ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLi
ÇOCUKLAR
TANIMI
Zihinsel yeteneklerinin ya da zekâlarının birçoğunda akranlarına göre
üst performans gösteren ya da gizil güce sahip olan, yaratıcılık yanı güçlü
olan ve bir işe başladığında asla vazgeçmeyene üstün zekâlı
denilmektedir.
Üstün zekalı çocuklar bebeklikten itibaren yaşıtlarına göre daha farklı
gelişirler. Mesela normal çocuklara göre daha erken yürür, konuşurlar. El
ve parmaklarını rahatça kullanabilirler. Normal bir çocuk ilk kelimesini
yaklaşık 8. ayında söylerken üstün zekalı çocuk ilk kelimesini ortalama 5,5
aylıkken söyleyebilir.
1,5 yaşına gelmeden önce de basit cümlelerle kendisini ifade edebilmektedir.
Üstün zekalı çocukların hafızaları çok kuvvetlidir. Pek çoğu okula başlamadan
önce kendi kendisine okumayı öğrenir. Bazı çocuklar ebeveynlerinin desteği
ile okul öncesi dönemde okuma öğrenebilir ama üstün zekalı çocuklar bunu
kendi başlarına yapabilirler.
Üstün Zekalı Ve Üstün Yetenekli Çocukların Özellikleri
Üstün zekalı ve üstün yetenekli çocukların karakteristik özellikleri 4 ana
grupta incelenmektedir:
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
1. Zihinsel gelişim özellikleri
• Karmaşık ve zor problemlerden hoşlanır ve yaşıtlarının çözemediği
problemleri çözebilirler.
• Derin ve geniş ilgi alanlarına sahiptirler. Bir alanda öğrendiği konu ile
bir başka alanda öğrendiği arasında akla yatkın ilişkiler kurabilirler.
• Sürekli soru sorarlar, meraklıdırlar, öğrenme ve bilgiye açlık duyarlar.
• Çeşitli alanlarda özel yetenekleri vardır
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
•Çabuk sıkılırlar, yapacak bir şeyler ararlar ve çok konuşurlar.
• Genelleme yapma, sonuçları hissetme, soyut düşünme ve alternatifler
üretme konusunda erken ve hızlı gelişirler.
• İnatçı, kararlı, hedefe dönük ve hatta bazen maceracı davranışlar
gösterirler.
• Kelime hazineleri zengindir, kelimeleri doğru telaffuz eder yerli yerinde
kullanırlar, akıcı bir konuşmaları vardır.
2. Duygusal gelişim özellikleri
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
•Mükemmeliyetçi bir yapıya sahiptirler. (dolayısıyla kendini ve başkalarını
beğenmezler)
•Belli derslerde olağanüstü bir başarı gösterirler.
•Bilinmeyen, gizli konulara büyük bir ilgi gösterirler.
•Yüksek bir konsantrasyon kabiliyetine sahiptirler.
•Başkalarının ne diyeceğine pek aldırış etmezler.
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
•Azimli ve sabırlıdırlar.
•Sorumluluk duyguları gelişmiştir. Sorumluluk almayı çok ister ve bunu
yerine getirmekten hoşlanırlar.
•Küçük yaştan itibaren idealisttirler.
•Başkalarına karşı son derece duyarlıdırlar, sizin ne düşündüğünüzü çabuk
hissederler.
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
•Hayal güçleri gelişmiştir ve sık sık düşüncelere dalarlar
•Şiirsel ifadeler, güzel ve edebi sözler kullanmayı severler.
•Başarılı olamadıkları fiziksel aktivitelerde yer almayı istemezler, yarışmacı
fiziksel aktivitelerden kaçınırlar.
•Güzel sanatlardan birine karşı yüksek kabiliyetleri vardır. (belli bir eğitim
almasa bile)
•Duyulara karşı hassastırlar. (renkler, sesler, kokular vs. üzerinde)
4. Sosyal gelişim özellikleri
1. Zihinsel gelişim özellikleri
2. Duygusal gelişim özellikleri
3. Fiziksel ve fizikötesi özellikleri
4. Sosyal gelişim özellikleri
•Başkaları ile kolayca işbirliği kurabilirler.
•Sosyal problemlerde araştırma, uygulama, anlamlı sonuçlara varma,
yazılı ya da sözel sunular için sonuçları etkin bir biçimde düzenleyebilirler.
•Daha çok kendilerinden yaşça büyük olanlarla veya yetişkinlerle iletişim
kurmayı tercih ederler.
•Liderlik, grup kurma, ekip oluşturma ve yönlendirme özelliklerine
sahiptirler.
•Sosyal etkinliklere katılmaktan hoşlanırlar.
Bu gruplar halinde incelenen özelliklerinin tamamını her üstün zekalı
öğrencide göremeyebiliriz. Bunun yanı sıra bu özelliklerden bazılarının da
normal çocuklarda da görülebileceği unutulmamalıdır.Kabul edilen görüşe
göre üstün zekalı öğrenciler bu sahalardan birinde yada birkaçında çok
üstün bir performans sergileyebilmektedirler. Sahip oldukları üstün özellikleri,
iyi bir çevrede güçlü bir eğitimde değerlendirebilenler, yıllar sonra toplumun
karşısında birer dahi olarak çıkabilmektedir.
Ayrıca üstün zekalı ve üstün yetenekli çocuklar genellikle parlak çocuklarla
karıştırılmaktadır. Bu nedenle bu iki grubun özelliklerinin karşılaştırılması,
üstün zekalılar için alınması gereken önlemlerde ana-babaların ve
öğretmenlerin yönlendirmelerinde yardımcı olacaktır.
ÖRNEK BİR VİDEO …
Not:Videoyu başlatmak için üzerine tıklayınız..
İŞTE ARADAKİ FARK
ZEKİ ÇOCUK
ÜSTÜN ÇOCUK
Soruları yanıtlar.
Sorular sorar.
Kolaylıkla öğrenir.
Zaten biliyordur.
İlgilidir.
Oldukça meraklıdır.
Anlamı yakalar.
Varsayımlar ortaya atar.
Doğru olarak kopya eder.
Yeni bir desen yaratır.
Bilgileri emer.
Bilgilerle oynar.
Doğru, ardıl bir sonuçtan hoşlanır.
Karmaşıklıktan hoşlanır.
İyi fikirleri vardır.
Çılgın, saçma gelen düşüncelere sahiptir.
Dikkatini yoğunlaştırır.
Hem fiziksel hem de zihinsel olarak katılır.
İyi ezberler.
İyi tahmincidir.
Teknikçidir.
İcatçıdır.
Çok çalışır.
Çalışmaz görünse de sınavlarda başarılıdır.
Öğrendiği kadarıyla tatmin olur.
Çok fazla özeleştiri yapar.
Üst grubu oluşturur.
Grubun ötesindedir.
Yaşıtlarından hoşlanır.
Yetişkinleri tercih eder.
DİKKAT!!!
AİLENİN VE ÖĞRETMENİN OLUMSUZ TUTUM VE DAVRANIŞLARI
ÖZELLİKLER
AİLENİN VE ÖĞRETMENİN
OLUMSUZ TUTUM VE
DAVRANIŞLARI
SONUÇLARI
Çabuk Öğrenmek
Öğrendiği konularda ısrarla
tekrar yaptırılması
Dikkatsizlik, İlgisizlik, tembellik,
ayrıntıları öğrenmeme oluşur.
Soyut Mahkeme Yeteneği
Diğer çocuklardan farklılığının
sürekli dile getirilmesi ve
şımartılması
Gerçeklerden kaçar, bahane
uydurur, bilgiçlik taslar
Bağımsız Çalışma Yeteneği
Akranları ve sınıf arkadaşlarıyla
çalışmaya zorlanması
Yanlış anlaşılan ya da topluma
uyum sağlamayan bireyler haline
gelir
Keskin Bir Mizah Anlayışına
Sahip Olma
Yaptığı alaycı espirilere
gülünmesi ve bunun davranış
haline getirilmesi
Kendini diğer bireylerden daha
üstün gören ve bunun
sonucunda çevresini üzen bir
birey olur
Amaca Yönelebilme, Kendini
Bir İşe Verebilme Becerisi
Çocuğun sorumluluklarının
yerine getirilmesinde ihmalkar ve
baskıcı davranılması
Sorumluluklar alamaz, yaratıcılık
yeteneğinigeliştiremez
Duyarlı Ve Empatik
Çocuğun
suçlanması,yargılanması ve
eleştirilmesi
Olumsuz benlik gelişir içe
kapanık, kırılgan ve ya saldırgan
olurlar.
İlgi Alanları Çeşitliliği
Çocuğun ilgi ve yeteneklerinin
göz ardı edilmesi
Tek önlü bir gelişim ortaya
çıkar.Yaratıcılığının gelişmesi
engellenmiş olur.
DİKKAT!!!
AİLENİN VE ÖĞRETMENİN OLUMLU TUTUM VE DAVRANIŞLARI
ÖZELLİKLER
Çabuk Öğrenmek
Soyut Mahkeme Yeteneği
Bağımsız Çalışma Yeteneği
Keskin Bir Mizah Anlayışına Sahip
Olma
Amaca Yönelebilme, Kendini Bir
İşe Verebilme Becerisi
Duyarlı Ve Empatik
İlgi Alanları Çeşitliliği
AİLENİN VE ÖĞRETMENİN
OLUMLU TUTUM VE
DAVRANIŞLARI
SONUÇLARI
Proje ve araştırmaya yönlendirme
Öğrenme ve araştırma yapmaya
isteği artar.
Çocuk olduğunun
unutulmaması,herkesin farklı
özelliklere sahip olduğunun
belirtilmesi
Kendisini ve başkalarını olduğu gibi
kabul eder.
Farklılığı nedeniyle akranlarından
bağımsız çalışmaya yönlendirme
Akranları tarafından soyutlanmayan,
toplumda yetenekleri ile kabul gören
bir birey olur.
Her insanın olumsuz özelliklerinin ve
bir takım eksiklliklerinin olması ve
alay edilmesinin yanlış olduğunun
belirtilmesi
Çocuk mizah anlayışını geliştirir.
İlgi ve yetenekleri doğrultusunda
yönlendirilmesi
Sorumluluk alır ve yerine getirir.
Çocuğun kabul edilmesi ve
eleştirilmemesi
Özgüven ve benlik saygısı gelişir.
Çocuğun ilgi ve yetenekleri
doğrultusunda yönlendirilmesi ve
uygun ortamın hazırlanması
Kendisini her yönden geliştirir.
ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN BELİRLENMESİ
Üstün zekalı ve üstün yetenekli çocukların tanılanmasında bir takım
yollar izlenmektedir. Özellikle çocuğun özgeçmişi( bebekliği, okul öncesi
dönemi ), çocuğun arkadaşlarından ve öğretmeninden alınan bilgiler
tanılamanın ilk basamağını oluşturur. Daha sonra zeka testleri, kişilik
testleri, yaratıcılık testleri, sanatsal yetenek testleri , liderlik testleri vb.
testler uygulanarak ölçümler yapılır. Bu testlerin değerlendirilmesi
sonucunda çocuğun özel bir eğitime ihtiyacı olup olmadığı belirlenir.
ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ
Özel Okullar:
Üstün zekalı ve üstün yetenekli çocukların belli amaçlar taşıyan okullarda
toplanıp eğitildiği kurumlardır. ( Bilim ve sanat merkezleri gibi)
ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ
Özel Sınıflar:
Üstün zekalı ve üstün yetenekli çocukların eğitimleri için oluşturulan, eğitim
programlarının değişik yetenek düzeylerine ve alanlarına cevap verecek
nitelikte, çeşitlilikte ve esneklikte düzenlendiği sınıflardır.
ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ
Birlikte Eğitim:
birlikte eğitim verilirken, üstün zekalı çocuğun seviyesi de göz önünde
bulundurularak bir takım önlemlerin alınması gerekmektedir.
ÜSTÜN YETENEKLİ VE ÜSTÜN ZEKALI
ÇOCUĞA SAHİP ANNE VE BABAYA ÖNERİLER
1. Ana-baba olarak, üstün zekalı çocuğa yapabileceğiniz en büyük yardım
çocuğunuzun diğerlerinden farklı olmadığını kabul etmek ve bir çocuk
olduğunu unutmamak olacaktır.
2. Üstün zekalı çocuklarda diğer bütün çocuklar gibi sevgi, güvenlik, anlayış
ve okşanmaya ihtiyaç duyarlar.
3. Bu türden çocukların yeteneklerini besleyip geliştirmekle beraber her
yönden örnek bir insan olarak yetişmelerini sağlamalıyız.
ÜSTÜN YETENEKLİ VE ÜSTÜN ZEKALI
ÇOCUĞUN ÖĞRETMENİNE ÖNERİLER
1. Çocuğun ilgi ve yeteneklerini saptayarak, bunları geliştirmesi için uygun
ortam sağlamalıdır.Onun güç ve süratine uygun ödevler vermelidir.
2. Tartışma, proje ve dramatizasyon çalışmalarına önem verilmelidir.
3. Ders etkinliklerinde kitaba bağlı kalmaktan çok, geniş gözlem ve
deneylere yer verilmelidir.
4. Sınıfta bu öğrencilere daha zor soruların sorulması, yeni fikirler
üretmelerine fırsat tanınması gerekir.
Dünyada ve Ülkemizde Durum
Üstün zekâlı çocukların eğitimini ilk başlatan devlet olan Osmanlı
İmparatorluğu devşirme yolu ile aldığı ve yeteneklere yönelik programlarla
ortalama 10–15 yıllık eğitimden sonra devletin gereksinme duyduğu üst
düzey yönetici, asker ve sanatçıları yetiştirmesiyle üstün veya özel
yeteneklilerin eğitiminde öncülüğünü kanıtlamıştır.
Dünyada ve Ülkemizde Durum
Bu atılım kendisini Türkiye’de göstermiş ve 1960 yılında Ankara Fen Lisesi
ve fen ve matematik alanında üstün yetenekli çocukları ülkenin gereksinme
duyduğu bilim adamı ve araştırıcısı yetiştirilmek düşüncesiyle kurulmuştur.
Ankara Fen Lisesi
Dünyada ve Ülkemizde Durum
1950 yılında Sovyetler Birliği ilk uzay aracını Sputnik’i fırlatmıştır. Bu
tarihten sonra üstün veya özel yetenekli çocukların ve yaratıcı çocukların
eğitiminde batıda çığır açılmıştır. Gerek kuramsal, gerek eğitim programları
gerekse tanılama boyutunda hızlı uygulamalara başlanmıştır.
GÜNÜMÜZDE TÜRKİYE’DEKİ BİR SON DURUM
Üstün zekâlıların eğitimindeki çabaların çoğunun bu konuya gönül
vermiş işadamı, bilim adamı ve anne-babalar tarafından verildiğini
görmekteyiz. Ancak bu konudaki gayretler ve inanç bitirilmemiş, özellikle
üniversitelerin bu konuda çalışan konu uzmanları tarafından sürekli panel,
konferans ve bildirilerle gündemde tutulmuştur. İstanbul Üniversitesi Hasan Ali
Yücel Eğitim Fakültesi’nde Üstün Zekâlıların Eğitimine yönelik bir Sınıf
Öğretmenliği Ana bilim dalı açılarak, böylece verilen çabaların karşılığı
alınmıştır.
TAKVİM
• 2016- 2017 eğitim öğretim yılı "Bilim ve Sanat Merkezleri
Öğrenci Tanılama" sürecinin hedef kitlesi 1, 2, 3 ve 4.
sınıf düzeyinde olup genel zihinsel, resim ve müzik
yetenek alanında sınıf öğretmenleri tarafından aday
gösterilen öğrencilerdir. Bu eğitim öğretim yılında
tanılama süreci 1. ve 2. sınıflara farklı 3. ve 4. Sınıflara
farklı takvim ve uygulamalar ile yürütülecektir. Tanılama
sürecinin planlı bir şekilde yürütülebilmesi için İl Milli
Eğitim Müdürlükleri ile koordinasyon sağlamak amacıyla
bir irtibat görevlisinin adının (özellikle özel eğitim ve
rehberlik şubesinde görevli şef/memur) ekli listedeki
bilgiler ile birlikte tarafımıza iletilmesi gerekmektedir. İl
Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından yapılacak iş ve
işlemler aşağıdaki takvim doğrultusunda yapılacaktır.
Okulların Bilgilendirilmesi
09.10.2015 BİLSEM olan illerdeki tüm sınıf
öğretmenlerine ve velilere “özel
06.11.2015 yetenekli öğrencilerin özellikleri” ve BİLSEM’e
yönlendirme ile ilgili işlemler
hakkında
RAM’ların
koordinasyonunda(Okulların
rehber
öğretmenleri tarafından kendi okullarında
eğitim verilmesi, rehber
öğretmeni olmayan okullara Ram'dan destek
verilerek)
bilgilendirme
yapılması
Aday Gösterme İşlemi
1.ve 2. Sınıflar için
Öğretmenleri tarafından aday gösterilecek
09.11.2 öğrencilerin yetenek alanlarına göre (resim
015
yetenek, müzik yetenek, genel zihinsel yetenek)
27.11.2 gözlem formları e-okul sistemi başvuru işlemleri
modülünden doldurulacaktır. Bir öğrenciyi en
015
fazla iki yetenek alanında aday gösterebilirler.
1. ve 2. sınıf düzeyinde aday gösterilen ve gözlem
10.12.20 formu
doldurulan
öğrencilerin
listeleri
15
http://www.meb.gov.tr
internet
adresinden
yayımlanacaktır.
3.ve 4. Sınıflar için
3. ve 4. sınıf düzeyinde aday gösterilen öğrencilerin
sınav
giriş ücretlerinin Ölçme Değerlendirme
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından belirtilen banka
09.11.2015 hesabına yatırılması ve gözlem formlarının e-okul
27.11.2015 sisteminden doldurulması gerekmektedir. Öğretmenler
yetenek alanlarına (resim, müzik, genel zihinsel
yetenek) aday gösterdikleri her öğrenci için gözlem
formunu dolduracaklardır. Bir öğrenciyi en fazla iki
yetenek alanında aday gösterebilirler.
3. ve 4. sınıf düzeyinde aday gösterilen ve gözlem
06.01.2016
formu
doldurulan
http://www.meb.gov.tr
yayımlanacaktır.
öğrencilerin
internet
listeleri
adreslerinden
Grup Tarama Sınavının Uygulanması
1.ve 2. Sınıflar için
14.12.2015
1. ve 2. sınıf düzeyinde aday gösterilen ve grup taramasına
08.01.2016
alınacak öğrencilerin randevularının İl Tanılama Sınav
Komisyonu tarafından düzenlenmesi ve velilere duyurulması
gerekmektedir.
11.01.2016
29.04.2016
1. ve 2. sınıf düzeyindeki öğrencilerin grup taramaları belirtilen
tarihlerde İl Tanılama Sınav Komisyonlarının belirlediği
yerlerde (öncelik bilim ve sanat merkezleri ve rehberlik ve
araştırma merkezleri olmak üzere) tablet üzerinden yapılacaktır.
05.05.2016
1. ve 2. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin Grup Tarama Sınav
Sonuçları
http://www.meb.gov.tr internet adresinden yayımlanacaktır.
3.ve 4. Sınıflar için
3. ve 4. sınıf düzeyinde aday olan öğrencilerin fotoğraflı sınav giriş
09.02.2016 belgelerinin
internet
ortamından
yayımlanması
ve
okul
müdürlüklerince çıktısının alınarak onaylanması ve öğrenci velisine
verilmesi gerekmektedir.
3. ve 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin Grup Tarama Sınavı
14.02.2016
14.02.2016 Pazar günü Saat:10.00’da 81 il/ilçe merkezinde
yapılacaktır.
16.02.2016 3. ve 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin grup tarama sınav soru ve
cevap anahtarları
http://www.meb.gov.tr internet adresinden yayımlanacaktır.
3. ve 4. Sınıf düzeyindeki öğrencilerin
09.03.2016 Grup
tarama sınav
sonuçları
http://www.meb.gov.tr
adresinden yayımlanacaktır.
21.03.2016
30.03.2016
3. ve 4. Sınıf düzeyinde aday gösterilen ve grup tarama sınavında
yeterli
performansı
gösteren
öğrencilerden
bireysel
değerlendirmeye alınacakların randevuları İl Tanılama Komisyonu
tarafından düzenlenecek ve velilere duyurulacaktır.
04.04.2016 3. ve 4. Sınıf düzeyinde Grup taramasında yeterli performansı
24.06.2016
gösteren öğrencilerin yetenek alanlarına (resim, müzik ve genel
zihinsel yetenek) göre bireysel değerlendirmeleri yapılacaktır.
Bireysel Değerlendirmelerin Yapılması
1.ve 2. Sınıflar için
09.05.2016
20.05.2016
1. ve 2. sınıf düzeyinde aday gösterilen ve grup tarama sınavında
yeterli
performansı
gösteren
öğrencilerden
bireysel
değerlendirmeye alınacakların randevuları İl Tanılama Komisyonu
tarafından düzenlenecek ve velilere duyurulacaktır.
23.05.2016 1. ve 2. sınıf düzeyinde Grup taramasında yeterli performansı
28.06.2016
gösteren öğrencilerin yetenek alanlarına (resim, müzik ve genel
zihinsel yetenek) göre bireysel değerlendirmeleri yapılacaktır.
3.ve 4. Sınıflar için
21.03.2016
30.03.2016
3. ve 4. Sınıf düzeyinde aday gösterilen ve grup tarama sınavında
yeterli
performansı
değerlendirmeye
gösteren
alınacakların
öğrencilerden
randevuları
İl
bireysel
Tanılama
Komisyonu tarafından düzenlenecek ve velilere duyurulacaktır.
04.04.201 3. ve 4. Sınıf düzeyinde Grup taramasında yeterli performansı
6
gösteren öğrencilerin yetenek alanlarına (resim, müzik ve genel
24.06.201
6
zihinsel yetenek) göre bireysel değerlendirmeleri yapılacaktır.
Bilim ve Sanat Merkezleri Tanılama Sonuçlarının
Açıklanması
27.06.2016 1, 2, 3 ve 4. Sınıf düzeyinde yetenek alanlarına göre
16.07.2016
yapılan bireysel değerlendirme sonuçları Genel
Müdürlüğe istenen şekilde bildirilecektir.
10.08.2016 Bireysel inceleme sonucu BİLSEM'e yerleşme hakkı
kazanan öğrenciler www.meb.gov.tr adresinden
duyurulacaktır.
TEŞEKKÜRLER
• KONYAALTI REHBERLİK VE
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Download

1. Zihinsel gelişim özellikleri - ANTALYA - KONYAALTI