SINIFTA SORUNLU VE
ÖZEL ÖĞRENCİLERİN
YÖNETİMİ
Trakya Üniversitesi
Eğitim Fakültesi
Okul başarısızlığı olan
çocuklar
• Okul başarısızlığı; öğrencinin gerçek
yeteneği ile okuldaki başarısı arasında
görülen farklılık olarak tanımlanabilir.
Başarısızlığı gösteren çocukların okul
başarıları, gerçek yeteneklerinin
altında seyretmektedir.
• Eğitimde başarısızlık üst üste yığılır,
birikerek çoğalır. Bu nedenle
başarısızlığın mümkün olduğunca
erken fark edilmesi önemlidir. Okul
yıllarının ilk dönemlerinde fark edilen
başarısızlık, ilköğretim süresince
düzeltilmezse, çocuğun tüm okul
yaşamını etkileyebilir.
Okul başarısızlığının
nedenleri
Bireysel özellikler
• Çocuğun IQ seviyesinin yaşıtlarına oranla
düşük olması, öğrenme güçlüğü, depresyon,
davranış bozukluğu, dikkat eksikliği ve
hiperaktivite bozukluğunun mevcut olması,
çocuğun bedensel bir engelinin veya
rahatsızlığının bulunması, görme-işitme
kayıpları yaşaması
• Aileden Kaynaklanan Nedenler:
• a) Özgüven
b) Otonomi, kendi kendini yönetme
c) Güdülenme (Motivasyon)
d) Başarı konusunda anne ve babanın
tutumu ve desteği
e) Ebeveynin aşırı baskısı
f) Ebeveynin beklentisi
g) Stres oluşturan olumsuz ev koşulları.
•
Okuldan Kaynaklanan Nedenler
• Okuldaki eğitim ve öğretim programının
çocukların gelişim seviyelerine uygun
zenginleştirilmiş programlar olmaması,
öğretmenin bilgi aktarımı, disiplini
sağlayabilen, araştırıcı etkili öğretmenlik
yetilerine sahip olmaması.
• Arkadaş grubu, sınıf yönetimi,okulun sosyal
ve psikolojik yapısı, sınıf düzeyi
Okul başarısızlığının
nedenleri
Bireysel özellikler
Dikkat Eksikliği Ve
Hiperaktif Olan Çocuklar
• EYVAH......
• DÜZ DUVARA
EYVAH......
TIRMANIYOR!!!!
DÜZ DUVARA
TIRMANIYOR!!!!
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite
Bozukluğu’nun (DEHB) temel
özelliği, kalıcı ve sürekli olan
dikkat süresinin kısalığı,
engellemeye yönelik denetim
eksikliği nedeniyle
davranışlarda ya da bilişte
ortaya çıkan ataklık ve
huzursuzluktur
Gelişimsel olarak aşağıdaki 3 temel sorun
ortaya çıkmaktadır:
• 1.
Kısa dikkat süresi
2.Yetersiz dürtü kontrolü
• 3.Aşırı hareketlilik
Aşırı hareketlilik
(hiperaktivite)
Çocuğun hareketliği aşırıdır ve yaşıtlarıyla
kıyaslandığında farklılık hemen anlaşılır.
Genellikle bu çocuklar bir motor tarafından
sürülüyormuş gibi sürekli hareket halindedirler.
Dikkat eksikliği
Çocukta dikkat kusuru özellikle eğitim
hayatının başlamasıyla belirgin hale
gelir. Okul öncesi dönemde de her
şeyden çabuk sıkılan ve bıkan bu
çocuklar, oyuncaklardan dahi sıkılıp
kısa bir süre sonra onları parçalamayı
tercih ederler. Okulun başlamasıyla
birlikte öğrenmeye karşı ilgisizdirler.
• Bu çocukların bir kısmı ders dışı işlerde de
çabuk sıkılma belirtileri gösterirler. Zeka
düzeyi iyi olan ve ek olarak özel öğrenme
güçlüğü olmayan çocuklar ilkokulun 3.ve
4.sınıflarına kadar derslerde sorun
yaşamayabilirler. Çalışmadıkları ve dersi
iyi takip etmedikleri halde notları kötü
olmayabilir. Derslerin ağırlaşmasıyla
birlikte başarıda ciddi düşüşler yaşanmaya
başlanır.
Dürtüsellik
Sabırsızlıkları, sırasını beklemekte güçlük çekmeleri
ve yönergeleri dinlememeleri tipik özellikleridir.
Sonuçta kendisi ve çevresindekiler için zararlı
olabilecek fevri hareketleri ve sınır tanımadaki
zorlukları davranış sorunlarının ilk habercileri
gibidir.
DEHB’li Nedenleri
• Genetik faktörler,
• Beyin hasarları
• Doğum öncesi ve doğum sırasında
yaşanan sorunlar da, diğer
nedenlerdir.
Sınıfta DEHB’li
çocukların yönetimi
1.
2.
3.
4.
Sınıf kurallarını, ödüllerini, cezaları net biçimde
belirtilin ve tutarlı olarak uygulayın,
Öğrenci ile göz teması kurun,
Öğrencinin davranışının değerlendirilmesini sınıf
dışında yapın.
DEHB olan çocuklar görsel olarak öğrenen
çocuklardır. Dolayısıyla öğretmenin örneklendirmesi
ve görsel malzemeden yararlanması çok etkili
olacaktır. Öğrencinin aktif olarak öğrenmeye
katılımı esastır.
5. Sınıf içerisinde daldıklarını hissettiğinizde,
sessizce yanına gidin uygun ses tonuyla konuya
dikkatini çekin.
6. Yaptığınız çalışmalarda verdiğiniz sürenin
yeterli olup olmadığına dikkat edin.
7. Sınıf içerisinde her gün yaptıkları çalışmaları ve
ödevlerin düzenli kontrolünün yapılması ve kayıt
edilmesi önemlidir.
8. Sınıfta akran öğretimi yapmak DEHB’li
öğrenciler için oldukça yararlı olabilir. DEHB’Lİ
çocukları sınıfta hoşlandıkları biriyle eşleştirin
ve dost olmalarını sağlayın, bunu pekiştirin.
9. Onlara herhangi bir olay ya da konunun
taslağını çıkarmayı öğretin. Kitap okurken
ve dinlerken not alma strateji ve
tekniklerini öğretin..
10. Mümkün olduğunca bu çocuklara
sorumluluk verin.
11. Ailelerle olumlu ilişkiler geliştirin. Sık
yapılan iletişim yardımcı olur
Özel Öğrenme Güçlüğü
Olan Çocuklar
Zekası normal ya da normalin üstünde
olan bireylerin standart testlerde yaş,
zeka düzeyi ve aldığı eğitim göz önünde
bulundurulduğunda okuma, matematik,
yazılı anlatımda beklenilenin önemli ölçüde
altında olmasıyla tanısı konulan bir
bozukluktur.
Öğrenme Bozukluğunun Nedenleri
• Nörolojik Nedenler
• Genetik-Kalıtımsal Nedenler
• Çevresel Nedenler
ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÇOCUKLARIN
TİPİK ÖZELLİKLERİ
• Haftanın günlerini öğrenebilecek mi?
• Mars’ta yaşam üzerine konuşabiliyor ama iki ile ikiyi
neden toplayamıyor?
• Niye okulda iyi değil? Dedeyi neden bebe diye
okuyor?
• D ve B harfleri arasındaki farkı göremiyor mu?
Anlamını bildiği bu kelimeleri neden okuyamıyor?
• Neden aklı kadar başaramıyor?
• Çok iyi bir çocuk çok çalışıyor ama neden
başaramıyor?
• Her yıl aynı noktada, sanki sadece yaşı büyüyor...
Sınıfta öğrenme güçlüğü çeken
öğrencilerin yönetimi
• Çocuğun bireysel özelliklerini, kapasitelerini,
sınırlılıklarını bilin.
• Aileyle diyalog hâlinde olun.
• Sınıfta sorumluluklar, görevler verin.
• Kullandığınız komutların basit, kısa ve net
olmasına dikkat edin.
• Hafızaları zayıf olduğundan öğrendiklerinin
bellekte kalıcı olmasını sağlamak amacıyla
birden fazla duyuya hitap edin(görsel, işitsel,
drama vb.)
• Güven verici ve teşvik edici olun.
• Sosyal aktivitelere katılmasını sağlayın, iş yapma
becerisi kazandırın.
• Gruplama, ayırt etme vb. başarabileceği ödevler
verin.
• Olumsuz etiketlemelerden kaçının(yaramaz, tembel,
dikkatsiz vb.).
• Öğrenme güçlüğü gösteren öğrencinizi diğer
öğrencilerinizle kıyaslamayın ve onu olduğu gibi
kabullenin.
• Ön sıralara oturtun sık sık jest ve mimiklerle
katılımını sağlayın.
• Kendisinin başarabileceğine inandırın.
İşitme Engelli Çocuklar
• İşitme engeli, kişinin işitme
duyarlılığının, gelişim, uyum ve
özellikle iletişim sürecindeki görevleri
yeterince yerine getirmeyişinden
ortaya çıkan durumdur.
İşitme engelli çocukların
özellikleri
• İşitme engeli dil ve konuşma gelişimini etkiler,
işitme engelli çocuk için çevresindeki objeler ve
bireyler sadece görüntü olarak vardır.
• İşitme engelli çocuklar, yazı yazarken kelime
atlama veya kelimeleri yanlış yazma hatalarını
sıklıkla yapabilirler.
• İşitme engelli çocuğun açık ve anlaşılır konuşmaya
sahip olmaması; düşüncelerini ifade etmesine ve
başkalarının düşüncelerini anlamasına engel
oluşturmaktadır.
• .
• İşitme engelli çocuklar isteklerini, duygu ve düşüncelerini
ifade edemedikleri zaman aşırı huysuz, sinirli ya da
saldırgan olabilirler
• Bu çocuklarda geri geri yürüme gibi genel vücut
koordinasyonunun sağlanması ve dengeyi gerektiren
hareketlerle, düğme iliklemek gibi görsel motor
koordinasyonu gerektiren bazı becerilerde güçlük
gözlenebilmektedir.
• İşitme engelli çocuklar normal işiten yaşıtları kadar
sosyal olgunluk kazanamamaktadırlar
Sınıfta işitme engeli olan
çocukların yönetimi
1. İşitme engelli çocuklar için sınıfta öğretmene en
yakın bulunan ve onu en iyi şekilde görebileceği bir yere
oturtulmalıdır.
2. İşitme engelli çocukla iletişim kurarken ona
dinlemesi ve düşünmesi için zaman tanıyın, çocuğun ne
söylediğinizi anlayıp anlamadığını araştırın.
3. İşitme engelli çocukların kendilerini anlatma
zorlukları olduğundan, sınıfta onlara daha fazla zaman
ayırın ve kendisini ifade edebileceği farklı yollan
anlamaya çalışın.
• 4. İşitme engelli (ağır işiten) işitme cihazı
kullanıyorsa müzik yeteneğini geliştirmeye ve program
dışı grup faaliyetlerine katılmaya teşvik edin.
• 5. İşitme engelli çocuk bu engelini gizlemek için
yalnızlığı yeğler. Sınıf içinde geçen konuşma, tartışma,
soru ve direktifleri anlamayabilir. Öğretmen bunları
dikkate alarak, sınıfta bazı önlemler almalıdır
• 6. İşitme engelli olan çocuklar sınıftaki etkinlikleri
ya gözle ya da sürekli ve zorunlu bir dinlemeyle
izlemeye çalışacaklarından ötürü bu çocuklar diğer
öğrencilerden daha çabuk yorulabilirler Bu husus
öğretmen tarafından dikkate alınmalıdır.
Görme engelli çocuklar
Nedenleri
• Kalıtımsal görme yoksunluğu
• Doğal görme yoksunluğu: Bununla patolojik
nedenler işaret edilmek istenmektedir. Örneğin
gebelik sürecinde annenin kızılcık, frengi gibi
hastalıklara tutulması, kan uyuşmazlığı, yetersiz
beslenme, ateşli hastalıklar gibi durumlar
• Doğumdan sonra oluşan görme yoksunlukları:
Özel göz hastalıkları veya kaza nedeniyle
yaşamın herhangi bir döneminde baş gösteren
görme yoksunlukları.
Görme engelli çocukların özellikleri
• 1. Motor Gelişim: Görme bozukluğu olan çocukların
motor gelişimi ve doğuştan sahip oldukları motor
becerileri, gören çocuklardan farklılık
göstermemektedir. Bununla beraber, görme
bozukluğu olan çocuk, bozukluğunun derecesine bağlı
olarak hareket etme ve keşif becerilerini faaliyete
geçiremeyebilir.
• 2. Dil Gelişimi: Görme bozukluğu olan çocuklar sözel
anlatıma düşkündürler. Monoton sesle konuşma, ses
perdeleme yetersizliği vardır, daha yüksek sesle
konuşurlar, beden dili kullanımı azdır.
• 3. Zihinsel Gelişim: Farklılık göstermemektedir.
Akademik performans düşük olabilir.
Sınıfta görme engeli olan
çocukların yönetimi
• Bireyselleştirilmiş öğretim yapılmalı
• Özel eğitim materyalleri alınmalı
• Öğretmen tahtaya yazdıklarını yüksek
sesle okumalı
• Çalışmalarını tamamlayabilmesi için ek
zaman vermeli
• Aile ile iletişim halinde olmalı
• Çocukların kendi eşyalarından sorumlu
olması istenmeli
• Sosyal ilişkilerde cesaretlendirilmeli
• Kavramları göstermek için, sözlü
tanımlarla el ve model etkinlikleri
yapılmalı.
• Bu öğrenciler ihtiyaç duyduklarında,
yazı tahtasına gitmelerine yardım
edilmeli
Uyum Ve Davranış
Bozukluğu Olan Çocuklar
• Gelişim evrelerinin getirdiği doğal
zorluklara yakın çevreninin olumsuz
etkileri katıldığında çocukta bunlara
tepki olarak çoğunlukla duygusal
düzeyde bozukluklar gürülebilir. Bu
olumsuz tepkilere UYUM VE DAVRANIŞ
BOZUKLUKLARI denir
Uyum ve davranış
bozukluğunun nedenleri
• Kalıtım
Uyumsuz davranışlar doğuştan
getirilen bazı özellikler sonucu
olabilir. Fazla asabiyet, duygusallık,
inatçılık gibi.
Bedensel Nedenler:
•
Bedensel nedenler uyumsuz davranış
sergilemede önemli derecede etkilidir.
Çeşitli beden özürleri (görme bozukluğu,
işitme bozukluğu, kamburluk, şaşılık,
yürüme bozukluğu, çeşitli organ
anormallikleri), hastalıkları (özellikle kronik
ve bulaşıcı hastalıklar), bazı hormonal
bozukluklar, kazalar ve şoklar bedensel
uyumsuzluk nedenleridir.
Temel İhtiyaçların
Doyurulamaması:
• Her bireyin normal olarak yaşamını devam
ettirebilmesi için gerekli bazı ihtiyaçları
vardır. Bu ihtiyaçların en azından asgari
düzeyde doyurulması şarttır. Biyolojik,
fizyolojik, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlar
yeterli derecede doyurulamayınca kişilerde
uyumsuzluğa sebep olur. İhtiyaçların
doyurulması halinde bu uyumsuzluklar
ortadan kalkar.
Çevre ve SosyoEkonomik Nedenler:
• Çocuk çevresinden ve çevresindeki insanlardan
etkilenir. Aile en etkili çevredir. Daha sonra yakın
çevre akraba ve arkadaşlar etkilidir. Yine çocuğun
içinde bulunduğu aile ve çevrenin ekonomik ve
sosyal durumu çocuğu etkiler. Okul ise çocuk için
bir başka önemli çevredir. Bireysel farklar, gerekli
rehberlik, öğretmenin tutumu önemlidir ve dikkat
edilmesi gereken hususlardır. Aile, yakın çevre,
arkadaşlar, okul ve sosyo-ekonomik etmenlerin
olumsuzlukları çocukla uyumsuzluklara neden
olabilir.
Yanlış Eğitim:
• Eğitim insanlarda doğru, olumlu ve
uyumlu davranışın gelişmesini amaçlar.
Planlı, programlı ve titizlikle
verilmeyen eğitim tam tersi sonuçlar
doğurabilir. Yanlış eğitim çocuklarda
uyumsuz davranışların gelişmesinde
önemli bir etmendir.
Uyum ve davranış bozukluğu
olan çocukların özellikleri
-Okul Fobisi
-Altını ıslatma ve dışkı kaçırma
- Parmak emme
- Tırnak yeme
- Çalma
- Yalan söyleme
- Saldırganlık
- Kıskançlık
- Dikkatsizlik
- Kekemelik
- Güvensizlik, duygusallık, hassaslık
,
Sınıfta uyum bozukluğu
olan çocukların yönetimi
• Çocuğu merkez alan bir eğitim programı
kullanılmalıdır.
• Öğretmen çocuğa gereken davranışları
kazandırmaya yönelik uygun etkinlikleri
belirlemelidir.
• Öğrencinin yetenekleri, fiziki, zihni, sosyal,
duygusal vs. olgunluk seviyesi ve kişilik
özelliklerine uygun amaç, ilgi ve ihtiyaçları
objektif olarak sağlanmalıdır
•
•
•
•
Sınıfta işbirliği içinde çalışmalar özendirilmeli.
Çocuğa yapabileceği sorumluluklar verilmeli.
Pratik yapabilme imkanı sunulmalı.
Doygunluk sağlayan motive edici çalışmalar için
olanak sağlanmalı.
• Sportif etkinlikler aracılığıyla eğitim ve terapi
sağlanabilir.
• Mülakat-görüşme teknikleri kullanılarak bu
çocuklarla doğru zamanlarda görüşme yapılmalı,
uygun önlemler alınmalıdır
• Rehberlik hizmetleri sağlanmalı.
Üstün Nitelikli Olan
Çocuklar
• Üstün yeteneklilik, normal insanlara
oranla daha üstün yeteneklere sahip
olma ve yapılan işlerde daha üstün
performans sergileme olarak
tanımlanabilir.
Üstün yetenekli
çocukların özellikleri
• Üstün yetenekli çocukların en önemli özelliği,
öğrenme hızlarıdır. Bu tür çocuklar diğerlerine
göre daha erken yaşta konuşma, okuma ve yazmayı
öğrenirler.
• Üstün yetenekli çocukların yaklaşık yarısı, okula
gitmeden önce okumayı öğrenmekte, bağımsız
olarak çalışmaya ve araştırmaya da daha erken
yaşta başlamaktadırlar.
• Görev ve problemleri organizeli, hedefli ve verimli
bir şekilde ele alacak çözerler.
• Aşırı yaratıcılık ve yüksek hayal gücüne
sahiptirler
• Yetişkinlerle kurdukları iletişimde oldukça
olgun bir karakter sergilerler.
• Çoğu zaman genellemeler yapar ve bunları
yeni durumlara tatbik ederler
• Matematiksel düşünme yetenekleri
gelişmiştir.
• Meseleleri sorgular, net bir şekilde
düşünür, ilişkileri farkeder ve anlamları
idrak ederler.
Olumsuz Yönleri
• Rutin ödevlerden çabuk sıkılırlar.
• İşleri kendi bildikleri gibi yapmak
isterler.
• Sınıfta çok fazla dikkat çekebilirler.
• Başkalarının göremediği ilişkileri görebilir
ve dersin çoğunu sadece bu konuda
tartışmaya ayırmak isteyebilirler.
• Bazen bir projeyi bitirip diğerine
başlamayı istemeyebilirler.
• Ara sıra hayallere dalarlar ve dikkatleri
dağılır.
• Diğer öğrencilerin "sönük" kalmalarına
sebep olabilirler.
• Kendilerine çok da faydalı olmayan
eserlere gereğinden fazla zaman
harcayabilirler.
• Başarısızlıklardan çok çabuk
etkilenebilirler.
• Aşırı derecede otoriter olabilirler.
Sınıftaki üstün yeteneklilerin
yönetimi
• 1. Çocuğun çalışma ve ödevlerini sınıfın
işlemekte olduğu konularda ve aynı tempoda
tutmaya çalışmamalı, onun güç ve süratine uygun
ödevler vermelidir.
• 2. Tartışma, proje ve dramatizasyon
çalışmalarına önem verilmelidir
• 3. Ders etkinliklerinde kitabi etkinliklerden çok,
geniş gözlem ve deneylere yer verilmelidir
• 4. Kendilerine özgü ilgileri olduğundan grupla
olduğu kadar bireysel çalışmalara da önem
verilmelidir.
• 5. Öğrenciyi okul içi ve dışı etkinliklere
yönlendirmelidir.
• 6. Önderliği gerektiren ya da önderliği
geliştirmeye fırsat verecek çalışmalara katılması
için teşvik edilmesi gerekir.
• 7. Bu tip çocuğun başarısını, sınıf arkadaşlarının
başarısı seviyesi ile değil kendi öğrenme güç ve
sürati ile karşılaştırmalıdır.
• 8. Anne ve baba ile bu konuda işbirliği yapmalı,
onlara çocuklarını ihmal etmeden ve gurura
kapılmadan yetiştirmek için gerekli anlayışı
kazandırmaya çalışmalıdır.
• 9. Bu çocuklarda üstünlük duygusunu yaratmak, aynı
“aşağılık duygusu” kadar zararlı sonuçlar doğurur.
Çocuk arkadaşlarını ve çevresindekileri aşağı görür
ve toplumda yalnız bir kişi olarak yaşamına devam
etme tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Onun için
üstünlük duygusunun çocuklarda yaratılmamasına
azami dikkat sarf edilmelidir.
• 10. Akademik konular için resim, müzik, beden
eğitimi gibi dersler ihmal edilmemelidir.
•SİZ UYUMSUZ
OLMAYIN!!
Download

Özel eğitim