DEĞERLENDİRME
Değerlendirme öğrencinin hem fiziksel, hem
duygusal hem de bilişsel düzeyini belirlemek
için yapılır.Zira öğrenci için gerekli olan öğretim
ortamı ve öğretim planlarının hazırlanmasında
değerlendirme ile elde edilen veriler büyük bir
önem taşımaktadır.
Özel gereksinimleri olan çocukların durumları ile
ilgili olarak doğru karalar verilebilmesi,
değerlendirme süreci ile doğru orantılıdır.
Değerlendirme çeşitli aşamalarda gerçekleştirilen bir
süreçtir. Değerlendirme üç nedenle çok önemlidir:
1. Öğrenciye özgü gereksinimleri belirlemek için temel
oluşturur
2. Öğrencinin özel eğitim hizmetlerinden yararlanması
yasal bir zorunluluktur.
3. Ailelerin ve çocukların haklarının korunması söz
konusudur.
DEĞERLENDİRME AŞAMALARI:
• Tarama/Gönderme
Okulda öğrenme ve davranış sorunları olan
öğrencilerin uzman kişilere ve kuruluşlara
gönderilmesi ile ilgili kararlar almak için yapılan
veri toplama çalışmalarıdır.
Tarama sürecinde toplanan bilgilere dayanılarak
öğrencinin daha detaylı bir değerlendirmeye
gereksinimi olup olmadığı bulunmaya çalışılır.
Tarama okul öncesi ve ilköğretim dönemlerine
göre farklılık gösterir.
• Okul öncesi dönemdeki çocukları değerlendirme
süreci yetersizliği olan çocukları arayıp bulma
etkinliğidir.
• İlk kez bir okula katılan ya da yeni bir okula transfer
olan çocuklar için de tarama gerekir.
Tarama etkinlikleri son derece önemlidir. Çünkü
çocuğun yetersizliği ne kadar erken belirlenirse,
eğitime o kadar erken başlanır. Özellikle hafif
derecede yetersizliği olan öğrencilerin çabuk
farkedilememeleri kaynaştırma eğitimi için bir
problemdir.
Tarama sürecinde çeşitli formal ve informal değerlendirme
tekniklerine yer verilebilir. Uzman yapımı standart testlerin
yanı sıra, öğretmen yapımı testlere, davranış kontrol
listelerine, gözlemlere ve görüşmelere yer verilebilir.
Akademik ve davranışsal işlemlere ek olarak konuşma, görme
ve işitme ve sağlık taramalarına da yer verilmelidir.
•
TANILAMA
Tanılama sürecinde öğrencinin gelişim
geriliğine ya da yetersizliğine sahip
olup olmadığı, eğer varsa bunun yapı
ve düzeyi belirlenmeye çalışılır.
Bunun için çocuklar rehberlik ve
Araştırma Merkezlerine yönlendirilir.
Tanılamanın amacı yetersizliği olan
çocuklara yardımcı olacak eğitim
türlerinin ve yapısının belirlenmesidir.
Tanılamada öğrencinin sağlık, görme,
işitme, sosyal ve duygusal durumu,
genel zekası, akademik performansı,
iletişim ve motor yetenekleri
değerlendirilir.
•
ÖZEL EĞİTİME UYGUNLUĞU BELİRLEME
Bütün değerlendirme etkinlikleri
sonucunda öğrencinin özel eğitim
hizmetlerinden yararlanmaya uygun olup
olmadığına karar verilir. Özel eğitime
uygunluk, yetersizlik kategorilerine gore
örneğin görme, işitme ya da zihinsel
yetersizliğe gore yapılabilir.
Öğrencinin özel eğitime uygunluğu aşamasında öğrencinin
özelliklerine gore farklı kararlar alınabilir. Bunlar:
• Hiçbir özel eğitim desteğine gerek kalmadan aynı sınıfta
eğitime devam edebilir
• Kaynaştırma öğrencisi olarak kendi sınıfında eğitim
alması ve öğrenci için BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim
Programı) hazırlanması
• Özel eğitim okulunda ya da sınıfında BEP doğrultusunda
eğitim alması.
PROGRAMI PLANLAMA
Bu aşamada öğrencinin sınıfta, evde ve
toplumsal ortamda öğrenci için gerekli olan
eğitim gereksinimlerinin neler olduğu
araştırılır. Bu tür değerlendirme çalışmasıyla
elde edilen bilgiler öğrenciye ne öğretileceğinin
ve nasıl öğretileceğinin planlandığı BEP
gerçekleştirilmesinde kullanılır.
BEP NEDİR?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğine göre
BEP,
“ özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin gelişim
özellikleri, eğitim performansları ve ihtiyaçları
doğrultusunda hedeflenen amaçlara yönelik
hazırlanan ve bu bireylere verilecek destek
eğitim hizmetlerini de içeren özel eğitim
programıdır.”
•
Bir başka değerlendirme de özel eğitime
gereksinimi olan öğrencilerin, öğretim
programının uygulanması sırasındaki
değişmeleri ve ilerlemeleri izlemek amacı ile
yapılır.
ÖĞRETİM PROGRAMINI DEĞERLENDİRME
•
Öğrenci değerlendirmesi:
Bu değerlendirme öğrenciye özgü öğretim
programındaki başarı hakkında karar vermede
uygulayıcıya yardımcı olur. Öğrencinin BEP’ını ya
da BAHP(Bireyselleştirilmiş Aile Hizmet Planı)’nın
amaçlarına ulaşıp ulaşmadığının gözden
geçirilmesi gerekir.
•
Program Değerlendirmesi:
Öğretmenler öğretim süreci sonunda
gerçekleşen ve gerçekleşmeyen hedefleri
incelemelidirler. Çünkü etkili olmayan
programları değiştirmek veya düzeltmek,
yeterli programları devam ettirmek buna
bağlıdır.
DEĞERLENDİRME TÜRLERİ
Formal Değerlendirme:
• Standartlaştırılmış başarı testleri- Öğrencilerin
akademik ilerlemesini ya da programdaki performans
düzeylerini ölçmek için hazırlanmıştır. Öğrencinin
öğretim alanındaki durumunun aynı yaş grubundaki ya
da aynı sınıf düzeyindeki diğer öğrencilerin
performans ortalamaları ile karşılaştırılmasıdır.
•
Grup başarı testleri- Bu testler sadece tarama ölçümlerini
gerçekleştirmek için kullanılır.
• Bireysel başarı testleri- Bu testler çeşitli program
alanlarında öğrencinin performans düzeyi hakkında bilgi
verirler. Örneğin, Bireysel tanılayıcı matematik testi,
sayılar, dört işlemle hesaplama, kesirler, geometri ve sözel
problemleri içeren alt testlerden oluşur.
Psikolojik testler- Özellikle öğrencinin, zihinsel ya da
öğrenme yetersizliği ile ilgili olup olmadığını
tanımlamak için kullanılır.
Psikolojik testlerin genel amacı öğretim
durumlarında öğrencinin öğrenmesini etkileyen
temel yeteneklerini ölçebilmektir. Örn; anlama
önemli bir öğrenme yeteneğidir ve çoğunlukla
psikolojik testlerle değerlendirilir.
İNFORMAL DEĞERLENDİRME VE TÜRLERİ
İnformal değerlendirme testleri öğrencinin
izlediği programla ya da gerçek dünyadaki
görevleri ile ilgili performansına dayandırılan
testlerdir.
•PROGRAMA DAYALI DEĞERLENDİRME
Standart başarı testlertinin ve psikolojik
testlerin sınırlı yararlarına karşılık, alternatif
bir seçenektir.
Programa dayalı değerlendirme, sınıfta öğretilen
beceri ve kavramların ölçülmesi üzerinde
durur. Böylece öğretilen beceri ve kavramlarla,
test edilen beceri ve kavramlar arasında
eşleme yapılabilir.
•ÖLÇÜT BAĞIMLI DEĞERLENDİRMELER
Ölçüt bağımlı testler öğrencinin belirli
bir alandaki yeterliklerini ve
yetersizliklerini açıklar.
Öğrencinin gelişimini devamlı
izlemeye izin verirler.
•ÖĞRENCİ ÜRÜN DOSYASININ(PORTFOLYO)
DEĞERLENDİRİLMESİ
Öğrencilerin sınıfta, okulda ve evde yaptığı
ürünleri içeren bir gelişim dosyasıdır. Bu
dosyada yer alan bir veya daha fazla alandaki
amaçlı işlerin ve çalışmaların incelenmesiyle
öğrencilerin gayretlerini, ilerlemelerini ve
başarılarını değerlendirmek ve belgelemek
mümkün olabilmektedir. Bu ürünler görsel,
yazılı veya işitsel kayıtlar olabilir.
•
Beceri analizi
Öğretimle doğrudan ilişki kurmaya hizmet eden
informal değerlendirme tekniklerinden biridir.
Öğretmen karmaşık bir becerinin edinimini
kolaylaştırmak amacı ile öğretimin düzenlenmesi
için hedeflenen beceriyi temel ögelerine ya da alt
adımlarına ayrıştırmasıdır.
• Doğrudan gözlem
Öğrenci performansının doğrudan
değerlendirilmesinde objektif ve yaygın olarak
kullanılan bir yöntemdir.
Öğretmenler sadece öğrencinin ne yaptığını değil
aynı zamanda sınıfta neyi, ne zaman ve niçin
yaptığını da gözlemek ihtiyacındadır.
Gözlemsel değerlendirme belirli bir
ortamda ve zamanda öğrencinin
hareketlerini ve davranışlarını
doğrudan izlemeyi, dinlemeyi ve
kaydetmeyi içerir.
Gözlemsel değerlendirme doğrudan
ölçülebilen ve tanımlanabilen
davranışlar için kullanılır.
•Hata analizi
Öğrencilerin okuma, yazma ve
matematik alanlarında verilen
görevlerde yaptıkları hataları ve güçlük
alanlarını belirlemek için çalışma
örneklerini inceleme tekniğidir.
• Görüşmeler
Genellikle yüz yüze yapılan sözel
bir etkileşimdir. Katılanlar
öğrenci ile ilgili bilgileri sözel
olarak paylaşırlar.
•Anketler
Anne-baba, öğrenci ya da başka
uzmanlardan bilgi, sağlamak için
öğretmenlere, kontrol listesinden ya da
dereceleme ölçeklerinden daha fazla
bilgi elde etmeyi sağlayan soru
grubudur.
•
Kontrol listesi
Amaç öğrencilerin gelişimini ve yeterlik düzeyini
değerlendirmektir.
Program kontrol listeleri uygulanan program ve
aşamaları ile ilgilidir.
Davranış kontrol listelerinde sosyal beceriler ya da
belirli davranış sorunları yer alır.
Kontrol listeleri genellikle, bilişsel , küçük ve büyük
motor gelişim, sosyal ve dil gelişimi alanlarına göre
hazırlanmıştır.
•
Derecelendirme Ölçekleri
Bu ölçeklerin amacı, öğretimi planlamak amacı
ile çocuklar hakkında gerekli bilgiyi hızlıca
tanımlamaktır. Bu ölçekler öğretmene
öğrencinin belirli bir özelliği hakkında daha
detaylı bilgi edinmesini sağlar
Download

ÖZEL E**T*M