İşletme Becerileri ve Grup Çalışması
ETKİLİ KONUŞMA, GÖRÜŞME VE
MÜLAKAT TEKNİKLERİ
Öğr.Gör. Seda AKIN GÜRDAL
1
İnsanlar, çalışma yaşamlarının %70’ini üstleriyle,
astlarıyla, iş arkadaşlarıyla, iş sahipleriyle,
ziyaretçilerle, diğer kuruluşların yetkilileriyle ve
vatandaşlarla konuşarak geçirirler. Örneğin,
örgütsel ve sosyal yaşamda birçok yönetici sık sık
toplantılara, törenlere, kutlamalara, açılışlara
katılmakta ve topluluk önünde konuşma
yapmaktadır.
2


Etkili konuşma yapmak, öğrenilebilir. Bu nedenle
yöneticiler bu konuda kendini geliştirebilir.
Konuşma tüm yöneticilerin geliştirmesi gereken bir
yetenektir.
Konuşma duygu, düşünce ve tecrübelerin
başkasına sözle aktarılmasıdır. Bu nedenle
konuşma insan olmanın bir gereğidir ve gündelik
yaşamın bir parçasıdır. İş yaşamın başarılı
olmanın sırrı, inandırıcı ve özlü konuşmadır. Bu
konuda eğitimin önemli bir rolü vardır.
3


Mimikler ve jestler konuşmanın etkisini arttırır.
Konuşmada mimikler, beden dilinin etkin kullanımı,
ses tonu konuşma becerisine önemli katkıda
bulunur.
Konuşmaların, “IPRES” formülüne uygun
yapılması durumunda dinleyiciler rahatlıkla
algılayabilir. “IPRES” formülü, konuşmacının
konuşmasını sistematik bir çerçevede sunmasına
olanak sağlar.
4





Introduction: Konuşmaya Giriş
Point: Varılmak İstenen Nokta
Ression: Ana neden
Example: Bir örnekle açıklama
Solution: Sonuç
5
Konuşmanın amacına ulaşabilmesi için taşıması
gereken kurallar şunlardır:
 İyi bir konuşma yıkıcı değil yapıcıdır.
 İyi bir konuşmanın, konuşmaya değer konusu
vardır.
 İyi bir konuşma doğruları içerir.
 İyi bir konuşmanın amacı ve hedefi olur.
 İyi bir konuşma, sağlam bir konuşma yöntemine
dayalı olarak yapılır.
 İyi bir konuşma sağlam bilgilere dayalıdır.
 İyi bir konuşma jest ve mimik gerektirir.
6





Etkili konuşmanın bazı teknik özellikleri bulunmaktadır.
Etkin konuşma tekniklerini kısaca şu şekilde açıklayabiliriz:
Konuşmanın etkinliği için önce bir konuşma planı
hazırlanmalıdır. Söylenmek istenen görüşler, bilgiler, konu
başlıkları ve ana hatları ile çıkarılmalıdır ve küçük kağıtlara
not alınmalıdır.
Konuşma günü iyi ve rahat kıyafetler seçilmelidir.
Konuşmadan önce aç veya tok olunmamalıdır.
Konuşmaya çıkmadan önce, sakinleşmek için, derin ve
düzenli soluk alıp verilmeli, stres ve heyecan atılmalıdır.
7




Konuşmanın sağlıklı olması için salonun fiziksel
şartları da önemlidir. Konuşmacı ile dinleyiciler
arasında çok fazla mesafe olmamalıdır.
Konuşmaya başlamadan önce, ses düzeni ayarı
iyi yapılmış olmalıdır.
Konuşma yerine dik ve emin adımlarla çıkılmalıdır.
Konuşmada konuya tam hazırlanamadığınız,
rahatsız, uykusuz olduğunuz söylenerek,
başlanmamalıdır.
8




Konuşurken dinleyiciler ile göz teması kurmak
önemlidir.
Konuşmaya çok yüksek ses ile başlamak
sakıncalıdır. Konuşmaya önce orta bir sesle
başlamak, sonra orta sesin üstüne çıkmak ve
altına inmek gerekir.
Konuşma yaparken dikkat edilmesi gereken
hususlardan biri de, herkesin sizi duyabilmesidir.
Konuşma, kesinlikle yazılı kağıttan okunarak
yapılmamalıdır.
9




Konuşma sırasında el, kol hareketleri mutlaka
kullanılmalı; fakat, gereksiz, ilgisiz ve abartılı,
yapmacık ve fazla kullanılmamalıdır.
Konuşma süresince dinleyicilere karşı daima
samimi ve saygılı olunmalıdır. Konuşma içinde
kaba, kötü ve argo kelimeler kullanılmamalıdır.
Konuşmanın ortamına göre oturma veya ayakta
durma yöntemleri tercih edilir.
Konuşmada dikkat edilmesi gereken en önemli
kural, verilen süreyi tam kullanmaktır.
10



Konuşmanın en önemli ve etkili bölümü, hiç
kuşkusuz sonuç bölümüdür. Dinleyiciler üzerinde
olumlu, kalıcı ve etkili bir izlenim bırakmak için,
konuşmayı güzel bitirmek önemlidir.
Konuşma güzel sözlerle ve iyi dileklerle
bitirilmelidir.
Konuşmanın sonunda, dinleyicilere, ilgiyle
dinledikleri için kendilerine teşekkür edilerek
bitirilmelidir.
11



Etkin bir iletişim, işlerin verimlilik ve etkinlikle
yürütülmesi için oldukça önemlidir. Konuşmanın
öncelikli amacı, karşıdakini ikna etmektir.
Konuşmada sesin vurgu ve tonuna dikkat
edilmelidir. Bunun için dakikada 120-160 sözcük
hızıyla konuşmak uygundur.
Konuşmada dikkat edilecek hususlardan biri de
diksiyon kurallarıdır. Bilindiği gibi diksiyon; bir dilin
ses özelliklerine dikkat ederek, sözcüklerin doğru
seslendirilmesidir.
12

Diksiyon kuralları, vurgu/tonlama ve konuşma
hızının yanında, konuşmanın etkili olması için
taşıması gereken bazı unsurlar vardır. Göz
teması, beden dili gibi.
13
Konuşmanın dokusu ve örüntüsünü ortaya çıkaran bu
nitelikleri şu şekilde özetleyebiliriz;
 A. İşitilebilirlik: Konuşmacının sözü işitilmezse, dinleyiciler
konuşmacıyı duyamazsa iletişim kurulamaz.
 B. Esneklik: Tekdüzelikten kaçınma, sesimize esneklik
kazandırma, önemli noktalardan biridir.
 C. Canlılık: Canlı bir ses tonu dinleyicilerin ilgisini çeker.
 D. Akıcılık: konuşmanın akıcı olması, vurgulara dikkat
edilmesi gerekir.
 E. Açıklık: Kimi durumlarda sesler yutulursa ya da tam
belirgin olarak söylenilmezse, dinleyiciler sözleri kolayca
anlayamazlar.
14
A. Günlük Konuşmalar
B. Gelişigüzel Konuşmalar ve Söylentiler
C. Fıkra Anlatma
15
a.
b.
c.
d.
Yaşantı ve Deneyimlerimiz: İnsanın yaşantı ve
deneyimlerini oluşturan etkenlerin başında çevresi gelir.
Çevremizin doğal, toplumsal, ekonomik özellikleri
üzerinde ayrımına varmadan bir çok bilgiler edinmişizdir.
Özel İlgilerimiz: Özel ilgilerimizden de değişik konuşma
konuları çıkarabiliriz.
Okuduklarımız ve Dinlediklerimiz: Konuşma konularımızı
bulmada, seçmede kaynaklarımızdan biri de, okuma ve
dinlemedir.
Dış Dünyamız: Konuşma konularımızı seçmede temel
kaynağımız kuşkusuz dış dünyamızdır.
16



Örgütte çıkan çatışmaları önlemek ve çözümlemek,
uzlaşma sağlamak için, ikili ve karşılıklı konuşma ve
görüşme tekniğini uygulamak yararlı bir yöntemdir.
Yöneticinin çözümleyici ve uzlaştırıcı konuşma ve görüşme
teknikleri şunlardır:
a. Anlaşmazlığı veya çatışmayı önlemek için, her şeyden
önce karşı tarafla doğrudan görüşmek, doğrudan
konuşmakta fayda vardır.
b. Görüşme, güzel ve uygun bir yerde, uygun bir zamanda
ve ortamda, olumlu bir havada ve olumlu bir şekilde
başlamalıdır.
17






c. Görüşme konusunda dürüst olmakta fayda vardır.
d. Görüşmeye ve konuşmaya, çatışma yanlısı kişi olarak
değil, anlaşma ve uzlaşma tarafında davranmak gerekir.
e. Konuşma ve görüşme sırasında karşı taraf doğrudan
suçlanmamalı ve kişiye sen diye hitap etmemelidir.
f. Çözüm için objektif çözümler sergilenmelidir.
g. Konuşma sırasında sözlere, hareketlere dikkat
edilmeli ve çatışma ateşlenmemelidir.
h. Görüşme sırasında ikramda bulunulmalıdır.
18
Herhangi bir iş görüşmesi farklı şekillerde
uygulanabilir. Görüşmeciler farklı görüşme
yöntemlerini uygulayarak, söz konusu pozisyon
için en uygun adayı belirlemeye çalışırlar.
 Görüşmeler genel olarak altı farklı türde yapılır.
a. Birebir Görüşmeler: En çok kullanılan, esnek ama
sonuçları çok tartışılan bir görüşme yöntemidir.
Birebir görüşmede aday ile görüşmeler bire bir
olarak, yalnız yapılır. Birebir görüşmenin en büyük
dezavantajı, değerlendirmenin bir kişi tarafından
yapılması ve sübjektif olmasıdır.

19
b. Panel Görüşmeler: İkiden fazla görüşmecinin
veya birlikte, bir aday ile yaptıkları görüşmelerdir.
Adayı zorlayıcı bir yöntemdir.
c. Çalışma Arkadaşları Grubu: Bu yöntem, son
yıllarda gittikçe daha fazla önem kazanan
ekip/takım anlayışının, eleman seçme yöntemine
yansımasıdır. Bu yöntemde seçimin ağırlığı,
seçilecek kişinin birlikte çalışacağı ekip
üyelerindedir.
20
d. Sıralı Görüşmeler: Sıralı görüşmelerde birebir, ancak birbiri
ardına yapılan birkaç görüşme söz konudur. Burada
mülakat yapan her kişi, söz konusu pozisyonun tek bir
yönünü inceler. Sıralı görüşmeler de birebir görüşmelerin
bütün dezavantajlarına sahiptir.
e. Değerlendirme Merkezi: Bu yöntemde panel görüşmelerin
aksine, adayların sayısı üçten fazladır. En fazla 12 adayın
katılabildiği ve 4-5 saatlik bir sürede tamamlanan görüşme
şeklidir. Diğer görüşmelerden farklı olarak, bu görüşmede
şeklinde adaylar birebir değil, grup olarak görüşmelere
katılırlar.
21
f. Telefon Görüşmeleri: Özellikle ülkemizde az
kullanılan görüşme tekniklerinden biridir. Kullanılıp
kullanılamayacağı kararı yine pozisyon ve
görüşmeleri yürütecek olan kişilerin tercihine
kalmıştır.
22
İş görüşmeleri yapılış şekillerine ve katılımcı
sayısına göre farklılık gösterirler. Bir başka
sınıflandırmaya göre ise görüşmeler:
a.Ön Görüşmeler: İnsan kaynakları bölümleri,
genellikle maliyetleri düşürmek ve zaman
kazanmak ve daha çok adayla birebir bağlantı
kurup değerlendirme yapabilmek için telefonla
görüşme veya ön görüşme yapabilirler.

23
b. Değerlendirme Görüşmeleri: genellikle işveren
tarafından bir veya daha fazla yetkili ile adayın
kapalı bir mekanda yapılır. Görüşmeler normalde
1 saate yakın olup zaman zaman 2-3 saate kadar
genişleyebilir. Bu görüşmelerde ne tür soru ve
görüşme teknikleri kullanılırsa kullanılsın, temelde
amaç adayın geçmiş iş tecrübelerini, potansiyelini,
iletişim becerilerini, değerlendirmektir.
24
c. Tanışma Görüşmeleri: Bu tür görüşmeler temelde
değerlendirme görüşmelerine benzemekle birlikte,
amacı adayı belirli bir pozisyona uygunluğu
açısından değil, genel olarak tanımak ve ileride
olabilecek bazı pozisyonlar açısından
değerlendirmektedir. Görüşmeler, adaylar
açısından kendilerini ve birikimlerini ifade etmek
için önemli bir fırsat yaratmakta, diğer yandan
şirketler açısından kısa vadede belirgin bir faydası
olmadığı ve zaman aldığı için tercih edilmeyebilir.
25


d. Örnek Vakalar: Genelde üst yönetim,
danışmanlık, pazarlama ve bankacılık
pozisyonlarına uygun bir görüşme çeşididir.
e. Davranışsal Eğilimi Ölçen Mülakatlar: CV’de
yer alan niteliklerimizin kanıtlanmasını da içeren
bir mülakat türüdür.
26


İşyeri açısından görüşme, görüşmecinin söz
konusu işi yapabilecek yeteneğe sahip olup
olmadığını ve karşılıklı yarar sağlayacak bir iş
ilişkisinin oluşup oluşmayacağının ortaya çıkma
sürecidir.
Görüşme yapılacak kişinin adı, soyadı, unvanı,
konuyla ilgisi ve yetkisi önceden öğrenilmelidir.
Görüşmede ele alınacak konular önceden
belirlenmiş olmalıdır.
27





Görüşmede ele alınan konular, belli bir plan dahilinde
yapılmalıdır. Gelişi güzel konuşma yapılmamalı, konudan
konuya atlanmamalıdır.
Görüşmelerde daima öncelikli konular ele alınmalıdır.
Görüşmelerde soyut ifadelerden çok somut ifadeler
kullanılmalıdır.
Görüşmelerde etkili olabilmek için önce iyi bir dinleyici
olmak, konuşanın sözünü kesmemek lazımdır.
Başarılı bir görüşme için ön yargılı olmamak gereklidir.
28

Yönetim ve iş yaşamında, özellikle çalışan alma,
atama, yer değiştirme, görevlendirme, yükseltme,
yurtdışına gönderme vb. konularda eleman seçimi
genellikle mülakat yöntemiyle belirlenir. Ayrıca
mülakat teknikleri öğrenilip uygulanırsa, iş yerinde
işbirliğini sağlamak, çalışanların performanslarını
arttırmak, iş ilişkilerini geliştirmek mümkün olur.
29

Yöneticiler astlarıyla ve adaylarla sık sık mülakat
yaparlar. Bu yüzden mülakat konusunda,
yöneticilerin ve adayların bilmesi gereken kurallar
vardır. Çünkü mülakat çift yönlü bir süreçtir. Bir
mülakatta bilgi paylaşımı tamamen soru ve
yanıtlarla gerçekleşir.
30
Mülakat bir iletişim kurma tekniğidir. Basit bir
konuşmadan ayırma özelliği vardır. Mülakatın ayırt
edici özellikleri şunlardır.
a. Mülakatta, etkileşim halinde olan iki taraf vardır.
b. Mülakatın ciddi, önceden belirlenmiş ve açık bir
amacı vardır.
c. Mülakat, aynı zamanda bir davranış alışverişidir.
d. Mülakat, soru ve yanıtlara dayanır.

31

Her mülakatın, başlangıç ya da giriş, gelişme ya
da ana gövde ve sonuç olmak üzere üç aşaması
vardır. Giriş bölümü, iki temel hedefe yöneliktir.
Birincisi mülakat yapılan kişiyi rahatlatmak, ikincisi
tarafların aynı noktada birleşmesini sağlamaktır.
32
Mülakat yapanların uyması gereken kurallar
a. Yorucu bir günün sonunda mülakat
yapılmamalıdır. Yararlı ve başarılı bir mülakat
yapmak, karşıdaki kişiye samimi ve saygılı
davranmak ve kişinin rahatlamasını sağlamak
gerekir.
b. Adayın, önce özgeçmişi istenmeli ve incelenmeli,
ondan sonra kendisiyle görüşme yapılmalıdır.
c. Daha önce birkaç kez yer değiştirmiş adaylara
mülakat başında dikkat edilmeli.

33
d. Mülakat sırasında eski işini kötüleyen kişiler kabul
edilmemelidir. “Her işi yaparım” diyen adaylara da hoş
bakılmaz.
e. Mülakatta girecek adaylar aynı odada toplu halde
bekletilmemeli mümkünse her adaya farklı saat ve tarih
verilerek davet edilmelidir.
f. Mülakat yapılan yer, konuşmaların dinlenmeyeceği,
duyulmayacağı rahat ve uygun bir ortam olmalıdır.
g. Mülakatta daha çok adaylar konuşturulmalı, mülakatı
yapanlar ise soru sorma ve kişiyi dinlemede kalmalıdır.
34
Mülakat sırasında adayın olumlu bir izlenim bırakılması
bakımından son derece önemli olan bu teknikleri şunlardır:
a. Başka bir kuruluşta mülakata giriliyor ise, girmeden önce,
o kuruluş hakkında gerekli bilgi sahibi olmak ve örgütü
tanımak gerekir.
b. Mülakat yerine mutlaka vaktinden önce gidilmeli, kesinlikle
geç gidilmemelidir.
c. Doğru ve düzgün hazırlanmış bir CV yanınızda olmalıdır.
d. El çantası, şemsiye, cep telefonu, palto gibi eşyalar ile
mülakat yapılan salona girilmemelidir.

35



Mülakat sırasında yerine getirilmesi gereken bazı
tutum ve davranışlar
a. Mülakat ortamına mutlaka tebessüm ederek
girilmelidir. Oturun denmeden oturulmamalıdır.
b. Toka etmek için el uzatılmamalı ve mülakatı
yapana hatır sorulmamalıdır. El uzatınca mutlaka
el uzatılmalı, hatır sorunca da teşekkür ederim
diye cevap verilmelidir.
36





c. Otururken bacak bacak üstüne atılmamalıdır.
Ayakta dururken de eller arkada, cepte veya belde
olmamalıdır.
d. Mülakatta kesinlikle sakız çiğnenmemelidir. Ancak
çay/kahve ikram edilirse kabul edilmelidir.
e. Yöneticinin masasında bulunan yazılar vs.
incelenmemelidir.
f. Karşı tarafı etkilemek için rol yapmamak gereklidir.
g. Sorulara cevap verirken heyecanlanmamalı,
gözler soruyu sorandan kaçırılmamalı, sorulara açık
ve net cevaplar verilmelidir.
37


h. Mülakatı yapan yöneticiyi veya heyeti dinlerken,
söylediklerini hafif baş sallayarak onaylamalıdır.
Mülakatta yöneticiye soru sorulmamalıdır.
ı. Özel yaşamdan, aileden, özel istek ve
beklentilerden ve paradan söz edilmemelidir. Ücret
konusu sorulduğundan makul bir cevap
verilmelidir. Dini ve ideolojik konulara
girilmemelidir.
38



Mülakat, işe girmek için başvuran kişiyi tanımak
için yapılan karşılıklı görüşme olarak bilinir.
A. Seçme Mülakatları: Bir adayın işe alınıp
alınamayacağına karar verildiği ve gerçek
anlamda mülakat olarak nitelendirilen
görüşmelerdir.
B. Terfi Mülakatları: Örgüt içinde yüksek bir
kademeye yükselebilmek için başvuran, halen
örgütte görevli kişilere yapılan mülakatlardır.
39



C. Değerlendirme Mülakatları: Bir iş görenin iş
potansiyelini ve kaydettiği gelişmeleri
değerlendirmek için yapılır.
D. Direktif Mülakatları: Örgüt içindeki kilit
görevlerdeki bireylere yeni girişimler konusunda
direktifler vermek için yapılır.
E. Disiplin Mülakatları: Bir iş görenin şirket
kurallarını ihlal etmek ve suçlanması durumunda
yürütülen mülakatlardır.
40





A. Hazırlık: Bütün mülakatlar hazırlık aşamasını gerektirir.
B. İşlem: İşlem aşaması bir mülakatı yönetme sürecinde
önemli bir aşamadır.
C. Dikkat: Mülakatçı, her zaman, dikkatini, karşısındaki
kişiye odaklamalıdır.
D. Yapı: İlgili kişi veya kişilere danışılarak gayri resmi
gündem maddeleri listesi, mülakatın istenilen hedefe
ulaşmasını sağlayacaktır.
E. Özet: Bir mülakat sürecinde ilgili tarafların, alınan
kararlar hakkında net bir fikre sahip olmaları önemli bir
husustur.
41
Mülakat Sırasında Yanıt Verme
 Bir işe başvurulduğunda ya da örgüt içerisinde üst seviyede
bulunan bir yöneticiye karşı mülakata tabi tutulan kişinin
bazı hususlara dikkat etmeleri gerekir.
 Doğru ifade yapıları kullanınız.
 Dikkatle dinleyiniz
 Doğru sözsüz sinyaller gönderiniz.
 Mülakata hazırlanarak geliniz.
 Konuşamadan önce düşününüz.
 Dürüst olunuz.
 Sinirlerinizi kontrol altına alınız.
42
İş Yaşamında Başarı Faktörleri
 Organizasyonlarda başarıyı etkileyecek bir çok
faktör vardır. Örgütlerde başarısızlığa neden olan
hastalıklar, örgütsel başarının önündeki en önemli
faktörlerdir.
A. Merkeziyetçilik: Karar alma mekanizmasının tek
merkezde toplanması
B. Kısa Vadeli Düşünme: Örgütlerde uzun vadeli
planlamanın ihmal edilmesi, başarısızlığın önemli
bir nedenidir.

43



C. Yaratıcılığın Kaybedilmesi: Yenilik ve yaratıcılık
girişimlerine risk ve başarısızlık gibi faktörler
dolayısıyla ilgi gösterilememesi önemli bir
başarısızlık nedenidir.
D. Değişime Karşı Olma: Değişim çağında
organizasyonda muhafazakarlığın olması ve
değişime karşı muhalefetin olması başarısızlık
nedenidir.
E. Moralin Bozulması: İstek ve moralin bozulması
başarısızlık nedenidir.
44
F. Politize Olmuş Özel Çıkar Grupları: Özel çıkar
gruplarının, organize olarak daha aktif rol almaları
ve organizasyonlar için mevcut ortamın politize
olması, önemli bir başarısızlık nedenidir.
G. Önceliklerin Tespit Edilmemesi:Önceliklerin tespit
edilememesi başarısızlık nedenidir.
H. Güvenin Kaybolması: Üst yönetimin yönetici ve
çalışanlara olan güvenlerinin azalması başarısızlık
nedendir.
45



I. Sınırlı İletişim: Üst yönetime sadece iyi
haberlerin ulaştırılması, korku ve güvensizlik
dolayısıyla enformasyonun saklı tutulması
başarısızlık nedenidir.
İ. Grup Çalışmasının Eksikliği: Örgütteki bireylerin
grup halinde çalışma eğiliminde olmamaları
başarısızlık nedenidir.
J. Liderlik Eksikliği: Örgütte liderliğin
kurumsallaşamamış olması da bir başarısızlık
nedenidir.
46

Kaynakça
Hasan Tutar- Cumhur Erdönmez, İşletme
Becerileri ve Grup Çalışması, Detay
Yayıncılık,Ankara, 2008.
47
Download

Mülakat Teknikleri