IV. UKMOP
ULUSAL KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİ
PLATFORMU
MEZUN KAZINIMLARI TEMELLİ KİMYA
MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİ
ve
AKREDİTASYON
TİMUR DOĞU
ODTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü
4-6 Şubat 2015
İYTE
Sunum İçeriği
• Küresel sorunlar ve çağımızda Kimya
Mühendislerinin sorumlulukları.
• Çıktı esaslı eğitim programı
• MÜDEK ve akreditasyon süreci
• Mezun kazanımları neler olmalı
Karşı Karşıya Olduğumuz
Küresel Sorunlar
1. Hızlı nüfus artışının gereksinimleri
2. Doğal kaynakların hızlı tüketimi (*)
3. Yenilenebilir enerji kaynakları gereksinimi (*)
4. Süreçlerin verimlerimin düşüklüğü. (*)
5. Küresel iklim değişikliği (*)
6. Gıda kaynaklarına ulaşım (*)
7. Temiz su kaynaklarının temini (*)
8. Toksik atık üretimi ve yayılması (*)
9. Atık yönetimi (*)
(*) Kimya Mühendisliği çözümleri gerekli
1970-2010
DÜNYADA ENERJİ TÜKETİMİ VE
TOPLAM CO2 EMISYONU
160
140
120
100
80
60
40
20
0
19
70
19
80
19
90
20
02
20
10
■ Yıllık Enerji Tüketimi (1015 Watt-Saat)
■ CO2 Emisyonu 108 Tons Karbon Eşdeğeri/Yıl
[1] Olah, G.A.,Beyond Oil and Gas: The Methanol Economy, Wiley VCH (2006)
[2] Song, C., Catalysis Today (2006), 115, 3-32.
KİMYA MÜHENDİSLİĞİ
ÇOK ÖLÇEKLİ ve ÇOK KAPSAMLI MÜHENDİSLİK
103
100
10 -3
L,m
10 -6
10 -9
10 -12
10 -15
FABRİKA
TEMEL İŞLEMLER
REAKSİYON, AYIRMA, ISI TRANSFER ÜNİTELERİ
YIĞIN
FAZ
YIĞIN
HİDRODİNAMİĞİ
FAZDA
KARIŞTIRMA
TAŞINIM
OLAYLARI
KIMYASAL ve FİZİKSEL
SÜREÇLERDE HIZ ve DENGE
MOLEKÜLER DİFÜZYON
ISI AKTARIMI
MOLEKÜLER
MOLEKÜL
VE
ELEKTRON
ELEKTRONİK
BOYUTU
BOYUT
Kimya Mühendisi: “Universal Engineer”
Kimya Mühendisliği Öğrencisi
Kimya Mühendisliği Öğretim Üyesi
Günümüz Teknolojileri Sürdürülebilir mi?
Doğal
Kaynaklar
Faydalı
Ürünler
Atıklar
Kirleticiler
Süreç girdilerinin ortalama sadece %25’i faydalı ürünlere dönüşüyor
Peter Jensens, Andrzej Stankiewicz
6th Int.Conf. Process Intensification, 2005
Süreçlerde Madde ve Enerji Verimi
•
•
•
•
Atık
Atık
Atık
Atık
Hammade kaybı nedeniyle maliyet artışı
Atık giderme tesisleri nedeniyle maliyet artışı
Çevre sorunları
Küresel iklim değişikliği
KİMYA SEKTÖRÜNDE ATIK SORUNU
Sektör
Üretim
ton/sene
E-factor:
kg atık/kg ürün
Petrol rafinasyonu
106-108
<0.1
Temel kimyasallar
104-106
<1-5
Özel kimyasallar
102-104
5-50
İlaç
10-103
25-100
Beach et al., Energy & Env. Sci., 2, 1038, 2009
Minimum Atık, Maksimum Verim, Maksimum Güvenlik…
Atık girdi, para çıktı.
GÜNÜMÜZDE MÜHENDİSLERİN ÖNDE GELEN
SORUMLULUĞU
KÜRESEL SORUNLARA INOVATİF ÇÖZÜMLER BULMAK
ve
SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR GELECEĞİ ŞEKİLLENDİMEK
SIFIR
ATIK
YUKSEK
ENERJİ
VERİMİ
YÜKSEK
ÜRETİM
VERİMİ
SÜRDÜRÜLEBİLİR
SÜREÇLER
YÜKSEK
GÜVENLİK
DÜŞÜK
MALİYET
MEZUN KAZANIMLARINI TEMEL ALAN
(ÇIKTI ESASLI)
EĞİTİM PLANI TASARIMI
Günümüz mühendislerinin küresel sorunlara çözümler
üretebilmeleri ve yeni fırsatlar yaratabilmeleri için eğitimleri
sırasında edinmeleri beklenen bilgi, beceri ve davranış
bileşenlerini içeren program çıktıları neler olmalıdır?
Eğitim programları ve stratejilerinin, yaratıcı ve inovasyona
açık mühendislerin yetiştirilmeleri yönünde ve mezun
kazanımlarını esas alacak şekilde tasarlanmış olmaları ve
sürekli iyileşmeye açık olmaları beklenmelidir.
Mühendislik Programları
MÜDEK Değerlendirme Ölçütleri
Ölçüt 5
Ölçüt 6
Ölçüt 7
Eğitim Planı
Öğretim
Üyeleri
Altyapı
Ölçüt 4
Sürekli
İyileşme
Ölçüt 1
PROGRAM
Öğrenciler
Ölçüt 3
Ölçüt 8
Kurum Desteği
Parasal
Kaynaklar
Ölçüt 9
Ölçüt 10
Program
Çıktıları
Karar Alma Disipline
(Mezun
Süreçleri
Özgü
Kazanımları)
Organizasyon Ölçütler
Ölçüt 2
Program
Eğitim
Amaçları
KISACA MÜDEK
MÜDEK (Mühendislik Eğitim Programları
Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği)
Türkiye’deki mühendislik eğitiminin kalitesinin
yükseltilmesine katkıda bulunmak, böylece, güncel
ve gelişmekte olan teknolojileri kavrayan, daha iyi
eğitilmiş ve daha nitelikli mühendisler yetiştirilerek
toplumun refahının ileri götürülmesini sağlamak
üzere program değerlendirme ve akreditasyon
işlemlerini yürüten, akademisyen ve sanayiden
gönüllülerce oluşturulmuş bağımsız kuruluş.
MÜDEK
Kısa Tarihçe ve Uluslararası Tanınma
05/2002: Mühendislik Dekanlar Konseyi (MDK) tarafından mühendislik
programlarının değerlendirilmesi için bağımsız bir sivil toplum
platformu oluşturuldu.
08/2003: MÜDEK program değerlendirmesi faaliyetlerine başladı.
11/2006: Avrupa Mühendislik Eğitimi Akreditasyon Ağı (ENAEE) üyesi oldu.
01/2007: MÜDEK bir derneğe dönüşerek tüzel kişilik kazandı.
11/ 2007: Yükseköğretim Kurumu (YÖK) tarafından mühendislik programları
ulusal akreditasyon kuruluşu olarak resmen tanındı.
01/2009: ENAEE tarafından EUR-ACE etiketi vermek üzere Avrupa’daki
yedinci ajans olarak yetkilendirildi.
06/2011: Uluslararası Mühendislik Ağı “Washington Accord “ tam üyesi
oldu.
EUR-ACE ETİKETİ VERMEYE YETKİLİ AJANSLAR
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
ASIIN (Germany)
CTI (France)
Engineering Council (UK)
Engineers Ireland (Ireland)
Ordem dos Engenheiros (Portugal)
AEER (Russia)
MÜDEK (Turkey)
ARACIS (Romania)
QUACING (Italy)
KAUT (Poland)
OAQ (Switzerland)
ANECA (Spain)
FINEEC (Finland)
Uluslararası Mühendislik Paktı (IEA)
“Washington Accord Signatories”
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Australia - Engineers Australia (1989)
Canada - Engineers Canada (1989)
Chinese Taipei - Institute of Engineering Education Taiwan (2007)
Hong Kong China - The Hong Kong Institution of Engineers (1995)
India - National Board of Accreditation (2014)
Ireland - Engineers Ireland (1989) (*)
Japan - Japan Accreditation Board for Engineering Education (2005)
Korea - Accreditation Board for Engineering Education of Korea (2007)
Malaysia - Board of Engineers Malaysia (2009)
New Zealand - Institution of Professional Engineers NZ (1989)
Russia - Association for Engineering Education of Russia (2012) (*)
Singapore - Institution of Engineers Singapore (2006)
South Africa - Engineering Council of South Africa (1999)
Sri Lanka - Institution of Engineers Sri Lanka (2014)
Turkey - MÜDEK (2011) (*)
United Kingdom - Engineering Council UK (1989) (*)
United States - ABET (1989)
Çıktı Esaslı Akreditasyon
MÜDEK Ölçütleri aşağıda belirtilen eğitim
kalite kriterlerini sağlamaktadır:
– Yüksek Öğretimde Ulusal Yeterlilikler
Çerçevesi (YÖK)
– “EUR-ACE” Mühendislik Eğitim Kriterleri
– “Washington Accord” Mühendislik Mezun
Kazanımları
PROGRAM ÇIKTILARI
Mühendislik programlarının, mezuniyet aşamasına gelmiş
öğrencilerinin aşağıda listelenmiş olan bilgi, beceri ve
davranış bileşenlerinden oluşan program çıktılarını
sağladıklarını kanıtlamaları beklenir.
TEMEL KAVRAMLAR
Matematik, temel bilimler ve mühendislik bilimleri
konularında güçlü bir altyapı, tüm mühendislik programları
için öncelikli beklenti olmalıdır.
3.1(i) MÜDEK Çıktısı
“Matematik, fen bilimleri ve ilgili mühendislik disiplinine özgü
konularda yeterli bilgi birikimi; bu alanlardaki kuramsal ve
uygulamalı bilgileri karmaşık mühendislik problemlerinde
kullanabilme becerisi.”
UYGULAMA BECERİSİ
Karmaşık
mühendislik problemlerini tanımlayabilme,
analiz
etme
ve
çözme
becerisinin
mezunlara
kazandırılması,
mühendislik
eğitim
programlarının
tasarımında öncelikli olarak değerlendirilmelidir.
3.1(ii) MÜDEK Çıktısı
“Karmaşık mühendislik problemlerinini tanımlama, formüle
etme ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve
modelleme yöntemlerini seçme ve
uygulama becerisi”
18
KARMAŞIK MÜHENDİSLİK PROBLEMİ
“Çözümü için derinlemesine mühendislik bilgisi, soyut
düşünme, temel mühendislik ilkelerinin ve ilgili mühendislik
disiplininin önde gelen konularında araştırmaya dayalı
bilginin yaratıcı biçimde kullanımı, yeni model veya
yöntem geliştirme gibi ögelerden bazılarını veya tümünü
gerektiren, farklı gereksinimleri olan paydaşları ilgilendiren,
çeşitli bağlamlarda önemli sonuçları olabilecek geniş
kapsamlı problem.”
Eğitim stratejilerinin bu yönde tasarlanması ve
geliştirilmesi beklenmelidir.
19
Kimya Mühendisi
Karmaşık
Sorunlara Çözüm
…evet, baylar bayanlar, bu bir ASPİRİN üretim sürecidir. Sorunuz var mı?
TASARIM BECERİSİ
Öğrenciler, önceki derslerde edindikleri bilgi ve becerileri
kullanacakları, mühendislik standartlarını ve gerçekçi
koşulları içerecek bir ana tasarım deneyimiyle mühendislik
uygulamalarına hazır hale getirilmelidir.
3.1(iii) MÜDEK Çıktısı
“Karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi
kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri
karşılayacak şekilde tasarlama becerisi; bu amaçla modern
tasarım yöntemlerini uygulama becerisi”
Gerçekçi Koşullar ve Kısıtlar
Tasarımın niteliğine göre, ekonomi, çevre sorunları,
sürdürülebilirlik, üretilebilirlik, etik, sağlık, güvenlik,
sosyal ve politik sorunlar gibi ögeler”
21
Tasarım…
Ahh Şu Mühendisler !
Tek istediğim bir çift
eldiven tasarımıydı !!!
Ekonomi kötüye gidiyor olmalı !
Tasarım hatası mı?
Yoksa ben mi çok ucuzum?
MODERN TEKNİKLERİ ve BİLİŞİM
TEKNOLOJİLERİNİ KULLANMA BECERİSİ
Modern teknikleri ve bilişim araçlarını seçme ve kullanma
becerisi, çağımızda bilgiye ulaşmanın ve küresel sorunlara
çözüm alternatifleri üretmenin önde gelen bileşeni olarak
değerlendiriliyor Bu becerinin programdaki derslerde ödev
ve proje çalışmalarıyla pekiştirilebilmesi önerilmekte.
3.1(iv) MÜDEK Çıktısı
“Mühendislik uygulamalarında karşılaşılan karmaşık
programların analizi ve çözümü için gerekli modern teknik
ve araçları geliştirme, seçme ve kullanma becerisi; bilişim
teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi”
23
DENEY TASARLAMA, YAPMA, VERİ ANALİZİ
Eğitim programına, deney yapmanın yanısıra,
disipline özgü konularda deney tasarlama ve veri
analizi kavramlarının geliştirilmesine yönelik ucu
açık deneysel projelerin katılması önerilmekte.
3.1(v) MÜDEK Ölçütü
“Karmaşık mühendislik problemlerinin veya
disipline özgü araştırma konularının incelenmesi
için deney tasarlama, deney yapma, veri
toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama
becerisi”
TAKIM ÇALIŞMASI
Küresel sorunlara mühendislik çözümleri bulabilmek için
mezunların takım çalışması ve farklı disiplinlerden
uzmanların birlikte çalışma becerisine sahip olmaları
beklenmektedir.
Çok disiplinli takım çalışması ve çağımızda farklı kültürlere
sahip kişilerden oluşan uluslararası işbirliliklerine yatkınlık,
başarı için önemli faktörler arasında görülmektedir.
Başkalarının fikirlerine saygı göstermek, takım ruhuna
uygun çalışabilmek önemli mezun kazanımları arasındadır.
3.1(vi) MÜDEK Çıktısı
“Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde
çalışma becerisi, bireysel çalışma becerisi.”
İLETİŞİM BECERİLERİ
Eğitim stratejileri arasında sözlü sunumlara, proje
raporlarına, lisans araştırma projesi raporlarına, ödev
formatlarına, sınıf tartışmalarına yeterli ağırlık verilmesi
önerilmektedir.
3.1(vii) MÜDEK Çıktısı
“Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az
bir yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları
anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin
sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma
becerisi”
YAŞAM BOYU ÖĞRENME
Mühendisler sürekli öğrenmeye ve kendilerini geliştirmeye
açık olmalıdırlar. Mezunların, öğrenmenin yaşam boyu
devam eden bir süreç olması ve bunu gerçekleştirebilmek
için öncelikle öğrenmeyi öğrenmiş olma bilincine sahip
olmaları beklenir.
3.1(viii) MÜDEK Çıktısı
“Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilinci; bilgiye
erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve
kendini sürekli yenileme becerisi”
MESLEKİ ETİK SORUMLULUK BİLİNCİ
Mühendislerin iş arkadaşlarına, yönetimleri altında çalışanlara
ve topluma karşı sorumlulukları konularında bilinçlendirilmiş
olmaları gereklidir. Profesyonel etik kuralları ve iş güvenliğiyle
ilgili konuların eğitim programlarında yer alması beklenmelidir.
3.1(ix) MÜDEK Çıktısı
“Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk
bilinci, mühendislik uygulamalarında kullanılan standartlar
hakkında bilgi”
PROJE YÖNETİMİ – GİRİŞİMCİLİK
SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA
İş hayatında başarılı olabilmek için proje yönetimi gibi
konulara aşina olmak, sürdürülebilir kalkınma ve girişimcilik
konularında yeterli bilgiye sahip olmak, mezunların elde
etmiş olmaları beklenen kazanımlar arasında
değerlendirilmektedir.
3.1(x) MÜDEK Çıktısı
“Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi, iş
hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi, girişimcilik,
yenilikçilik hakkında farkındalık, sürdürülebilir kalkınma
hakkında bilgi.”
ÇAĞIN SORUNLARI-ÇEVRE, GÜVENLİK,
SAĞLIK, HUKUKSAL SONUÇLAR
Küresel sorunlarla başedebilmek için, mühendislerin çevre,
sağlık, güvenlik, yasal sorumluluk gibi konularda yeterli bilgi
birikimine sahip olmaları gerekmekte.
3.1(xi). MÜDEK Çıktısı
“Mühendislik uygulamalarının evrensel ve toplumsal
boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri ve
çağımızın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında
bilgi; mühendislik çözümlerinin hukuksal sonuçları
konusunda farkındalık.”
Güvenlik…
Belki de büyük basınç
göstergesi almak yerine paramızı
emniyet vanasına harcamalıydık.
İşte bu nedenle
süreç güvenliği önemlidir !!!
KİMYA MÜHENDİSLİĞİ DİSİPLİNİNE
ÖZGÜ ÖLÇÜT
• Sağlam bir temel kimya altyapısına ek olarak,
program amaçları doğrultusunda ileri kimya
konularından bir kısmı (organik, inorganik,
fiziksel, analitik kimya, malzeme kimyası,
biyokimya…)
• Kimyasal süreçlere ilişkin kütle ve enerji
denklikleri.
• Fiziksel ve kimyasal denge termodinamiği.
• Isı, kütle ve momentum transferi.
32
KİMYA MÜHENDİSLİĞİ DİSİPLİNİNE
ÖZGÜ ÖLÇÜT
•
•
•
•
•
Kimyasal reaksiyon mühendisliği.
Sürekli ve kademeli ayırma işlemleri.
Süreç dinamiği ve kontrolü.
Süreç tasarımı.
Uygun modern deney ve hesaplama
teknikleri,
• Güvenlik ve çevre konuları
Mühendislik eğitim programlarının tasarımı ve
eğitim stratejilerinin belirlenmesinde nelerin
öğretileceği kadar nasıl öğretileceği
konusuna ağırlık vermeliyiz.
Çağın sorunlarına çözüm üretebilen
mühendislerin yetiştirilebilmesinde
inovasyona açık yaratıcı fikirlerin
gelişmesini destekleyen eğitim stratejilerinin
benimsenmesi önem taşıyor.
Güncel ihtiyaçlarımızla ilgili çözümler bulurken gelecek
nesillerin yaşam kalitesini ve ihtiyaçlarını riske atamayız.
İNSAN
(PEOPLE)
EKOLOJİ
(PLANET)
EKONOMİ
(PROFIT)
TEŞEKKÜR EDİYORUM
Dünya Enerji Senaryoları
% of Primary Energy
80%
Traditional
Traditional
Biomass
Coal
60%
Oil
40%
New
Renewables
Gas
20%
Hydro
Biofuels
Nuclear
0%
1850
1875
1900
1925
1950
1975
2000
2025
2050
Ref: Shell Nederland
Türkiye’de Yüksek Öğretim
• Üniversite sayısı (2014): 196 [73]
• Üniversitelere kayıtlı öğrenci sayısı (2013-2014): 5.449.961
– 4 yıllık lisans (örgün öğretim) öğrenci sayısı : 1.744.863
– Yüksek lisans ve doktora öğrenci sayısı
: 321.205
• Yüksek öğretime başvurular (2014)
: 2.084.293
• Yüksek öğretime yerleştirme sayısı (2013-2014) : 877.784
[ ]: Vakıf Üniversiteleri
Türkiye’de Mühendislik Eğitimi
•
•
•
•
•
•
•
Mühendislik Fakülteleri:175 [58]
Dört yıllık Mühendislik program sayısı: 1181 [193]
İngilizce eğitim yapan Mühendislik programları:220 [126]
Farklı mühendislik ünvanları: 53
Mühendislik fakültelerine kayıt (2013): ~295.000
Mühendislik mezun sayısı (2013): 33.515
Kimya Mühendisliği program sayısı: ~ 39
[ ]: Vakıf Üniversiteleri
Sayılarla MÜDEK
Değerlendirme ve Akreditasyon Etkinlikleri
2003-2014
Tamamlanan
2013-2014
Tamamlanan
2014-2015
Devam
Eden
Programları değerlendirilen
üniversiteler
36
26
25
Farklı disiplinler
21
20
22
Toplam program değerlendirmeleri
482 (190)*
122{61}(48) 108{37}(34)
Akreditasyon verilen/uzatılan
programlar
199 [185]**
120 [68]**
EUR-ACE akreditasyonu
verilen/uzatılan programlar
* Bazı programlar bir kez den fazla değerlendirildi
** 30 Eylül 2014 itibarıyla
199**
{ } ilk kez genel değerlendirmeler
( ) ara değerlendirmeler
[ ] kısa süreli
39
Son Gelişmeler
Sayılarla MÜDEK
Akreditasyonlu Program Sayısı : 199 (30.09.2014)
Download

UKMOP 2015 Timur DOĞU