TEMEL BİLGİ
TEKNOLOJİLERİ
Ömer Faruk Yazıcı
Adnan Menderes Üniversitesi
Bilgi İşlem Daire Başkanlığı
[email protected]
1
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgi Teknolojisi

Bilgi işlemekte
kullanılan maddi
cihazlar ile kavramsal
araçların tamamına
Bilgi Teknolojisi
denilmektedir.
2
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgi - Veri


Bilgi: Bilgi işlem
sürecinin sonunda
elde edilen üründür.
Veri: Bilgi işlem
sürecinde elde edilen
malzemedir.
3
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgi İşlem Süreci









1. Kaydetme
2. Sınama
3. Sıralama
4. Sınıflandırma
5. Özetleme
6. Erişim
7. Hesaplama
8. Çoğaltma
9. İletme
4
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilişim


Bilişim: Her yönüyle insan yaşamının
vazgeçilmez bir parçası olan bilginin, nasıl
üretildiği, iletildiği ve kullanıldığını inceleyen bir
bilim dalıdır.
Bilişim; resimler, görüntüler, metinler ve
istatistikler gibi çeşitli formattaki bilginin tabiatını
ve fikir ile ilişkisini inceler. Bunun için bilginin
elde edilmesi, sınıflandırılması, depolanması ve
gerektiğinde kullanılmak üzere çağrılması ve
ilgili birimlere yönlendirilmesi esastır.
5
Temel Bilgi Teknolojileri
Enformatik


Enformatik ise bu amaçlarla bilgi sistemleri üretimini
konu edinir. Öncelikle üretilecek bilgi sisteminin ne
olduğu, nasıl tasarlanacağı ve daha sonra da bu
tasarımın ne ile gerçekleştirileceği belirlenmek suretiyle,
tam, eksiksiz ve kullanışlı bilgi sistemleri üretmeyi
hedefler.
Bir meslek dalı olarak ise, enformatik, bilgi ve bilgi
sistemlerinin kullanımı ve geliştirilmesi için gerekli
profesyonel yeteneklerin kazandırılmasını hedefler.
6
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar Nedir?

Bilgisayar (Computer):
Kullanıcının girdiği verileri
işleyerek bilgi durumuna
getiren elektronik
makinelere denir. Uzun
ve çok karmaşık
hesapları bile yapabilen,
mantıksal bağlantılara
dayalı karar verip işlem
yürüten makinedir.
7
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar




Bilgisayarlardan, kendi başına
bir şeyler üretmesini
bekleyemezsiniz.
Bir bilgisayarın en temel
çalışma mantığı aslında bir
fabrika üretim hattına çok
benzer.
Bir fabrikaya öncelikle
hammadde girmelidir.
Bu hammadde farklı yöntemler
ile işlendikten sonra farklı
ürünler olarak tüketiciye
sunulabilir.
8
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar



Bilgisayar için de, öncelikle
kullanıcı tarafından veriler
bilgisayara verilmeden ve bu
verilerin nasıl islenmesi
gerektiği bilgisayara
aktarılmadan herhangi bir
sonuç alınamaz.
Bu yüzden bilgisayarların her
şeyi yapabildiğine inanmak
saçmadır.
Fakat gerekli verilere sahip
olduğunda da pek çok işlemi
insanlardan çok daha hızlı ve
kolay yaparak hayatımızı
kolaylaştırır.
9
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayarların Temel Özellikleri



Bilgisayarlar hızlıdır.
İnsandan daha hızlıdırlar.
Bilgisayarlar aptaldır.
Kendi duyguları veya
sezgileri yoktur.
Kendilerine önceden
anlatılmadan hiçbir şey
yapamazlar.
Bilgisayarlar
uyumludur. Kendilerine
ne söylenirse onu
yaparlar.
10
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayarın Fonksiyonları
Bir bilgisayar, verileri işler ve çıktı (bilgi)
olarak elde etmemizi sağlar.
 Bilgisayarların temel fonksiyonları;

 Girdi
(Input)
 Depolama (Storage)
 İşlem (Processing)
 Çıktı (Output)
11
Temel Bilgi Teknolojileri
1.Girdi (Input)


Kişi tarafından veya
bilgisayar tarafından
sağlanan verilerdir. Bu
veriler, sayılar, harfler,
sözcükler, ses sinyalleri,
görüntüler ve komutlardır.
Programlarda kullanılan
verilerin girilmesi buna bir
örnektir.
12
Temel Bilgi Teknolojileri
2.Depolama (Storage)

Program ve veriler
bilgisayarda saklanır.
Daha sonra
istenildiğinde bu
veriler çağrılarak
kullanılır.
13
Temel Bilgi Teknolojileri
3.İşlem (Processing)

Çarpma, toplama,
çıkarma, bölme, üs
alma gibi asıl
aritmetiksel işlemler
ve diğerleriyle
bunların istenilen
kriterlere göre
karşılaştırmaları
yapabilir.
14
Temel Bilgi Teknolojileri
4.Çıktı (Output)

Girilen bilgilerin
kullanılabilir hale
gelmesi.
15
Temel Bilgi Teknolojileri
Girdi / Çıktı

Girdiler; bilgisayara
kullanıcı tarafından girilen
verilerdir. Bilgisayarlar;
klavye, fare, tarayıcı gibi
birimlerden alınan girişleri
kabul ederler. İşlemci
(processor) tarafından
işlenen bu veriler daha
sonra ekran, yazıcı gibi
çıktı aygıtlarıyla
kullanıcıya iletilir.
Depolam
a
Gird
i
İşlem
Çıktı
16
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayarın Kullanım Alanları
Sağlık
Sahne Sanatları
Sinema, Tiyatro
Eğitim
Üretim Sanayi
Günlük Yaşam
Mühendislik
Uçak ve Uzay Sanayi
İletişim
Ticaret & Bankacılık
17
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar Uygulamaları








Kelime İşlem: Yazı yazmak ve bununla ilgili işlemler için kullanılır.
Elektronik Tablolama ve Grafik Analiz: Aritmetik işlemler yapmak, hesaplama
yöntemlerini belirleyerek sonuca ulaşmak ve bu sonuçların istatistiksel sonuçlarını
grafikler ile göstermek için kullanılır.
Veri Tabanı Yönetimi: Her türlü bilginin (verinin) istenildiği şekilde ve istenildiği
zaman ulaşılmak üzere düzenlendiği veri koleksiyonudur.
Elektronik Posta (Email): Internet üzerinden email mesaj gönderilmesi ve
dokümanın alıcıya iletilmesi amacıyla kullanılır.
Bilgisayarlı Konferans: İki uzak mesafe arasında görüntülü konferans
düzenlenebilmektedir. Daha rahat bir görüntü için büyük ekranlara yansıtılabilir.
Sunum: Toplantı ve konferanslarda anlatılanların daha etkili olması için görsel ve
işitsel sunumlar yapılabilir.
Mühendislik Uygulamaları: Mühendis ve mimarlık uygulamalarında çizim ve
tasarımlar için, Autocad, Ide cad, Smart Draw,Corel Draw vb. uygulamalar ile
bilgisayarlar yaygın olarak kullanılmaktadır.
Çizim, Boyama Grafik işleri, istatistik, animasyon, ve oyunlar için de bilgisayar ve
bilgisayar yazılımları kullanılmaktadır.
18
Temel Bilgi Teknolojileri
Kullanım Alanlarına Göre Bilgisayarlar
Bilgisayarlar kullanım alanlarına göre ikiye ayrılır.
 Özel Amaçlı Bilgisayarlar: Hangi amaçla
yapıldıysa sadece o alanda hizmet verebilen
bilgisayarlardır. Elektronik müzik aletleri,
robotlar, veya günlük hayatımızdaki elektronik
çamaşır makineleri gibi ev araçlarını özel
bilgisayarların kullanım alanlarına örnek
gösterebiliriz.
 Genel Amaçlı Bilgisayarlar: Programlanarak
her işi yapabilen bilgisayarlardır.
19
Temel Bilgi Teknolojileri
Genel Amaçlı Bilgisayarlar
Kişisel Bilgisayar (Personal Computer-PC)
 Terminal Bilgisayar (Frame)
 Ana Bilgisayar (Main Frame)
 Süper Bilgisayar
 Diğer: (Dizüstü, Avuçiçi vb.)

20
Temel Bilgi Teknolojileri
Kişisel Bilgisayar (PC)





Genellikle tek kişi tarafından kullanılan
bilgisayarlardır. Bu yüzden bu
bilgisayarlara kişisel bilgisayar denir.
Kişisel bilgisayarlar 1970'li yıllardan
sonra yaygınlaşmış ve bir çok kullanım
alanı bulmuştur.
Daha öncede belirtildiği gibi bizim
üzerinde çalışacağımız, kullanımını
öğreneceğimiz bilgisayar türü PC'dir.
Öğrenilmesi ve kullanımı diğer
bilgisayarlara kıyasla daha kolay
olduğundan hemen hemen her yerde
karşılaşabiliriz.
Kullanım alanları; ev,ofis uygulamaları,
multimedya bileşimli uygulamalar, iş
istasyonu, internet erişimi, eğlence,
yazılım geliştirme, tasarım, mühendislik
uygulamaları, veri tabanı kullanımı gibi
daha birçok alanda kullanılmaktadır.
21
Temel Bilgi Teknolojileri
Terminal Bilgisayar (Frame)




Bir ağ yapısı içerisinde çalışacak şekilde
dizayn edilmiş bilgisayarlardır.
Bir kişisel bilgisayar ethernet (ağ) kartı ile
ağa dahil edildiğinde iş istasyonu özelliği
kazanır.
Genellikle veri depolamak için ana
bilgisayardaki sabit diski kullandıkları için
sabit disk bulunmayabilir. sabit diski
bulunmayan doğrudan ana bilgisayara
bağlı olarak çalışan, kendi kendine iş
yapamayan türlerine Dump (Aptal)
Terminal adı verilir.
PC'nin aksine çok kullanıcı bir bilgisayar
türüdür. Uygun bir klavye ve ekranla en
fazla 100 kişi aynı anda kullanabilir.
Banka şubelerindeki, süpermarket
kasalarındaki bilgisayarlar bu tür
bilgisayarlara iyi bir örnektir.
22
Temel Bilgi Teknolojileri
Ana Bilgisayar (Main Frame)


Büyük işletmeler, internet servis
sağlayıcıları, eğitim kuruluşları,
şirketler gibi geniş tabanlı ağ
yönetim sistemi ile çalışan
kuruluşlarda ağ hizmetlerini, erişim
ve paylaşım, veritabanı, yönetimini
ve veri tabanının paylaşımını
sağlamak için dizayn edilmiş,
saniyede milyonlarca işlem
yapabilen, güçlü ve gelişkin
bilgisayarlardır.
Birden fazla kişinin ortak
kullanımına açık projelerde
kullanılırlar.
23
Temel Bilgi Teknolojileri
Süper Bilgisayar



Kullanıcı sayısı çok olmamakla
beraber çok yüksek işlem hızı
gerektiren bilimsel
çalışmalarda, otomobil
tasarımları, özel efektli filmler
vb. projelerde kullanılır.
Büyük üniversiteler veya
NASA gibi bilimsel kurumlar
kullanılmaktadır.
IBM Blackforest – 1999 – İklim
Simülasyonu
24
Temel Bilgi Teknolojileri
Dizüstü Bilgisayar (Laptop)



Taşınabilir kişisel bilgisayarlar
olarak sınıflandırılan bu
bilgisayarlar LapTop,
NoteBook gibi isimler alırlar.
Donanım olarak bir PC’nin
sahip olduğu bütün öğelere
sahip olabilmektedirler.
Özellikle sık seyahat eden ve
bilgisayarına çok ihtiyaç duyan
kişiler için ideal makinelerdir.
25
Temel Bilgi Teknolojileri
Avuçiçi Bilgisayar (PDA, Palm)




PDA nedir? Personal Digital Assistant (Kişisel
Sayısal Yardımcı) Avuç içi bilgisayar dediğimiz
makinelerin tümüne verilen genel addır.
Küçük boyutlu bu bilgisayarlarda isim ve
adreslerin saklanabildiği bir veritabanı, not
defteri ve iletişim kurmayı sağlayan bölümler
yer alır.
Gelişen elektronik ve bilgisayar teknolojisi
cihazların boyutlarını küçültmüş ve özelliklerini
arttırmıştır.
Cep telefonu, video ve fotoğraf çekimi, GPS gibi
özellikleri olan örneklerinin üretilmesi ile cep
bilgisayarlarının kullanımı yaygınlaşmıştır.

Cep bilgisayarlarında, uygun yazılım kullanarak
neredeyse bir masa üstü bilgisayarında yapılabilen
her işi yapabilmek olasıdır.

Palm nedir? Palm bir firmanın ve bu firmanın
piyasaya sürdüğü bir yazılım platformuna
verilen addır . Palm firması 1996 yılında
piyasaya çıkardığı Palmpilot adlı pda ve bu
cihazda kullandığı PalmOS işletim sistemiyle
pda tanımının hayatımıza yerleşmesini sağladı.
Bugün halen PalmOS işletim sistemini kullanan
pda lar Palm olarak anılmakta ve neredeyse
PDA ile ayrı bir kavram olarak anılmaktadır.

26
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar Üreticileri


Markalı Bilgisayarlar: Bilgisayarı oluşturan bütün
donanımları kendisi üreten veya kendi adına üretilmiş
donanımları kullanan, marka tescili alarak bilgisayar
üreten firmaların bilgisayarlarına Markalı bilgisayarlar
denir.
Montaj Bilgisayarlar: Piyasada TOPLAMA olarak
adlandırılan bilgisayarlar gerçekte OEM parçalardan
montaj yapılan bilgisayarlardır. Bunlar kullanılmış
parçalardan oluşmaz. Birbirleriyle uyumluluğu test
edilmiş parçalar bir araya getirildiğinde Markalı
bilgisayarlardan bir farkı yoktur .
27
Temel Bilgi Teknolojileri
OEM?







OEM, Original Equipment Manufacturer, yani “Orjinal ürün Üreticisi"
anlamındadır.
OEM deyince aklına hemen markasız ve kalitesiz ürün gelir.
Fakat bir ürün kalitesiz veya markasız denecekse No-Name ifadesi
kullanılmalıdır.
Bilgisayar ürünleri kutulu satılır. Bu ürünlere BOX (Kutulu) ürün denir. Toplu
halde parça alımı yapan şirketler ürünleri kutulu almazlar. Çünkü kutu,
hacmi artırıp sevkıyat masraflarını yükseltir.
OEM ürünleri yanında genelde ufak bir kitapçık ile verilir. Bu ürünün kutulu
versiyonundan hiçbir farkı yoktur. İşte bu kutusuz ürünlere OEM Ürün adı
verilir.
Hiç bir şekilde kalite göstergesi değildir.
Örneğin, CD yazıcılarda OEM ifadesine çok rastlarız. LG BOX CD-RW
ve LG OEM CD-RW gibi. Peki fark nedir? Kalite olarak ürünlerin farkı
yoktur. BOX olan versiyonda hoş bir kutu içerisinde ekstra boş CD'ler,
kitapçıklar verilirken, OEM versiyondaki ürünü jelatin içinde ve bir CD ile
verilir.
28
TEMEL
KAVRAMLAR
29
Temel Bilgi Teknolojileri
Sıkça Kullanılan Kavramlar

BOOT / START: Bilgisayarı başlatmak

REBOOT / RESET / RESTART: Bilgisayarı
kapatıp, yeniden başlatmak

RESET ATMAK: Çalışan Bilgisayarı “reset”
düğmesine basarak yeniden başlatmak!

CTRL-ALT-DEL: “Soft Reset”. Ya da
sisteme giriş ekranını getirmek.

SETUP: Bir Programın kurulması için gerekli
dosya

INSTALL: Setup dosyasını kullanarak bir
program kurulumu yapmak

UNINSTALL: Bilgisayara önceden kurulmuş
bir programı kaldırmak.
30
Temel Bilgi Teknolojileri
Sıkça Kullanılan Kavramlar
MULTIMEDIA (ÇOKLU ORTAM)

Bilgisayarda ses ve görüntü izleme,
kaydetme işlemlerine olanak veren cihaz ve
yazılımların kullanılmasına multimedia denir.
Çoklu ortamda kullanılan cihazlar:







1.
2.
3.
4.
5.
6.
8.
Ses Kartı
CD-ROM veya DVD ROM
Hoparlörler
TV Kartları
Radyo Kartları
Kamera
Video Konferans Kit vb. cihazlar
ve bunlara ait yazılımlar.
31
Temel Bilgi Teknolojileri
Sıkça Kullanılan Kavramlar
TAK ÇALIŞTIR (Plug & Play)




Bilgisayara eklenen ekran kartı, modem,TV
kartı, yazıcı, tarayıcı, vb. cihazları
bilgisayara tanıtmak için üretici/satıcı firma
tarafından tanıtıcı programlarının yüklü
olduğu CD/disket verilir.
Tanıtma işlemini yapmadan önce bilgisayar
bu parçayı kendi bulur ve “Yeni Donanım
Bulundu” mesajı verir.
Bu mesajı verdiren aygıtın TAK ÇALIŞTIR
özelliğinin olmasıdır, mesaj vermiyorsa
takılan aygıtın bu özelliği yoktur.
Bu mesajdan sonra aygıta ait tanıtma
programı (sürücüsü) işletim sisteminde
varsa otomatik yüklenerek veya yoksa
verilen CD/Disketten yüklenerek, yeni
donanımın bilgisayara tanıtımı gerçeklenir.
32
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar Sistemi



Bilgisayar sistemi, herhangi bir işletmenin işlerini
bilgisayarda yürütmesini sağlayan yazılım ve
donanım birimlerinden oluşmaktadır.
Donanım (Hardware): Bir bilgisayar sisteminde
bulunan fiziksel aygıtların tümüne verilen ad.
Yazılım (Software): Donanıma hayat veren,
donanımın kullanılmasını sağlayan
programlardır.
33
Temel Bilgi Teknolojileri
Yazılım



Yazılım: Bir programlama dili
kullanılarak, bilgisayarın çeşitli
işlevler kazanabilmesi için
üretilen programlardır.
Yazılımı oluşturan bilgiler ve
komutlar kafanızdaki fikirlere
ve düşüncelere benzer.
Kafanız dokunabileceğiniz
fiziksel bir nesnedir ancak
düşünceleriniz soyuttur.Onlara
dokunamazsınız.
Yazılım iki unsurdan oluşur:


Veri
Program
34
Temel Bilgi Teknolojileri
Veri & Program


Veri: Bilgisayara girilen
işlenmemiş durumdaki
bilgilerdir. Yani veri belirli
konumlardaki gerçeklerin
sembolik ifadesidir.
Program: Belirli bir amaca
yönelik olarak yazılmış,
bilgisayarda yerine
getirilmesi istenen sıralı
işlemler için komut ve
işlem adımlarının tümüne
denmektedir.
35
Temel Bilgi Teknolojileri
Programlama Dili

Bilgisayar programları yazımında takip edilen kurallar
dizisine denmektedir. Basic, Pascal, Fortran, C, Visual
Basic, Delphi, C++, C++ Builder gibi programlama dilleri
örnek olarak verilebilir.
36
Temel Bilgi Teknolojileri
Programlama Dilleri
Makine Dili: Bilgisayar tarafından hiçbir
değişikliğe uğratılmadan kullanılabilen
programlama dilidir.
Sembolik Diller: Sembollerle yazılırlar.
Makine tarafından anlaşılması için
(Derleyici-Compiler) ile makine diline
çevrilirler.





Alt Düzey Sembolik Programlama
Dilleri: Makine diline çok yakındır.
Yazılan programlar küçük bir çevirme
programı ile makine diline dönüştürülürler.
(Örn: Assembly)
Üst Düzey Sembolik Programlama
Dilleri: Bilgisayar programcılarının daha
kolay kullanabildikleri mutlaka bir derleyici
(compiler) ile makine diline çevrilmesi
gereken dillerdir.(Ör: C++)
Yorumlanan Diller: Programlama dilinin
anlaşılabileceği bir sanal makine
kuruludur. Semboller yorumlayıcı
(interpreter) ile bu sanal makinede
çalışabilecek koda çevrilir. (Ör. Java)
37
Temel Bilgi Teknolojileri
Yazılım Çeşitleri
Bilgisayar yazılımları;



İşletim Sistemi Yazılımları; Bilgisayar donanımını ve
uygulama yazılımlarını kontrol eder.
Uygulama Yazılımları; Uygulama yazılımları belirli
uygulamaları çalıştırırlar. Bilgisayarın çok amaçlı olarak
kullanılmasına olanak tanırlar.
Yardımcı (utility) yazılımlar; İşletim sistemi ile verilen
format, sıkıştırma, kurtarma v.b. yazılımlar bu kısımda
değerlendirilebilir.
olarak üç başlık altında incelenir.
38
Temel Bilgi Teknolojileri
İşletim Sistemi (Operating System)

Bilgisayarların çalışabilmesi için
gereken temel yazılımdır. İşletim
sistemleri bilgisayarda olup biten her
şeyi denetleyen yazılımlardır. Bu
yüzden sistem ne kadar karmaşıksa,
işletim sistemi de o oranda gelişmiş
olmak zorundadır.

Donanımın kullanıcılar arasında
paylaşımını sağlar.
Kullanıcılara programları ve verileri
paylaşma olanağı verir.
Kullanıcılara verileri koruma olanağı
verir.
Giriş/ Çıkış işlemleri ve belleğe erişim
olanağı sağlar.
Kaynakların kullanımını düzenler.




39
Temel Bilgi Teknolojileri
İşletim Sistemleri





En yaygın olarak kullanılan işletim sistemleri iki
ana grupta toplanabilir: Microsoft Windows
grubu ve UNIX benzeri işletim sistemlerini
içeren grup (bu grup içinde pek çok Unix
versiyonu, Linux ve Mac OS sayılabilir).
UNIX, akademik çevrelerde ve sunucu olarak
kullanılmaktayken, Windows ise evde ve
ofislerde masaüstünde tercih edilmektedir.
Masaüstü bilgisayarlarında Windows, diğer
işletim sistemlerinden çok daha yaygın olarak
kullanılmaktadır ve çeşitli araştırmalar
Windows'un masaüstünde pazar payının %90
ile %98 arasında olduğunu göstermektedir.
Linux sunucularda yaygın olarak
kullanılmaktayken, evlere ve ofis masaüstlerine
de yavaş yavaş girmektedir.
UNIX'in ana kısımlarından yararlanan Mac OS
ve onun öncülleri ise daha çok masaüstü
yayıncılıkta kullanılmaktadır.
Anabilgisayarlar ve gömülü sistemler ise çoğu
Windows ve UNIX'le doğrudan bağlantısı
olmayan pek çok değişik işletim sistemi
kullanmaktadır.
40
Temel Bilgi Teknolojileri
Sıkça Kullanılan Kavramlar








Shareware: Paylaşılabilir ücretsiz (kısıtlı) yazılımlar
Freeware: Dağıtılabilir ücretsiz yazılımlar
Demo: Ücretsiz, kısıtlı özellikleriyle kullanılan deneme yazılımları.
Autorun: Otomatik çalışmaya başlatılan programlardır. Bazı
program CD lerinde olduğu gibi.
Multi-User: Çok kullanıcılı
End User: Son kullanıcı
Karakter: Bilgisayara girilen her harf veya rakam
Format (Biçimlendirmek): Sabit Disk yada disketlerin sektör ve
izlere ayrılarak bilgisayarın kullanabileceği duruma getirilmesi
işlemidir.
41
Temel Bilgi Teknolojileri
Bilgisayar Veri Sistemi




Bilgisayarda işleme tabi tutulan bütün
veriler belleğe yerleştirilir.
İşlemci işleyeceği (toplayacağı,
çarpacağı ya da birbiriyle
karşılaştıracağı) verileri bellekten alır.
Sonuçları, istenirse yine belleğe
yerleştirir.
Bilgisayarda bu veri iletişimi; 1 ve 0’lar
üzerine kurulmuştur.
Bilgisayarlar için bilgi ya var ya da
yoktur, ya doğru ya da yanlıştır, yani
sadece iki ihtimal bulunmaktadır, bu
nedenle bilgisayarlar sadece 0 ve 1’i
tanıyabilir, örneğin 0 ile 9 arasındaki
sayıları veya alfabe harflerini direkt
tanıyamaz.
42
Temel Bilgi Teknolojileri
1 / 0 = Var / Yok
43
Temel Bilgi Teknolojileri
Kodlama Sistemi



Bilgisayarda; üzerinde işlem yapılacak olan fiziksel
büyüklüklere (gerilim, sıcaklık vs.) ve her türlü veriye
(harf, sayı, renk, ses) ikili sayılar karşı düşürülür.
Bu işleme “kodlama” adı verilir.
Kullanım yerlerine ve amaçlarına göre; en çok kullanılan
sayı kodlama sistemleri şunlardır.




Decimal: Onluk sayı sistemi
Binary: İkilik sayı sistemi
Octal: Sekizlik sayı sistemi
Hexadecimal: Onaltılık sayı sistemi
44
Temel Bilgi Teknolojileri
Onluk (Decimal) Sayı Sistemi

Günlük hayatımızda kullandığımız sistemdir.Bu sistemde
sayıları ifade etmek için 10 adet sembol kullanılır. Bunlar
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 rakamlarıdır.

Bu sistemin tabanı 10 dur. Çünkü bu sistemde 10
basamak kullanılır ve katsayıları 10’un kuvvetleriyle
çarpılır. Bu sayı sisteminde dört matematiksel işlem
bilindiği gibidir.

647 sayısını 10 tabanına göre şöyle ifade edebiliriz:
(647)10 =6.102+4.101+7.100 = 6.100+4.10+7.1
45
Temel Bilgi Teknolojileri
İkilik (Binary) Sayı Sistemi


Binary sayı sisteminde iki adet sayı bulunur.
Bunlar 0 ve 1’dir. Bu yüzden Binary sayı
sisteminin tabanı 2'dir.
(1011)2 şeklinde yazılır.
Sayı:
0:
1:
2:
3:
4:
Kod
0000
0001
0010
0011
0100
Sayı:
5:
6:
7:
8:
9:
Kod
0101
0110
0111
1000
1001
46
Temel Bilgi Teknolojileri
Binary  Decimal

1012 Binary sayısını Desimal sayıya çevirelim.


1x2²+0x2¹+1x2º
1x4+0x2+1x1
4+0+1

510

bulunur.
47
Temel Bilgi Teknolojileri
Decimal  Binary

1110 Desimal sayısını Binary sayıya çevirelim.
İşlem

Bölüm Kalan
11 : 2
5
1
5:2
2
1
2:2
1
0
1:2
-
1
10112 bulunur.
48
Temel Bilgi Teknolojileri
Binary Büyüklükler

Bilgisayarlarda 0 ya da 1 değerini depolayabilen her birime bit denir (binary
digit teriminin kısaltılmış hali).

8 Bit bir araya gelerek bir byte’ı (bayt) oluşturur. Bilgisayarda bilgiler byte’lar
halinde taşınır ve saklanır. Sayısal kodlamada kullanılan ve anlamlı bilgi
içerebilen en küçük veri elemanıdır.
A harfini temsil eden Byte = 0100 0001 bitlerinden oluşur.
C harfini temsil eden Byte = 0100 0011'dir.







1 Bit 0 ya da 1'den (kapalı devre=0, açık devre=1) oluşur.
1 BYTE 1 karakter ve 8 Bit dir.
1024 BYTE = 1 KiloByte'dir. (KiloByte = KB)
1024 KB = 1 MegaByte'dir. (MegaByte = MB)
1024 MB = 1 GigaByte (GigaByte = GB)
1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB)
49
Download

Enformatik