ÜST EKSTREMİTE ARTER VE SİNİR
YARALANMALARI
YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ
SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ
YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY
2015
Arteriyel Yaralanmalar
Üst Ekstremite Yaralanmaları
• Vücuttaki damar yaralanmaları arasında 2.
sırada
• Alt ekstremiteye göre daha fazla oranda (%7075) nörolojik ve kas/iskelet sistemi
yaralanmaları ile birlikte gözlenir
• Nadiren ciddi kanamaya ve mortaliteye yol
açar ancak iskemik sonuçları alt ekstremiteye
oranla daha fazla
Üst Ekstremite Yaralanmaları
Derin brakiyal arterden
distalde olan arteriyel
yaralamalarda kollateral
dolaşım nedeniyle
iskemik bulgular silik
olabilir
Torasik çıkımdaki
yaralanmalar da üst
ekstremite iskemisine yol
açabilmekle birlikte bu
bölgedeki açık
yaralanmalar daha çok
kanama ve kardiyojenik
şok ile ortaya çıkar
Ortopedik yaralanmalar ve arterler
 Klavilula kırığı
 Omuz dislokasyonu
 Suprakondiler humerus k.
 Dirsek dislokasyonu
 El bilek dislokasyonu
 Colles kırığı
 Subklaviyan arter
 Aksiller arter
 Brakiyal arter
 Brakiyal arter
 Radiyal /ulnar arter
 Radiyal arter
Arteriyel yaralanma her zaman laserasyon yada transeksiyon şeklinde
olmayabilir. Sıklıkla intimal fleb ve traksiyona bağlı intimal hasar da arteriel
oklüzyona neden olabilir
Üst Ekstremite Yaralanmaları
• Semptom ve Bulgular
–
–
–
–
Nabızda zayıflama / kaybolma
Motor / duyu arazı
Kanama / hematom
Bazen trombüs üzerinden de nabız dalgası
yayılabileceğinden kollar arasında 20-25 mmHg den fazla
basınç farkı önemli
– Erken dönemde bulgu olmasa da olası geç oklüzyonlar için
kas/iskelet ve sinir hasarı olan olgularda dolaşımı yakın
izlemeye devam etmek gereklidir
Üst Ekstremite Yaralanmaları
• Tanı;
– Çoklu yaralanma / saçma yaralanması ise damar
hasarı/hasarlarının kesin yerini saptamak için
anjiyografi gereklidir
– Arter yaralanması süphesi var ancak bulgular müphem
ise anjiyografi faydalıdır (%10-20 yaralanma bulunur)
– Proksimal yaralanmalarda BT anjiyografi iyi sonuçlar
verir (vasküler ve çevre yapılar)
Üst Ekstremite Yaralanmaları
• İzlem ve Sonuçlar;
– Onarımı takip eden ilk 6-8 saat reokluzyonlar açısından
önemli
– Fraksiyone heparinler
– Elevasyon, kompartman sendromu izlemi
– Çoğunda sinir yaralanması birlikte olduğundan ekstremite
kurtulma oranları %95 olsa da sinir onarımı da yapılan
olguların %65 inde ciddi fonksiyon kaybı gözlenir
– Amputasyon değerlendirmesi (MESS Skoru)
SİNİR YARALANMALARI
PROBLEM
• Sinir yaralanmaları sonucu motor kayıp
ve/veya duyu kaybı gelişir
SIKLIK
• Travma geçiren populasyonda %2(Kanada %23,Avusturya %2) görülmüş
ETYOLOJİ
• TRAVMA
• AKUT KOMPRESYON
• Sonucu gözlenir
PATOFİZYOLOJİ
• Yaralanma sonucu aksonal dejenerasyon ve
ya demiyelinizasyon gözlenir
• Duyu ve motor kaybı gelişir.
Download

üst ekstremite arter ve sinir yaralanmala rı