Aile Hekimliğinin Temel Esasları
Dr.İnci ÇELİKKOL
/ 37
1
Uluslararası öneriler
 Evrensel nitelikte ulaşılabilirliği olan, aile
ve toplum yönelimli, altyapı, personel ve
hizmet sunum standartları bakımından
güçlendirilmiş birinci basamak sağlık
hizmetleri, sistemin merkezinde yer
almalı,
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
2
Alma Ata 1978 “Herkese
Sağlık”
 Temel Sağlık Hizmetleri: bir toplumdaki
birey ve ailelerin geneli tarafından kabul
görecek şekilde ve onların tam katılımı
sağlanarak devlet ve toplumca
karşılanabilir bir bedel karşılığında verilen
sağlık hizmetleridir.
/ 37
3
 Birinci basamak hizmetler, esnek,
ihtiyaçlara yanıt veren bir hastane sistemi
tarafından desteklenmelidir
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
4
 Hizmet sunum basamakları arasında
entegrasyon sağlanmalıdır
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
5
 Çağdaş koşullara uygun ve basamaklar
arası geri bildirim sistemi içeren sevk
zinciri hayata geçirilmeldir
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
6
 Sağlık hizmetleri her aşamada bilimsel
kanıtlara dayalı olarak yürütülmelidir
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
7
 Sağlık hizmetleri iyi kalitede ve maddi
olarak karşılanabilir bir biçimde
sunulmalı,
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
8
 Sağlık hizmetleri uygun bir teknoloji ve
enformasyon sistemine sahip olmalı
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
9
 Sağlık hizmetleri sürdürülebilir nitelikte
finansmana sahip olmalı
World Health Declaration, WHO, 1998
/ 37
10
Tıp Dünyasında Neler Oluyor
 Gelişen Teknoloji




Katlanarak artan tıbbi bilgi
İleri uzmanlık alanları
Disiplinler arası ilişkinin azalması
Teknolojiye bağımlı, pahalı tanı-tedavi
/ 37
11
Tıp Dünyasında Neler
Oluyor
 Gelişen Teknoloji
 Tanı ve tedavi olanaklarının artması
 Aşılar
 Sağlıklı su
-Beklenen yaşam süresinde uzama
-Yeni sağlık sorunları
-Kronik hastalıklar
-Yaşlılık
-Kazalar
-Sigara, alkol ve madde kaynaklı sorunlar
/ 37
12
Tıp Dünyasında Neler Oluyor
 Sağlığın yeni tanımı
Biyopsikososyal tıp
 Maliyet etkinliği ve sağlık eğitimi
Bireysel koruyucu hekimlik ve
birinci basamak tedavi
hizmetlerinin entegrasyonu
/ 37
13
İhtiyaç
 Kişileri ve aileleri, içinde yaşadığı
toplumun bir parçası olarak ele alan, yaş,
cinsiyet ve hastalık ayırımı yapmaksızın
kesintisiz ve bütüncül sağlık hizmet
sunabilen bir hekim
/ 37
14
Çözüm: Aile hekimliği
 Aile Hekimi, kendine özgü eğitim
içeriği, araştırması, kanıt temeli ve
klinik uygulaması olan akademik ve
bilimsel bir disiplin ve birinci basamak
yönelimli klinik bir uzmanlıktır.
European definition of GP/FM, WONCA 2002
/ 37
15
Leuwenhorst tanımı
(1974)
 Genel pratisyen, yaş cins ve rahatsızlık
ayırımı yapmaksızın bireylere, ailelere ve
bir sağlık birimine bağlı nüfusa kişisel ve
sürekli birinci basamak sağlık hizmeti
sunan tıp fakültesi mezunudur. Onu farklı
kılan bu işlevleri sentez edişidir.
Muayenehane, ev, klinik, ya da
hastanede hizmet sunar.
/ 37
16











Wonca 2002 tanımı
İlk temas noktasıdır
Kaynakların etkili kullanılmasını sağlar
Kişi yönelimli yaklaşım
Kendine özgü bir görüşme süreci vardır
Süreklilik
Özgün bir karar verme süreci vardır
Hem akut, hem kronik sağlık bakımı
Ayrışmamış hastaları erken tanır ve yönetir
Sağlığı geliştirir
Toplumun sağlığı için özel bir sorumluluk üstlenir
Sağlık sorunlarını fiziksel, ruhsal, toplumsal ve
varoluşçu boyutlarıyla ele alır
/ 37
17
Başka tanımlar







TAHUD teknik raporu 1998
DSÖ 1998
Amerikan Tıp Birliği 1966
McWhinney
Rakel
Kanada
Saults
/ 37
18
Aile hekimliğinin esas
bileşenleri





Bakıma ulaşım
Bakımın sürekliliği
Kapsamlı bakım
Bakımın koordinasyonu
Ortama uygun bakım
/ 37
19
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Sağlık sistemiyle ilk tıbbi temas
noktasıdır
 açık ve sınırsız hizmet olanağı
 yaş, cinsiyet ya da kişinin başka herhangi bir
özelliğinden bağımsız
/ 37
20
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Kolay ulaşılabilirlik:
 coğrafi
 ekonomik
 kültürel
/ 37
21
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Entegre ve koordine:




Koruyucu
Tedavi edici
Rehabilite edici
Hizmet basamakları arasında koordinasyon
 Konsültasyon
 Sevk
 Takip
/ 37
22
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Süreklilik:





Zaman
Kişi
Yer
Kayıtlar
Disiplinler arası süreklilik
/ 37
23
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Bütüncül:




Tüm sağlıkla ilgili durumlar
Fiziksel
Psikolojik
Sosyal
/ 37
24
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Kişisel:
 Birey merkezli
/ 37
25
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Aile ve toplumsal yönelimli:
 Sorunların aile ve toplumsal örüntüleri
 Toplumun sağlık sorunları
 Diğer sektörler, meslek grupları ve
kuruluşlarıyla, gönüllü kuruluşlarla birlikte
entegre çalışma
/ 37
26
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Gizlilik ve yakınlık :
 Yaşama yayılan, sürekli ve yakın bir ilişki
/ 37
27
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Sağlık kaynaklarının etkili kullanımı:





Reçete yazımı,
Uzmana sevk,
Konsültasyon
Laboratuvar tetkikleri
Yatarak tedavi
/ 37
28
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Özgün görüşme ve klinik karar verme
süreci
 Etkili bir iletişim
 Ayrımlaşmamış rahatsızlıklar
 Toplumdaki rahatsızlıkların prevalans ve
insidansının belirleyici olduğu özgün bir
karar verme süreci
/ 37
29
Aile Hekimliğinin Temel
Özellikleri
 Ekip hizmeti:





Diğer disiplinlerle
Diğer sağlık personeli
Sosyal hizmet
Eğitim hizmeti
İş hizmeti verenlerle de işbirliği yapabilir.
/ 37
30
“Toplumun Gereksinmelerini Gözeten Bir Sağlık
Hizmeti ve Tıp Eğitimi Sistemi Oluşturmak İçin
Öneriler”
 Temel tıp Aile Hekimliği bir disiplin olarak
tanımlanmalıdır.
 eğitimi, sonraki uzmanlık eğitimi için uygun bir
temel sağlamalıdır.
 Aile Hekimliği disiplini her tıp okulunda
öğretilmeli ve aile hekimi/dal uzmanı dengesi
kurulmalıdır.
 Her ülkede aile hekimliği mezuniyet sonrası
uzmanlık eğitim programları oluşturulmalıdır.
WHO-WONCA Joint Conference Ontario, 1994
/ 37
31
 İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için, sağlık
sisteminde, tıp mesleğinde, tıp fakültelerinde
ve diğer eğitim kuruluşlarında köklü
değişiklikler yapılmalıdır. Aile Hekimi, sağlık
hizmet sistemlerinde kaliteye, sosyal adalete,
etkinlik ve düşük maliyete ulaşılmasında
merkezi role sahip olmalıdır. Bu sorumluluğu
yerine getirebilmek için Aile Hekimi; hasta
bakımında yetkin olmalı, bireysel ve
toplumsal sağlık hizmetini bir bütün halinde
ele almalıdır.
WHO-WONCA Joint Conference Ontario, 1994
/ 37
32
KAYNAK
 Doç.Dr. Zekeriya AKTÜRK (Ders notları)
/ 37
33
Download

Aile Hekimliğinin Temel Özellikleri