ÖĞRENME
GÜÇLÜĞÜ
Can Dündar
 Aslı Enver
 Albert Einstein
 Mozart
 Wright Kardeşler
 Leonardo da Vinci
 Cher
 Tom Cruise

Walt Disney
 John Lennon
 Winston Churchill
 Henry Ford
 Stephen Hawking
 Alexander Graham
Bell

Thomas Edison
 Agatha Christie
 Dustin Hoffman
 Robin Williams
 Carl Lewis
 Magic Johnson
 Sylvester Stallone

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN
ÇOCUKLARIN TİPİK
ÖZELLİKLERİ








Haftanın günlerini öğrenebilecek mi?
Mars’ta yaşam üzerine konuşabiliyor ama iki ile ikiyi
neden toplayamıyor?
Niye okulda iyi değil? Dedeyi neden bebe diye
okuyor?
D ve B harfleri arasındaki farkı göremiyor mu?
Anlamını bildiği bu kelimeleri neden okuyamıyor?
Neden aklı kadar başaramıyor?
Dört farklı aritmetik probleminin hepsine birden
neden aynı cevabı veriyor?
Çok iyi bir çocuk çok çalışıyor ama neden
başaramıyor?
Her yıl aynı noktada, sanki sadece yaşı büyüyor...
 Bu
çocuklar ‘‘çini’’ yi ‘‘ için’’ okurlar; 41’ri
14 yazarlar; P’yi D, D’yi B yazarlar ve bir
kelimeyi oluşturan harfleri sırasını
hatırlayamazlar.
 Ödevlerini tahtadan defterlerine
geçiremezler.
 Kitaplarının yerini unuturlar.
 Eşyalarını kaybederler.
 İçinde bulundukları yılı, günü ve mevsimi
ayırt edemezler.






Kahvaltıya öğle yemeği diyebilirler; dün bugün
ve yarını karıştırabilirler.
Gördüklerini hatırlayamazlar ya da zihinlerinde
canlandıramazlar.
Bu çocuklar sınıfta öğrenemezler, bir cümle ya
da fikrin ortasından başlayabilirler ya da bir
cümlenin ortasında durabilirler.
Bazı durumlarda toplama çarpma yapabilirler;
ama çıkartma yada bölme yapamazlar.
Kimi zamanda matematiği sadece zihinden
yapabilirler, ama yazamazlar.
Kelimeleri yüksek sesle okurken harfleri ve
heceleri atlayabilirler ya da ekleyebilirler.
Öğrenme
güçlüğü
olan
çocukları, zihinsel yetersiz ve
davranış
bozukluğu
olan
çocuklardan ayırmak gerekir.
ÖĞRENME BOZUKLUĞUNUN
ÇEŞİTLERİ
1- DİSLEKSİ (okuma sorunları)
 a) DİSFONİK DİSLEKSİ – işitsel kavrama
ve ayırd etme becerilerinde bozukluk
vardır. Dil ve sözlü ifadelerde güçlük
çekerler.
 b) DİSİDETİK DİSLEKSİ – zihinde
canlandırma yetenekleri bozuktur. Harflerin
sıralanışını karıştırır, ters çevirir, günleri
ayları sırayla söyleyemez.



2- DİSGRAFİ (yazma sorunları) P,D,B,G,H,Y,S,Z,U
gibi harfleri yazarken karıştırır ve ters yazar. Bazı
harfleri unutur bazılarını fazladan ekler. Ayna hali
yazabilir (PİLAT=TALİP)
3- DİSKALKULİ (matematik sorunları) sayıları
bozuk yazar sıklıkla yer değiştirir, işlemleri bozuk
sırada yapar, geometrik ilişkileri kavramada
zorlanır, aritmetik sembolleri tanımada zorlanır.
OKUMA BECERİSİ
Okumada hız ve nitelik açısından
yaşıtlarından geridir.
 Harf-ses uyumu gelişmemiştir (Bazı
harflerin seslerini öğrenemez, harfin şekli
ile sesini birleştiremez).
 Kelimeleri hecelerken ya da harflerine
ayırırken zorlanır.
 Sınıf düzeyinde bir parçayı okuduğunda
anlamakta zorlanır (Başkasının okuduklarını
daha iyi anlar)

YAZMA BECERİSİ
Yaşıtlarına oranla el yazısı okunaksız ve
çirkindir.
 Sınıf düzeyine göre yazı yazması yavaştır.
 Tahtadaki yazıyı defterine çekerken ya da
öğretmenin okuduğunu defterine yazarken
zorlanır.
 Yazarken bazı harf ve sayıları, kelimeleri
ters yazar, karıştırır(b-d, m-n, ı-i, 2-5, d-t,
ğ-g, g-y ve-ev vb).

ARİTMETİK BECERİSİ







Sayı kavramını anlamakta güçlük çeker (beş mi bir mi
büyüktür, hangisi az gibi), karıştırır (6-9, 4-7, 2-5, 12-21
gibi),
Bazı aritmetik sembolleri öğrenmekte zorlanır, karıştırır (+
yerine x gibi ),
İşleme sağdan değil soldan başlar, eldeleri unutur ya da
doğrudan sonuca yazar,
Geometrik şekilleri çizmekte ve isimlendirmekte zorlanır,
Kesir ve grafikleri kavrayamaz,
Saati öğrenmekte zorlanır,
Çarpım tablosunu öğrenmekte zorlanır, kendi stratejisi vardır.
Yöntem geliştirirler 
 7x9=?
 5x4=?
 6x7=?
7x10=70-7=63
5+5+5+5=20
6x6=36+6=42
Sıraya koyma becerisi ile ilgili
güçlükler





Haftanın günlerinin, ayların, mevsimlerin, sayıların,
alfabenin harflerinin sırasını karıştırır,
Belirli bir sıra içinde yapılması ya da bilinmesi
gereken şeylerin sırasını karıştırır,
Dinlediği, okuduğu bir öyküyü anlatması
istendiğinde öykünün başını sonunu karıştırır,
Sözlü ya da yazılı olarak düşüncelerini sırayla ifade
etmekte güçlük çeker,
Sıralı çizimlerde ardışıklığı sürdüremezler.
Organize olma becerileri
 Odası,
çantası, eşyaları ve giysileri
dağınıktır.
 Defter ve kitaplarını kötü kullanır,
kaybeder.
Bellek Bozuklukları
 Öğrenme
bozukluğunda daha çok kısa
süreli bellek bozukları görülür.
 Kısa süreli işitsel – görsel bellek
bozuklukları genellikle birlikte ortaya
çıkar. (Evde çok çalıştığı halde okulda
unutmak, çarpım tablosunu
öğrenememek gibi…)
Sözel olmayan öğrenme güçlüğü








Sözel bellekleri güçlüdür.
Deneyimlerini, öğrendiklerini sözel bilgi olarak
depolarlar.
Kendi kendine konuşma
Çok konuşma
Bıktırıcı, sürekli sorular sorma
Dış ortamın çeşitliliği ve değişkenliğinden olumsuz
etkilenirler
İlişkileri stereotipik ve karşılıklılıktan yoksundur.
Değişikliklere ve yeni durumlara uyum
sağlayamazlar.
Sosyal-Duygusal Sorunlar

Yaşıtlarına göre daha çocuksudurlar, düşünmeden,
aklına eseni yaparlar, eleştirildiğinde aşırı tepki
gösterir, öfkelenir ya da dikkate almaz (eleştiriye
toleransı azdır), sosyal çevrenin sözel olmayan
ipuçlarını anlamakta zorlanır, jest ve mimikleri doğru
yorumlayamaz, arkadaş ilişkilerinde (ilişki kurmakta
ve sürdürmekte) zorluklar yaşar, hayal kurar,
dalgındır, değişikliklere zor uyum sağlar,
duygulanımları sık değişir, kendisine güveni azdır
(benlik saygısı düşüktür), öğrenmeyle ilgili çok sayıda
travmatik yaşantıları vardır. Enuresis, enkopresis,
karın ağrısı, okul reddi, okuldan kaçma gibi sekonder
davranış bozuklukları görülür.
Çalışma Alışkanlığı


Ödevlerini alamaz ya da eksik alır, ev ödevlerini
yaparken yavaş ve verimsizdir, ders çalışırken sık
sık ara verir, çabuk sıkılır, ders çalışmayı (okumayazma faaliyetlerini) sevmez, ödevlerini yaparken
birilerinin yardımına gereksinim duyar, güçlükleri
ürettiği işin kalitesini etkiler. Başarılı olamadığı
zaman da hevesi çabuk kırılır ve kolay vazgeçer.
Öğrenme bozukluğu olan çocuk ve gençler bu
özelliklerin tümünü taşımayabilirler. Her biri farklı
sayıda, farklı yoğunlukta bu belirtileri gösterirler.
Çıktı Bozuklukları
 Dil
alanında: Kendiliğinden konuşmaya
başlamada veya soru yöneltildiğinde
uygun cevap verebilmede güçlük.
 Motor alanda bozukluk: Kas
koordinasyonunda, ince – motor
becerilerde zorluklar (sakarlık, sık sık
düşmek, yavaş ve bozuk yazı yazmak
gibi…)
Top yakalama, ip atlama gibi hareket ve
oyunlarda yaşıtlarına oranla başarısızdır
(kaba motor beceriksizlik).
 Sakardır, düşer, yaralanır, istemeden bir
şeyler kırar (uzaklık-derinlik algısı).
 Çatal-kaşık kullanmakta, ayakkabı-kravat
bağlamakta zorlanır ya da bu becerileri
öğrenmekte zorlanmıştır.
 İnce motor becerilere dayalı işlerde (kalemle
yazma vs.) zorlanır.

genel olarak;









Problemi fark etme veya tanımlama
Bir plan yapma ve yürütme
Bireyin kendisini ve davranışlarını organize etmesi
Hareketleri durdurma ve duyguları kontrol
edebilme
Çeldiricilere direnebilme ve dikkati kontrol
edebilme
Düşünce ve davranışların takibi ve
değerlendirilmesi
Kendine yönelik konuşmanın içselleştirilmesi
Motivasyon ve uyanıklık
Yeniden yapılandırma ve öğrenilmiş davranışları
parçalara ayırmada
SORUN yaşarlar.



Disleksili çocukların çoğunda bu sorunların
birkaçı olabilir, ancak bunlardan yalnızca bir
tanesinin var olması bile çocuğun özel eğitim
gereksinimi duymasına yeterlidir.
Çoğu yetişkinliklerine kadar okumayı
öğrenmiş oluyorlar, ancak yavaş okuyorlar,
bozuk yazıyorlar ya da hesap makinesiz
hesap yapamıyorlar.
Disleksiyle ilgili yanlış kanıların en
önemlilerinden biri de, bu bozukluğun zekâ
düzeyi yüksek olanlarda görülemeyeceğidir.
Oysa, zekâ düzeyleri düşük olmadığı gibi,
özel yetenekli de olabiliyorlar.
Genetik Geçiş
Öğrenme bozukluğunda genetik çalışmaların büyük bir bölümü
okuma bozukluğu olan çocuklar ve aileleri ile yapılmıştır.
Disleksi konusundaki ilk yayınlar da dahil olmak üzere, ailesel
geçişin önemi hep vurgulanmaktadır. Aile çalışmalarında
dislektik bir anne ya da babanın olmasının çocukta okuma
bozukluğu için önemli bir risk etmeni olduğu belirlenmiştir.
Vogler ve arkadaşları, dislektik olan çocukların ailelerinde
okuma bozukluğu öyküsünü sorgulamış, erkek çocukların % 3545’inde, kız çocukların da %20’sinde pozitif aile öyküsü
olduğunu bildirmişlerdir. Benzer bir çalışmada dislektik anne
babaların çocuklarında okuma bozukluğu riskinin erkek
çocuklarda % 30-40, kız çocuklarda %17-18 olduğunu
bildirmişlerdir . Bu oranlar normal popülasyonda var olan
riskten 5-12 kat daha fazladır.
NEDENLERİ




Doğum öncesi; yetersiz beslenme, annenin geçirdiği
enfeksiyonlar, ilaç kullanma, vitamin eksikliği,
alerjiler...
Doğum sırasında; uzun ve zor doğum, plasenta ve
göbek kordonu anormallikleri, doğum aletlerinin
verdiği zararlar, beyin hasarı...
Doğum sonrasında; doğumdan sonra nefes alana
kadar geçen sürenin uzunluğu, erken yaşta ateşli
hastalık, başa hızlı darbe, tümör...
Kalıtsal bozukluklar ; ailelerde öğrenme bozukluğu
olan başka kişilerinde olması, kan uyuşmazlığı...
NEDENLERİ
Beyin Yapı ve İşlevleri
 Yapısal olarak en fazla incelenen ve
farklılığı konusunda en fazla fikir birliği
olan bölge temporal lob ve bu lobun bir
parçası olan planum temporale alanıdır.
 Temporal lobun üst kısmında ve yüzeyinde,
bulunan planum temporale bölgesi işitsel
kavrama alanıdır
 Burada işitsel fonemlerin, görsel grafemler
olarak haritalandığı düşünülmektedir.
 Ortalama olarak sol planum temporale
sağdakinden 1/3 oranında daha büyüktür.

Manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
çalışmalarında dislektik çocuklarda kontrol
grubuna göre anlamlı düzeyde sağda daha
geniş planum temporale yani planum
temporale simetrisi ya da ters asimetri
olduğu gösterilmiştir.
Okuma bozukluğunda fonolojik farkındalık
sorunu olduğunu ileri süren kuram bugüne
kadar üzerinde en fazla çalışılmış olan ve en
fazla kabul gören kuramdır.
 Farklı yaş grupları, farklı görevler hatta
farklı dillerde yapılan işlevsel görüntüleme
çalışmalarının tümünde fonolojik işlevler
sırasında sol temporo parietal bölgede
beklenen aktivasyonun olmaması ortak bir
bulgudur ve fonolojik kuramı
desteklemektedir.

Beyinde duyusal bilginin alınıp
işlenmesi ve sonuca
götürülmesi ile ilgili üç bölüm
var:
 Beyin
sapı, omurilik.
 Bilgiyi toplayan orta bölge talamus,
hipokampus, amigdala vb.
 Bilgiyi yorumlayıp depolayan beyin (ve
beyincik ) korteksi.
Prefrontal Korteks ve
Dikkat İşlevleri
Dikkatin aşağıdaki bileşenleri içerdiği belirtilmektedir:






Uyaranın keşfedilmesi (odaklanma)
Saptanan uyaranın kodlanması veya işlenmesi
İlgili uyarana dikkat devam ederken diğer uyaranların
filtre edilmesi
Uygun olduğunda dikkatin kaydırılması
İstemsiz kaymaların engellenmesi
Giren bilgiye bir yanıt oluşturulması.
İki taraflı parietal lob
hasarında
1. aynı anda birden fazla nesneye dikkat
edememe
2. görsel sahnedeki bileşenleri
birleştirememe
3. görsel bir yardımla bir nesneye ulaşma
yeteneğinin kaybı
4. yazarken kelimeleri birleştirememe
5. nesneleri isimlendirememe
6. okumada güçlük
7. çizimde zorluk
8. sağ-sol ayırımı yapmada zorluk
9. matematiksel işlemleri yapmada güçlük
10. bazı vücut parçalarının ve çevrenin bazı
kısımlarının farkında olmama
11. elde tutulan nesneleri tanıyamama
12. el-göz koordinasyonunda zorluklar
gözlemlenir.
Oksipital Lob: Görsel uyarıcı
ve bilgileri yorumlama
Genel olarak bu lobda oluşacak bir zarar
sonucu şu semptomlar ortaya çıkıyor:
1. Görmede bozukluklar
2. Nesneleri çevreye yerleştirmede güçlükler
3. Renkleri ayırmada güçlükler
4. İlüzyonlar ve halüsinasyonların oluşması
5. Kelime körlükleri
6. Çizilmiş nesneleri tanımada güçlük hareketi
görememe ve tanıyamama
7. Okuma-yazmada güçlükler
Dislektik çocuklar işitsel ya da görsel
uyaranları normal kişilere göre, duyusal
olarak daha yavaş işlemektedirler.
Yapılan bir çalışmada;
Sol prefrontal kortekste düşük aktivasyon
gösteren üç disleksi olgusu, hızlı işitsel
uyaranları işleme becerisine yönelik eğitime
alınmışlar ve eğitimin sonunda çekilen fMRI
görüntülerinde aktivasyonun arttığı
gösterilmiştir
Bu çalışma aynı zamanda uygulanan
eğitimlerin beyin işlevlerinde değişime
neden olabildiğini gösteren önemli bir
çalışmadır.
Öğrenme bozukluğu tanılamada kolaylıkla
atlanılabilecek bir sorundur ancak
görünen sorunlar çok farklı olabilir:
Okul başarısızlığı
 Okul korkusu
 Devamsızlık
 Bedensel yakınmalar
 Sosyal fobi
 İlişki-iletişim bozukluğu
 Konuşma bozuklukları
 Depresyon
 Tikler….

TEDAVİ



Öğrenme güçlüğünün tedavisi eğitimdir; bu eğitim
okulda verilenden farklıdır çocuk normal bir okulda
eğitime devam ederken yanı sıra bireysel ya da
grup halinde özel bir eğitime alınır.
Eğitim bu alanda uzmanlaşmış kişiler tarafından
verilmelidir, ilkokul öğretmenlerinin ya da bu alanda
uzmanlaşmamış eğitimciler tarafından verilmesi
uygun değildir.
Öğrenme güçlüğünü ortadan kaldıracak ilaç tedavisi
bulunmamaktadır.
Terapide kullanılan teknikler









Bilişsel-davranışçı terapi,
Metakognitif yaklaşım
Aile terapisi,
Bilişsel rehabilitasyon,
Özel eğitim,
Algısal-motor eğitim,
Problem çözme,
Duygusal eğitim
EMDR
ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ÇEKEN
ÇOCUKLARIN AİLELERİNE ÖNERİLER
 Öğretmeniyle
ortak bir çalışma plânı
geliştirin.
 Çocuğunuzun
tüm özelliklerini
kapasitelerini tanıyın.
ve

Harfleri ters yazıyorsa: Harflerin yazılı olduğu

Doğru

Matematik
kartlar hazırlayın.Yazarken kartlara bakarak doğru
yazmasını ve hatalarını düzeltmesini sağlayın,
yazma alıştırmaları yapın.
hecelemekte,
yazmakta
zorlanıyorsa:
Cümleleri, kelimeleri gruplara ayırın.Her gün belli
bir grubu yazmasını ve kurmasını sağlayıp
çalıştırın.Bakmadan yazdırın, hatalarını düzeltip
tekrar yazdırın ve okutun.
problemlerinde
zorlanıyorsa:
Matematik seviyesini tespit edin.Eski bilgilerini
tekrarlatın, çok kısa basamaklar hâlinde yavaş
yavaş ilerleyin.Çalışırken birden fazla duyuya hitap
edin (görsel,işitsel, olay yaşayarak, dokunarak)

Okumayı öğrenmede güçlük çekiyorsa:
Okuma seviyesini tespit edin. Tümden gelim
yöntemini kullanın.
 Sık sık tekrarlama yapın.
 Sabırlı ve olumlu tutum içinde olun.
 Güdüleyici ve teşvik edici olun.
 Çocuğun
kendisini rahat ve güvencede
hissettiğinden emin olun.
 Dikkati çabuk dağıldığından çalışmaları kısa
tutun.

Bir basamağı öğrendiğinden emin olmadan diğer
basamağa geçmeyin, yavaş ilerleyin, öğrendiklerini
karıştırmasına engel olun.
 Başardıkça teşvik edin, onaylayın.
 Dikkati yoğunlaştırıcı etkinlikler yaptırın(oyunlar,
boncuk dizme, nesneleri gruplama, ayırma,
düzeltme vb.)
 Hatırlamayı ve tekrarlamayı gerektirecek hafıza
oyunları oynatın.
 Çocuğun
bireysel
özelliklerini,
kapasitelerini, sınırlılıklarını bilin.
 Kullandığınız
komutların basit, kısa ve
net olmasına dikkat edin.
 Hafızaları
zayıf
olduğundan
öğrendiklerinin bellekte kalıcı olmasını
sağlamak amacıyla birden fazla duyuya
hitap edin(görsel, işitsel, dokunsal)
 Güven
verici ve teşvik edici olun.

 Tedirginlik
ve
güvensizlik
öğrenmeyi her durumda ve yerde
olumsuz etkiler.
 Başarabileceğine
inanması
önemli siz de inanın.
çok






Kendisini olumlu değerlendirmesini ve iyi
hissetmesini sağlayın.
Sosyal aktivitelere katılmasını sağlayın, iş
yapma becerisi kazandırın.
Gruplama, ayırt etme vb. ödevler verin.
Görsel algı becerilerinin gelişimine yönelik
etkinlikler yapın.
İçinde bulunduğu gelişim döneminin özelliklerini
iyi bilin.
Olumsuz etiketlemelerden kaçının(yaramaz,
tembel, dikkatsiz vb.).

Öğrenme güçlüğünün tedavisi eğitimdir; bu
eğitim okulda verilenden farklıdır çocuk
normal bir okulda eğitime devam ederken
yanı sıra bireysel ya da grup halinde özel bir
eğitime alınır.
Okudum- Unuttum
Gördüm-Hatırladım
Yaptım-Öğrendim
Güçlü olan, zayıf yanını herkesten
iyi bilendir, daha güçlü olan ise
zayıf yanına hükmedebilendir.
Bizi Dinlediğiniz İçin
Teşekkürler
GSM
Download

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ - Atakent Ortaokulu