Sosyal Beceri Eğitimi
Dr. Tümer Türkbay
GATA, Çocuk Psikiyatrisi AD.
[email protected]
Saldırganlık yerine
Girişkenlik ve Sosyal Beceri
kazandırma
SOSYAL BECERİ EĞİTİMİ
GİRİŞ/YÖNERGE
ÜNİTE KOMPONENTLERİ
MODEL OLMA
PROVA
GERİ BİLDİRİM
BİLİŞSEL PLANLAMA
AKTARMA/GENELLEME
BİLİŞSEL PLANLAMA FORMÜLÜ
DUR....
Sakin olun
PLAN YAP....
 Problemi tanımla
 Seçenekler önerin
 Sonuçlarını düşünün
 Bir seçim yapın
 Sosyal beceriler hakkında düşün
HAREKETE GEÇ....
Planı İşlet
ÖYLEYSE ŞİMDİ....
?
Plan nasıl işledi?
“Kontrollü davranmak”
ne anlama geldiğini
biliyor musunuz?
DUR
Sakin olmak ve
kontrollü davranmak
(self- kontrol) için
DUR
anlamına gelir.
Eğer sakin olmak ve kontrollü
davranmak için durmazsanız, birçok
şey olabilir! Kontrolden çıkmak iyi
bir şey değildir. Utanabilir veya
başınız belaya girebilir.
Kontrolü kaybederseniz buna benzer
bir şeyler söyleme olasılığınız var .....
Senden nefret
ediyorum
Kontrolünü kaybeden insanlar
başka ne gibi şeyler yapabilir?
Sakin olmak için ilk yaptığım şey
kendi kendime DUR ve düşün
derim.... Sakin ol!. Bu, beni çılgınca
bir şeyler yapmaktan alıkoymakta
yardımcı olur.
Siz de “DUR !
Sakin ol !” u düşünün.
Anne-babam sakin olmak için nasıl derin
nefes alacağımı öğretti. Gerçekten işe
yarıyor.
Burnumdan derin nefes alıyor ve
ağzımdan yavaş yavaş veriyorum.
Sanki baloncuk yaparken veya sıcak
bir çorbaya üfler gibi yapıyorum.
Derin nefes alma tüm vücudumu
gevşetiyor.
Kızgın olduğumda, elimi
ağzımın üzerine koyarım, kötü
şeyler söylemekten beni alı
koyar. İşe yarıyor. Sakin
kalmamı sağlıyor.
Bazen öğretmen hemen bana
yardım etmezse kızgınlık
hissederim. Sakin kalmak için,
derin nefes alır içimden 10’a
kadar sayarım. 10’a ulaştığımda
sakinleşir ve sıramın gelmesini
beklerim. Siz de deneyin.
1...2...3...4...
5...6...7...8...
9...
10
Bazen sinirlerim bozulduğunda,
DUR derim ve ortamdan biraz
uzaklaşırım. Kontrolü
kaybedeceğimi hissettiğimde,
“kötü bir şeyler söylememek için
ayrılmam gerektiğini söylerim”
Sakinleşinceye kadar ortamdan
uzaklaşırım.
Kızgınlık hissetmeye
başladığımda komik
ve aptalca şeyler
düşünürüm. Bu beni
güldürür ve gevşetir.
Bir problem olduğunda kontrollü
davranabilmeniz için şunları yapabilirsiniz:
1.Kendinize DUR ve sakin ol söyleyin.
2.Derin nefes alın ve vücudunuzu gevşetin.
3.Elinizi ağzınızın üzerine koyun.
4.10’a kadar zihninizden sayın.
5.Sakinleşinceye kadar ortamdan uzaklaşın.
6.Komik şeyler düşünün.
Durmak ve sakin kalmak için, başka işe
yarayacak şeyler üretebilirsiniz.
PLAN
Probleminizi çözmek
için plan yapmak
anlamına gelir
Plan yaptığını zaman, siz;
1.
2.
3.
4.
5.
Probleminizin ne olduğuna tam olarak karar
verin
Seçenekleri aklınızdan geçirin (beyin fırtınası)
Her bir seçeneğin olabilecek sonuçları üzerine
düşünün.
Problemi çözmenize yardımcı olabilecek en iyi
seçeneği belirleyin.
Kullanmak için gerekli olan sosyal becerileri
düşünün.
Bu sembol Plan için kullanır. Bize
problem olduğunda, farklı yönlere
gidebileceğimiz yani farklı
seçenekler olduğuna işaret eder.
Ali, teneffüse
çıkmadan önce,
yanlışlarını düzeltmen
gerekecek.
1
Ali, bu duruma kızdı
fakat hemen DUR ve
sakin kal’ı hatırladı.
DUR....
Sakin Ol..
10’a kadar
sayacağım...
2
Ali bir plan
yapmasını
biliyordu.
Sakin olmak için
DUR kullandım.
Şimdi plan
yapmam gerekir.
3
İlk olarak, Ali
problemin ne
olduğuna karar verdi.
Problemim ne?
Kağıttaki
yanlışları
düzeltmek
istemiyorum,
fakat teneffüse de
çıkmak istiyorum.
4
İkinci olarak, bazı seçeneklere karar verdi.
Seçeneklerim nelerdir?
1) Yerimde oturur fakat
düzeltme yapmam.
2) Kağıdı yırtıp atabilirim.
3) Hemen düzeltebilirim.
4) Bu akşam evde
düzeltmeyi öğretmenden
isteyebilirim.
5
Üçüncü olarak, her bir seçeneğin olası
sonuçlarını düşündü.
1. Oturur ve yapmazsam..
2. Kağıdı yırtarsam..
O zaman başım
belaya girecek
Baştan başlamak
zorunda kalacağım.
3. Yanlışı düzeltirsem..
O zaman biraz
teneffüs yapabilirim.
4. Evde yapmayı istesem..
Öğretmen kabul edebilir
fakat evde çalışmak
zorunda kalacağım
6
Dördüncü olarak, en iyi seçeneğe karar verdi.
Şimdi kağıdı
düzelteceğim. O
zaman bu akşam
yapma kaygım
olmayacak. Biraz
boş zamanım olacak.
7
Sonuncu olarak, kullanacağı sosyal beceriyi
düşündü.
Çalışırken surat
asmayacağım.
Uygun yüz ifadesini
kullanacağım.
8
İŞLET
Karar verdiğimiz şeyi
yapmamız anlamına gelir.
Planlarımızı yapma
aşamasıdır. Zor olacağını
düşünüyorsanız,
“yapabilirim!” söylemelisiniz.
SORGULA
Planın iyi işleyip işlemediğinin
kendimize sorulmasıdır. Eğer
iyi işlemişse kendinizi takdir
edin.
“planım nasıl işliyor?”
sorusunun kendimize
sorulmasıdır.
?
SONUÇTA
Plan iyi işledi
Plan işlemedi
Takdir edin
Gelecek sefer
farklı ne
yapabilirim?
SES TONU
Sesimizin tarzını gösterir ki, duygularımızı yansıtır.
 Sesimin tonu nasıl?
• Bu ses tonu başımı belaya sokar mı?
Hangi ses
tonu?
Böbürlenen
Alaycı
Patronca
Enerjetik
Saygılı
Despotça
Sızlanan...
YÜZ İFADESİ
Duygularınızın yüzüne yansıyışıdır.
Kaba, somurtkan, burnu havada gibi yüz
ifadeleri başınızı belaya sokabilir.
Diğer sosyal beceriler:
Postür
Kişisel mesafe
Hijen
Vücut Dili
Nezaket ifadeleri (3 sihirli kelime)
Dinleme temelleri
Konuşma
Konuyu devam ettirme ve değiştirme
Araya girme
Doğru zaman ve yer
Resmi veya doğal oluş ana başlıkları mevcut.
ARAYA GİRME
(INTERRUPTING)
Araya Girmede G.A.G planı uygulanır.
G=Get the person’s attention=kişinin dikkatini çekin
A=Apologize for interrupting=araya girdiğiniz için özür dileyin
G=Give the reason for interrupting=araya girme nedeninizi söyleyin.
Evet,
Girin
G
Kapıyı çalarak kişinin
dikkatini çekin.
İyi günler,
öğretmenim,
araya girdiğim
için özür dilerim.
Merhaba, Ali,
senin için ne
yapabilirim?
A
Araya girdiğiniz için
özür dileyin.
G
Yarın ki ödevi
öğrenmek
istiyorum
Araya girme
nedenini söyleyin.
Download

Sosyal Beceri Eğitimi