PROFİLLİT
Mineral Formül
Pirofillit Al2O3·4SiO4·H2O


%Al2O3 %SiO2 Renk
28.3
66.7
Beyaz
ÖA
S
2.8-2.9 1-2
Doğal olarak beyazdan açık yeşile kadar değişen
renklere sahip, özgül ağırlığı 2.8-2.9, sertliği 1-2
arasında değişen bir hammaddedir. Sulu aluminyum
silikattır ve talkın aluminyumlu eşdeğeridir.
Japonya ve Kore’de pirofillit, serisit, kaolin ve
kuvarstan oluşan kayaçlar roseki olarak
tanımlanmaktadır.


Brezilya’da pirofillit, muskovit, diaspor, disten ve
kuvarstan oluşan mineralojik bileşime sahip
kayaçlar agalmatolit adını almaktadır.
Güney Afrika’da % 90’ın üzerinde pirofillit içeren ve
pirofillitin yanısıra mineralojik bileşimlerinde
kloritoid, rutil ve epidot bulunan kayaçlara
wonderstone denilmektedir.
ÖZELLİKLERİ VE KULLANIM ALANLARI


Pirofillit yumuşak, kaygan ve mat renkli bir
hammaddedir ve kendine özgü fiziksel ve
kimyasal özellikleri vardır.
Bunun yanısıra birlikte bulunduğu minerallerin
özellikleri kullanım alanlarında belirleyici rol
oynar. Örneğin bünyesindeki kuvars
aşındırıcılık, disten refrakterlik, serisit ise
akışkanlık verici özelliğini belirler.


Pirofillit refrakter bir hammaddedir [Pyrometric cone
equivalent [(PCE) = 27-28] ve 1200º C’de kristobalit
ve mullit oluşturacak şekilde ayrışır. Bu sırada sertliği
1-2’den 7-8’e yükselir.
Düşük ısı iletkenliği, düşük genleşme katsayısı, düşük
ısıl basınç deformasyonu, düşük tersinir ısıl genleşme
ve düşük dökme yoğunluğuna sahiptir. Bunlara karşılık
yeniden ısıtılmaya karşı çok duraylıdır.


Ergimiş metal ve curufların korrozif etkilerine karşı dirençlidir.
Pişme küçülmesi düşüktür. Bu nedenlerle alumina-silis monolitik
refrakterlerinin, izole edici ateş tuğlaları ve monolitlerin, döküm
potalarının üretimi ile döküm kalıplarının kaplanmasında
kullanılır.
Pirofillit seramik endüstrisinde kullanılan geleneksel feldispat ve
silisin yerine Al2O3 ve SiO2 kaynağı olarak kısmen reçeteye
katıldığında pişme sıcaklığını düşürmekte, pişme küçülmesi ve
çatlamayı azaltmakta, ısıl şok dayanımını artırmaktadır. Bu
nedenlerle elektroporselen, sırlar, duvar fayansları ve yer
karoları ile döküm seramiklerinin ve sofra takımlarının
(porselenlerin) üretiminde reçetelere girmektedir.


Elektrik iletkenliğini düşürdüğünden elektroporselen
üretiminde önemi büyüktür. Bunun yanısıra pirofillit
katkısı ile gerçekleştirilen tüm seramik ürünlerin
mekanik dayanımları ile vitrifikasyon dereceleri yüksek
olmaktadır.
Pirofillit nötr pH’ya sahiptir, inerttir, aşınmaz. İyi
akışkanlığa sahip absorbenttir ki bu onun seyrelticisulandırıcı (dilutent), genleştirici, mantar, böcek,
yabancı ot, gübre ecza ve kimyasalları için taşıyıcı
(carrier) ve hayvan yemleri için kekleşmeyi önleyici
madde olarak kullanılmasına olanak verir.


Bazı pirofillitler duvar kaplamaları, duvar
kaplama çimento ve sıvaları, boyalari plastikler,
kağıt, kauçuk ve marleylerin üretiminde dolgu
olarak kullanılabilecek kalitede ve beyazdır.
Kalsine edilmiş ve kırılmış pirofillit kaymayı da
önleyen yol yapımı ile yüksek parlatma ve
cilalama agregalarının üretilmesi için gereken
karakteristiklerin pek çoğuna sahiptir.


Japonya ve Kore’de zenginleştirme sonucu rosekiden
fiberglas, kağıt dolgusu, böcek ve sinek öldürücülerin
üretiminde kullanılan roseki veya pirofillit kili elde
edilebilmektedir. Bazen de bu saf pirofillit için kaynak
oluşturmaktadır.
Pirofillit disten, diaspor, kuvars ve alunit gibi
mineralleri parajenetik olarak içerdiğinden ticari
ürünleri farklı kimyasal analiz sonuçları sunar. Bu
mineralojik karışım pirofillitin kullanımı ile ilgili alanlar
için belirleyicidir.



Refrakter malzemelerin üretimi için düşük serisit ve
alkali içeriği arzu edilir. Renk verici oksitlerin (Fe2O3 +
FeO + TiO2) toplam oranı % 1’den az olmalıdır.
Seramik endüstrisi için yüksek serisit ve düşük
demir ile olabildiğince yüksek alkali oranı gereklidir.
Absorbentler ve gübre için pek çok pirofillit
kullanılabilir niteliktedir.
Dünya’nın önemli üreticilerinden Kore’nin dolgu
pirofilliti % 21-27, fiberglas ve refrakter pirofilliti %
18-21, seramik pirofilliti % 15-19 ve beyaz çimento
pirofilliti ise % 9-12 Al2O3 içermektedir.
Japonya’nın fiberglas kalitesindeki rosekisi % 19-20,
refrakter rosekisi % 5-18 Al2O3 ve düşük alkaliler
içermektedir.
Dünyadaki örnekleri göz önüne alındığında pirofillit
yataklarının sedimanter ve metamorfik ortamlar ile
hidrotermal aktivitenin etkisi altında kalmış alanlarda
yer aldığı anlaşılmaktadır.
Metamorfik kayaçlar (şist ve gnayslar) içerisinde
düzensiz mercekler halinde yataklanmalar oluşturur.
Hidrotermal alterasyona uğrayan tüflere bağlı, mercek
şekilli pirofillit yatakları da ekonomik olabilmektedir.


Şistler ile riyolitik, dasitik ve nadiren de andezitik karakterli
piroklastik malzemelerin bünyesindeki feldispatların
yüzeysel ve/veya hidrotermal alterasyonu sonucu oluşan
pirofillit yerinde (in situ) yataklar oluşturabileceği gibi,
taşınarak kaynak kayacın üzerindeki veya yakın
çevresindeki çökelme havzalarında sedimanter (genellikle
karasal) yataklar da oluşturabilmektedir.
Serisit (metamorfik kayaçlara bağlı olanlarda muskovit)
yataklarda pirofillite sıklıkla eşlik etmektedir. Ayrıca kuvars,
feldispat, diaspor, kaolin, illit, apatit, topaz, disten, pirit,
manyetit ve hematit gibi mineraller olağandır.


Türkiye’de ekonomik pirofillit yatakları Malatya, Pötürge’de
bulunmaktadır. Cevherleşme ile muskovitli şistler arasında
çok yaygın bir ilişki gözlenmektedir. Yanal ve düşey
geçişler izlenmektedir. Pirofillit ile yakın ilşkili olan diğer bir
birim de kuvarsittir. Kütüreş Tepe’de olduğu gibi kuvarsit
bazen pirofillitli zonun üzerinde yer almaktadır.
Alunit Vaktik Tepe’de, pirofillit-kuvars mercekleri içinde
belirlenmiştir. Dikit, illit ve nadiren montmorillonit tesbit
edilmiştir. Malatya, Pötürge’deki yataklarda seramik ve
refrakter ile beyaz çimento kalitesinde olmak üzere
belirlenen görünür rezervler toplamı 20 milyon tondur.
Dünya yıllık toplam pirofillit üretimi 2.7
milyon tondur.
Çeşitli pirofillit ürünlerini fiyatı ton başına
70 ile 100 US$ arasında değişmektedir.
Diatomit Disten Profillit Talk Asbest
Yatakları Haritası
Download

Profillit