ÇOCUKTA DAVRANIŞ
YÖNETİMİ
• Gelişim evrelerinin
getirdiği doğal zorluklara
yakın çevreninin olumsuz
etkileri katıldığında
çocukta bunlara tepki
olarak çoğunlukla
davranış bozuklukları
görülebilir.Bu olumsuz
davranışların kontrolüne
DAVRANIŞ YÖNETİMİ
denir.
• Örneğin, çocuk, sosyalduygusal gelişimi gereği
yaşıtlarıyla oyun oynaması
gereken bir yaşta, sürekli
yalnız kaldıysa, ileride içine
kapanık bir çocuk ve yetişkin
olabilir….
Gelişim Dönemi Özellikleri
• Çocuğun çevresi ile en fazla ilgili olduğu
dönemdir
• Artık yetişkin desteğine daha az gereksinim
duymakta ve bağımsız hareket etmeye
yönelmektedir
• Küçük sorumluluklar almaktan hoşlanır
• Genellikle canlı ve neşelidir ,çok hareketlidir.
• Arkadaşlarını yetişkinlere tercih eder
• Eylemlerinde, düşüncelerinde, bakış açılarında
ben merkezcidir. Başkalarının görüşüyle;
dünyanın ne olduğunu düşünmez
• Mantık henüz gelişmemiştir.
• Kızgınlık, mutluluk, sevgi gibi duyguları belli
eder
• Etkin bir hayal gücü vardır.
• Uygunsuz sözcükleri yerli yersiz kullanır.
• Yersiz ve mantıksız korkuları olabilir.
• Arkadaşlarıyla bazen tartışırlar.
• Özbakım becerilerini yerine getirebilir.
• Davranışlarının büyükler tarafından
beğenilmesine çok önem verir.
Gelişimde Bireysel Farklılıkların Olması
• Her birey kendine özgü bir gelişim çizgisi
gösterir. Çünkü bireylerin doğuştan
getirdikleri özelliklerle, çevreden aldıkları
etkiler farklıdır. Her bir bireyin boyu,
zekası, kişiliği, fiziksel görünüşü, kısaca
her şeyi bir diğerinden farklıdır
ÇOCUKLARDA DAVRANIŞ
PROBLEMLERİ
Davranış Sorunlarının Nedenleri
• Davranış bozuklukları çocuğun çeşitli
ruhsal ve bedensel nedenlere bağlı, iç
çatışmalarını davranışlarına aktarması
sonucu ortaya çıkar.
Bir çocuğun davranışının
bozukluk sayılabilmesi için bazı ölçütler
gerekir. Bu ölçütler:
1- Yaşa uygunluk
2- Yoğunluk
3- Süreklilik
4-Cinsel Rol Beklentisi
• 1-Yaşa Uygunluk: Her gelişim döneminin kendine özgü
davranışları vardır. Bu nedenle çocuğun içinde bulunduğu gelişim
döneminin özelliklerini iyi bilmek gerekir. Örn; 2 yaş çocuğu negativist,
hareketlidir ve istenilen şeyi yapmaz. Kendisi istemeyince altının
değiştirilmesini istemez,öpülmeyi reddeder.
• 2-Yoğunluk: Bir davranışın bozukluk olarak kabul edilmesindeki 2.
ölçüt yoğunluktur. Örn; 5 yaş çocuğunda öfke ve huysuzluk doğalken, bu
davranış başkasına fiziki zarar verme şekline dönüşürse,davranış
bozukluğu kategorisine girer.
3-Süreklilik: Çocuğun belirli bir davranış türünü ısrarlı bir biçimde ve
uzun zaman devam ettirmesidir.
4-Cinsel rol beklentileri: Erkeklerde kızlara oranla daha
saldırgan olmaları beklenirken, davranışları ile erkeklere benzer saldırgan
davranan kızların davranışları normalden sapan davranış kategorisine
girer.
OLUMSUZ DAVRANIŞLARIN NEDENLERİ
• Dikkat çekmek
• Ebeveynlere karşı güç kazanma isteği
• İntikam alma isteği
• Yetersizlik
DİKKAT ÇEKME
• ÇOCUKLAR ÖNCELİKLE, DOĞRU VE
OLUMLU DAVRANIŞLARLA ANNE
BABASININ İLGİSİNİ ÇEKMEK
İSTERLER.
• ANNE-BABANIN İLGİSİNİ
ÇEKEMEDİKLERİNDE OLUMSUZ
DAVRANIŞLARA YÖNELİRLER.
•
Bir bitki,bir hayvan bile gösterilen ilgiye karşı duyarsız
kalamıyor.Elbette insanlar da kendilerine gösterilen ilgiye karşı
duyarsız kalamaz.
•
Anne-Babalar çocuklarına sürekli ve yeteri kadar ilgi
göstermeli,gerektiğinde onları sevmeli,okşamalı,kucaklarına
almalı,öpmeliler. YAŞI KAÇ OLURSA OLSUN
….!
GÜÇ ÇATIŞMASI
• Olumsuz davranışlardan bir diğeri şu fikirdir.
”Çocuklarım benim dediğimi yapmak zorunda.”
ÖRNEĞİN:
• ANNE ÇOCUĞUNU SOKAKTAN İÇERİ ÇAĞIRIYOR.
• -Artık oyun zamanı bitti, gel dersine çalış.
• -Hayır gelmeyeceğim.Ders için yeterli vaktim var.Biraz daha
oynayacağım.
• -Ne demek gelmeyeceğim?Sana çabuk gel diyorum.
• -Hayır gelmeyeceğim.
• -Şimdi aşağıya inersem, ben gel dediğim halde
gelmeyeceğim demek neymiş görürsün!
• ÇOCUKLARIMIZLA BU TARZ OLUMSUZ KONUŞMAK
YERİNE ,
• BİRAZCIK SESSİZ KALALIM
İNTİKAM DUYGUSU
• Anne-baba Çocuk Arasında Güç Çatışması Devam Ederse,
Çocuklarda İntikam Alma Duygu Ve Düşünceleri Gelişebilir.
• İntikam Arayışındaki Çocuklar,sevilmediklerine İnanmışlardır.
• Kendileri, Anne Babaları Tarafından Nasıl İncitilmişlerse, Anne
Babasını Da O Şekilde İnciterek Önemsemeye Çalışırlar.
Zamanla
Zalim
Ve
Sevilmeyen
Bir
Çocuk
Rolünü
Benimseyebilirler.
• Çocukların Çoğunun Psikolojik Sorunları; Ekonomik Düzey,sosyal
Konum
Veya
Diğer
Etkenlerden
Kaynaklanmaz.Anne
Babalarından Ve Akranlarından Yeterince Onay Ve Kabul
Görmemelerinden Kaynaklanır.
• İnsanlar Sürekli Eleştirildiklerinde Bir Süre Sonra Eleştiriye
Karşılık Vermeye Başlarlar.
YETERSİZLİK DUYGUSU
• Çocuk, Anne Ve Babasından Yeterince İlgi
Görememekte,anne Babasıyla Girdiği Güç Yarışlarının
Hepsini Kaybetmektedir.
• Bu Umutsuzca Uğraş Devam Ettiğinde, Yetersizlik
Gösterisi Haline Gelir. Kendini Yetersiz, Yeteneksiz,
Kabiliyetsiz Hisseder.Öyle Bir Çocuk Tipi Çizer. İşte
Bunların Nedeni, Çocuklarımızın İçindeki Umut
Tohumlarının Artık Tamamen Kaybolmasıdır
• Eğer Çocuğunuzla Aranızda Sürtüşmeler Varsa, Lütfen
Aranızdaki Güç Yarışına Devam Etmeyin.
• Biraz Daha Sabırlı Ve Sakin, Biarzcık Daha İyi Niyetli
Davranmaya Çalışın.
• Çocuğunuzla Aranızdaki İlişkileri Yumuşatmaya Çalışın.
• ÇOCUĞUNUZDA İSTEDİĞİNİZ
DAVRANIŞI NASIL
ARTTIRIRSINIZ?
Eğer yaptıkları bir davranış için
ödüllendirilirlerse çocuklar o davranışı
tekrarlarlar. Bu yüzden istediğiniz
davranışı ödüllendirin ve böylece o
davranışı arttırmış olun. İstenen
davranışlar sessizce oturmak veya
oynamak, dağılan oyuncakları toplamak,
veya kardeşle oyuncakları paylaşmak
olabilir. Böyle sessizce yapılan şeylerin
bazen hiç farkına bile varmayız.
İstediğiniz davranışları nasıl
arttırabilirsiniz?
a) Överek,
b) Gülümseyerek, sarılarak, öperek,
c) Sevdiği bir işi yaparak
( Örneğin bir öykü okuyarak, Tv' de
sevdiği bir programı izlemesine izin
vererek, parka götürerek …vb)
d) Küçük bir hediye vererek
( Örneğin bir paket şekerleme vb.)
Olumlu davranışları hemen, açık bir
biçimde ve her seferinde
ödüllendirin. Çocuğunuza sizin
hoşunuza giden şeyin ne olduğunu
söyleyin. Olumsuz davranışları her
seferinde tutarlı biçimde görmezden
gelin. Bu davranışı başkasının
ödüllendirmesine izin vermeyin.
Olumsuz davranışlarıyla ilgi
çektiklerinde çocuklar sıklıkla bu
durumdan hoşnut olurlar.
• Onlara dargın olduğunuz zaman bile
aslında onlara ilgi göstermiş
olursunuz bu nedenle yalnızca
görmezden gelmeye çalışın.
• Bağırarak, vurarak, küserek de olsa
ilgilenmek istenmeyen davranışları
arttırır.
• Eğer onun şeker yemesini
istemiyorsanız bu isteği duymazdan
gelin, hiç pes etmeyin. Bunu her şeker
isteyerek ağladığında yapmalısınız.
• BAZEN İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI
GÖRMEZDEN GELMEK MÜMKÜN OLMAYABİLİR
• Eğer davranışlar tehlikeli ve yıkıcı ise o zaman HAYIR demek
zorunda kalabilirsiniz ya da onu oradan uzaklaştırmak ve
hareketlerini kısıtlamak gerekebilir.
• Sürekli eleştiri bir süre sonra çocuk için anlamsızlaşır. Eğer
HAYIR sözünü çok sık duyarsa kulaklarını tıkamaya
başlayacaktır.
• Anne babaların yerine getiremedikleri boş tehditleri bir süre
sonra çocuğun anne babalarının sözüne inanmamasına neden
olur.
İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI NASIL
AZALTIRSINIZ?
•Sonunda pes edip ödüllendirdiğinizde
çocuğun istemediğiniz davranışını
sürdürmesini sağlamış olursunuz. Eğer her
seferinde şeker almak için çığlık atmasını
istemiyorsanız çığlıklarını duymazlıktan gelin
ve böylece sizin söylediğinizi yapan biri
olduğunuzu öğrensin.
•Eğer beş on dakika sonra pes ederseniz eğer
o süre boyunca bağırırsa sizin sonunda
boyun eğeceğinizi öğrenecektir. Bu nedenle
pes etmeden sonuna kadar gidebilmelisiniz
Genellikle anne babalar
yalnızca çocukların olumsuz
davranışlarını onların tutturucu
hallerini görürler, sorun
çıkarmadığı iyi davrandığı
zamanları farketmezler.
Halbuki istediğiniz davranışı
övmeniz ve istemediğiniz
davranışı görmezden gelmeniz
gerekir.
Baskıcı, aşırı disiplinli, aşırı
koruyucu ve alaycı,
aşağılayıcı aile tutumları da
uyum ve davranış
bozukluklarına yol açar.
Uyum ve davranış
bozuklukları yalnızca
ailenin yanlış tutumlarına
bağlı olarak gelişmez,
çevresel faktörlere bağlı
olarak da gelişebilir.
NASIL DAVRANAN BİR
ÇOCUK İSTERSİNİZ
1. Net ve açık kurallar koyun:
Örneğin yatağa yatış saati, yemek
zamanları belli, değişmez düzen içinde
gerçekleşsin.Bu tür bir değişmezlik
çocuğun kendini güvende hissetmesini
sağlar.
2. Yapmasını istediğiniz şeyleri net vetutarlı
biçimde anlatın
3. Yeni istenen davranışlar öğretin:
a) Yönlendirme: Göstererek, yardımcı
olarak ve yapabilmesine izin vererek yeni
bir davranış öğretebilirsiniz
b) Her seferde tek bir adım: Zor işleri
daha küçük adımlara bölerek çocuğun her
seferde bir adım öğrenmesini
sağlayabilirsiniz.
c) Başkalarından öğrenme: Çocuklar
anne babalarını örnek alır onlar gibi
davranırlar.
d) Çocuğunuzun sizin istediğiniz gibi bir
şey yaptığını farketmeye dikkat edin ve
onu hemen övün.
ELEŞTİRİ DEĞİL İŞBİRLİĞİ
Çocuğunuza olumlu tutumları öğretirken eleştiri
yerine işbirliği yaparak birlikte çalışın. Şunları
yapmaktan kaçının:
1. Suçlamak
2. İsim takmak
3. Tehdit etmek:
4. Emir vermek
5. Konferans çekmek:
6. Gereksiz uyarılar
7. Acındırma cümleleri
8. Kıyaslamalar
9. Alay etme
10. Geleceğe yönelik tahminler
ÖVGÜ
Övgüler çocuğun kendine güvenini arttırır
ve yaptığı işe daha da hevesle sarılmasını
sağlar.
Överken şunlara dikkat edin:
1. Genel şeylerden kaçının. Onun yerine
gördüğünüz şeyi tanımlayın.
2. Geleceğe yönelik yansıtmalar
yapmayın, şimdiye yönelin
3. Kendi duygularınızı anlatın
4. Çocuğun övülmeye değer davranışını
kısaca tanımlayın
UNUTMAYIN Kİ!!

Çocuk ödüllendirildiğinde başardığını anlayacaktır ve bu
onun bu davranışı sürdürmesini güçlendirecektir.
 Övgü anne babaların da kendilerini iyi hissetmelerini sağlar,
devamlı eleştirmek ve tehdit etmek anne babaların da
kendilerini kötü hissetmelerini sağlar.
 İstediğiniz davranışı övün ve istemediğiniz davranışı
görmezden gelin.
Çocuklarınızı yaptıkları herhangi bir hatadan dolayı
cezalandırmadan önce dinleyin ve yaptığı hatalı
davranışın niçin hatalı olduğunu, kendisine ve ailesine
zararlarını anlatın yoksa çocuğunuz bunu bilemez.
Çocuğunuza sevginizi sözel olarak ifade edin, ona
sarılın, göz kontağı kurun, onu öpün. Çocuk
kendisinin ailesi tarafından sevildiğini ve değer
verildiğini bilmeli ve bunu yaşamalıdır
Çocuklarınıza bir insan olarak, yaptıklarıyla,
yaşantılarıyla değerli olduğunu, önemli olduğunu
belli edin.
Aile ortamı bir mutluluk ortamı
olmalıdır. Bu da bahsedilen
davranışların gösterilmesi ile
mümkündür. Çocukların anne ve
babaları tarafından kabul edilip,
sevilip desteklenmesi başka hiçbir
kimsenin yapamayacağı kadar onları
mutlu ve yaşantılarında doyumlu
kılar.
Çocuklarınızı asla başkalarıyla kıyaslamayın.
Kardeşi, arkadaşı, akraba çocukları ile
kıyaslanan çocuk hiçbir gelişme
kaydedemeyeceği gibi onlara karşı düşmanlık
duyguları geliştirir. Kendine olan güveni sarsılır
ve kendini değersiz hissetmeye başlar
Çocuklarınızın herhangi bir
davranışını değerlendirmede;
tepkide bulunmadan önce,
kendinizi onun yerine koyarak
onun yaşındaki birinin ihtiyaç
ve düşüncelerini anlamaya
çalışarak davranışını
değerlendirin. Bu tutum hem
onu daha iyi anlamanızı, hem
de bazı olumsuz davranışlara
yönelmemenizi sağlar.
Aile üyeleri (anne, baba, büyükanne, dede vb.) çocuğa
yaklaşımlarında tutarlı olmalıdırlar. Biri farklı, diğeri farklı
davranmamalı, çocuğu birbirine karşı korumamalıdırlar. Bu çocukta
olumsuz davranışlara neden olur.
Çocuğunuza karşılıksız destek olunuz. Çocuğunuz sizleri her
zaman onu destekleyin birileri olarak görmelidir. Bu onun kendine
olan güvenini artırdığı gibi, sizinle olan ilişkilerini de olumlu yönde
geliştirecektir
Korkutarak, cezalar vererek çocuğunuza istediğiniz davranışı
kazandırmaya çalışmayınız. Korkutarak, çocuğunuzun yanlış
yaptığı davranışı düzeltmediğiniz gibi yeni sorunlar oluşmasına
da neden olmuş olursunuz.
Çocuklarınızı başkaları ile değil kendileri ile yarıştırın.
Başkaları ile paylaşmayı, dostluğu ve kardeşliği öğretin.
Kendisi ile yarışan çocuk başarıyı yakalar ve her zaman
kazanır. Başkası ile yarışan çocuk kıskanmayı ve bencilliği
öğrenir.
Şunu hiçbir zaman unutmayınız; çocuğunuz sizden farklı bir
insandır. Onun farklı duygu, düşünce, yetenek, ilgi ve ihtiyaçları
vardır. O sürekli değişme ve gelişme içindedir. Buna bağlı olarak
da farklı ihtiyaçları vardır. Bizler gibi düşünemez ve
davranamaz.
ÇOCUKLAR GELECEĞİMİZDİR.
HEP BERABER
GELECEĞMİZE
SAHİP ÇIKALIM
TEŞEKKÜRLER
Download

çdy