KARIN AĞRISINA
YAKLAŞIM
Yrd. Doç Dr. Hakan Topaçoğlu
Dokuz Eylül Üniversitesi
Acil Tıp AD.
OLGU-1
•72 yaşında, bayan hasta
•3 gündür sağ taraf alt kadran ve supraumblical ağrısı (+)
•Gaz,gaita deşarjı (+)
•Vitaller stabil
•FM:
•sağ alt kadranda hassasiyet (+)
•rebound, defans yok.
Akut pankreatit
Operasyon
OLGU-2
•56 yaşında, bayan hasta.
•Dün gece başlayan karın ağrısı (+)
•Bulantı, kusma (+)
•Depresyon (+)
•Anti depresan kullanımı (+)
AMI
Ex
OLGU-3
•76 yaşında, erkek , idrar yapamama
•BPH (+)
•Gaz-gaita deşarjı (sürekli kabızlı?
•Vital bulgular stabil.
•FM: hafif distansiyon (+)
•Defans, rebound yok.
Mezenter iskemi
Operasyon
• Acil başvurularında 57/1000
• Tüm hastaneye yatışların %18-42’sini
karın ağrıları oluşturmakta..
Ağrı iletimi
Somatik
Visceral
Yansıyan
Visseral ağrı (otonomik)
• Genelde karın orta hattında, periumblikal
bölgede bazen yaygın olarak hissedilir
• Tam lokalize edilemez,
• Künt bazen şiddetli ancak dalgalı bir seyir
gösterir
• Hastalığın hafif olduğu başlangıç evrelerinde
ortaya çıkar
Somatik ağrı (parietal)
•
•
•
•
enflamasyon parietal peritona ulaşınca
daha keskin, şiddetli
daha akut sürekli olma eğilimi
iyi lokalize edilir
Yansıyan ağrı
• Hem visseral hemde somatik ağrının özelliklerini
taşır
• Uyarının başladığı yerden çok uzakta bulunan
hastalıklı organla aynı nöral segmentten innerve
olan alanda hissedilir
• Safra kesesi hastalığının sırt, sağ omuz
skapulada hissedilmesi…
• İnflamatuar ağrı
• Kolik ağrı
• İskemik ağrı
“Önceden hafifti, giderek şiddetlendi şimdi
hiç geçmiyor”
İnflamatuar ağrı
(akut karın ağrılarının %80’i)
0
“Önceden hafifti, giderek şiddetlendi şimdi
hiç geçmiyor”
İnflamatuar ağrı+…….
0
İnflamatuar ağrı
– İlk visceral ağrı sonra somatik ağrıya
– Süreklilik !!!!
– Pankreatit, apandisit, kolesistit, batın içi abse,
peritonit, divertikülit)
“Arada hafifliyor ancak artınca
dayanamıyorum”
Kolik ağrı
(düz kas spazmı)
ağrısız
Kolik ağrı
• Genelde içi boş organ tıkanıklığı
• Aralıklı ağrı !!!
• Böbrek koliği, biliyer kolik, barsak koliği,
gastroenterit, akut mekanik barsak tıkanıklığı!!
İskemik ağrı
• Ağrılı uyaran iskemi
• Ani, şiddetli, sürekli ağrıda
• Reperfüzyon saati çok önemli (7-8 saat)
En iyi ağrı hangisidir ?
Akut karın ağrısında anamnez
yol gösterici olabilir mi?
ilaçlar
soygeçmiş
Seyahat
öyküsü
şiddeti
süre
hikaye
yeri
yandaş beraber
olan hast
azaltan &
arttıran
faktörler
özgeçmiş
başlangıç
Aile
öyküsü
semptom
FM-İnspeksiyon
• Vücut postürü
– Öne eğilmiş, dizler fleksiyonda, yavaş hareket
• İkter
• Dehidratasyon
• Toksik görünüm
• Sık ve yüzeyel solunum
• Distansiyon
• Operasyon izi
• Fıtık
• Deri bulguları
FM-Oskültasyon
•
•
•
•
En az 1-2 dakika dinle
4-8/ dakika
Anormal üfürüm
Metalik ses
FM-Palpasyon
•
•
•
•
Ağrıyı en az hissettiği yerden başlamalı,
Ele gelen kitle, hepatosplenomegali
Murphy bulgusu
Mc-Burney
• Defans – istemli olarak karın kaslarının kasılması
• Rijidite – istemsiz karın kaslarının kasılı olması.
• Rebound Tendernes (Blumberg’s bulgusu) – hassas
bölgeye derin palpasyon yapıp hızla bırakılması sonucu
ağrının oluşması
• Öksürük testi – peritoniti olan hastada her hareket
ağrıyı ortaya çıkarır,
• Karın duvar hassasiyeti (CARNETT’S SIGN) – karın
duvarı ile peritonit arasındaki fark. Yatar durumdaki
hastanın başını ve omuzlarını yükseltmesi istenir. Ağrı
artarsa test pozitif. Peritonitli hastada ağrı azalır.
Kese hastalıkları
MURPHY bulgusu – sağ kostofrenik açıda KC alt sınırını palpe ederken
kişiye inspirasyon yapması istenir. İnflamasyondaki SK ne dokunma ile
inspirasyon kesilmesidir
BOAS bulgusu – akut cholecystıtıs hastalarında sağ kostofrenik açıda
ağrı yansıması ve hiperestesi
PSOAS SIGN
OBTURATOR SIGN
Rektal ve jinekolojik muayenede
mutlaka yapılmalıdır
Akut karında hangi hastalıkları tanırız?
Akut Karın ağrısının en sık
sebepleri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Nonspesifik karın ağrısı……….%34
Apandisit………………………..%28
Safra yolu hast…………………%10
Barsak obs………………………% 4
Ginekolojik hast…………………% 4
Pankreatit…………………….....% 3
Renal kolik………………………% 3
Peptik ülser perforasyon……….% 3
Malinite…………………………..% 2
Divertiküler hast…………………% 2
Diğer……………………………...% 6
Yaşa göre karın ağrısı yüzdeleri
Son tanı……...…….>50 yaş …….....…..50<yaş
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Safra kesesi hast…….%21……………….%6
NSKA………………….%16………………%40
Apandisit………………%15………………%32
Barsak obs…………....%12………………%2
Pankreatit……………...%7………………..%2
Divertiküler hast……….%6……………….%0.1<
Malinite…………………%4…….…………%0.1<
Herni……………………%3……………….%0.1<
Vasküler………………..%2……………….%0.1<
Ginekolojik hast……….%0.1<…………….%4
Diğer……………………%13………………%13
Ağrının yeri bize tanı koymada
yardımcı mıdır?
Sağ üst karın
• Safra kesesi ve yolları
• Hepatit, akut
hepatomegali
• Peptik ülser
• Pankreatit
• Pnömoni
•
•
•
•
•
•
Retroçekal appandisit
Renal ağrı
Herpes zoster
MI (Myokard iskemisi)
Perikardit
Ampiyem
Sağ alt karın
•
•
•
•
•
•
•
•
Appandisit
M.B.O
Regional enterit
Divertikülit
Kolesistit
Perfore ülser
Anevrizma kaçağı
Karın duvarı hematomu
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ektopik gebelik
Over kist ve torsiyonu
Salpingitis
Mittelschmerz
Endometriosis
Üreter taşı
Renal ağrı
Psoas absesi
Seminal vesikülit
Herpes zoster
Sol üst karın
•
•
•
•
•
•
•
Gastritis
Pankreatit
Splenik (büyüme rüptür infarktüs anevrizma)
Renal ağrı
Herpes Zoster
Myokard iskemisi
Pnömoni - Ampiyem
Sol alt karın
•
•
•
•
•
Divertikülit
M.B.O
Appandisit
Anevrizma kaçağı
Karın duvarı
hematomu
• Üreteral renal seminal
vesikülit
• Psoas absesi
• Ektopik gebelik
• Mittelschmerz
• Over kist veya
torsiyonu
• Salpingitis
Tüm karında ağrı
• AAA rüptürü
• Erken dönem Akut
Appandisit
• Gastroenterit
• Pankreatit
• Mezenter vasküler
hastalık, lenfadenit
• M.B.O (Mek.barsak obst.)
• Kolitis
• Hematolojik hastalık
(Orak hücreli anemi)
• Metabolik =Toksik
Bakteriyel nedenler
Laboratuvar ??
Laboratuvar testler
•
•
•
•
•
•
•
•
EKG
TİT
Hemogram
BFT, KCFT, elektrolit
Amilaz
Kardiyak enzimler
Kanama diyatez testleri
B-HCG
•
•
•
•
•
•
•
PA-Akc grafisi
ADBG
Lateral dekübit grafi
FAST
Batın USG
Kan gazı
Batın BT
Takip
•
•
•
•
•
•
•
ABC
Damar yolu
Sıvı replasmanı
Sık fizik bakı
Ağrı kontrolu
İleri tetkikler
Genel ceraahi konsültasyonu
Karın ağrılı hastalara ağrı
kesici yapılır mı?
• Seçilen olgulara ağrı kesici yapılması
yanlış değildir.
• Hangi hastalara ağrı kesici yapılabilir ?
• Şiddetli ağrısı nedeniyle muayene ve
kooperasyonun mümkün olmadığı hastalara
analjezik yapılıp takibe alınabilir
• Travmatik karın ağrısı olan hastaya Batın BT
öncesi analjezik yapılabilir
• Tanısı belli olmuş hastalara (akut kolesistit,
apandisit…)
• Operasyona gidecek hastalara analjezik
yapılmalıdır.
Son söz
•
•
•
•
•
•
•
Karın ağrısı→ neden extra-abdominalmi?
EKG
En az 6- 12 saat takip
NSKA tanısını koymadan önce çok dikkat et
İzlem
Cerrahi nedenli karın ağrılarını ekarte et
Yaşlı hastalarda tetkik range’ini geniş tut
Download

karın ağrısı