TEMEL YAŞAM DESTEĞİ
Yrd. Doç. Dr. Menderes KILDIRAN
SDÜTF Acil Tıp A.D.
GİRİŞ TEMEL NOKTALAR

Erişkinlerde temel yaşam desteği gereksinimi genellikle kardiyak
kökenlidir.

Kardiyak probleme yönelik monitorizasyon yapılarak uygun durumlarda
defibrilasyon hayat kurtarıcıdır.
Bu nedenle hasta/yaralının yanına bir an önce defibrilatör sağlanmalıdır.

Defibrilasyon gerçekleşinceye kadar,
Etkili CPR(göğüs masajı-suni solunum) yapmak
Yaşam şansını 2-3 kat ↑
TEMEL YAŞAM DESTEĞİ BASAMAKLARI





1- Yüksek sesle yardım istemek,
2- Güvenliğin sağlanması,
3- Travmanın sorgulanması,
4- Bilinç kontrolü,
5- 112 AKTİVE ET, AED ulaş
6- Dolaşım kontrolü, Erken kalp masajı (C)
 7- Hava yolunu açma (A)
 8- Solunumun (B)
- İleri yaşam desteği.

1- YÜKSEK SESLE YARDIM İSTEMEK

Temel yaşam desteği gereksinimi olabilecek bir olay yada kişi ile
karşılaşıldığında, yüksek sesle çevrede olabilecek kişilerin dikkatini çekmek
gerekir.

Kişi kalabalık bir alışveriş merkezinde bile yalnızlıktan ölebilir.
2- GÜVENLİĞİN SAĞLANMASI
 Kişisel
güvenliğini sağla,

Çevrenin güvenliğini,

Yaralının güvenliğini .
3- TRAVMANIN SORGULANMASI

Tanıklı trafik kazası, yüksekten düşme, darp gibi tanıklı durumların
varlığında nabız kontrolünden başlayan temel yaşam desteği
yaklaşımı yerine (CAB), hava yolu açıklığı ve solunumun
sağlanması basamaklı (ABC) yaklaşımı ile hareket edilebilir.
 Hava
yolu açma manevrası ve taşıma teknikleri
için önemli.
4- BİLİNÇ KONRTOLÜ

Bilinç kontrolü kazazede ile göz teması sağlayacak
şekilde, omuzlardan sarsarak ve duyabileceği yüksek
sesle seslenilerek yapılır.
ÇOCUĞA UYARAN VERİLMESİ

Eğer travma şüphesi yoksa çocuğun
omuzu nazikçe sarsılarak iyi olup olmadığı
yüksek sesle sorulur.

Bebeğin ayak tabanına fiske vurularak
yanıt aranır.
Bilinç Kontrolü
-Sağlık personeli yanıtsızlığı kontrol ederken, kısa bir şekilde
solunumun olmadığını veya normal solunumu kontrol eder.
(örn. Solunum olmaması veya yalnızca iç çekme)
-Daha
sonra acil yanıt sistemini harekete geçirir ve AED
araştırır.
DERLENME POZİSYONU

Hasta yeterli şekilde soluyorsa ve travma şüphesi
yoksa uygulanır.

Hastanın başı-boynu ve vücudu aynı anda yana
doğru çevrilir.

Kemik çıkıntılar ve sinirler üzerinde fazla baskı
olmamalıdır.
5- ACİL SAĞLIK SİSTEMİNİN AKTİVASYONU

Kurtarıcının yardım alabileceği birisi varsa 112’yi aramasını
söyler.

Kurtarıcı olanak varsa AED’ ye ulaşmaya çalışır,

Kurtarıcı yalnızsa 112’yi arar.
6- DOLAŞIMIN KONTROLÜ
Dolaşımı gösterir
-Beden hareketlerinin varlığı,
-Öksürük olması,
-Kendiliğinden solunum olması,
-Konuşma, ağlama
-Nabız kontrolü
-Dolaşım belirtileri yoksa kalp masajına başla
- 30 Kalp masajı 2 solunum
-Yaklaşık 2 dakikada beş döngü hedefle.
BEBEKLERDE DOLAŞIM KONTROLÜ

Öncelikle brakiyal
arter
kullanılmalıdır.

Femoral arter de
alternatif olarak
kullanılabilir.
ÇOCUKLARDA DOLAŞIM KONTROLÜ

Karotis veya femoral arterden yapılmalıdır.

Bir elle başa pozisyon verilip hava yolu
açıklığı sağlanırken diğer elin işaret
parmağı ile KAROTİS arter palpe edilir.
ERİŞKİNLERDE DOLAŞIM KONTROLÜ



Dolaşım kontrolü için karotis nabzına
bakılır.
Dolaşım varlığı 10 saniyede
değerlendirilmelidir.
Nabız bakılırken boşta kalan el ile ağız
açıklığı sağlanarak yabancı cisim varlığı
kontrol edilmelidir.
Bir elle başa pozisyon verilip hava yolu açıklığı sağlanırken diğer elin işaret parmağı ile tiroid
kıkırdağın sivri kısmına dokunulur, Daha sonra 2-3. parmaklar tiroid kıkırdaktan yana doğru
yavaşça bastırılarak kaydırılır ve sternokleidomastoid kas ile trakea arasındaki boşlukta nabız
hissedilmeye çalışılır.
ERİŞKİNDE KALP MASAJI




10 saniye içinde nabız alınamamışsa derhal kalp masajı başlatılır.
Masaj noktası sternumun orta-½alt noktasıdır.
Kalp masajı, tek ya da çift kurtarıcı olmasına bakılmaksızın 30 kalp masajı 2
solunum .
2 dakika içinde carotisten nabız varlığı değerlendirmesine dayanır.
ETKİN KALP MASAJI İÇİN




Her masajda göğüs çapının 1/3 kadarı(5cm) çöktürülmelidir,
Masaj hızı dakikada en az 100 olacak şekilde ayarlanmalıdır,
Masaj sırasında perifer arterlerden nabız alınabilmelidir.
Sternumun alt yarısına bastırılmalı fakat ksifoide, kaburgalara bası yapılmamalı.
BİR YAŞINDAN KÜÇÜK BEBEKLERDE
KALP MASAJI:”Baş parmak tekniği”

Her iki baş parmak yan yana (çok küçük
bebeklerde üst üste olabilir), bebeğin meme
başlarından geçen hayali çizginin bir parmak
kadar aşağısına konur.

Diğer parmaklar göğüs kafesini saracak
şekilde arkada orta hatta yakın olarak
yerleştirilir.
BİR YAŞINDAN KÜÇÜK BEBEKLERDE
KALP MASAJI:”Baş parmak tekniği”

Baş parmaklar ile sternuma, göğsün 1/31/2’si(4 cm) çökecek şekilde bastırılır,

Masajın hızı en az 100/dk (yaklaşık olarak
saniyede iki masaj)olmalıdır.

Her 15 (kurtarıcı tek başına ise 30/2)
masajdan sonra bebek uygun pozisyon
verilerek iki kez solutulmalıdır.
İKİ PARMAK TEKNİĞİ

Kurtarıcı tek ise veya bebek iriyse ve
göğüs kafesi yeterince iyi
kavranamıyorsa iki parmak tekniği
kullanılır.

Kalp masajının yapılacağı noktaya
işaret parmağı ve orta parmak veya
yüzük parmağı ve orta parmak dik
olarak konarak mesaj yapılır.
1-8 YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARDA KALP
MASAJI

Her 30 (kurtarıcı tek başına ise ) kalp
masajına 2 solunum eşlik etmelidir.

Bir elin topuğu meme hattı ile ksifoid çıkıntı
arasına, sternumun alt yarısına dik olarak
konur. Ksifoide bası yapılmamalıdır.
Kostalara da bası yapmamak için parmaklar
yukarı doğru kaldırılmalıdır.
1-8 YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARDA KALP
MASAJI

Göğüsün 1/3-1/2’si (5cm) çökecek şekilde
sternuma bastırılır ve bırakılır. Bırakılma
durumunda elin topuğu yerinden
oynatılmamalıdır.

Masajın hızı yaklaşık olarak dakikada en az
100 olmalıdır (yaklaşık 2 masaj/sn)

Her beş döngüde bir (yaklaşık iki dakika)
çocuk yeniden değerlendirilmelidir.
CAROTİS NABZI ALINIYORSA, NE YAPILMALI?

10 saniye içinde hasta/yaralının nabzı alınıyorsa dolaşım
(C) vardır. Bu durumda,
(A) Havayolu açıklığı sağlanır,
(B) 5 saniye içinde solunum varlığı değerlendirilir.
Solunum yoksa 5 saniyede bir (dakikada 12 solunum) soluk
verilecek şekilde 2 dakika aralıksız solutulur.
2 dakika solutma sonrası karotisten nabız varlığı
değerlendirilerek TYD’ nin nasıl sürdürüleceğine karar
verilir.
7-HAVA YOLUNUN AÇILMASI

Hava yolunun açılması basamağının iki unsuru
vardır.

1-Ağız içinin kontrol edilmesi ve
dikkatlice temizlenmesi.

2-Hava yolunu açmak üzere uygun
pozisyonun verilmesi.
7-HAVA YOLUNUN AÇILMASI
Hava yolunu açmak üzere başa pozisyon ver,2 yöntemle
1-Travma şüphesi yoksa “baş geri-çene yukarı manevrası”
uygulanır.
2-Travma şüphesi varsa “çene itme manevrası” uygulanır.
7-HAVA YOLUNUN AÇILMASI

Travma şüphesi yoksa, bebeğin
omuzları altına rulo haline getirilmiş
bir havlu (kıyafet vb) konur.

Başın fleksiyonu ve dilin arkaya
düşmesi nedeniyle kapanan hava yolu
kolayca açılmış olur.
7-HAVA YOLUNUN AÇILMASI
Baş geri-çene yukarı manevrası

Bilinci kapalı ve travma şüphesi olmayan bir
çocuğa uygulanır.

Baş hafifçe geriye doğru itilirken çene de
hafifçe yukarı doğru kaldırılmalıdır.

Baş boyun travması veya şüphesi varsa bu
manevra kesinlikle yapılmamalıdır.
7-HAVA YOLUNUN AÇILMASI
Çene itme manevrası

Servikal travma veya şüphesi varsa uygulanır.

Bir yandan servikal immobilizasyon sağlanırken
bir yandan da alt çene, angulus mandibulalardan
iki parmak yardımıyla yukarı ve dışa doğru
itilerek hava yolu açılır.
8-HAYAT KURTARICI SOLUK VERİLMESİ




Hasta yeterince solumuyorsa, hava yolu açıklığı uygun şekilde
sağlandıktan ve ağız içinde gözle görülebilen yabancı cisimler
temizlendikten sonra ard arda iki kez etkili bir şekilde ağızdan-ağza
solutulmalıdır.
Her bir soluk 1-1.5 sn sürmeli ve iki soluk arasında ekspiryum için
yeterince zaman bırakılmalıdır.
Soluk verirken göğsünün yükseldiği açıkça görülmelidir.
Eğer göğüs kafesi yükselmiyorsa hasta pozisyonu, hava yolunda
yabancı bir cisim, daha fazla basınç ve hacimde solutmaya gereksinim
düşünülmelidir.
BEBEKLER İÇİN HAYAT KURTARICI SOLUK VERME
TEKNİĞİ: ”Ağızdan-ağız ve buruna”

Kurtarıcı hava yolunu uygun şekilde açar.

Derin bir soluk aldıktan sonra ağzını
bebeğin ağız ve burnunu kaplayacak
şekilde yerleştirir.
BEBEKLER İÇİN HAYAT KURTARICI SOLUK VERME
TEKNİĞİ: ”Ağızdan-ağız ve buruna birlikte”

1 sn süreyle bebeğin ağız ve burnundan
içeri doğru üfler.

Bebeğin ekshalasyonu için bir süre
beklenir ve aynı işlemler tekrarlanarak
ikinci soluk da verilir.
ÇOCUKLAR VE ERİŞKİNLER HAYAT KURTARICI
SOLUK VERME TEKNİĞİ: ”Ağızdan-ağza”

Kurtarıcı hava yolunu uygun şekilde açar

Derin bir nefes aldıktan sonra bir elinin
ayasını çocuğun alnına koyar ve aynı elin
baş ve işaret parmakları ile çocuğun
burnunu sıkar ve ağzını çocuğun ağzını
kaplayacak şekilde yerleştirir.
ÇOCUKLAR VE ERİŞKİNLER HAYAT KURTARICI
SOLUK VERME TEKNİĞİ: ”Ağızdan-ağza””

1-1.5 sn süreyle çocuğun ağzından içeri
üflenir.

Çocuğun soluk vermesine izin
verdikten sonra aynı işlemleri tekrar
ederek ikinci soluğu da verir.
Her solukta göğüs kafesinin yeterince
yükseldiğine emin olmak gerekir.

BİR İHTİMAAL DAHAA VAAR!!!
Solunum var, dolaşım var.
- Derlenme pozisyonu
- Hava yolu açma
Solunum yok, dolaşım yok.
- Suni solunum
- Göğüs kompresyonu
Göğüs basısı/ Suni nefes oranları





Erişkinde 30 bası/2 soluk
Bebek ve çocukta 2 kurtarıcı 15/2
Bebek ve çocukta 1 kurtarıcı 30/2
Yenidoğanda 90 kompresyon/ 30 soluk
Yenidoğanda dolaşım var, 40-60 dk/soluk
Dolaşım var, solunum yok
-
Suni solunum
- Dolaşım kontrolü
• Uygulayıcılar ;
- 2 dakikada bir değişmeli
- Değişim<5 sn………
Sağlıkçı Olmayanlar_TYD






TYD eğitimi almış ise;
Yanıtsızlığı(bilinci) değerlendirir.
Solunuma bakar(düzensiz-yok-gasping-agonal)- Kısa jeneralize nöbet
değerlendirme.
Nabız bakmaz.
Elle göğüs basısı.
Soluk isterse verir.
Sağlıkçı Olmayanlar_TYD






TYD eğitimi almamış ise;
Yanıtsızlığı(bilinci) değerlendirir.
Solunuma bakar(düzensiz-yok-gasping-agonal)-Kısa jeneralize nöbet
değerlendirme.
Nabız bakmaz.
Elle göğüs basısı.
Soluk vermez.(Asfiksi durumları hariç)
TYD’NİN SONLANDIRILMASI

İleri yaşam desteği ekibine devir,

Kazazedenin solunum ve dolaşım fonksiyonlarının geri dönmesi,

Fiziksel olarak tükenmek.

Ölüm belirtilerinin oluşması

Kafası kopmuş hasta
YABANCI CİSME BAĞLI HAVA YOLU
TIKANIKLIĞI








Yabancı bir cisme bağlı olarak (yiyecek, içecek oyuncak parçaları vb) hava
yolunun tam tıkanması durumunda çocuk:
Hiç nefes alamaz,
Ses çıkaramaz,
Öksüremez.
Hava yolu kısmen tıkanmış ise çocuklarda:
Ani solunum sıkıntısı,
Zayıf veya sessiz öksürme,
Hırıltı ortaya çıkar.
YABANCI CİSME BAĞLI HAVA YOLU
TIKANIKLIĞI

Benzer bulgular çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonu durumunda da
ortaya çıkabilir. Ancak yabancı cisme bağlı hava yolu tıkanıklığı
durumunda bulgular çok ani başlar ve öncesinde herhangi bir hastalık
bulgusu yoktur.

Yabancı cisme bağlı hava yolu tıkanıklığı kısmi olarak oluşmuşsa
çocuğun kendiliğinden olan solunumu ve öksürmesi desteklenmelidir.

Ancak tam tıkanma bulguları ortaya çıkarsa müdahale edilmelidir.
BEBEKLERDE, HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA YOL
AÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI



Dönüşümlü olarak “sırt vuruşu” (skapulalar
arasına 5 kez) ve “göğüs vuruşu” (göğüste kalp
masajı yapılan noktaya 5 kez) yapılır.
Her saniyede bir vuruş yapılmalıdır.
Sırt ve göğüs vuruşlarına dönüşümlü olarak
yabancı cisim çıkana veya bebeğin bilinci
kapanana kadar devam edilmelidir.
BEBEKLERDE, HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA YOL AÇA
YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Bilinç kapanmış ise hava yolu “dil-çene
kaldırma manevrası” ile açılır,

Ağız içinde veya farinkste yabancı cisim
varsa çıkartılır. Hastanın ağzında yabancı
cisim aramak üzere ASLA körlemesine
parmak sokulmaz.

CPR a başlatılır.
ÇOCUKTA- ERİŞKİNDE HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA
YOL AÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Böyle bir durumda abdominal manevra
(Heimlich Manevrası) yapılmalıdır.

Çocuğun arkasına geçilir. Çocuğun boyuna
göre, diz çökülür veya ayakta durulur.

Bir el yumruk haline getirilip baş parmak tarafı
ile ksifoidin bir miktar altına yerleştirilir.
ÇOCUKTA -ERİŞKİNDE HAVA YOLUNDA TAM
TIKANMAYA YOL AÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Diğer el ile yumruk yapılmış olan el tutulur
ve 5 kez içeri ve yukarı doğru bastırılır.

Vuruşlara 5’erli seriler halinde yabancı cisim
çıkana veya çocuğun bilinci kapanana değin
devam edilir.
ÇOCUKTA-ERİŞKİNDE HAVA YOLUNDA TAM
TIKANMAYA YOL AÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Bilinç kapanmışsa dil-çene kaldırma
manevrası ile çocuğun hava yolu açılmaya
çalışılır ve ağız içinde veya farinkte
yabancı bir cisim görülürse çıkarılır.

Yabancı cisim aranmak üzere parmak
körlemesine ASLA ağza sokulmaz.

CPR başlanır.
Download

ÇOCUKLARDA TEMEL YAŞAM DESTEĞİ