Bankaların Faaliyetleri
Mevduatlar
Krediler
Mevduatlar
Mevduat-Tanım
Bankacılık Kanunu’na göre,



Yazılı ya da sözlü olarak veya,
Herhangi bir şekilde halka duyurulmak suretiyle ivazsız
veya bir ivaz karşılığında, istendiğinde ya da belli bir
vadede geri ödenmek üzere kabul edilen para, mevduat
sayılır.
Mevduatın Türleri
•
•
•
•
•
Tasarruf mevduatı
Resmi kuruluşlar mevduatı,
Ticari kuruluşlar mevduatı,
Bankalar arası mevduat,
Diğer kuruluşlar mevduatı
olmak üzere beş grup altında toplanır.
Tasarruf Mevduatı
“ Mevduat bankaları nezdinde açtırılan, gerçek kişilere ait ve
münhasıran çek keşide edilmesi dışında ticari işlemlere
konu olmayan mevduat hesapları”nı ifade eder.
Tüzel kişi tacirlerin açtıkları hesaplardaki mevduat, tasarruf
mevduatı değildir.
Mevduat Hesaplarının Açılması
Yurtiçinde ve yurtdışında yerleşik gerçek ve tüzel kişiler
adına hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın bankalarda vadeli
veya vadesiz TL veya döviz tevdiat hesabı açılabilir.
Döviz tevdiat hesapları, T.C. Merkez Bankası’nca alım satım
konusu yapılan konvertibl dövizlerden müracaat edilen
bankaca kabul edilenlerle açılır.
Mevduat Hesaplarında Tasarruf Yetkisi
Bankalarda
işlem yapacak gerçek kişilerin tasarruf
ehliyetine sahip olması (Reşit olması, mümeyyiz olması,
mahcur olmaması) ile mümkündür.
Reşit veya mümeyyiz olmayan ya da mahcur olan bir gerçek
kişi ile yapılacak her türlü işlem kanuni temsilcisinin izni
olmadıkça hukuki değildir. Bu kimseler, ancak kanuni
temsilcileri olan veli, vasi veya kayyum aracılığı ile
tasarrufta bulunabilirler.
Bankalarda tüzel kişiler adına yapılacak işlemler ise tüzel
kişiler adına hareket edebilecek iradi temsilci (vekil, ticari
mümessil, ticari vekil) gerçek kişilerce yapılır.
Mevduat Hesaplarında Vade
Vadesiz Mevduat: İstenildiği anda geri çekebilmek amacı ile
açılmış hesaplardır.
Vadeli
Mevduat: Belirli bir süre sonunda geri çekilmek
şartıyla açılmış, bir günden daha uzun vadeli mevduat
hesaplarıdır.
Vadeli mevduat süreleri TC Merkez
Bankası’nca belirlenmektedir. Bankalarca 1 aya kadar (1 ay
dahil), 3 aya kadar (3 ay dahil), 6 aya kadar (6 ay dahil) ve 1
yıla kadar vadeli ve 1 yıl ve daha uzun vadeli (1 ay, 3 ay, 6 ay
ve yıllık faiz ödemeli) mevduat hesabı açılabilir.
Mevduat Hesaplarında Vade
Vadeli hesapların vadesi sonunda yenilenmesi müşterinin
talimatı veya hesap cüzdanı ile müracaat edilmesi halinde
yapılır.
Hesabın aynı veya farklı bir vade ile yeniden açılması
anlamındaki yenilemede, yenileme tarihinde banka
tarafından uygulanan faiz oranı geçerli olacaktır.
Müşteri talimat veya talebinin bulunmaması halinde vadeli
mevduat hesaplarının faizli bakiyelerine vade sonundan
itibaren vadesiz mevduat faizi uygulanabilir.
Mevduat Hesaplarında Faiz
Resmi Mevduat hariç, mevduata uygulanacak faiz oranları
banka ile müşteri arasında serbestçe belirlenir.
Ancak, bankalar müşterilerine verebilecekleri azami faiz
oranlarını ilan tarihinden önce Merkez Bankası’na bildirmek
ve uygulayacakları azami mevduat faiz oranlarını tüm
şubelerde müşterilerinin görebileceği şekilde ilan etmek
zorundadırlar.
Zamanaşımı
En son talep, işlem veya hesap sahibinin herhangi bir
şekilde yazılı talimatı tarihinden başlayarak 10 yıl içinde
aranmayan mevduat hesapları zamanaşımına tabidir.
Zamanaşımına uğrayan mevduat Tasarruf Mevduatı Sigorta
Fonu’na gelir kaydedilir.
Mevduat Sigortası
Türkiye’de faaliyet gösteren ve mevduat kabulüne yetkili
bulunan bankaların yurtiçi şubelerinde gerçek kişiler
tarafından açılmış olan Türk Lirası cinsinden tasarruf
mevduatı ile tasarruf mevduatı niteliğini haiz altın depo ve
döviz tevdiat hesaplarından 100.000 TL.lık sigorta
kapsamındadır.
Sigorta limitlerinin belirlenmesinde, bir gerçek kişinin
Türkiye’de faaliyet gösteren ve mevduat kabulüne yetkili
bulunan bir bankanın yurtiçi şubelerindeki Türk lirası
cinsinden tasarruf mevduatı ile tasarruf mevduatı niteliğini
haiz altın depo ve döviz tevdiat hesaplarının toplamı esas
alınmaktadır.
Krediler
Kredi Açma Yetkileri
• Kredi açma yetkisi Yönetim Kuruluna aittir.
• Yönetim kurulu, en fazla,
kredi komitesine özkaynakların yüzde 10’u,
genel müdürlüğe özkaynakların yüzde 1’i
tutarındaki kredi açma yetkisini devredebilir.
Kredi Sınırları
Bir gerçek veya tüzel kişiye veya bir risk grubuna
kullandırılabilecek kredilerin toplamı banka özkaynağının
%25’ini aşamaz.
Bir kişiye veya bir risk grubuna banka özkaynağının %10’u
veya daha fazlası (%10-%25) oranında kullandırılan
krediler büyük kredi sayılır. Büyük kredilerin toplamı banka
özkaynağının 8 katını aşamaz.
Tüketici Kredileri
Hukuki Dayanak
• Tüketici Kredilerinin hukuki dayanağı, 23.02.1995 tarihli,
4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanundur.
• Bu kanun, 28.11.2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan
6052 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunla
yürürlükten kaldırılmıştır.
Tüketici
• “Tüketici”, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket
eden gerçek veya tüzel kişidir.
Tüketicinin Bilgilendirilmesi
• Tüketici kredisi sözleşmesi imzalanmadan ve imzalanması
sırasında tüketicinin yetki ve sorumlulukları konusunda
yazılı bir şekilde bilgilendirilmesi zorunludur.
Tüketici Kredisi Nedir?
• Tüketici kredisi tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek
amacıyla kredi verenden nakit olarak aldıkları kredidir.
• Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak yapılması
zorunludur.
• Tüketici kredisi sözleşmesinin bir nüshasının tüketiciye
verilmesi zorunludur.
• Sözleşmede öngörülen kredi şartları sözleşme süresi
içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Tüketici Sözleşmelerinde Şekil Şartları
• Sözleşmeler ile bilgilendirmeler;
• En az on iki punto büyüklüğünde,
• Anlaşılabilir bir dilde,
• Açık,
• Sade ve,
• Okunabilir bir şekilde düzenlenecektir.
Sözleşmede Neler Yer Alır?
Tüketici kredisi tutarı
 Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı
 Faizin hesaplandığı yıllık oran
 Tarih, anapara, faiz, fon vs. masrafları gösteren ödeme planı
 İstenecek teminatlar
 Akdi faiz oranının % 30 fazlasını geçmemek üzere gecikme
faizi oranı
 Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları
 Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar
 Kredi yabancı para ise geri ödemeye ilişkin taksitlerin ve
toplam kredi tutarı hesaplanmasında hangi kurun dikkate
alınacağına ilişkin şartlar yer alır.
Teminat Olarak Neler Alınabilir?
• Her türlü teminat alınabilir.
• Ancak, kredi verenin ödemelerim bir kıymetli evraka
bağlaması ya da krediyi kıymetli evrak kabul etmek suretiyle
teminat altına alması yasaktır.
• Teminat olarak kefalet alınması halinde, adi kefalet esasları
geçerlidir.
Faiz
• Tüketici kredisi sözleşmelerinde faiz oranı sabit olarak
belirlenir.
• Sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen bu oran tüketici
aleyhine değiştirilemez.
Sigorta Yaptırılması
• Tüketicinin yazılı ve açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili
sigorta yaptırılamaz.
• Tüketicinin sigorta yaptırmak istemesi hâlinde, istediği
sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından
kabul edilmek zorundadır.
• Bu sigortanın kredi konusuyla, meblağ sigortalarında kalan
borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekir.
Temerrüt
• Kredi
veren taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ödenmesini
talep etme hakkını saklı tutmuşsa bu hak;
• Ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması
durumunda ve,
• Tüketicinin birbirini izleyen en az 2 taksiti ödemede
temerrüde düşmesi halinde,
• Bu hakkın kullanılması için en az otuz gün süre vererek
muaccelîyet uyarısında bulunması gerekir.
Erken Ödeme
• Tüketici kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da
birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir.
• Her iki durumda da kredi veren faiz ve komisyon indirimi
yapmakla yükümlüdür.
Bağlı Krediler
• Bağlı krediler; tüketici kredisinin özellikle belirli bir malın
veya hizmetin alınmasına ilişkin verilen kredilerdir.
Bağlı Kredilerde Sorumluluk
• Bağlı kredilerde, mal veya hizmet hiç ya da gereği gibi teslim
veya ifa edilmez ise satıcı, sağlayıcı ve kredi veren,
tüketicinin satış sözleşmesinden dönme veya bedelden
indirim
hakkını
kullanması
hâlinde
müteselsilen
sorumludur.
• Tüketicinin bedelden indirim hakkını kullanması hâlinde
bağlı kredi de bu oranda indirilir ve ödeme planı buna göre
değiştirilir.
Bağlı Kredilerde Sorumluluk
• Ancak, kredi verenin sorumluluğu; malın teslim veya
hizmetin ifa edilmediği durumlarda satış sözleşmesinde
veya bağlı kredi sözleşmesinde belirtilen malın teslim veya
hizmetin ifa edilme tarihinden,
• Malın teslim veya hizmetin ifa edildiği durumlarda malın
teslim veya hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren, kullanılan
kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere bir yıldır.
Tüketici Sorunları
Tüketici Hakem Heyetleri
• Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan
doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il ve
ilçe merkezlerinde en az bir tüketici hakem heyeti
oluşturulmuştur.
• Bu heyetlerin başkanlığını illerde ticaret il müdürü, ilçelerde
ise kaymakam veya bunların görevlendireceği bir memur
yürütür.
Tüketici Hakem Heyetleri
• Tüketici hakem heyeti;
• Belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye,
• Baronun, mensupları arasından görevlendireceği bir üye,
• Satıcının tacir olduğu uyuşmazlıklarda ticaret ve sanayi odasının ya da
bunların ayrı ayrı örgütlendiği yerlerde ticaret odasının;
• Satıcının esnaf ve sanatkâr olduğu uyuşmazlıklarda, illerde esnaf ve
sanatkârlar odaları birliğinin, ilçelerde ise en fazla üyeye sahip esnaf
ve sanatkârlar odasının görevlendireceği bir üye,
• Tüketici örgütlerinin kendi aralarından seçecekleri bir üye,
olmak üzere başkan dâhil beş üyeden oluşur.
Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru Sınırı
• Değeri;
• İki bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda ilçe
tüketici hakem heyetlerine,
• Üç bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda il
tüketici hakem heyetlerine,
• Büyükşehir statüsünde bulunan illerde ise iki bin Türk Lirası
ile üç bin Türk Lirası arasındaki uyuşmazlıklarda il tüketici
hakem heyetlerine başvuru zorunludur.
• Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem
heyetlerine başvuru yapılamayacaktır.
İtiraz
• Taraflar, tüketici hakem heyetinin kararlarına karşı tebliğ
tarihinden itibaren on beş gün içinde tüketici hakem
heyetinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz
edebilir.
• Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz
üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.
Download

İİBF-Bankacılık Hukuku-4.Kredi ve Mevduat Faaliyetleri