KAFA TRAVMALARI
KAFA TRAVMASININ MEKANİZMALARI
1-Akselerasyon yaralanması: Hareketli bir cisim
duran kafatasına çarparsa beyin kafatası içerisinde
ileri itilmiş olur.
2-Deselerasyon yaralanması:Hızla hareket eden baş
duran bir cisme çarpar.
3-Deformasyon yaralanması: Darbe nedeniyle
kafatasının bütünlüğünün ve şeklinin bozulmasıdır.
KAFA TRAVMALARI NEDENLERİNE GÖRE
2’YE AYRILIR
1-Primer kafa travmaları
2-Sekonder kafa travmaları
PRİMER KAFA TRAVMALARI
1-Künt travmalar: Kapalı baş yaralanmalarına
neden olur.
2-Penetran travmalar: Açık baş yaralanmalarına
neden olur.
KAPALI BAŞ YARALANMALARI
Künt travmanın oluşturduğu akselerasyon ve
deselerasyon hareketi kafatasındaki çeşitli yapıları, beyin
dokusu ve damarları etkiler.
Beyin dokusunda ezilme,
Yırtılmalar
Kanamalar olabilir.
 Özellikle SUBDURAL HEMATOMA neden olur.
KÜNT TRAVMALAR
Abrazyon: Sıyrık gelişmesidir.
Soğuk uygulama ile hematom engellenir.
Konküzyon: Beyin sarsıntısı
Kontüzyon: Beyin ezilmesi
Deri yada beyinde laserasyon oluşturur.
KONKÜZYON (BEYİN SARSINTISI)
Kafa travması sonucu oluşan hafif ve geçici fizyolojik
serebral fonksiyon bozukluğudur.
*Kısa süreli bilinç kaybı
*Değişik sürelerde retrograd amnezi vardır.
*Baş dönmesi
*Bulantı
*Geçici körlük ve afazi görülebilir.
KONKÜZYON (BEYİN SARSINTISI) GEÇİREN
HASTALARIN ACİL BAKIM VE TEDAVİSİ
Primer tanılamadan sonra taburcu edilir.
Baş ağrısı
Epileptik nöbet
Bilinç durumunda bozulma olursa
hastaneye gelmesikonusunda uyarılır.
KONTÜZYON (BEYİN EZİLMESİ)
Piamater hariç beyin dokusunun ezilmesidir.
Temporal ve frontal lobların alt yüzlerinde oluşur.
Çoğunlukla koma hali yada mental konfüzyonlara
neden olur.
Hasta hastanede tutulmalıdır.
Yaşamı tehdit edici bir durum varsa cerrahi işlem
uygulanır.
DİFFÜZ AKSONEL YARALANMA(DAY):
Ağır künt kafa travmaları, diffüz travmalar ve beyin
sapı yaralanmaları için kullanılır.
* BBT ile tanı konur.
* Yüksek ateş,
* Hipertansiyon ve terleme yaygındır.
Cerrahi tedavi uygulanamaz
* Ölüm oranı yüksektir.
DERİ YADA BEYİNDE LASERASYON
(BEYİN YIRTILMASI)
*Kafa derisi yırtılmasıdır.Kanamaya eğilimlidir.
*Genellikle direkt bası ile kanama durdurulur.
*Saçlar traş edilir.
*SF ile yıkanır.
*Yara debride edilir.
*Antibiyotik başlanır.
AÇIK BAŞ YARALANMALARI
Bununla birlikte
linear,
çökme ve basiler
kırıklar
görülebilir.
LİNEAR KIRIK
 Kırıkların büyük kısmını oluşturur.
Filmde bir çizgi görüntüsü verir.
Genellikle tedavi gerektirmez.
Komplikasyon olarak EPİDURAL HEMATOM
gelişebilir.
ÇÖKME KIRIĞI
Kafatası çökmüştür. Kapalı ve açık olarak 2’ye ayrılır
Kapalı çökme kırığı: Deri sağlamdır.
Açık çökme kırığı: Cilt dokusunda laserasyon vardır. Kemik
parçaları durameteri yırtıp beyne batmış ise komplike çökme
kırığından söz edilir.
Gerekirse kemik parçaları çıkartılır.
BOS kaçağı gözlenebilir.
Battle bulgusu (mastoid üzerinde ekimoz),
Timpanik membran arkasında kan görülebilir.
İki yanlı periorbital ekimoz (panda gözü) vardır.
BASİLLER KIRIK
* Frontal ve temporal kemikte gelişir.
* Durameter yırtılarak burundan (Rinore) ve
kulaktan (otore) BOS sıvısı gelebilir.
* Panda gözü ve battle bulgusu gelişebilir.
TANI
* BT
* MR
* Kafa grafisi çekilir.
* Otore- rinore izlenir.
ACİL BAKIM
Kırığın tipi ve lokalizasyonuna göre
belirlenir.
BASİT LİNEAR KIRIKTA
Gözlenir, yatak istirahatine alınır.
DEPRESSE KIRIKTA
Kırık bölgesi debride edilir,
Kemik parçaları temizlenir.
Serebral ödem azaltılır.
Antibiyotik başlanır.
DURANIN YIRTILDIĞI KIRIKLARDA BOS
GÖZLENİR
(menenjit ve ensafalit yönünden)
 Basiller kırıklarda yırtığın derecesine göre tedavi
belirlenir
Valsalva manevrası yasaklanır.Burun ve kulağa cisim
sokulmamalıdır.
Antibiyotik başlanır.
Baş yükseltilir
BEYİN YARALANMALARI
Belirti ve bulgular
*Hafif konküzyonda baş dönmesi ve gözlerinin önünde
noktacıkların uçuştuğundan yakınır.
*Ciddi konküzyonlarda 24 saat süren bilinç kaybı,
başağrısı, kusma, huzursuzluk, retrograd amnezi gelişir.
Kontüzyon bulguları daha ciddidir.
TANI
Öykü, nörolojik muayene ve BT ile konur.
2.SEKONDER KAFA TRAVMALARI
Primer kafa travmalarından sonra gelişir.
 Primer travmaya karşı en sık
 Ödem,
 Kanama,
Serebral otoregulasyonda bozulma hidrosefali
gelişmesine neden olan KİBA’dır.
Hipoksemi, hiperkapni ve sistemik hipotansiyon KİBA
artışına neden olur.
CİDDİ KAFA TRAVMASINDA
*Hava yolu açıklığı sağlanmalıdır.
*Endotrakeal entübasyon
*Yeterli solunum sağlanmalı
*Hiperventilasyon
*O2 vermek
*O2 saturasyonunu izlemek
*Yeterli dolaşımın sağlanması
*Sistolik kan basıncının yükseltilmesi
*Nörolojik takip
*Nöromüsküler paralizinin değerlendirilmesi
*Hipovoleminin ortadan kaldırılması
*KIBAS bulguları kontrol altına alınmaya
çalışılmalıdır.
KAFA TRAVMALARINDA
KAFA İÇİ BASINÇ ARTTIKÇA
*Serebral kan akımı azalır
*Doku hipoksisi gelir
*Serum PH’ı düşer
*CO2 düzeyi artar.
Böylece serebral vazodilatasyon, ve Beyin ödemi
gelişir.
KİBA’YI ARTTIRAN 2 TİP ÖDEM VARDIR
1-Sitotoksik ödem:Hücresel ödem:
Aktif iyon transportu, sodyum pompası ve hücresel
metebolizmadaki herhangi bir bozukluk hipoksi
oluşturabilir.
2-Vazojenik ödem: Serebral damarlardaki
anormalliğin sebep olduğu beyin dokusundaki artışla
karakterizedir.
KİBAS BULGULARI
*Baş ağrısı
*Bilinç düzeyinde azalma
*Görme yada konuşmaya ilişkin bozukluk
*Adale zayıflığı yada paralizi
*Pupil değişiklikleri
*Nöbetler
*Kusma
*Solunum değişiklikleri
KİBA’DA ACİL ÖNLEMLER
* CAB’i uygulama
*PO2 ve PCO2 basıncının normal sınırlarda
tutulması
*Başın 15-60derece yükseltilmesi
*Ağrı ve ajitasyonun giderilmesi.
TEDAVİDE KİBASI DÜŞÜRMEK İÇİN
• Streroidler
• Diüretikler
• Ozmotik Sıvılar (Mannitol ) verilebilir.
• Hiperventilasyon uygulanır
KAFA TRAVMALARININ
KOMPLİKASYONLARI
Kafa yaralanması komplikasyonları primer kafa
yaralanmalarından sonra ortaya çıkar ve sıklıkla
hastanın genel durumunun hızla bozulmasına neden
olur.
Hemen ortya çıkabildiği gibi yıllar sonra da ortaya
çakabilir.
TRAVMATİK HEMATOMLAR 3 ŞEKİLDE
GERÇEKLEŞİR
1-Epidural hematom: Duramaterin dışında
kafatasının altında
2-Subdural hematom: Duramaterin altında beynin
dışında
3-İntraserebral hematom: Beyin dokusu içinde.
EPİDURAL HEMATOM
 Genellikle arteriyel kaynaklıdır.
Sıklıkla linear kırıkla birlikte ve temporal bölgede
görülür.
 Hastada bilinç kaybı, birkaç saat yada gün sonra
uyanıklık ve tekrar bilinçte bozulma gelişir.
Pupil dilatasyonu ve göz hareketlerinde paralizi,
karşı tarafta hemiparazi,
Babinski+, Koma ve deserebre olma durumu vardır.
 Yaşam bulguları bozulur.%50’si ex olur.
2-SUBDURAL HEMATOM
Ven tırtılmaları ile, bazen travmadan 4-21 gün
sonra gelişir.
KİBAS bulguları verir.
EPİDURAL HEMATOM
Kafatasının periostu ile duramater arasında
oluşur.
En sık görüldüğü yer temporal bölgedir.
•
Ağır kafa travmalarının %1-3 ünde görülür.
•
Sıklıkla linier kırıklarla birlikte görülür.
•
Vakaların %85’nde kanama
ARTERİYEL’dir.
SUBDURAL HEMATOM
Duramater ve araknoidmater arasına olan
kanamalara denir.
Subdural hematomlar genelde, Subdural alandaki
venlerin yırtılması ile oluşur
**(VENÖZ KAYNAKLIDIR)
Büyük hematomlar, kafa içi basıncını arttırarak
herniasyona neden olabilir
ve ÖLÜMLE sonuçlanabilirler
3.İNTRASEREBRAL HEMATOM
• Beyin dokusu içine olan kanamalar nedeniyle gelişir.
• Genellikle; frontal, temporal lob ve hemisferlerin derin kısımlarında yer
alır.
3-İNTRASEREBRAL HEMATOM
Ölüm oranı yüksektir.
Kalıcı beyin hasarını önlemek için acil girişim
gerekir.
Nörolojik durum kısa sürede kötüleşir ve
cerrahi girişim gerekebilir
TRAVMATİK HEMATOMLAR
KAFA TRAVMALI HASTANIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
*Tıbbi öykü alınır.
*İlk değerlendirme önemlidir.
*Yaşam bulguları değerlendirilir.
 Medüller merkez yetersizliğine bağlı olarak
hipotansiyon görülebilir.
 KİBA’nın ani artışı ile: Bradikardi, ilerleyici
hipertansiyon ve solunum bozukluğu gelişir
 Hipertansiyonun tek başına yada hipertermi ile
beraber bulunması merkezi otonomik disfonksiyonu
sonucudur.
KISA NÖROLOJİK DEĞERLENDİRMEDE
Hastanın
Bilinç durumu
Pupillerin durumu
Yaşam bulguları
Ekstremitelerin duyu ve motor kontrolü
Konuşma, görme, sesli ve ağrılı uyaranlara tepkisi
Spontan hareketleri değerlendirilir.
*****HASTA GÖZLEM ALTINDAYKEN, SEDATİF VE
NARKOTİK İLAÇLAR , NÖROLOJİK BULGULARI
GİZLEYECEĞİ İÇİN, KESİNLİKLE VERİLMEZ******
KISA NÖROLOJİK DEĞERLENDİRMENİN AMACI
Beyin yaralanmasının şiddetini belirlemektir.
Aşağıdakilerden herhangi birinin varlığı kafa
travmasını düşündürmektedir.
*Anizokori
*Motor güçsüzlük
*BOS fistülü
*Nörolojik bozulma
*Çökme kırıkları
* Epilepsi
* Huzursuzluk
* Hipertermi
KAFA YARALANMALRINDAN SONRA
UYGULANACAK TEDAVİ VE BAKIM
***Kafa yaralanmalarında ilk beş dakika içindeki
ölüm nedenleri
“ŞOK” ve “SOLUNUM YETMEZLİĞİ’dir.
BUNA NEDEN
BEYİN SAPININ HARAP OLMASIDIR.
KAFA YARALANMASI OLAN BİR HASTA
• En az 6 saat, ideal olarak 48 saat gözlem altında
tutulmalıdır.
• Bilinç takibi yapılmalıdır.
• Hastanın durumu stabil olana kadar 15 dk
değerlendirme yapılır.
• Hasta yaralanmadan sonra 24-48 saat içinde saat başı
uyandırılmalıdır
• Ense sertliği bulguları (nedeni, meninks
iritasyonu, subaraknoid kanama dır) varsa,
hastanın başı asla hareket ettirilmez.
**** Yeni kafa travması geçiren bir kişinin
bilinci açık olsa bile
• KESİNLİKLE DOLAŞTIRILMAZ!!!!!!!Q
KAFA YARALANMALARINDA TEDAVİ VE
BAKIMIN TEMEL İKİ AMACI
• Beyin homeostazinin korunması
• Kafa yaralanması komplikasyonlarının
önlenmesidir
HASTANIN TEDAVİ VE BAKIMI
• Solunum desteğinin sağlanması
• Serabral perfüzyonun sağlanması
• Sıvı-elektrolit ve beslenmesinin sağlanması
• Enfeksiyonun önlenmesi
• Hareketsizlik nedeni ile gelişebilecek
komplikasyonların önlenmesi
• Rahatsızlığın giderilmesi ve istirahatin sağlanması
• Sekonder yaralanmaları önlemesini kapsar
KAFA TRAVMALI HASTANIN BAKIMI
Solunumun sürdürülmesi
Kan gazları değerlendirilir.
Sıvı elektrolit dengesinin sürdürülmesi
*AÇT, kan elektrolitleri izlenmeli ve üretral kateter
takılmalıdır.
*Ağrı ve rahatsızlığın giderilmesi
Download

2.sekonder kafa travmaları