AYRIŞMAMIŞ HASTAYA
BİYOPSİKOSOSYAL ETNO-KÜLTÜREL VE SPİRİTÜEL
YAKLAŞIM
Prof. Dr. İsmail Hamdi KARA
28 Mart 2015
GAZİANTEP
HEDEFLER
•
Biyopsikososyal yaklaşım tarzının
kavranması
•
Birey (hasta) merkezli yaklaşım hakkında
bilgi edinilmesi

Ayrışmamış hastaya yaklaşım tarzının
kavranması

Düşük prevalans hekimliği hakkında bilgi
edinilmesi
Aile Hekimliği 1. Aşama Eğitimi
2
T.C.
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
TIP FAKÜLTESİ
Aile Hekimliği Anabilim Dalı
İLK MEZUNLAR
Ad soyad,
1- Doç. Dr.
İsmail Hamdi KARA
2- Uz. Dr. Mehmet KİRAZ
3- Uz. Dr.
Pakize Gamze ERTEN
4- Uz. Dr.
Özcan ÖZDEMİR
5- Uz. Dr.
Karanfil SITMAPINAR
Çalıştıkları yer
Dicle Üniversitesi
Tıp Fakültesi Aile
Hekimliği ABD
TAHUD Derneğe üyemi
Üye (18.05.1998)
(no: 06-212)
Ankara Merkez
G.Antep Devlet
Hastanesi
Üye (18.05.1998)
(no: 06-211)
Ankara Merkez
Üye (2001)
Ankara Merkez
Dicle Üniversitesi
Tıp Fakültesi Aile
Hekimliği ABD
Dicle Üniversitesi
Tıp Fakültesi Aile
Hekimliği ABD
Dicle Üniversitesi
Tıp Fakültesi Aile
Hekimliği ABD
Üye
Ankara Merkez
Üye
Ankara Merkez
Adresleri
Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi
Aile Hekimliği ABD. 21100Diyarbakır.
Email: [email protected]
G.Antep Devlet Hastanesi
Sincan Devlet Hastanesi Ankara
Email: [email protected]
Dicle ÜTF Aile Hekimliği AD
T.C.
DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ
Aile Hekimliği Anabilim Dalı
Aile Hekimliği AD 2006 İlk Asistan Grubumuz
ÜLKEMİZDE AİLE HEKİMLİĞİNİN
AKADEMİK YAPILANMASI VE GELİŞME ÖZELLİKLERİ ÇALIŞMASI
ANKET FORMU
Üniversite adı
: DİCLE ÜNİVERSİTESİ
Fakülte adı
: TIP FAKÜLTESİ
Görüşme tarihi
: 18/11/2000..
1. Anabilim Dalınız neler yapmayı planlıyor? Yapabildikleriniz?
ÖNCELİKLE
ÜNİVERSİTEMİZDE
AİLE
HEKİMLİĞİ
KAVRAMININ
YERLEŞTİRİLEBİLMESİ İÇİN İDARİ PROBLEMLERİN, TEKNİK VE PERSONEL
BAZINDA SORUNLARIN AŞILMASI, UYGULAMALI EĞİTİME GEÇİLEBİLMESİ İÇİN
AİLE HEKİMLİĞİ ABD’NA BAĞLI BİR UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİNİN
KURULMASI PLANLANIYOR. ANCAK HENÜZ FAZLA BİR YOL KATEDEBİLMİŞ
SAYILMAYIZ...................................................................
T.C.
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
TIP FAKÜLTESİ
Aile Hekimliği Anabilim Dalı
UYGULAMALARIMIZ
• Uzmanlık eğitimi
• Öğretim Üyeleri ve aileleri için Aile Hekimliği Örnek Uygulaması
• Kronik Hastalıklar takip ve tedavisi (Menopoz ve osteoporoz)
• Check-up ve risk hekimliği –OBEZİTE POLİKLİNİĞİ
• Bilimsel yayıncılık uygulamaları kapsamında Dergi Çalışmaları
• Aile hekimliği disiplinine ve BB uygulamalarına ait ders kitabı
faaliyetleri
• USG poliklinik uygulaması
• Mezuniyet sonrası çalışma grubuna bağlı seminer programları
PLANLANAN UYGULAMALARIMIZ
•Sağlam çocuk polikliniği
•Ulusal Kongre düzenlenmesi ve BB’ta MSE programları
T.C.
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ
Aile Hekimliği Anabilim Dalı
Aile Hekimliği AD 2009 İlk Asistan ve İntern Grubumuz
Sağdan: Ahmet YASSA, Celaleddin YILMAZ, Mehmet TÜRKER, Dr. Sultan SAYIN, Tufan GÜNEŞ,
Prof. Dr. İsmail Hamdi KARA, Dr. Oya KIREKER KÖYLÜ, Esra TÜRKYILMAZ, Esra ÜLGEN
TERMİNOLOJİ
• Biyopsikososyal yaklaşım
• Ayrışmamış hasta
• Farklılaşmamış rahatsızlık
• Organize olmamış rahatsızlık
• Düşük prevalans hekimliği
Aile hekimliğinin (AH) önemli
kilometre taşları
• Dünyada Aile hekimliğinin (AH) önemli kilometre
taşlarından biri olan; Francis Peabody’nin 1923’de;“tıp
bilimlerinde uzmanlaşma sonucunda hastaların ortada
kaldığını ve insanları bir bütün olarak ele alacak bir
uzmanlık dalının olması gerektiğini” söylediği
dönemlerde,
• Türkiye Cumhuriyeti; Kurtuluş Savaşı sonrası sağlık
alanında; yeni yapılanma ve bulaşıcı hastalıklar sorunu
ile uğraşmakta ve dikey (hizmete özel) bir organizasyonu
uygulamaya başlamış idi. 1928 yılında hekim başına
düşen kişi sayısı 12841 kişi idi (2004 yılında bu oran
691)2.
Rakel RE. The family physician. In: Textbook of Family Practice. Philadelphia, Saunders, 1995: 2-3.
Türkiye İstatistik Kurumu, Sağlık Personeli Başına Düşen Kişi Sayısı, http://www.tuik.gov.tr/255)
WONCA: Aile Hekiminin Tanımı
• Dünya Aile Hekimliği Akademileri Birliği (WONCA)
aile hekimini:
• “Aile hekimliği tıbbi bakıma gereksinimi olan herkese
çok yönlü bakım veren bir hekimlik modelidir.
• Aile hekimi ırk, din,kültür ya da sosyal sınıf ayrımı
gözetmeksizin kişiyi aile, aileyi de toplum bağlamında ele
alır.
• Hastalarının kültürel, sosyoekonomik ve psikolojik
zeminlerini öğrendikten sonra bakımlarının büyük
bölümünü üstlenecek kadar klinik yeterliliğe sahiptir. Ek
olarak hastalarına kapsamlı ve devamlı bir bakım
verme sorumluluğunu da üstlenir.
Biyomedikal düşünce yapısından
Biyopsikososyal düşünce
yapısına geçiş,
Modern Tıp olarak
adlandırılmaktadır.
BİYOMEDİKAL YAKLAŞIM
 - Tek yönlü nedensellik
 - Biyolojik iyileştirme
HOLİSTİK SAĞLIK MODELİ

Doğal gıda, yoga, akupunktur, bitkisel
tedavi vs gibi alternatif tıp uygulamalarını
benimser.
Aile Hekimliği 1. Aşama Eğitimi
14
BİYOPSİKOSOSYAL MODEL
 Biyopsikososyal model ilk defa 1977 yılında
George Engel tarafından tanımlanmıştır.
 Engel, klinisyenlerin dikkatini hastaların
duygusal yapılarının, yaşam amaçlarının,
hastalık karşısında davranışlarının ve sosyal
çevrelerinin değişmesi ile hastalığın
biyokimyasal ve morfolojik farklılıklar
gösterebildiğine çekmiştir.
BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM
 Aile hekimliğinin temel yaklaşımıdır.
 Hastalık-sağlık sürecini çok yönlü nedensellik
ilişkisi ile açıklar.
 Bireyi farklı özellikleri ile bir bütün olarak ele alır.
 Hasta (birey) merkezlidir.
BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM
Biyolojik
Faktörler
•İmmün
Sistem
•Nöroendokrin
Sistem
•Organ
Sistemleri
•Dokular vs.
ORGANİZMA
Psikolojik
Faktörler
•Anksiyete
•Depresyon
vs.
Sosyal
Faktörler
•Toplum
•Aile
•Kültür vs.
ÖRNEK
DEPRESYON
(Psikolojik bir bulgu)
İŞİNİ KAYBETME
(Sosyal bir faktör)
PEPTİK ÜLSER
ALEVLENMESİ
(Biyolojik faktör)
Etkin bir tedavi için bu faktörlerin karmaşık
etkileşimlerine dikkat etmek gerekir.
HASTALIKLARIN DOĞAL GİDİŞİ
Hastalık
Öncesi
Asemptomatik
Hastalık
Birincil
Korunma
Semptomatik
Hastalık
İkincil
Korunma
Komplikasyonlar
Üçüncül
Korunma
BİRİNCİL KORUMA
 Risk faktörleri ya da çevre üzerine etki
ederek hastalıkların gelişmesini önlemeye
yönelik girişimlerdir.
İKİNCİL KORUMA
 Gelişmekte olan bir patolojiyi ya da mevcut
risk faktörünü, hastada semptomlar ortaya
çıkmadan önce ortaya çıkarmaya yönelik
girişimlerdir.
ÜÇÜNCÜL KORUMA
 Gelişmiş hastalıkların komplikasyonlarının
önlenmesine yönelik girişimlerdir.
 Hastalık tedavisinin bir parçası olduğu için
periyodik sağlık muayenesi
kapsamında ele alınmaz.
(Hastalığın takibidir)
HASTANIN GÜNDEMİ
RAHATSIZLIK
• Hasta merkezli, subjektif bir tanımdır;
• Hastanın klinik durumu veya hastalığı
nedeni ile hayatında meydana gelen
değişiklikler hakkında tüm algı, bilgi ve
tutumlarının kompleks bir karışımıdır.
HEKİMİN GÜNDEMİ
HASTALIK
• Hekim merkezli, objektif bir
tanımdır.
• Mevcut klinik görünüme ait objektif
bulgular
• Hekimin kişisel klinik bilgi ve becerileri
• En iyi mevcut kanıtların kullanılmasıyla
ortaya konan tanımlamadır.
HASTA MERKEZLİ YAKLAŞIM
Doktorum günde bir kadehten
fazla içme dedi
Hasta merkezli
yaklaşımda hasta
bir bütün olarak
ele alınır.
HASTA MERKEZLİ YAKLAŞIM
Hastayı;
- Hayat şartları,
- sosyo ekonomik Sorunları,
- Ailesi etno kültürel yapısı,
-Fiziksel çevresi-eko sistem,
-Spiritüel -Psikolojik problemleri ile ele alır.
HASTA MERKEZLİ YAKLAŞIMDA
- Hekim hasta ile birlikte çalışır.
- Öncelikler ve hastalığın
idaresindeki roller hasta ile
birlikte belirlenir.
HASTALIK MERKEZLİ YAKLAŞIMDA
- Hekim yalnızca hastalıkla ilgilenir.
- Anormal biyomedikal oluşumları
kontrol altına alabilmek için hasta
üzerinde otorite kurar.
Neden hep;
• Birinci basamakta kronik öksürüğe yaklaşım
• Birinci basmakta ateşli hastaya yaklaşım,
• Birinci basamakta ishalli hastaya yaklaşım
diyoruz da;
 Birinci basamakta akut streptokoksik farenjite
yaklaşım ya da
 Birinci basamakta Shigellozis ve Amibiazis
yaklaşımı demiyoruz?
• Biz birinci basamakta ayrışmamış
hastalarla karşılaşıyoruz.
• Biz birinci basamakta ishal, öksürük, ateş
gibi farklılaşmamış rahatsızlıklarla
karşılaşıyoruz.
• Biz birinci basamakta ishal, ateş, öksürük
gibi birden fazla semptomun olduğu
organize olmamış rahatsızlıklarla
karşılaşıyoruz...
AYRIŞMAMIŞ HASTA NEDİR?
• İlk başvurusunu yapan,
• Henüz tıbbi bir tanı almamış,
• Rahatsızlığı ya da rahatsızlıkları bir hekim
tarafından tıbbi hastalık sınıflarından birine
sokulmamış,
Sınıflanmamış hasta
FARKLILAŞMAMIŞ RAHATSIZLIK
NEDİR?
Daha önce hekim tarafından;
• Hiç değerlendirilmemiş,
• İsimlendirilmemiş
sınıflandırılmamış rahatsızlık
ORGANİZE OLMAMIŞ RAHATSIZLIK
NEDİR?
• Birden çok problem ve yakınma olması
• Hastanın problemlerini önem ve öncelik sırasına
koyamaması
• Hastanın problemlerini kendince bir önem
sırasına koyması, düzensiz anlatması
• Hastanın önem ve öncelik sıralaması ile hekimin
sıralamasının her zaman örtüşmemesi
DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ
NEDİR?
• Birinci basamakta görülen sağlık sorunları
toplumdaki gerçek sıklıkları ile görülür.
oysa....
• İkinci ve üçüncü basamakta süzülüp
elenerek gelmiş sağlık sorunları ile
uğraşılır.
AYNI SEMPTOM, FARKLI BASAMAKLAR
• Birinci basamağa akut karın ağrısı ile başvuran
hasta
• Üçüncü basamakta hastanenin acil cerrahi
servisinde akut karın ağrısı yakınması ile
gözlem altında tutulan hasta
“Akut abdomen” olma olasılığı
hangisinde daha yüksektir?
YÖNLENDİRİLMİŞ ARAŞTIRMA
NEDİR?
Rutin araştırmada elde ettiğimiz semptom
ve bulguların tanı koydurucu değerini
araştırma, yönlendirilmiş araştırmadır.
Bir semptomun, bir
bulgunun
• Sensitivitesi (Duyarlılığı)
• Spesifitesi (Özgüllüğü = Seçiciliği)
ne demek?
• Semptomun varlığının hastalık tanısı
koydurma gücü = Duyarlılık
• Semptomun yokluğunun sağlamları
belirleme gücü = Seçicilik
TARAMA TESTİNİN
GÜVENİLİRLİĞİ
Hastalık
Var
Hastalık
Yok
Test
pozitif
a
(gerçek pozitif)
b
(yalancı
pozitif)
Test
negatif
c
(yalancı
negatif)
d
(gerçek
negatif)
 Duyarlılık (sensitivite)
 Özgüllük (spesifite)
 Pozitif Prediktif Değer
 Negatif Prediktif Değer
 “Altın Standart”
• HEKİMİN DOĞRU TANI KOYMA
ORANINI NASIL ARTTIRIRIZ?
• YADA
• HEKİMİN YANLIŞ TANI KOYMA
ORANINI NASIL AZALTIRIZ?
POZİTİF PREDİKTİF DEĞER
 Testin pozitif çıktığı kişilerde hastalığın bulunma
oranı
a/a+b
Hastalık
Var
Hastalık
Yok
Test
pozitif
a
(gerçek pozitif)
b
(yalancı pozitif)
Test
negatif
c
(yalancı negatif)
d
(gerçek negatif)
NEGATİF PREDİKTİF DEĞER
 Testin negatif çıktığı kişilerde hastalığın
bulunmama oranı
d/c+d
Hastalık
Var
Hastalık
Yok
Test
pozitif
a
(gerçek pozitif)
b
(yalancı pozitif)
Test
negatif
c
(yalancı negatif)
d
(gerçek negatif)
• Klinik yöntem, klinik problemi
çözme sürecidir.....
• Bu süreç nasıl sonuçlanır?
GELENEKSEL TIPTA
GENELLİKLE SON NOKTA
TANI VE TEDAVİDİR.
Birinci Basamakta ayrışmamış hastaya
tanı koymak her zaman mümkün
olmadığından;
• Birinci basamakta klinik problem
çözme sürecinde son nokta:
“Karar” dır.
KARAR NEDİR?
Tanı
Tedavi
Sevk
Konsültasyon
Bekle- Gör
TIPTA %100 KESİN OLAN TEK ŞEY
HİÇBİR ŞEYİN %100 KESİN
OLMADIĞIDIR.
• Teşekkürler
Aile Hekimliği 1. Aşama Eğitimi
49
Download

Slayt 1 - GAHEDER – Gaziantep Aile Hekimleri Derneği