Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Ceza Hukuku Genel Hükümler-II – Vize Sınavı
8 Nisan 2014 Salı Saat: 10.00
AÇIKLAMALAR: 1-Sınav süresi 100 dakikadır. 2-Gerekçesiz mevzuat kullanılabilir. 3-Başka kağıt
verilmeyecektir. 4-Yazınızın okunaklı ve imla kurallarına uygun olmasına özen gösteriniz.
Başarılar Dilerim … Prof.Dr. Hamide Zafer
Sorular
I-Saik kavramını tanımlayınız ve ceza hukukundaki rolünü belirtiniz. (15 Puan)
Saik; faili harekete geçiren, failin belirli bir neticeye yönelmesini sağlayan içsel nedenleri ifade
eder. Saik, kişiden kişiye farklılık gösterir. Aşk, nefret, kıskançlı, zengin olma arzusu kişiyi suç
işlemeye sevk edebilir. Kural olarak saik yani kişiyi suça sevk eden motivasyon kanun koyucu
tarafından suç tanımına alınmadığı sürece önem taşımaz. Hukuk, failin zihinsel ve ruhsal durumuyla
ilgilenmez. Failin saikinin ve amacının kötülüğü, onun ceza sorumluluğunun doğup doğmamasında bir
rol oynamaz. Ancak kanun koyucu bazı suçlarda belirli bir saike suçun unsuru olarak yer verir.
Eylem bu tip suçlarda bu saik altında gerçekleştirilmez ise eylem suç teşkil etmez. Bu tip suçlara
özel kastla işlenen suçlar denir. Bazen kanun koyucu saiki suçun oluşması için zorunlu bir unsur
olarak göstermez sadece suçun basit halinin cezasının arttırılma sebebi olarak göstermiş olur. Yani
saik suçu ağırlaştıran bir neden olabilir. Eğer saike bu fonksiyonlar yüklenmemiş ise yani saik
zorunlu veya suçu nitelikli hale getiren bir unsur olarak suç tanımında yer verilmemişse bu unsurlar
ancak, cezanın belirlenmesi aşamasında temel cezanın tespitinde dikkate alınabilirler (TCK m.61/1g).
Tanım:5 puan
Özel kast: 5 puan
Ağırlaştırıcı neden 5 puan
II-Meşru savunmanın a)koşullarını sadece sayınız ve b)haksız tahrik ile meşru savunmayı
birbirinden ayıran hususu/hususları sayarak belirtiniz. (15 Puan)
a)Saldırıya ilişkin koşullar: 1-Saldırının varlığı, 2-Saldırının haksız olması, 3-Saldırının bir
hakka yönelmiş olması
Savunmaya ilişkin koşullar: 1-Savunmada zorunluluk bulunması, 2-Savunmanın saldırı ile eş
zamanlı olması, 3-Savunmanın saldırana karşı olması, 4-Savunmanın saldırıyla orantılı
olması.
b) Meşru savunmada saldırıya karşı savunma, haksız tahrikte haksız saldırı nedeniyle öç alma
vardır. Meşru savunmada savunma ile saldırı eş zamanlı iken haksız tahrikte saldırıdan sonra
işlenen bir fiil vardır. Meşru savunma hukuka uygunluk nedeni, haksız tahrik ise kusurluluğu
etkileyen bir haldir.
a) 11 puan (saldırının unsurlarının her biri 1 er puan, savunmaya ilişkin her bir koşul 2 şer puan))
b) 4 puan (her bir unsur 1 er puan)
III-Offendicula ne demektir belirtiniz. Bu halde failin hakkın icrası hukuka uygunluk nedeninden
yararlanabilmesinin koşulları nelerdir belirtiniz. (15 puan)
Malını (zilyetliğini) olası saldırılara karşı korumak için önceden alınan tedbirlere, offendicula
denilmektedir. Örneğin, bahçedeki meyve ağaçlarına saldırıyı önlemek için bahçe duvarının üzerine
dikenli veya elektrikli tel koyulması gibi. Şu koşullarla bu düzeneklerin saldırgana zarar vermesi
halinde bu düzenekleri yerleştiren hak sahibinin eylemenin, hukuka uygun olduğu kabul edilmektedir:
1)Önlemin sadece saldırı başladığında harekete geçecek olması, 2)saldırıdan korunmada zorunluluk
bulunması, 3)saldırıdan korunmaya çalışılan hak ile koruyucu düzenekle zarar verilen hak arasında
orantı olması. Korunan ve zarar verilen menfaatler arasında denge olmalıdır. Belirtelim ki, zilyetliği
korumak için hayat hakkına zarar verilmesi kabul edilemez. Hiçbir mal üzerindeki zilyetlik yaşam
hakkından üstün olamaz.
Tanım: 5 puan
Şartlar: 5
Örnek ve diğer açıklamalar 5 puan
OLAY-I (15 puan)
Sanık S.’nin tartıştığı ağabeyi E.’yi yaralamak niyetiyle salladığı bıçakla, oğullarının
kavgasını ayırmak üzere ani olarak araya giren babası A.’yı hata sonucu batına nüfuz edip
hayati tehlike yaratarak yirmibeşgün işe mani olan tek darbe ile yaraladığı oluş ve kabulden
anlaşılmaktadır. (Y1CD, 20.11.2000-2798, YKD XXXVII, 5 (Mayıs 2001), 747-748).
Soru: 1-Hata ve sapma kavramlarını tanımlayınız. (10 puan)
Hata; suçun bir maddi unsuru hakkında bilgiye sahip olmamayı ya da yanlış veya eksik bilgiye sahip
olmayı ifade eder. Fail, bu hatalı iradenin etkisinde fiili gerçekleştirir.
Sapma; fiilin, aracın yetersizliği veya gerektiği şekilde kullanılmaması veya başka nedenlerden dolayı
etkisini, istenen konu üzerinde değil başka bir konu üzerinde göstermesidir. Bu halde fiil âdeta saparak
yön değiştirmektedir. Sapma halinde, bir bilgisizlik veya yanlış ya da eksik bilme yani hata söz
konusu değildir. (Cevap: H.Zafer, Ceza Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2013, 262-263).
2-Türk Ceza Kanunu’nun bu konuya ilişkin düzenlemesini belirterek Sanık S.nin
hangi suç veya suçlardan sorumlu olacağını gerekçeli olarak belirtiniz. (10 puan)
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda ne tek neticeli sapmaya ilişkin ne de çok neticeli sapmaya ilişkin
hükümler öngörülmüştür. Bu tür olaylar, somut olayın özelliği ve fikri içtima hükümleri dikkate
alınarak çözümlenmeye çalışılır. TCK m.30’un Gerekçesi’nde, “hedefte sapma hali ile ilgili olarak bu
madde kapsamında düzenleme yapılmasına gerek görülmemiştir. Çünkü hedefte sapma halinde bir
hata söz konusu değildir. Bu durumda, suçların içtimaı hükümleri kapsamında değerlendirilmesi
gereken bir sorun söz konusudur. Nitekim uygulamada da hedefte sapma, suçların içtimaı ve özellikle
fikri içtima bağlamında ele alınmaktadır” denilmiştir. Ancak, bu gibi durumlarda genellikle, bir fiille
farklı suçlar işlenmediği için farklı neviden fikri içtima kuralları (TCK m.44); kanun koyucunun belirli
suçlarda zincirleme suç kurallarının uygulanmasını yasaklamış olması nedeniyle de aynı neviden fikri
içtima kurallarını (TCK m.43/2-3) uygulamak mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla, somut olayın
özelliğine göre, kasta ve taksire ilişkin genel kuralları uygulayarak ortada birden fazla suç
bulunduğunu kabul etmek de gerekebilir. Özel olarak sapma hali, Kanun’da öngörülmediği için bu
durum genel olarak kast ve taksir kuralları ve fikri içtima da dahil suçların içtimaı kuralları
kapsamında değerlendirilecektir.
Olayda tek neticeli sapma söz konusudur. Fail sapma neticesinde istediği kişi dışında başka
bir kişiyi yaralamıştır. Bu halde yaralamak istediği kişiye karşı kasten yaralamaya teşebbüs, yaraladığı
kişi bakımından ise taksirle veya bilinçli taksirle yaralama gerçekleşmiştir. Bir fiille birden fazla farklı
suç söz konusu olmadığı için farklı neviden fikri içtima kurallarına göre çözümlenmez. İki suç da
yaralamadır. (Taksirli suç farklıdır ve farklı suç söz konusudur fikri içtima kuralları ile çözülür diyene
de aynı puan verilir). Kasti yaralamalarda da aynı neviden fikri içtima kuralları uygulanmaz. Olayda
kasten yaralamaya teşebbüs ve taksirle yaralamadan dolayı ayrı ayrı ceza verilmelidir.
OLAY-II (10 puan)
Terör örgütü üyesi olan (A)’nın herkesin gelip geçtiği yere koyduğu yüksek tesirli bomba patlar
ve olay yerinde bulunan (B), (C) ve (D) anında olay yerinde ölür.
Soru: Yukarıdaki olayda söz konusu olan suçları tespit ediniz ve bu suçların manevi unsurunu
tartışınız.
Cevap: Doğrudan doğruya birinci derecede kast. Failin hareketine bağlı olarak meydana gelecek
olan zorunlu neticelere yönelik bilme ve isteme unsurlarının gerçekleştiği kabul edilir. Bu halde birinci
dereceden doğrudan doğruya kast söz konusu olur. Olayda da bir yere yüksek tesirli bomba
koyulduğunda oradan geçenlerin öleceği bilinir ve istenir. Olayda doğrudan kastla işlenen 3 insan
öldürme vardır (Bu açıklamaya 10 puan). (Olası kast ile açıklamalara 5 puan verilir. Fail oradan
geçenlerin öleceğini öngörmüş ancak buna rağmen bombayı patlatarak neticelere duyarsız kalmış kişi
meydana gelen neticeden meydana geldiğini ölçüde sorumlu olur olayda olası kastla üç kişiyi
öldürmekten sorumlu olur diyene de 5 puan verilecek)
AÇIK UÇLU SORULAR (32 puan-Her bir cevap 1 puan)
1-12-15 yaş arasında çocukların süreli cezalarının yarısı yaşları nedeniyle indirilir. Bu çocukların her
fiili için verilecek hapis cezası a)…….yıldan; 15-18 yaş arasındaki çocukların her fiili için verilecek
hapis cezası b)….. fazla olamaz.
a)…7
b)…12
2-Meşru savunmanın saldırının varlığı koşulu, zorunluluk (zorda kalma) halinde a)…… koşuluna
karşılık gelmektedir.
a)….tehlikenin bulunması
3-Zorunluluk hali altında işlenen suçlardan dolayı fail hakkında a)….nedeniyle b)… kararı verilir.
a)….kusurun bulunmaması
b)….ceza verilmesine yer olmadığı
4-Ceza kanununda yer almayan iki hukuka uygunluk nedeni yazınız.
1-…İzin verilen risk
2-….yükümlülüklerin çatışması
5-İlgilinin rızası genel bir hukuka uygunluk nedenidir. Ancak bazı hallerde a)…..’da da gösterilmiş
olabilir. Bu halde b)….. olarak rızadan söz edilir.
a)….suç tanımında
b)….özel hukuka uygunluk nedeni olarak (veya özel hukuka aykırılıktan söz edilir.Bu İFADE DE
DOĞRU).
6-Öğretide kusuru ortadan kaldıran zorunluluk hali a)….. olarak adlandırılmaktadır.
a)… mücbir neden
7-Ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın kasten aşılması halinde fail, a) ….. cezalandırılır.
Fail, sınırı taksirle aşarsa b)….indirilerek verilir.
a)…kastlı suçtan
b)…fiil taksirle işlendiğinde cezalandırılıyorsa taksirli suçun kanunda öngörülen cezası (1/6 dan
1/3’üne kadarı) indirilerek verilir. (İNDİRİLİR DENMESİ YETERLİ )
8-Hukuka uygun bağlayıcı emrin yerine getirilmesi halinde fail hakkında eylemin a) … nedeniyle
b)… kararı verilir.
a)…hukuka uygun olması
b)…beraat
9-Failin bir fiiliyle, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşmasına sebebiyet vermesi
halinde, a)…. ‘tan söz edilir. Failin bundan sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından failin en
azından b)…. gerekir. Bu suçların manevi unsurunu, c)….oluşturur.
a)…neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçtan
b)…taksirle hareket etmesi
c)…kast-taksir kombinasyonu
10-Netice sebebiyle ağırlaşan suçların unsurlarını sayınız.
a)…Belirli bir neticeye yönelik kastın bulunması,
b)…meydana gelen neticenin kastedilenden daha ağır veya başka bir netice olması,
c)…failin bu ağır veya başka neticeye yönelik bir iradesinin bulunmaması,
d)…meydana gelen ağır netice ile failin hareketi arasında illiyet bağının olması,
e)…ağır neticeye yönelik (en azından) taksirin bulunması gerekir
11-Doğrudan (1. Dereceden) kastın iki unsuru bulunmaktadır. Bu unsurlar; a)….b)…. .dır.
a)…Tasavvur (öngörme-bilme)
b)…İrade (isteme)
12-Unsur yanılgısı (unsur hatası) TCK’nın a)….. maddesinde; b)… hata olarak tarif edilmiştir.
a)…30/1. maddesinde
b)….suçun kanuni tanımındaki maddi unsurlara ilişkin hata olarak
13-Rızanın hukuka uygunluk nedeni olabilmesi için rızanın a)……… aykırı olmaması gerekir. Rıza,
aksi öngörülmemişse b)…. … veya … açıklanabilir.
a)…Örf ve adete aykırı
b)….yazılı veya sözlü
14-Hakkın icrası kapsamında kalan iki hak sayınız.
121-şikayet hakkı, 2-zilyetliğin korunması, 3-Spor hareketleri, 4-iddia ve savunma hakkı, 5-haber verme
hakkı, 6-tıbbi müdahale hakkı (BUNLARDAN İKİSİNİN YAZILMASI YETERLİ)
15-Kusurluluğu azaltan iki hal yazınız.
1-…
2-…
2. dönem yaş küçüklüğü, 3.Dönem yaş küçüklüğü, 2.Dönem sağır ve dilsizlik, 3.Dönem sağır ve
dilsizlik, Haksız tahrik (BUNLARDAN İKİSİNİN YAZILMASI YETERLİ)
Download

Okumak için tıklayınız