BT ve Değişen Hayatımız
• BT hayatımızın her aşamasına girip, önemli
değişiklere yol açmıştır
• Basit bir yelkencilik bile BT ile dönüşüme
uğramıştır
• Amaç performansı arttırma ve rekabetçi
kalabilmedir
• İşletmeler tedarikçileri, müşterileri, rakipleri,
sundukları mal ve hizmetler ile ilgili binlerce
veriyi depolayıp, kontrol edebilmelidirler
1
İş Süreçleri
• İşletmenin değerli bir ürün veya hizmet
üretmek için işin örgütlenmesi, koordine
edilmesi ve odaklanması işlemidir
• Malzemenin, işgücünün ve bilginin akış yönü
ve şeklidir
• İşletmelerin performansı yaygın olarak iş
süreçlerinin etkinlik ve verimliliğine bağlıdır
• İş süreçleri rekabetçi avantaj kaynağı olabilirler
2
İş Süreçleri
• Eğer rakiplerinden daha yaratıcı ve yenilikçi iş
süreçleri tasarlayabilirlerse avantaj sağlanabilir
• Her işletme iş süreçlerinin bir bütünü ve
toplamı olarak görülebilir
• Bazı iş süreçleri birkaç işletme departmanını
aşabilir – Müşteri siparişi alınması ve teslimi
• İş süreçlerindeki adımları etkin bir şekilde
gerçekleştirmek için BİLGİYE ihtiyaç duyulur
3
İş Süreçleri
• İş süreçlerinin detaylı analizi işletmeyi daha
yakından tanımamıza
• Ve işletme performansını arttırmamıza neden
olur
4
BT Nasıl İşletme Performansını Arttırır
• Daha önce manuel yapılan pek çok işi
otomatize eder
• Bilginin akış sürecini değiştirir, daha önce
bilgiye ulaşamayan çalışanların bilgiye
ulaşmasını sağlar
• Daha önce sıra ile yapılan işlerin eş zamanlı
yapılmasını sağlar
5
İşletmelerde Bilişim Sistemleri
• İşletmelerde tüm işleri yapan tek bir bilişim
sisteminden bahsetmek zordur
• İşletmelerde değişik ihtiyaçlar, ilgi alanları
olduğu için değişik BT’ne ihtiyaç vardır
6
İşletmelerde Bilişim Sistemleri
Bilişim Sistemi Sınıflandırması
• Organizasyonel hiyerarşiye (kullanıcı
gruplarına) göre
• İşletme fonksiyonlarına yada departmanlara
göre
• Entegre Sistemler
7
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
İşletme Birimleri ile ilişkileri
Sistem Türü
Hizmet Verilen Grup
ÜST YÖNETİM
STRATEJİK DÜZEY
YÖNETİM DÜZEYİ
ORTA DÜZEY YÖNETİCİLER
BİLGİ DÜZEYİ
BİLGİ ve VERİ İŞÇİLERİ
İŞLETİMSEL
YÖNETİCİLER
SATIŞ VE
PAZARLAMA
İŞLETİMSEL DÜZEY
ÜRETİM
FİNANS
MUHASEBE
İNSAN
KAYNAKLARI
8
Organizasyonel hiyerarşiye (kullanıcı
gruplarına) göre
•
•
•
•
•
•
Hareket İşleme Sistemi
Bilgi Çalışanı Sistemleri
Yönetim Bilişim Sistemleri
Karar Destek Sistemleri
Üst Düzey Yönetici Karar Destek Sistemleri
Ofis Otomasyon Sistemleri
9
Karar Türleri
• Yapılandırılmış Kararlar
Rutin, tekrar eden, sık sık verilen, kolay olan, az sayıda
parametre içeren, etkileri kısa vadeli olan
• Yarı Yapılandırılmış Kararlar
Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış arasında yer alan
1-3 veya 1-5 yıl (orta vadeli)
• Yapılandırılmamış Kararlar
uzun vadeli (stratejik), tecrübe edilmemiş olan, etkileri
çok geniş olan, çok fazla parametreye ihtiyaç duyulan,
iç ve dış veri ve bilgilere gereksinim olan
10
Yönetim Piramidi
İşletme Birimleri
BilişimTipleri
Karar
Sistemi Türleri
* Stratejik
Yonetici
Destek
Kararlar
Sistemleri (ESS)
Yönetim
Yönetim
Karar
(Yapılandırılmamış)
Destek Sistemleri (DSS)
Yonetici Destek Sistemleri (ESS)
Karar Destek Sistemleri (DSS)
Yonetim Bilisim Sistemleri (MIS) Ofis Otomasyon Sist.(OAS)
* Taktiksel
Pazarlama
– Satış
Pazarlama
–Kararlar
Satış
Uzman
(Yarı
Yapılandırılmış)
Bilgi
Is –Sistemleri
Muhasebe
Finans (KWS)
Muhasebe
– Finans
Yonetim Bilisim Sistemleri (MIS)
Uzman Bilgi Is Sist. (KWS)
Ofis İnsan
Otomasyon
Sistemleri (OAS)Ofis Otomasyon Sist.(OAS)
Kaynakları
İnsan
Kaynakları
* Rutin
Kararlar
Üretim
– İmalat
Üretim–İmalat
(Yapılandırılmış)
Hareket Isleme Sistemi (TPS)
Hareket Isleme
Sistemi (TPS)
Ofis Otomasyon Sist.(OAS)
11
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OOS)
Hareket Isleme
Sistemi
(HIS)
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(BÇS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ÜDYKDS)
Karar
Destek
Sistemleri
(KDS)
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(YBS)
12
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Hareket İşleme Sistemleri
(Transaction Processing Systems-TPS)
Organizasyonun işlemsel seviyesine servis veren
en basit sistemdir.
TPS organizasyonların temel muhasebe ve kayıt
saklama sistemleridir
Hareket Isleme
Sistemi
(HIS)
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(BÇS)
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(YBS)
Karar
Destek
Sistemleri
(KDS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ÜDYKDS)
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OOS)
13
Hareket İşleme Sistemleri (TPS)
• Operasyonel yöneticiler satış, alacaklar, bordrolar,
malzemenin fabrika içerisinde akışı gibi temel
faaliyetlerin ve işlemlerin kaydını tutmak isterler
• TPS bu faaliyetler için bilgi üretir
• İşletmenin günlük işlerini yaparken gerçekleştirdiği
temel faaliyetlerin kaydını tutan sistemlerdir
• TPS rutin soruları cevaplamaya yöneliktir – Ahmet
Beyin şiparişine ne oldu?
• Bilginin kolay erişilmesi, güncel ve doğru olması
gereklidir
• Yöneticiler iç faaliyetlerin durumunu ve dışsal çevre ile
ilişkileri bilmek için TPS’e ihtiyaç duyarlar
• TPS işletme içi diğer bilgi sistemlerine temel bilgi
sağlayıcısıdır
14
Hareket İşleme Sistemleri (TPS)
• Operasyonel seviyede görevler, kaynaklar ve hedefler
önceden planlanmış ve yüksek derecede
tanımlanmıştır
• İşçilerin Bordrosu gibi
• Yöneticiler TPS ile temel işletme faaliyetlerini kontrol
ederler
• TPS diğer işletme bilgi sistemleri ve işletme
fonksiyonları için ANA BİLGİ SAĞLAYICISIDIR
15
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Hareket İşleme Sistemleri
(Transaction Processing Systems-TPS)
HİS
Sipariş işleme
Sistemi
SİPARİŞ DOSYASI
Malzeme
Kaynakları
Planlama Sistemi
ÜRETİM ANA DOSYASI
Defteri Kebir
sistemi
MUHASEBE
DOSYALARI
YBS
SATIŞ
VERİSİ
BİRİM
ÜRÜN
MALİYETİ
YBS
RAPORLAR
ÜRÜN
DEĞİŞİM
VERİSİ
HARCAMA
VERİSİ
YÖNETİCİLER
YBS DOSYALARI
16
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Uzman Bilgi İş Sistemleri
(Knowledge Work Systems - KWS)
Hareket Isleme
Sistemi
(HİS)
Bilgi çalışma sistemleri bilimsel veya mühendislik
yeni bilgiler üretmeyi ,bu bilginin ve teknik veriyi
uygun bir şekilde entegre etmeyi sağlar
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(BÇS)
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(YBS)
Karar
Destek
Sistemleri
(KDS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ÜDYKDS)
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OOS)
17
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Yönetim Bilişim Sistemleri
(Management Information Systems - MIS)
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(KWS)
Yapısal ve
Yönetim
düzeyinde
yarı yapısal kararlar
Rapor kontrolu merkezli
Girdiler ve şimdiye
Geçmişe
: Yüksek
ait veri
miktarda veri
İşlemler
İç
merkezli
: Basit modeller
Çıktılar
Uzun
tasarım süreçleri
: Özet raporlar
Kullanıcılar
: Orta düzey yöneticiler
Örnek : Yıllık Bütçeler
Hareket Isleme
Sistemi
(TPS)
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(MIS)
Karar
Destek
Sistemleri
(DSS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ESS)
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OAS)
18
Yönetim Bilişim Sistemleri (MIS)
• Orta kademe yöneticiler yönetsel faaliyetlerin kontrolü
ve karar verme için sistemlere ihtiyaç duyarlar
• Orta kademe yöneticilere hitap eden bu sistemlere MIS
denir
• MIS yöneticileri işletmenin mevcut performansı ile ilgili
raporlar sunar
• MIS, TPS’den gelen verileri özet raporlar halinde sunar
• MIS genellikle rutin sorulara cevap vermek
amacındadır
• Bir Fast Food Lokantasının geçen 3 aylık dönemde
kullandığı toplam yeşil salata miktarı nedir?
• MIS genellikle esnek değildir ve az analitik yeteneklere
sahiptir
19
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Yönetim Bilişim Sistemleri
(Management Information Systems - MIS)
HİS
Sipariş işleme
Sistemi
SİPARİŞ DOSYASI
Malzeme
Kaynakları
Planlama Sistemi
ÜRETİM ANA DOSYASI
Defteri Kebir
sistemi
MUHASEBE
DOSYALARI
YBS
SATIŞ
VERİSİ
BİRİM
ÜRÜN
MALİYETİ
YBS
RAPORLAR
ÜRÜN
DEĞİŞİM
VERİSİ
HARCAMA
VERİSİ
YÖNETİCİLER
YBS DOSYALARI
20
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Karar Destek Sistemleri
(Decision Support Systems-DSS )
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(MIS)
Hareket Isleme
Sistemi
(TPS)
Yönetimuyarlanabilir,
Esnek,
düzeyi
hızlıdır.
Kullanıcı girdi ve: çıktıyı
Girdiler
Düşükkontrol
hacimlieder.
veri
İşlemler
: Etkileşimli
Çıktılar
Profesyonel
programlama
: Karar analizleri
yoktur.
Kullanıcılar
: Profesyoneller ve kurmay kadro
Karar süreçlerini destekler
Örnek: Anlaşma Maliyet Analizi
Karmaşık modelleme araçları
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(KWS)
Karar
Destek
Sistemleri
(DSS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ESS)
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OAS)
21
Karar Destek Sistemleri (DSS)
• Daha çok rutin olmayan sorulara cevap vermek
amacındadır
• Özgün ve hızla değişen problemlere odaklanır – Eğer
Aralık ayında satışları 2 katına çıkarırsak üretim
planlamasına ne olur
• DSS, TPS ve MIS’den içsel veri ve bilgi alsa da, dış
kaynaklardan da yoğun olarak veri ve bilgi almaktadır –
Hisse senedi fiyatları, rakiplerin ürün fiyatları gibi
• DSS önceden tam olarak yapılandırılmamış ve
tanımlanmamış sorulara cevap arar
22
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Üst Yönetici Destek Sistemleri
(Executive Support Systems - ESS)
Karar
Destek
Sistemleri
(DSS)
Hareket Isleme
Sistemi
(TPS)
Tepe yönetimi
Yapılandırılmamış
Stratejik
düzeyiçin karar vermeyi gelişmiş
grafikler için
Bireyler
ve iletişim
tasarlanmış
sayesinde belirlemeyi amaçlayan
bilgi sistemleridir.
Girdi
Ceo’yu
her yere :bağlar
Toplu veri
ESS, yüksektutmak
İşlemler
Gündemde
düzeyde
: Etkileşimli
pahalıdır
özetlenmiş datayı sunar.
ESS’nin birincil
Çıktılar
Kapsamlı
destekgörevi,çeşitli
: personeli
Öngörülergereklidir.
kaynaklardan datayı
elde temek,entegre
Kullanıcılar
: Tepe
etmek
yöneticiler
ve birleştirmek, kullanım
kolaylığı olan ,anlaşılabilir bir formatta bilgileri
sunmaktır.
Örnek:
5 yıllık işletim planı
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(KWS)
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(MIS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ESS)
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OAS)
23
Üst Yönetici Destek Sistemleri (ESS)
• ESS üst yönetimin karar vermesine yardımcı olan
sistemlerdir
• Rutin olmayan, sık karşılaşılmayan, içgüdü ve kişisel
sezgi içeren kararlar için destek verir
• Kolay anlaşılabilen grafikler ve yoğun dış veri kullanarak
ESS yöneticilere yardımcı olur
• ESS dışsal verileri MIS ve DSS sistemlerinden gelen içsel
veriler ile birleştirerek yöneticilerin karar verme
süreçlerinde yardımcı olur
24
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Ofis Otomasyon Sistemleri
(Office Automation Systems – OAS)
Yonetici
Destek
Sistemleri
(ESS)
Ofis otomasyon sistemleri farklı bilgi çalışanlarını,
coğrafik ve fonksiyonel bölgeleri kontrol eder.
Kağıtsız ofislere gidişat
İş akışlarının yeniden tasarımı
Bütünleşik yazılımlar
Ergonomik tasarımlar
Parlak, neşeli iş ortamları
Örnek: Sunum Grafikleri
Hareket Isleme
Sistemi
(TPS)
Uzman
Bilgi
Is Sistemleri
(KWS)
Yonetim
Bilisim
Sistemleri
(MIS)
Karar
Destek
Sistemleri
(DSS)
Ofis
Otomasyon
Sistemleri
(OAS)
25
Organizasyonel Bilgi Sistemleri
Sistemler Arası İlişkiler
ÜDY
KDS
YBS
UBS
KDS
HİS
OOS
26
Örgütleri Birleştiren Uygulamalar
• Bütün örgütsel sistemleri işletme amaçları doğrultusunda
ortak yönetmek çok güçtür
• Örgütler büyüdükçe ve değişik firmaları satın aldıkça,
birbiriyle uyumsuz ve ilgisiz sistemlerin sayısı örgüt
içerisinde hızla artar
• Bir çözüm organizasyon geneli uygulamalar kullanmaktır
• Organizasyon geneli uygulamalar fonksiyonlar arası geçiş
yapabilen tüm işletmeyi ve yönetim kademelerini içeren
yazılımlardır
• İşletmenin daha verimli çalışmasını, faaliyetlerin ve
sistemlerin entegre olmasını sağlar esneklik ve
koordinasyonu arttırırlar
• Organizasyonel sistemler, Tedarik zinciri yönetim sistemleri,
müşteri ilişkileri yönetim sistemleri ve bilgi yönetim
sistemleri olarak dört adettirler
27
Organizayonel Sistemler
(Enterprise Sistems)
• Örgütsel kaynak planlaması sistemleri (ERP)
olarak da bilinirler
• Üretim, finans, muhasebe, satış, pazarlama,
insan kaynakları yönetimi fonksiyonlarını
birleştiren tek bir yazılımdır
• Değişik işletme birimlerindeki parçalanmış veri
bir tek veri tabanına depolanır
• Dünyada en çok tanınan ERP SAP’dir.
28
Tedarik Zinciri Yönetim Sistemleri
(Supply Chain Management Systems)
• Firmaların tedarikçileri ile ilişkilerini
düzenleyen sistemlerdir
• Mal ve hizmet alışverişini, stok seviyelerini,
ürün ve hizmetlerin teslimatı gibi bilgilerin
paylaşımını gerçekleştirir
• İstenilen zaman, miktar ve en düşük maliyetle
ürünlerin, hammaddenin tedarikçilerden,
firmaya, müşterilere ulaştırılmasını sağlamak
asıldır
29
Müşteri İlişkileri Yönetimi Sistemi (Customer
Relationship Management Systems)
• Müşterilerle ilişkilerin yönetimi sağlayan
sistemlerdir
• Müşteri elde tutma, müşteri tatmini, satış,
pazarlama, geliri optimize etme gibi
faaliyetlere yardımcı olur
30
Bilgi Yönetimi Sistemleri
(Knowledge Management Systems)
• Firmalar ürünleri geliştirme, tasarlama,
üretme ve teslim etme sürecinde ne kadar
fazla ve kaliteli bilgiye sahip olurlarsa, o kadar
iyi performans gösterirler
• Firma bilgisi stratejik bir araçtır ve kaynaktır
• KMS firma içerisindeki bilgiyi toparlar, derler,
düzenler ve erişimine ve paylaşımına imkan
verir
31
E-İş, E-Ticaret ve E-Devlet
• Bahsedilen bu teknolojiler ve sistemler
firmaların müşterileri, tedarikçileri ve devletle
olan ilişkilerini kökten değiştirmiştir
• E-İş işletmedeki ana iş süreçlerini dijital
teknoloji ve Internet yardımı ile yapmaktır
• E-İş, E-Ticareti de içerir
• E-Ticaret malların ve hizmetlerin alım ve
satımını Internet üzerinden yapmaktır
32
E-İş, E-Ticaret ve E-Devlet
• E-İşte kullanılan teknolojiler kamu sektörüne
de önemli değişimler getirmiştir
• E-Devlet Internet ve diğer ağ teknolojilerini
kullanarak devlet ve diğer kamu kuruluşlarının
vatandaşlar, firmalar ve diğer kamu kuruluşları
ile ilişkilerini dijital olarak gerçekleştirmesidir
• E-Devlet vatandaşla devlet ilişkisini kökten
değiştirmiş ve vatandaşı kuvvetlendirmiştir
33
İşbirliği
• İşbirliği diğer insanlarla çalışarak paylaşılan ve açık hedeflere
ulaşma sürecidir
• İşbirliği kısa vadeli veya uzun vadeli olabilir, bir veya birkaç
kimse arasında olabilir
• İşbirliğinin öneminin artmasının nedenleri
– İşin doğasındaki değişmeler
– Profesyonel işin artması
– İşletmenin değişen örgütlenmesi
– İşletmenin kapsamının ve faaliyet alanının değişmesi
– Yenilikçilik gereksiniminin artması ve ekip çalışmasına
vurgu
– İş ve çalışma kültürünün oluşması
34
İşbirlikçiliğin Faydaları
•
•
•
•
•
Artan üretkenlik
Artan kalite
Artan yenilikçilik
İyileşen müşteri hizmetleri
Üstün satış büyümesi ve finansal performans
35
İşbirliği İçin Bilişim Araçları
•
•
•
•
Elektronik posta anında mesajlaşma
Sosyal ağlar – MySpace, Facebook, Likedin
Wikiler – Wikipedia, Şirket Wiki’leri – Intel
Sanal Dünyalar – Avatarlarıyla gerçek kişiler
sanal alemlerde temsil ediliyorlar, toplanıp,
etkileşime giriyorlar ve paylaşıyorlar
• Internet tabanlı işbirliği siteleri – Internet
tabanlı ses ve görüntü sistemleri, skype,
Google uygulamaları, Lotus Notes
36
Zaman Mekan İşbirliği Araçları
matrisi
37
Enformasyon Sistemleri Bölümü
• Programcılar, sistem analistleri, proje liderleri ve
enformasyon sistem yöneticilerinden oluşur
• Enformasyon teknolojileri hizmetlerinden sorumlu
biçimsel bir örgüt birimidir
• CIO: Chief Information officer – Enformasyon
Sistemleri üst Yöneticisi
• CSO: Chief Security Officer – Güvenlik üst Yöneticisi
• CKO: Chief Knowledge Officer – Bilgi Yönetimi üst
Yöneticisi
• Son Kullanıcılar
38
Download

Karar Tipleri - Personel Web Sistemi