz


Əsasən klinikasına görə qoyulur .
Seroloji testlər ile inguinal LAP veya genital xoraların
digər səbəblərinin inkarı ilə qoyulur.
Müalicə

Doksisiklin 100 mg 2x1 3 həftə

Veya Eritromisin 500 mg 4x1 3 həftə
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
13
Granüloma İnguinale (Donovanozis)





Etkeni Calymmatobacterium
granulomatis’tir.
Hindistan, Yeni Gine ve Avustraliyada
daha geniş yayılıb.
Ağrısız, ilerleyici ve kanlanması fazla
ülser görülür.
Nadir hallarda linfadenopatiya ilə
özünü göstərir
Genital sahədə granulomalar inkişaf
edir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
14
Granüloma İnguinale (Donovanozis)
Diaqnoz

toxuma süprüntüsünde veya
biyopsiyasında monositler içinde
basillerin (Donovan cisimcikleri)
görülmesi ile qoyulur
Müalicə
Trimetoprim-sulfametaksazol 2X1, 3 həftə.
 Veya Doksisiklin 2X1 100 mg, 3 həftə
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
15
Uretrit
 Pürülan üretral axıntı, dizuriya, vulvar irritasya,
tezləşmiş sidik ifrazı, piuriya ile olan bir
xəstəlikdir
 Gonokoksik uretrit
 Non-Gonokoksik uretrit
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
16
Gononokoksik Uretrit (GU)

Törədicisi gram (–) diplokok N. Gonoredir.

inkübasya dövrü 3–14 gündür.

Kişilerde yoluxmuş partyorla edilən tek bir cinsi əlaqə gonore
yoluxma riski %10, qadınlarda bu risk % 40’dır.

kişide uretrit, epididimit, proktit ve prostatite əmələ gətirə bilir.

Farinkse xəstə partnyorla oral seks yoluyla keçə bilir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
17
Gononokoksik Uretrit (GU)




uretral axıntı ve dizuriya görülür.
Axıntı bol ve pürülandır.
Gonoreyalı xəstələrin eşlerinde %40–60
asemptomatik G.U rast gəlinir
Müalicə verilmese bile semptomatik gonoreya
sağalmagdadır.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
18
Gononokoksik Uretrit (GU)
Diaqnoz
Kalsiyum aliginatlı çubuğla uretra içine 2–4 mm
qədər girerek alınmalıdır.
 Gram boyama ile %99 həssaslıq ve %95 əminliklə
ile gonoreya diaqnozu qoyulur.
Müalicə
 İlk müalicə ;
 Seftriakson 125 mg I.M tek doz + Azitromisin 1 gr. p.o tek doza
 Veya Doksisiklin 100 mg. 2x1 p.o 7 gün
 Alternatif müalicə:
 Sefiksim 400 mg. p.o tek doz veya Siprofloksasin 500 mg. p.o tek
doza
 Veya Azitromisin 1 gr. tek doz, Veya Doksisiklin 100 mg. 2x1 7 gün

TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
19
Non-Gononokoksik Uretrit (NGÜ)

NGÜ etiyoloji diaqnoz olmayıb, birçox sebeble əmələ gələn bir
sindromdur.

Sosyoekonomiksəviyəsi yüksək olan erkeklerde daha fazla görülür.

%30–50’ sinden C. Trahomatis sorumludur.

%20-50’sinden Ureoplazma Üreoliticum sorumludur.

NGÜ’li erkeklerde %25–60 üretrada Chlamidya izole edilebilir.

Akut üretritli erkeklerin %20-30’unda etken belirlenememektedir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
20
Non-Gononokoksik uretrit (NGÜ)
Diaqnoz



İlk Tedavi;

Azitromisin 1 gr. p.o tek doz

Veya Doksisiklin 100 mg. 2x1 p.o 7 gün
Alternatif tedaviler;

Eritromisin 500 mg 4x1 7 gün

Veya Eritromisin 800 mg 4x1 7 gün

Veya Ofloksasin 300 mg 2x1 7 gün
Tekrarlayan üretritte;


Metranidazol 2 gr tek doz ve Eritromisin 500 mg 4x1, 7 gün
Cinsel partnerin aynı ilaçlarla tedavisi gereklidir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
21
Epididimit

6 haftadan kısa süren ağrı, şişlik ve ödemle giden bir tablodur.

Akut başlangıçlıdır ve hemen her zaman tek taraflıdır.

Komplikasyonları apse, testis enfarktı, testis atrofisi, kronik ağrı ve infertilitedir.

Gençlerde görülen epididimitin en sık nedeni üretrit etkeni mikroorganizmalardır.

Nadiren tüberküloz ve brusellada görülebilir.

Antiaritmik bir ilaç olan amiadaron epididimit yapabilir.

Ayırıcı tanıda testis torsiyonu atlanmamalıdır.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
22
Epididimit
Müalicə


Konservatif önlemler;

Yatak istirahati, analjezikler, skrotum elevasyonudur.

Spermatik korda lokal anestezik verilmesi faydalıdır.
Antiyotik Tedavisi;

Ofloksasin 300 mg 2x1 10 gün

Veya Levofloksasin 500 mg 1x1 10 gün .

Partner tedavisinin de yapılması gerekir.

Antimikrobiyal tedavi sonrası devam eden şişlik ve hassasiyette testis
tümörü, apse, enfarkt, tbc, mantar epididimiti akla gelmelidir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
23
Genital Ziyillər

HPV tip 6 ve 11 sıklıkla etkendir.

HPV 16.18,31,33,35 squamöz hücreli
karsinoma, karsinoma in situ, bowenoid
papillozis, queyrat eritropazisi ve bowen
hastalığı gibi dış genital neoplastik
lezyonlarla ilişkilidirler.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
24
Genital Ziyillər
Diaqnoz

Sıklıkla tanı inspeksiyonla konur. Nadiren biopsi gerekir.
Müalicə

Tedavide amaç eradikasyon değil, semptomların iyileştirilmesidir.

Hasta tarafından uygulanan tedaviler;


%0,5’lik podofilox solüsyonu, 3 gün boyunca, günde 2 kez

%5’lik imikuimod krem, 16 haftaya kadar haftada 3 kez
Hekim tarafından uygulanan tedavi;

Sıvı nitrojen veya kriyoprobla kriyoterapi, Cerrahi eksizyon,
Elektrokoter, CO2 lazer tedavisi.

%10-25’lik podofilin, %80-90’lık trikloroasetik asit, yüzeyel kullanılır.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
25
Molloscum Contagiozum

Etkeni DNA pox virüsüdür.

Tüm dünyada insidans %2-8’dir.

Bulaşması için cilt teması gerekir.

Enkübasyon süresi 2–3 aydır.

HIV ile yakın birlikteliği vardır.

Ciltte küçük, sert, ortası çukur papüller
şeklinde, ten renginde lezyonlardır.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
26
Molloscum Contagiozum
Diaqnoz

Biopsiyada molloscum cisimcikleri deyilen eozinofilik hialin
küreler görülür.
Müalicə

Benign bir zədələnmə, özü-özünü çoxluqla sərhədləyir.

Tedavide koter, küretaj ve sıvı nitrojenle kriyoterapi
uygulanır.

Fenol, cantheridin, podofilotoxin, gümüş nitrat ve
trikloroasetik asit ile lokal tedavi de uygulanabilir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
27
Skabies (Uyuz)

Sarcoptes scabiei kenesi etkendir.

Şiddetli kaşıntı ile seyreder.

Genellikle çamaşır, yatak örtüleri ya da partnerden bulaşır.
Diaqnoz

Papülden örnek alınıp %10’luk potasyum hidroksit ile muamele edilerek
Sarcoptes tespit edilebilir.
Müalicə

Permethrin kremin(%5) veya %1’lik lindane losyonu tüm vücuda uygulanır

Cinsel partner ve yakın temasta bulunan kişiler de tedavi edilmelidir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
28
Pedikülozis Pubis (Kasık biti)

Ptiriazis qasıq biti törədicidir.

Pubiside, uylukta ve skrotumda qaşıntı ile özünü göstərir.
Diaqnoz

Qıl gövdələrində bit yumurtalarının görülmesi diagnostikdir.
Müalicə

Permethrin krem veya lindane şampun istifadə olunur.

Cinsi partnyor ve yaxın təmasda olan kişiler de müalicə edilmelidir.
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
29
TəŞəKKÜRLəR
TUD HAZIRLIK KURSU. 2009
30
Download

Müalicə - Ə.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri