GENEL MUHASEBE 1
Yrd. Doç. Dr. Serhan Gürkan
KBÜ İşletme Fakültesi
[email protected]
MALİ İŞLEMLERİN İZLENMESİ
Mali nitelikteki her bir işlem sonucunda
işletmenin varlıkları ve kaynakları üzerinde
bir değişim meydana gelmektedir.
Her bir mali nitelikteki işlem sonucunda
bu değişimi bilanço üzerinde belirlemek
teknik olarak mümkün olsa bile, işlemleri
fazla olan işletmelerde bu durum maliyetli ve
kaynak tüketici olacaktır.
MALİ İŞLEMLERİN İZLENMESİ
Dahası, her hangi bir bilanço
unsurunda meydana gelen artış ve
azalışların
ilgili
kalemin
başlangıç
durumuna göre ne kadar olduğuna /
değiştiğine ilişkin bir bilgiyi bilanço
üzerinden belirleyemeyiz
HESAP KAVRAMI
Dönem
içerisinde
bilanço
unsurlarımızda meydana gelen artış ve
azalışları hesap adını verdiğimiz çizelgeler
üzerinde izleyebilir ve
dönem sonu bilançosunu da söz
konusu unsurların dönem sonundaki
mevcut durumlarını bilançoya aktararak
belirleyebiliriz.
HESAP KAVRAMI
Bilanço unsurlarında meydana gelen
artış ve azalışları izlemek üzere kullanılan iki
taraflı çizelgelere hesap adı verilmektedir.
Borç
Tarih
Açıklama
……… HESABI
Tutar
Tarih
Açıklama
Alacak
Tutar
HESABIN ŞEKLİ
BORÇ
TARİH
………. HESABI
AÇIKLAMA
BORÇ TOPLAMI
TUTAR
TARİH
ALACAK
AÇIKLAMA
TUTAR
ALACAK TOPLAMI
Hesaplar, artışların bir yana; azalışların ise diğer yana
yazıldığı iki yanlı bir çizelge olarak düşünülmüştür.
Hesap ile finansal durum tablosu
(bilanço) arasındaki farklar
nelerdir?
HESABA İLİŞKİN DEYİMLER
Hesap Açma: Bir hesabın herhangi bir
tarafına ilk defa kayıt yapmayı ifade eder.
Yapılan kayıt hesabın sol tarafında ise
buna “BORÇ KAYDI” ya da hesap
borçlandırıldı denir.
Yapılan bu kayıt hesabın sağ tarafında
ise buna “ALACAK KAYDI” ya da hesap
alacaklandırıldı denir.
HESABA İLİŞKİN DEYİMLER
Hesabın Kalan (Bakiye) Vermesi: Bir
hesabın borç ve alacak toplamı arasındaki
matematiksel farka, “HESABIN KALANI /
BAKİYESİ” denir. Hesabın kalanı büyük olan
tarafın ismi ile anılır.
Borç Kalanı veya Alacak Kalanı
HESABA İLİŞKİN DEYİMLER
Hesabın Kapanması: Hesabın her iki
tarafının da birbirine eşit olması durumunda
“HESAP KAPANDI” denir. Yani hesabın
kalanı “0” olur.
HESAP ÇEŞİTLERİ
Bilanço Hesapları: Bilanço hazırlarken kullanılan
hesaplar. Bu hesaplar sadece bilançoda yer
almaktadır.
Sonuç Hesapları: Gelir tablosu hazırlarken kullanılan
hesaplardır. Sadece gelir tablosunda yer alırlar.
Bilançoda kesinlikle yer almazlar.
Nazım Hesaplar: Bilgi amacıyla kullanılırlar. Finansal
tablolarda yer almazlar.
BİLANÇO
? Adı Ne
? Adı Ne
?
Neler Yazılır
?
Neler Yazılır
BİLANÇO HESAPLARI
Bilanço hesapları, diğer bir ifade ile
bilançoyu
hazırlarken
kullandığımız
hesaplar, bilançonun yapısına uygun olarak
varlık hesapları (aktif karakterli hesaplar) ve
kaynak hesapları (pasif karakterli hesaplar)
olmak üzere temelde ikiye ayrılmıştır.
GELİR TABLOSU HESAPLARI
İşletmenin elde ettiği gelirler ile
katlandığı giderlerin kaydedildiği hesaplardır.
Gelirler, işletmenin ana faaliyet
konusunu oluşturan mal veya hizmet
satışlarından elde edilen hasılat ve ana
faaliyet konusu dışında kalan işlemlerden
(faiz, kira, komisyon vb.) elde edilen diğer
gelir ve karlarından oluşmaktadır.
GELİR TABLOSU HESAPLARI
Giderler ise işletmenin ana faaliyet
konusunu oluşturan mal veya hizmet
satışlarının maliyeti ve faaliyet giderleri ve
ana faaliyet konu dışında katlanılan diğer
gider ve zararlarından (finansman, kira,
komisyon vb) oluşmaktadır.
HESAPLARIN İŞLEYİŞ
KURALLARI
Hesapların ait oldukları sınıfa göre
işleyiş farklılıkları vardır.
Diğer bir ifade ile tüm hesaplardaki
artış borç tarafına kayıt edilir; tüm
azalışlarda alacak tarafına kaydedilir gibi bir
genelleme yapılması mümkün değildir.
Bazı hesaplar için artışlar borç tarafına;
bazı hesaplar için ise alacak tarafına
kaydedilmektedir.
VARLIK HESAPLARI
Varlık hesaplarının hepsi aynı şekilde
işlemektedir.
Bir
varlık
edindiğimizde
veya
varlığımızın değeri yükseldiğinde hesabın
borç tarafına kayıt yaparız;
varlığı elden çıkardığımızda veya
değeri düştüğünde alacak tarafına kayıt
yaparız.
VARLIK HESAPLARI
Varlık hesaplarında ilk kayıt mutlaka
borç tarafına yapılmaktadır.
Buna ek olarak varlık hesapları sadece
borç kalanı verebilirler veya hiç kalan
vermezler.
Bilançonun aktif tarafında yer alırlar.
KAYNAK HESAPLARI
Tüm kaynak (borç) hesaplarının işleyişi
aynıdır.
Borç aldığımızda veya faiz gibi
nedenlerle borcumuz yükseldiğinde hesabın
alacak tarafına;
borcumuzu
ödediğimizde
veya
herhangi
bir
nedenden
borcumuz
azaldığında hesabın borç tarafına kayıt
yapılmaktadır.
KAYNAK HESAPLARI
Kaynak hesaplarında ilk kayıt mutlaka
alacak tarafına yapılmaktadır.
Buna ek olarak kaynak hesapları
sadece alacak kalanı verebilirler veya hiç
kalan vermezler.
Bilançonun pasif tarafında yer alırlar.
GELİR HESAPLARI
Gelir hesapları işletmenin elde ettiği
hasılatı ve çeşitli gelir kalemlerini izlemek
için kullanılmaktadır.
İşletme gelir elde ettiğinde gelirin
türüne göre ilgili gelir hesabının alacak
tarafına kayıt yapılmaktadır.
Dönem içinde hatalı kaydı düzeltmek
amacı dışında gelir hesaplarının borç
tarafına kayıt yapılmaz.
GİDER HESAPLARI
Maliyet ve gider hesapları işleyiş
açısından birlikte ele alınabilir. İşletme
herhangi bir maliyete katlandığında veya bir
gider oluştuğunda ilgili hesabın borç
tarafına kayıt yapılmaktadır.
Dönem içinde hatalı kaydı düzeltmek
amacı dışında gider hesaplarının alacak
tarafına kayıt yapılmaz.
GİDERLER
Borç Gider HS. Alacak
(Artış)
(Azalış)
+
-
GELİRLER
Borç Gelir HS. Alacak
(Azalış)
(Artış)
+
B KAR VE ZARAR H. A
(Giderler)
(Gelirler)
xxx
xxx
1. Y işletmesi 100.000 TL nakit ve 200.000
TL değerinde bir bina ile işe başlamıştır.
Bu bilgilere göre işletmenin işe
başlama bilançosunu düzenleyebiliriz.
Bilanço
unsurlarının
durumlarını
hesaplar
gösterebiliriz.
başlangıç
üzerinde
2. Kasadaki nakdin 60.000 TL’si bankadaki
mevduat hesabına yatırılmıştır.
3. İşletme 50.000 TL değerinde ticari mal
satın almıştır. Fatura bedelinin yarısı
bankadan ödenmiş, diğer yarısı için satıcıya
borçlanılmıştır.
4. İşletme 30.000 TL maliyetli malı 40.000 TL
bedelle satmıştır. Müşteri fatura bedelinin
10.000 TL’sini peşin ödemiş kalan tutar için
işletmeye borçlanmıştır.
5. Satıcıya olan borcun 5.000 TL’lık kısmı
peşin ödenmiştir.
6. Kırtasiye gideri olarak 1.000 TL ödenmiştir.
7. Bankadaki hesabımızdan 500 TL faiz geliri elde
edilmiştir.
8. Müşterimizden olan alacağımızın 10.000 TL’lık
kısmı tahsil edilmiştir.
9. Satış elamanlarına 1.000 TL ücret ödenmiştir.
Hesap kalanlarından yararlanarak dönem
sonu bilançosunu düzenleyelim.
Dönem sonu gelir tablosunu düzenleyelim.
Download

Genel Muhasebe 3 Hafta