ÇOCUKLARDA VE
GENÇLERDE ÖZGÜVEN
GELİŞİMİ
Anne-baba olarak hepimiz,
çocuklarımızın sınıfta tedirgin
olmadan parmak kaldırıp öğretmene
anlamadıklarını sorabilmelerini,
düşüncelerini kendinden emin bir
şekilde ifade edebilmelerini isteriz.
Bütün bunların çocuğunuzun
özgüven gelişimiyle direk ilgili
olduğunu hiç düşündünüz
mü?
Özgüven sadece okul
yaşamında değil, kişisel
ve sosyal yasamda da
önemlidir.
Araştırmacılar, birbirlerini
tamamlayan iki çeşit
özgüvenden bahsetmektedirler.
Bunlardan birincisi iç, diğeri dış
özgüvendir.
İç özgüven, kendimizden
memnun ve kendimizle
barışık olduğumuza dair
inancımız ve bu konuda
hissettiklerimizdir.
Dış özgüven ise dışarıya
kendimizden emin olduğumuz
seklinde verdiğimiz görüntü ve
davranışlardır.
IÇ
ÖZGÜVEN
A) KENDINI SEVME:
Kendini seven çocuklar hem duygusal hem
fiziksel gereksinimlerine değer verirler.
Kendi ihtiyaçlarını başkalarınınkilerle eşit
olarak değerlendirirler.
İstedikleri şeyleri elde etme konusunda
suçluluk duymazlar. İhtiyaçlarının
karşılanmasını hakları olarak görürler.
Övgü almayı ve ödüllendirilmeyi açık açık
talep ederler.
Başkalarının kendileri ile ilgilenmesinden ve
kendileri için bir şeyler yapmasından çok
hoşlanırlar.
İyi nitelikleriyle gururlanır ve bu
niteliklerinden daima yararlanırlar.
Başkalarını, mutluluklarını ve yaşamlarını
sabote edecek şeylerden kaçınırlar.
B) KENDINI TANIMA
Kendini tanıyan çocuklar güçlü ve
zayıf yönlerinin farkındadırlar.
Hiçbir zaman kalabalığın içinde
kaybolmazlar.
Kendi değerlerini bilirler.
Kendilerine uygun arkadaşlar
bulurlar.
Başkalarının görüşlerine açıktırlar ve
eleştirildiklerinde hemen
savunmaya geçmezler.
Eksik yönlerini geliştirme ve
değiştirme özellikleri vardır.
Yapıcı olacağına inanırlarsa yardim
almaya açıktırlar.
C) KENDINE AÇIK HEDEFLER KOYMA:
Kendilerine başarabilecekleri hedefler
belirlerler.
Bunları başarmak içinde başkalarına
bağımlı olmazlar.
Yeterince motive oldukları için başkalarına
kıyasla hedefleri gerçekleştirmede daha
istekli ve enerjiktirler.
Tutarlı davranırlar çünkü hedef
belirlerken en ayrıntılı noktaları
önceden tahmin edebilirler.
Özeleştiriyi öğrenmişlerdir.
Kendi ilerlemelerini kontrol
edebilirler.
Kolay karar verebilirler.
D) POZITIF DÜSÜNME
Pozitif düşünen çocuklar iyi deneyimler
yasama ve bunlardan iyi sonuçlar elde
etme konusunda umutları vardır.
İnsanlar hakkındaki düşünceleri genellikle
olumludur.
Her sorunun bir çözümü olacağına
inanırlar.
Geleceğin geçmişten daima daha
iyi olacağına inanırlar.
Yaşamlarındaki değişikliklere
çabuk uyum sağlarlar.
Değişikliklerin insani ilerletip
geliştireceğine inanırlar.
DIŞ ÖZGÜVEN
A) ILETISIM
İletişim konusunda beceriler kazanmış olan
bir çocuk başkalarını anlayışla, sakin ve
dikkatle dinleyebilir.
Her yastan ve her kesimden insanla
konuşacak bir şeyler bulabilirler.
Yüzeysel konulardan, daha derin
sohbetlere ne zaman, nasıl
geçeceklerini bilirler.
Başkalarının sözsüz ifadelerinden ve
beden dilinden anlarlar.
Utanıp sıkılmadan toplum önünde
konuşurlar.
B) KENDINI IYI IFADE
EDEBILME:
Kendini iyi ifade eden çocuklar, dolaysız
yoldan ve açıkça gereksinimlerini
söylerler.
Kendilerinin ve başkalarının haklarını
korurlar.
Teşvik etmeyi bilirler ve karşısındakinin de
kendisini teşvik etmesini isterler.
Övgüyü kabul ederler,
başkasını övebilirler.
Gerektiğinde etkin bir şekilde
şikayet ve mücadele ederler.
C) DUYGULARINI KONTROL
EDEBILME:
Duyguları ile başa çıkabilen çocuklar
duygularının esiri olmazlar.
Beklenmedik davranışlar göstermezler.
Korkuları ve endişeleri ile başa çıkabildikleri
için riskleri göze alabilirler.
Mutsuzluklarının kendilerini sürekli
engellemesine izin vermedikleri
için sıkıntılı dönemlerini kısa
sürede atlatabilirler.
Anlaşmazlık olduğunda kendilerini
iyi savunurlar.
Kıskançlık, öfke gibi doğal olan
duyguları yaşadıklarında suçluluğa
kapılmazlar.
İlişkilerinde neşe, sevgi ve mutluluk
ararlar.
Kimseye körü körüne kapılmazlar.
ÖZGÜVENLİ ÇOCUK
NASIL YETİSTİRİRİZ?
1.
Şartsız Sevgi Göstermek
2.
Sinirli Olmanızdan Sorumlu Olduğunu Belirtmek
3.
Açık isteklerde bulunmak
4.
Dinlemeyi öğrenmek
5.
Çocuğun duygularını ciddiye almak
6.
Çocuğun varlığını kabul etmek
7.
Değerlendirecek günlük bir şeyler bulmak
8.
Çocukla yalnız vakit geçirmek
9.
Çocuğun bazı şeyleri kendisinin yapmasına izin vermek
KAPLAN ve AİLESİ
Bir ormanda kaplan ailesi yaşamaktadır. Bir gün bu ailenin bir yavruları
olur ve baba bu duruma çok sevinir ve dişi kaplana;
“Bizim oğlan bir kahraman olacak” der.
Yavru kaplan biraz büyüdüğü zaman anne kaplan babayı memnun
etmek için avladığı avı yavrusuna verip, onu babasına göstermesini
ister. Baba bunu görünce sevinir ve “benim oğlum bir kahraman
oldu” der.
Anne kaplan babanın sevincini görünce bunu her gün yapmaya karar
verir. Derken günlerden bir gün baba kaplan ölür ve anne
yavrusundan avlanmasını ister. Yavru kaplan; “anne sen bana
avlanmayı öğretmedin ki ben nasıl avlanayım” der. Anne yavruya
hak verir ve avlanmaya devam eder, derken bir gün anne ölür. Yavru
kaplan çok şaşırır. Ne yapacağını bilmez ve ormandaki kurtların,
tilkilerin ve çakalların artıklarıyla karnını doyurmaya başlar. Böylece
yavru kaplan hayatının sonuna kadar ormanda ki hayvanların alay
ettiği bir kaplan olarak hayatını sürdürür.
10.
Çocuğun özel eşyalarına saygı göstermek
11.
Çocuğun düşüncelerine saygı göstermek
12.
Çocuğun yeteneklerini kabul etmek
13.
Çocuğun tercihlerine saygı göstermek
14.
Çocuğun önemli olanını vücutları olmadığını
öğretmek. Asıl önemli olan iç güzelliktir.
15.
Çocuk içine kapanıksa yardım etmek
16. Sevgiyi
17. Çocukla
fiziksel olarak ifade etmek
göz seviyesinde konuşmak
18. Çelişkili
mesajlar vermekten
sakınmak
19. Duygularınızı
20. Her
çocukla paylaşmak
çocuğun tek olduğu üzerine
odaklanmak
Güçlü oldukları konularda büyüklerine
yardımcı olmalarına izin verilmesi.
Yaptığı işe karışmayarak duyulan
güvenin belli edilmesi.
Onunla zaman geçirerek önemli
olduğunun kanıtlanması.
Onların düşünce ve inançlarının
eleştirilmeden dinlenmesi.
Potansiyellerini sınamaları için riske
atılmalarının teşvik edilmesi.
Yaptığı işlerle ilgili ona olumlu tepkiler
verilmesi.
Çocuğa yönelik eleştirilerin
dolaysız, açık ve dürüst olması.
Kendisini tanıması için sosyal
etkinliklere (Resim, tiyatro,
spor.... vb.) yönlendirilmesi.
Karşılaştırma yapmaktan
kaçınılması.
Çocuğun sınırlarını göz önünde
bulundurarak çok zor hedefler
belirlememesine yardımcı
olunması.
Hedeflerine ulaşmada geçtikleri her
aşama için teşvik edilmesi.
(Daha uzun birlikte olmak, hafta sonu
sinemaya birlikte gitmek, evde parti
yapmasına izin vermek.....vb.)
Onların hedeflerine saygı gösterilmesi.
* Olumsuz düşüncelerini bir kenara
bırakarak kendileri adına olumlu
şeyler söylemeleri için
cesaretlendirilmesi.
Düşüncelerinde genelleme
yapmalarının engellenmesi.
("Sınav konularının hiçbirini
öğrenmemiştik" yerine "Sınav
konularının bazılarını öğrenmemiştik"
.... vb.)
Düşüncelerindeki abartılı ifadelerin
daha doğru ifadelere yöneltilmesine
yardımcı olunması ("Öğretmen beni
hiç dinlemiyor" yerine "Soru
sorduğumda bazen öğretmen beni
dinlemiyor".....vb.)
Sık sık konuşma fırsatı verilmesi ve
düzenli aralıklarla çeşitli konularda
sohbetler edilmesi.
* Kültür farklılıkları, farklı insanlar ve
durumlar hakkında tartışmalar
yapılması.
Beden dilinin önemi üzerinde
durulması.
Ev içinde ve dışında başarabileceği
sorumluluklar verilmesi.
(Sofrayı kurma, telefon faturasını
yatırma, ufak tefek alışveriş
yapma.... vb.)
Değişik yaş gruplarındaki
insanların bulunduğu ortamlara
girmesine fırsat yaratılması.
Pozitif düşüncelerin paylaşılarak
olumlu düşünme yeteneğinin
geliştirilmesi.
Sizlere sunduğumuz bu önerileri
adım adım gerçekleştirerek
özgüven gelişimine yardımcı
olacağınıza inanıyoruz.
KAYNAKLAR:
1) "Kendine güvenen çocuk
yetiştirme, Gael Lindenfield, 1997"
2) "Çocuk eğitiminin anahtarı
Özgüven, Tony Humphreys, 1996 "
Download

ÇOCUKLARDA VE GENÇLERDE ÖZGÜVEN GELİŞİMİ