2102-1-IT2-GRU06-37581-1
ÖZGÜN ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ÇEKEN GENÇ YETİŞKİNLERİ ANLAMAK VE
YARDIMCI OLMAK
İLK DERS: ÖZGÜN ÖĞRENME GÜÇLÜKLERİ NELERDİR?
Özgün öğrenme güçlükleri,bilgilerin öğrenme ve işlenme yolunu etkiler.Psikolojikten zıyade
nörolojiktir.Genelde aileden gelir ve zekadan bağımsız olarak ortaya çıkar.Eğitimde
,öğrenimde ve okuma-yazma yeteneğinin kazanılmasında çok önemli etkileri vardır.
Özgün öğrenme güçlüğü beraberinde sıkça görünen bir dizi öğrenim güçlüğünü kapsayan bir
şemsiye terimdir.Yaygın olarak bunlar,
-Disleksi
-dispreksi
-Diskalküli
-A.D.D/A.D.H.D???
-Duyusal işletim bozukluğu
Ayrıca özgün öğrenme güçlüğü Asperger sendromu gibi otistik spektrumda diğer
bozukluklarla beraber ortaya çıkabilir.
Şunu unutmamalı ki,benzer terminoloji karışıklık yaratabilir.Örneğin,Öğrenme güçlüğü terimi
genellikle zeka ve fonksiyonlarda eksiklik özürlülük durumunu gösteren global(özgün
kelimesinin tam karşıtı) güçlükleri olan insanlar için kullanılır.
Genelde,yaşına ve yetenek düzeyine göre elde edilen başarılar yetersiz ise ya da bu başarılar
ve zeka yeteneği arasında büyük farklılıklar varsa, öğrencide özgün öğrenme güçlüğü vardır
diyebiliriz.
Bu konuda eğitim almamış bir gözlemci, özgün öğrenme güçlüğü çeken öğrenci için tembel
ya da ‘’daha fazlası için çabalamıyor’’ sonucunu çıkarabilir.Örneğin;bu öğrencinin
okuduğunu anlama ve sözlü yeteneklerdeki becerisinin arasındaki büyük farklılıkları
çözümlemede zorlanır, ya da okuma seviyesi ile yazılı ödevlerdeki zayıflığı arasındaki farkı
çözümlemede.
Gözlemci sadece bilginin girdisine,ve öğrencinin bu kaynak bilgiye karşılık verdiği sonuca
bakar.Öğrencinin bu bilgiyi nasıl işlediğine bakmaz.Bilginin işlenmesinde görülen
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
eksiklikler,öğrenmeyi ve düşüncelerini ifade etmeyi zorlaştırabilir,ya da
verilen ödevleri yapılması imkansız hale getirebilir.
Farklı özgün öğrenme güçlüklerinin beraber ortaya çıkma oranı çok fazla olduğundan,her
profilin,kendi bireyine özgü olduğunu ve bir çok şekilde ortaya çıkabileceğini anlamak çok
önemlidir.
Özgün öğrenme güçlüğünün etkileri farklı öğrencilerden dolayı farklı şekillerde ortaya
çıkabilir ve bu etkiler sakin ılımlı öğrenciden haşin sert öğrenciye kadar çeşitlilik
gösterebilir.Teşhis koymak,etkileri tanımlamak ve uyumlaştırmak zor olabilir.
Tanımlanmamış ve tedavi edilmemiş disleksi ve benzer durumlar, duygusal sıkıntılara, hayal
kırıklığına ve öz benlik saygısının azalmasına sebep olabilir.Bu da çocukta içine kapanık
olmasına veya davranışsal problemlerinin üstüne gitmekten ziyade davranışsal konularda
kendini geliştirmesine neden olur.
Vakalarin altında yatan sebepleri bulmak için ki bu vakaların bazıları daha önceden teşhis
edilememiş özgün öğrenme güçlüğü olabilecek vakalardır;öncelikle okullara danışılmalı.
Özgün öğrenme Güçlüğünün Türleri
Disleksi:disleksi nüfusun %10 ‘u civarında görülen %4 unu ciddi bir şekilde etkileyen gizli
bir bozukluktur.Özgün Öğrenme Güçlüğünün en yaygın biçimidir.Disleksi genelde
kalıtsaldır.Disleksik bir öğrenci okurken genelde kelimeler içindeki harfleri ve cümleler
içindeki kelimeleri karıştırabilir.Ayrıca yazarken kelimeleri doğru hecelemede zorluk
çekerler.Harfleri ters yazmak yaygındır.
Disleksi sadece okuma yazma yeteneğ i ile ilgili değildir.Okuma yazma becerilerinde görülen
zayıflık en belirgin etkisi olarak görünse de disleksi bilginin işleniş, depolanması ve yeniden
elde edinilmesi şeklini etkiler.Örnneğin hafızada problemler,bilginin işleyiş süresi , zaman
algısı, organizasyon ve sıralama gibi konularda güçlükler.Bazı disleksikler rota izlemede
pusula yönlerini , sol ve sağ yönlerini bulmada zorluk çekebilirler.
Dispraksi:Gelişimsel koordinasyon bozukluğu diğer bilinen adıyla Dispreksi, çocuklarda ve
yetişkinlerde fine ve/veya gross motor koordınasyonunu etkileyen yaygın bir bozukluktur.Bu
bozukluk Dünya Sağlık örgütü de dahil olmak üzere uluslararası örgütler tarafından resmi
olarak tanınmıştır.Dispreksi, serebral palsi ve felç gibi diğer motor bozukluklarından farklı bir
bozukluktur.Zekasal yetenek seviyeleri genel populasyon ile aynı düzeydedir.
Bireyler güçlüklerinin durumuna göre değişiklik gösterebilir.Çevresel faktörlere hayat
tecrübesine bağlı olarak bu güçlükler zamanla değişebilir ve yetişkinliğe kadar devam eder.
Bir bireyin koordinasyon zorluğu,onun iş çalışma ve eğitim hayatındaki günlük yeteneklerinin
fonksiyonuna etki eder.Çocuklar diğer eğitimsel ve yaratıcı aktivitelerde oynayabildikleri gibi
kendine dikkat etme,yazma ve bisiklet sürme de zorluk çekebililer.
Yetişkinlerde de evde işte okulda, araba sürmek ve DIY (bu neyin kısaltması
anlamadım????)gibi yeni yeteneklerin kazanılmasının yanısıra bu güçlüklerin çoğu devam
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
eder.Günlük hayatta ciddi negatif etkileri olan ve bu bozuklukla birlikte
ortaya çıkan güçlükler olabilir.Bu negatif etkiler,zaman yönetimi planlama ve organizasyon
ile ilgili sorunlarla birlikte sosyal duygusal güçlükleri de içerir ve bunlar yetişkinin eğitimini
ya da iş hayatındaki deneyimlerini etkileyebilir.
Diskalkuli:Matematiksel kavramları ve sembollerini anlamada görülen zorluktur.Basit
rakamları anlamada ve temel rakamsal yetenekleri kazanmada görülen zayıflık olarak
karakterize edilir.Oldukkça basit düzeydeki sayılarla ilgili konularda zorluk çekerler.Bu
konulara sayıları ve işlemleri öğrenme,saati söyleme ,saat tutma,miktarı parayı ve fiyatı
anlama dahildir.Sayılardaki matematikteki zorluklar dislekside de cok yaygındır.
A.D.H.D/A.D.D.:Dikkat eksikliği (hıperaktivite) bozukluğunun belirtileri:dikkatini vermeme
hareketlilik, impulsivite,kararsız öngörülemez ve uygunsuz davranış, ağzından uygunsuz
sözler kaçırma,çok fazla söze karışma.Bazı öğrenciler istemeden sinirli izlenimi
bırakırlar.Bazıları geri denetimden faydalı bir şekilde yararlanamazlar.Eğer hiperaktivite
yoksa Dikkat eksikliği bozukluğu terimi kullanılmaldır.Bu bireylerin konsantre olmayla ilgili
problemleri vardır.Bu yüzden dikkatini vermeyen hayalci gibi görünebilirler.Bu durumdaki
öğrencilerin çok kolay dikkati dağılabilir.Neler yaptıklarını kaçırabilirler,ve dinleme
yetenekleri cok zayıftır.Detaylara dikkatini verememe önemli noktaları kaçırmasına sebep
olur.sık olarak disleksiyle beraber görünür.
Duyusal İşletim Bozukluğu:Sık olarak disleksiyle beraber görünür.Öğrenciler;dinlerken
anlamada,kendilerini cümleler kurarak açıkça ifade etmede, okumada, talimatları hatırlamada
sözlü mesajları anlamada ve konsantre olmada zorluk çekebilirler.
Otistik Spektrum:Asperger sendromu gibi otistik özelliktedirler.Yukarıda tanımlanan
bozukluklarla beraber görünebilir.Bu durumdaki bireyler sosyal ve iletişim yeteneklerindeki
eksiklik,esnek olmayan düşünme, ve rutinlere karşı aşırı bağlılıktan dolayı olağan dışı
hareketler gösterirler.
ÖZGÜN ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN BAZI YAYGIN ÖZELLİKLERİ
Hafıza güçlükleri
Organizasyon güçlükleri
Yazma
Görsel işleme güçlüğü
Okuma güçlüğü
Duyusal işleme güçlüğü
Zaman yönetimi güçlüğü
Duyumsal Dikkat dağınıklığı:Dışardan gelen görsel veya işitsel uyarıcıları elimine edememe,
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
Duyumsal olarak aşırı yüklenme:Görsel uyarıcılara ve sese karşı yüksek
seviyede duyarlılık.Kalabalık yoğun ortamlarla başa çıkmada zorluk.
Öğrenci Ve Yetişkinlerde
Özgün öğrenme güçlüğü çeken öğrencilerde görülen semptomlar:
-Yavaş yazma hızı
-Kötü düzenlenmiş açıklamaları eksik yazma ödevi;örneğin yaşça daha büyük bir çocuk
belirli bir konu hakkında çok bilgisi olsa dahi bu bilgiyi yazarak anlatırken sorunlar
yaşayabilir.
-Akıcı okumada problemler:akıcı okumak bir metni düzgün hızlı bir şekilde otomatik olarak
en ufak bir çaba harcamadan okuma yeteneğidir.
Yetişkinlerde ;
Teşhisi daha önceden konulmamış,Özgün öğrenme güçlüğü çeken birinin yetişkinlik çağına
girmesi mümkündür.Yetişkinlerdeki özgün öğrenme güçlüğü belirtileri:
-Mümkün olduğunca okumak ve yazmaktan kaçınmak
-okuma ve yazmadaki güçlükleri diğer insanlardan gizleme.
-Hecelemede zorluk.
Organizasyon ve zaman yönetimi konusunda zayıflıklar
Okuma ve yazmadan ziyade sözlü yeteneklere ve hafızaya önem vermek.
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
2.DERS:Öğretmenler için önemli notlar:
Eğitimsel Terapi
Özgün öğrenme güçlüğü çeken çocuklar için uygulanacak teknik ve tedaviler aynı zamanda
yetişkinler için de uygundur.Kelime işlemciler ve elektronik planlayıcılar gibi teknolojiden
yararlanmak, yazmalarına ve günlük aktivitelerini planlamalarına yardımcı olur.
Bir şeyi öğrenmenin en iyi yolu çoklu-duyumsal yaklaşımlardan faydalanmaktır.Örneğin;bir dersi
kaydetmek için dijital ses kayıt cihazı kullanabilir ve notlarını okurken kaydı
dinleyebilirsin.Ayrıca,büyük çapta ödevlerini ve aktivitelerini küçük adımlara bölerek yapabilirsin.
Eğer belirli bir konu hakkında not yazacaksan ya da bir plan yapacaksan,liste hazırlamaktan ziyade
zeka haritası hazırlamak daha yararlı olacaktır.Zeka haritası bir konu ya da plan hakkında görsel bir
sunum hazırlamak için şekiller ve anahtar kelimeler kullanan diagramlardan oluşur.
İşvereninin Özgün öğrenme güçlüğü rahatsızlığından haberdar olmasını sağla,Çünkü kanunen
işverenlerin sana yardımcı olması için çalıştığın ortamda gerekli ayarlamaları yapmaları
gerekmektedir.
Yapılacak Gerekli ayarlamalara örnekler ;
-sana gereken yardımcı teknolojiyi temin etmek.örneğin Ses tanıyıcı yazılım.
-Zorlayıcı bulduğun bazı görevler için sana extra zaman tanımak.
-Senin anlayabileceğin şekilde bilgi temin etmek.
Yenilikçi materyaller kullanmaktan öte psikolojik destek, özgün öğrenme güçlüğü çeken genç
yetişkinler için en önemli adımdır.
3.DERS:ÖZGÜN ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ/EĞİTİMSEL DEĞERLENDİRME VE TEŞHİS
Eğitimsel değerlendirme ve teşhis sürecinde,bireylerin tüm gelişim alanlarındaki karakteristik
özelliklerini,ve eğitim amaçlı akademik disiplin alanındaki becerilerini göz önünde bulundurarak
Eğitim ihtiyaçlarını belirlemek için,mimimum düzeyde sınırlandırılmış eğitim ortamı ve özel eğitim
hizmeti oluşturulur.
Bireyin eğitimsel değerlendirilmesi,özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından yapılan objektif ve
standart testlerle ve bireye uygun ölçüm aletleriyle yapılır.Teşhiste Bireyin yetersizliğiyle ilgili sağlık
kurulu raporu,kavramsal fiziksel ve sosyal gelişim özellikleri ve akademik alandaki
yetenekleri,eğitim performansı,eğitim hizmetlerinden faydalanma süresi ve eğitim hizmetlerine
olan ihtiyacı ve kişisel gelişim raporu değerlendirmede göz önüne allınır.
Eğitimsel değerlendirme ve teşhis, ailenin veya okulun isteği üzerine, bireylerin eğitim ihtiyaçlarını
ve eğitimin her adımı ve her türündeki performanslarını da göz önüne alınarak tekrarlanır.
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
Eğitsel Değerlendirme ve teşhisin Prensipleri
Eğitsel Değerlendirme ve teşhis için gerekeli dokümanlar
Aşağıda ki dökümanlar, eğitsel değerlendirme ve teşhiste bireysel dersler için gereklidir:
Resmi okul ve kuruluşun idaresinin veya ebeveynlerin bireysel yazılı başvurusu
Okula/kuruluşa kayıtlı öğrenciler için bireysel gelişim raporu
4. DERS:
Özgül Öğrenme Güçlüğü / Rehberlik, Yerleştirme ve İzleme
Rehberlik minimal kısıtlı eğitim ortamı kararı içeren bir süreçtir ve özel eğitim
servisi, özel eğitime ihtiyacı olan bireyin eğitsel değerlendirme ve teşhis sonucuna göre
sonrasında eğitim planı ve özel eğitim değerlendirme kurul raporu hazırlanır.
Yerleştirme:
Özel Eğitim Servisi Kurulu, özel eğitime ihtiyacı olan bireyleri özel eğitim
değerlendirme kurulu raporuna göre uygun resmi okul veya kuruluşa yerleştirir. Bu kurul,
özel okulda devam eden bireysel eğitimin Özel eğitim değerlendirme kurulu rehberlik raporu
ve ebeveynlerin isteğiyle uygunluk içinde şimdiki okulunda kaynaştırma aracılığı ile
eğitiminin devamı kararı da verebilir.
Aşağıda ki konular ; uygun eğitim çevresinde bulunan bireylerde dikkate alınır:
A) Yerleştirme bireylerin hastalığının tipi ve derecesi, ,akademik alanlarda ki bütün
gelişim ve performansları, eğitimsel gereksinimi, ilgileri ve arzuları doğrultusunda
yapılır.
B) Personel durumu, öğrenci nüfusu ve bireyin yerleştirileceği okulun eğitim ortamı
yerleştirmede göz önünde bulundurulur.
C) Yerleştirme kararında, ebeveynlerin yazılı görüşü dikkate alınır.
D) Birey, mümkün olduğunca ikametine en yakın okul veya kuruluşa yerleştirilir.
E) Bireyin anne-babası kararın alındığı tarihten itibaren 70 gün içinde yerleştirme
kararına itiraz edebilir. Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme
komisyonu kayıt tarihinden itibaren 70 gün içinde yerleştirme kararına itiraz edebilir.
F) Eğitimin her evresinde, bireyin eğitim ve gelişim performansı doğrultusunda bireyi
daha uygun bir okula yerleştirmesi için kurum tarafından karar alınır.
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
Özgül Öğrenme Güçlüğü/ Kapsayıcı Eğitim
Kapsayıcı Eğitim; bu bireylerin okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, hatta lise veya
kitle eğitim kurumlarında da destekleyici eğitimle akranlarıyla birlikte aldıkları bir özel
eğitimdir.
Eğitim Hizmetleri, bireylerin öncelikli ihtiyaçlarına ve eğitim performanslarına göre
planlama yapar.
Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Gelişim Birimi, kapsayıcı eğitim uygulayan
okulları ve kuruluşları düzenler.
Kapsayıcı eğitim uygulayan okullar ve kuruluşlarda, fiziksel, sosyal ve psikolojik
ayarlamalar, öğrencinin engeline göre yapılır.bu okul ve kuruluşlarda ,eğitim hizmetlerini
etkin yürütmek için özel araç-gereçler ve ekipmanlar ve eğitim materyalleri sağlanır ve
destek eğitim odaları açılır.
Personel, diğer öğrenciler ve anne-babaları, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin
özellikleri hakkında, Araştırma ve Rehberlik merkezindeki ilgili kişi ile, okul yönetimi
tarafından hazırlanan plan doğrultusunda bireyselleştirilmiş eğitim programı birimleri
tarafından bilgilendirilir.
Okullarda ve kuruluşlarda kapsayıcı eğitim alan bireyler eşit dağıtılırlar. Bir sınıfa
maksimum iki bireyin verilmesi sağlanır. Bir okul öncesi sınıfında toplam mevcudun 10
öğrenci olduğu yerde 2 birey, toplam mevcudun 20 olduğu yerde 1 birey olmalıdır. Eğitim
kurumlarının yüksek seviyelerinde toplam mevcut 25 ise 1, 35’in üzerinde ise 2 olmalıdır.
Düzenlemeler, hastalık tipine, eğitim performansı ve kapsayıcı eğitim alan bireylerin
ihtiyaçlarına göre, özel araç-gereç ve ekipmanlar, eğitim materyalleri, eğitim yöntemleri
ve teknikleri ve ölçme ve değerlendirmelerle yapılır.
Özgül Öğrenme Güçlüğü/ Başarının Değerlendirilmesi
Yöntemler, teknikler, ölçüm aletleri ve değerlendirme süresi, değerlendirme zamanı,
değerlendirme periyotları, değerlendirmeden sorumlu kişiler ve değerlendirmenin yapıldığı
ortam, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Biriminin önerileri ve görüşleriyle
belirlenir.
Yazma engeli ve özel öğrenme engeli olan öğrencilerin değerlendirilmesi sözlü
yapılır; ifade etme güçlüğü olan öğrencilerin değerlendirmesi yazılı yapılır; ifade etme ve
yazma güçlüğünün her ikisine sahip olan bireylerin değerlendirilmesi davranışların
gözlenmesi yoluyladır.
2102-1-IT2-GRU06-37581-1
Yazılı sınavlar, engelin tipine, eğitim performanslarına ve gelişim
özelliklerine göre değişir. Sınavlar kısa cevaplı ve birkaç sorudan hazırlanır.
BEŞİNCİ DERS
Özgül Öğrenme Güçlüğü/ Anne-Baba Eğitimi
Anne-Baba Eğitim Hizmetleri
Anne-baba eğitimi, bireyin eğitiminin tüm evrelerinde, yardımcı olmak üzere; bütün
rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini içeren bir eğitimdir.
a) Anne-baba eğitim programları; anne-baba eğitiminde temel ilke ve amaçlar
doğrultusunda, bireyin engeli, gelişim özellikleri, eğitim ihtiyaçları ve anne-babanın
ihtiyaçlarına uygun hazırlanır ve yürütülür.
b) Anne-baba eğitim hizmetlerinin planlanması ve koordinasyonu özel eğitim hizmetleri
kurulu tarafından yapılır.
c) Anne-baba eğitim programları kapsayıcı eğitim uygulayan özel eğitim okulları ve
kuruluşları tarafından hazırlanır ve yürütülür.
d) Anne-baba eğitim hizmetleri, bireyin ve anne-babasının ihtiyaçları doğrultusunda,
bireysel, grup veya uzaktan eğitim olarak yürütülür.
e) Anne-baba eğitim programları, anne-babaların katılımıyla 1 yıl için planlanır. Bireyin
ve ailesinin eğitim ihtiyaçları doğrultusunda her yıl ilerlemelerden sonra uygulanır.
f) Anne-baba eğitim hizmetleri, kuruluşlarda yürütülür. Fakat gerektiğinde bu hizmet
ailenin evinde yürütülebilir.
Download

2102-1-ıt2-gru06-37581-1 özgün öğrenme güçlüğü çeken genç