İletişim Kurmak
1
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
TEMEL İHTİYAÇ ÜÇGENİ
Diğerleri
tarafından
kabul
edilmeyi
sağlamak
Düzenleme, sınır,
sorumluluk
YERLEŞTİRME
Kendimi diğeri karşısında
bir yere yerleştirmek
2
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
ZAMANI YAPILANDIRMA
İçtenlik
Psikolojik Oyun
Etkinlik
Vakit Geçirme
Ritüel
Geri Çekilme
3
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Geri Çekilme




Bireyin zihinsel ya da fiziksel olarak uzaklaşması, kendine
dönmesidir.
Bütün insanlar geri çekilme ihtiyacı duyar.
Ancak fazla geri çekilme sorun yaratabilir.
Yaş dönemleri insanların geri çekilmeye en fazla ihtiyaç duyduğu
zamanlardan biridir.
Avantajı: Kişinin olayları düşünmesini, kendini değerlendirmesini, enerji
toplamasını sağlar
Kendinizin ve çocuğunuzun kendi kendine kalabilmesine ne kadar izin
veriyorsunuz?
4
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Ritüel:




Günlük hayatta yaptığımız törensel davranışlar(merhaba, güle
güle vb…)
Kültür ve çevre ritüellerin oluşmasında ve uygulanmasında
etkilidir.
Ritüellere saygı göstermeyenler sorun yaşar.
Ritüelleri yaşamak ihtiyaçtır.
Avantajı: İlişkinin giriş anahtarlarıdır. İlişkinin başlamasını sağlar.
Çocuğunuza, eşinize son zamanlarda ne kadar sıklıkla merhaba,
nasılsın, günün nasıl geçti,afiyet olsun, eline sağlık, günaydın
dediniz?
5
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Vakit Geçirme:




Yapılan günlük olağan konuşmalardır.
Birlikte vakit geçirmek ve dinlemek ihtiyaçtır.
Ortak konuları bulmak yakınlaşmayı sağlar.
Bu süreç içinde karar alınmaz, derinlemesine analiz yapılmaz.
Avantajı: vakit geçirme ilişkiyi geliştirmemize ve yeni insanlar
tanımamıza yarar.
Çocuğunuzla ve eşinizle son zamanlarda ne kadar sıklıkla birlikte
vakit geçirmeyi planlayıp gerçekleştirdiniz?
6
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Etkinlik :




Her zaman bir amaca yöneliktir.
Yapacak bir şeyi olmayanlar kendilerini değersiz hissederler.
Etkinlik olmazsa kişi sorun yaşar. ( işsizler)
Zevk alınan bir işte çalışmak son derece önemlidir.
Avantajı: Etkinliklerin sonunda bir ödül elde edilir.
Çocuğunuzla/eşinizle birlikte hangi işleri yapıyorsunuz? (tamirat,
alışveriş, masa hazırlama,……)
7
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Psikolojik Oyun




Bireyin kendisinin ve başkalarının duygusal durumunu manipüle
etmesidir.
Başkasıyla yaşanan / yaşanacak durumla ilgili rahatsız(endişeli)
olma halidir.
Gelişim döneminde yaşadıkları ikilem ve kararsızlık çatışmalara yol
açabilir. İsyan etme, karşı çıkma davranışları görülebilir.
Psikolojik oyunlar ilişkileri zedeler.
Avantajı: İlişkinin devamlılığını sağlar, başkaları tarafından fark edildiği
duygusunu yaşatır.
8
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
İçtenlik :






Açık ve dürüstçe kurulan ilişkidir.
İletişimde bulunan kişiler içlerindeki düşünce ve duygularını olduğu
gibi ifade ederler.
Kimse diğerini yönetmeye çalışmaz.
Olumsuz bile olsa herşey olduğu ifade edilir.
Genelde yaşlılar ve çocuklar bunu çok iyi yapar.
Büyüdükçe içtenlik kaybolur.
Avantajı: Ergenle içten yaşanan iletişim onun ikilemlerini, korkularını
güven duydukları bir yetişkinle konuşabilmelerini sağlayacaktır.
Çocuğunuza yaşadığınız bir duyguyu açık ve samimi bir şekilde ne
zaman paylaştınız?
9
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
TEMEL İHTİYAÇ ÜÇGENİ


Herkes yaşadığı tüm ilişkilerde bu üç ihtiyacı
karşılamak ister.
Çocuklar ve ergenler de anne babalarıyla ilişkilerinde
kabul edildiklerini, zamanlarını yapılandırdıklarında;
ne zaman, kiminle ne yapacaklarını tanımladıklarında
ve ilişkilerinde kendisinin ve diğerinin anlamını
tanımladığında rahatlar.
10
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı

Etkinlik 1 “Uzaylı Oyunu” uygulanır.
11
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı



İletişimde bulunan kişiler doğru kanalı, şifreyi bulamadıklarında
rahatsız olur ve anlaşılmamış hissederler. Doğru şifreyi bulmak
iletişim için kanalın açılmasını sağlar. Şifreyi bulmak iki tarafın
birbirini anlamasını sağlar.
Günlük hayatta farklı şifrelere sahip insanlarla iletişim kurarız.
Çocukların da iletişimde farklı şifreleri olması son derece doğaldır.
Çocuklar farklı yaşlarda iletişime geçerken farklı şifrelere sahiptir. Bir
başka deyişle çocukların yaşları büyüdükçe iletişime geçerken farklı
yöntemler kullanmak işe yarayabilir.
7-11 yaşındaki çocuklarla iletişime geçerken dokunmak, yakın olmak
genellikle işe yarar.
 11 yaşından sonra ise her biri birey olarak dikkate alınmayı daha çok
isterler.
 Önemli bir nokta ise her çocuğun farklı şifreleri olabileceğini
unutmamaktır. Çünkü her çocuk ve her genç her insan gibi özel
olduğunun dikkate alınmasını ister.

12
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı




Kişiler arası iletişimde insanlar zamanı yapılandırma ihtiyacını
karşılamak isterler. Çocuklar ve anne babaları arasındaki ilişkide de
zamanı yapılandırmak önemli bir ihtiyaçtır.
Çocukla ve ergenle ilişkide zamanı yapılandırma basamaklarına
uymak sağlıklı ve etkili bir iletişim oluşmasını sağlar. İletişime
geçmeden uygun ritüeli geri çekilmede düşünmek, ritüelden sonra
vakit geçirme aşamasında sohbet etmek, ardından etkinlik
aşamasına geçmek, psikolojik oyuna girmemek ve içtenlik için
zaman ayırmak sağlıklı bir ilişki oluşmasını sağlar. (bkz. Ek 2)
Zamanı yapılandırma kabul iletileri alışverişini sağlar. Psikolojik oyun
dışındaki zamanı yapılandırma türleri ilişkinin olumlu ve işlevsel
sürmesini sağlar.
İçtenlik en kaliteli ve yoğun tatmini sağlar. Anne baba çocuk
ilişkisinde her yaş döneminde içtenliğin sağlanması önemlidir.
13
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Benlik Durumlarının Yapısal Analizi
EBEVEYN
ÖĞRENİLEN
EBEVEYN YA DA EBEVEYN FİGÜRLERİNDEN KOPYA EDİLEN
DAVRANIŞLAR, DÜŞÜNCELER, DUYGULAR
ÖĞRENİLEN DEĞERLER, NORMLAR, KURALLAR, YARGILAR
ŞİMDİ VE BURADAKİ DURUMA UYGUN CEVAPLARI İÇEREN
DAVRANIŞ, DÜŞÜNCE VE DUYGULAR
YETİŞKİN
ÇOCUK
DÜŞÜNÜLEN
HİSSEDİLEN
GERÇEKLER, BİLGİLER, ŞİMDİ VE BURADA BİLGİNİN
İŞLENİŞİ, GERÇEĞİ OLDUĞU GİBİ KABUL EDEN
DÜŞÜNEN
ÇOCUKLUKTAKİ DAVRANIŞ, DÜŞÜNCE VE DUYGULARIN
TEKRARI
BİYOLOJİK İHTİYAÇLAR DUYGULAR İSTEKLER
İHTİYAÇLAR
14
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı



Çocuk Benlik Durumu: Çocukluktaki davranışların, duyguların ve
düşünceleri tekrar etmesidir. Bir başka deyişle 0-6 yaş arasındaki
gibi düşünen, davranan ve hisseden tarafımızdır. Kişiliğin, biyolojik
ihtiyaçlar, duygular, istekler, ihtiyaçların baskın olduğu yanıdır.
Yetişkin Benlik Durumu: Şimdi ve buradaki duruma uygun cevapları
içeren davranış, düşünce ve duygulardır. Kişiliğin gerçekler, bilgiler
şimdi ve buradaki bilginin işlenişi, gerçeği olduğu gibi kabul eden,
düşünen tarafıdır.
Ebeveyn Benlik Durumu: Ebeveyn ya da ebeveyn figürlerinden,
kopya edilen, davranışlar, düşünceler, duygulardır. Kişiliğin öğrenilmiş
olan değerlerin, normların, kuralların ve yargıların bulunduğu
bölümüdür.
15
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı


Herkes 3 benlik durumuna sahiptir ve bunları kullanabilir.
Kişilik gelişiminin sağlıklı olması için anne babanın
çocukla ilişkisinde üç benlik durumunu göstermesi ve
çocuğun üç benlik durumunu da göstermesine izin
vermesi gerekir.
Bir başka deyişle anne baba çocukla ilişkisinde
düşüncelerini, duygularını ve koruyan ve destekleyen
değerleri, kuralları göstermelidir. Aynı zamanda çocuğun
duygularını, değerlerini ve düşüncelerini göstermesine
izin vermeli ve desteklemelidir. Eğer çocuklar EBEVEYN
ve YETİŞKİN benlik durumunu yeterince kullanamazsa
“sorun çözme, karar alma, düşünme, sorumluluk alma”
becerilerini geliştiremez.
16
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
1.
ALIŞTIRMA
Bu evde en geç 10:00’da kahvaltı edilmiş olmalı.
2.
Çocuklarımla oyun oynamak çok hoşuma gidiyor.
3.
Oğlumun doğum günü bu pazartesi.
4.
Camdan sarkmanı istemiyorum, bu çok tehlikeli.
5.
Çok üzgünüm.
6.
Ne yaparsak bu çocuklara yaranamıyoruz.
7.
Bu hafta aile toplantısını Salı akşamı yapacağız.
8.
Bu konuda öneriniz var mı?
9.
Dur sen yapamazsın, ben çayını koyarım.
10. Hadi yemeğe gidelim.
17
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
1.
ALIŞTIRMA
Bu evde en geç 10:00’da kahvaltı edilmiş olmalı.
2.
Çocuklarımla oyun oynamak çok hoşuma gidiyor.
3.
Oğlumun doğum günü bu pazartesi.
4.
Camdan sarkmanı istemiyorum, bu çok tehlikeli.
5.
Çok üzgünüm.
6.
Ne yaparsak bu çocuklara yaranamıyoruz. Ç
7.
Bu hafta aile toplantısını Salı akşamı yapacağız.
8.
Bu konuda öneriniz var mı?
9.
Dur sen yapamazsın, ben çayını koyarım. E
E
Ç
Y
E
Ç
10. Hadi yemeğe gidelim.
Ç
E
Y
18
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
BENLİK DURUMLARININ
OLUMLU- OLUMSUZ KULLANIMI
BENLİK
DURUMU
KURAL KOYAN
EBEVEYN
BESLEYEN
EBEVEYN
YETİŞKİN
BOYUN EĞEN
ÇOCUK
İSYAN EDEN
ÇOCUK
ÖZGÜR
ÇOCUK
OLUMLU(UYGUN)
KULLANIMI
(+)
- Kuralları ve sınırları belirler
-Tehlikeden korur.
-Yapılandırma açlığını giderir.
- Destek ve izin verir.
- Sağlıklı yardım eder, güven verir.
- Teşvik ve takdir eder..
- Bilgi alıp verir.
- Gerçekçi ve akılcı davranır.
- Tarafsız hareket eder..
- Nazik ve Uyumlu.
- Duygularını kontrol eder.
- Kurallara uyar..
- Uygun durumda karşı çıkmak iyidir
- Hayır diyebilme becerisine sahiptir.
- Durumu sorgulamaya yolaçabilir.
- Doğal ve samimidir.
- Yaratıcı ve meraklıdır.
- Enerjisi yüksektir.
OLUMSUZ(AŞIRI) KULLANIMI
( -)
- Suçlayıcı ve zalim olabilir.
-Korku yaratabilir.
-Hatayı kabul etmez.
- Gelişmeyi engelleyebilir.
- Sahte yardım güveni zedeleyebilir.
- Bağımlı ilişki yaratabilir.
- Sıkıcı ve renksiz olabilir.
- Duyguları gözardı edebilir.
- İlişki zorluğu yaşanabilir.
- Sorumluluk alamaz.
- Hayır diyemez..
- Sürekli yardım isteği yorabilir.
- Karşı çıkmak için karşı çıkar.
- Çevredekileri öfkelendirebilir.
- İlişki sorunu yaşayabilir..
- Kuralları tanımayabilir.
- Bencil olabilir.
19
- Sınırsız olması tehlike yaratabilir..
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Kişiler Arası İletişim
SÖZSÜZ
İLETİŞİM
SÖZLÜ
İLETİŞİM
SESLİ
DİNLEME
SESSİZ
NESNELERLE
KONUŞMA
20
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
İLETİŞİM ENGELLERİ







Emir vermek, yönetmek
Tehdit etmek, gözdağı
vermek
Vaaz vermek, ahlak dersi
vermek
Öğüt vermek, çözüm
getirmek
Öğretmek, nutuk çekmek,
mantıklı düşünceler
önermek
Yargılamak, eleştirmek,
suçlamak
Övmek, iltifat etmek,
pohpohlamak







Ad takmak, alay etmek,
utandırmak
Yorumlamak, analiz etmek,
tanı koymak
Avutmak, teselli etmek
Soru sormak, sınamak,
çapraz sorgulamak
Oyalamak, şakacı
davranmak, konuyu
saptırmak
Karşılaştırmak
….
21
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Marslı gibi
DİNLEMEK
Can kulağı ile
DİNLEMEK
Çocuğunuza bırakabileceğiniz en büyük miras O’na dinlemeyi öğretmektir.
22
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Etkin Dinleme
 Pasif
dinleme becerileri
 İçerik
yansıtması
 Duygu
yansıtması
23
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
KENDİMİZİ İFADE
DAVRANIŞIN
TANIMI
Karşıdaki kişinin üzen,
kızdıran, korkutan
Davranışının
yorum katılmadan
Ne ise aynen ifade
edilmesi
SOMUT
ETKİ
Karşıdaki kişinin yaptığı
davranışın sonucunda
oluşan duygunun nedeni
Para, zaman, emek,
Sağlık, enerji kaybının
İfade edilmesi
DUYGUNUN
İFADESİ
Karşıdaki
kişinin davranışı
Sonucunda
Hissedilen duygunun
ifade edilmesi
24
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
DUYGULAR
Sevinç
Üzüntü
Korku
Öfke
25
7-19 Yaş Aile Eğitim Programı
Download

İletişim Kurmak