ACİL BİRİMDE HASTA
TANILAMASI
Öğr. Gör. Filiz KABU HERGÜL
Hasta yada yaralının
değerlendirilmesinin amacı
• Hasta ya da yaralının ağırlık
düzeyini belirlemek
• İlk yardımda öncelikleri belirlemek
• Yapılacak İlkyardım yöntemini
belirlemek.
Hasta yada yaralının
değerlendirilmesi iki
aşamadan oluşmaktadır.
Bunlar;
• Primer Tanılama (CAB ve Servikal omurlar)
• Sekonder Tanılama (Subjektif ve Objektif
veriler)
• Odaklanmış Tanılama (Problemli sisteme
odaklanma)
Primer Tanılama(30 saniye)
• Dolaşımı C
• Hava yolunun açıklığı A
• Solunumu B
• Solunum şekli, sayısı, ritmi, solunum
kaslarının kullanılması, nabız, cilt
rengi değerlendirilir.
Primer Tanılama
• Subjektif veriler;
• Durum hakkında •
kısa bilgi
• Zamanı, ilk ve
ilave belirtiler
• Bilgi veren diğer
kişiler
•
Objektif veriler;
1-Havayolu
-Solunum
-Dolaşım,nabız,perfüzyon
-Servikal vertebralar
2-Nörolojik muayene
(bilinç,oryantasyon)
Sekonder Tanılama(90 saniye)
• Subjektif veriler
• Objektif veriler
Subjektif veriler
• Hastanın varolan şikayetleri
tanılanır
• Özgeçmişi alınır
• Sosyal/Fizyolojik/Çevresel faktörler
tanılanır
Objektif veriler
• Hastaneye geliş şekli
• Tıbbi öyküsüne ait uyarı
• Bilinç düzeyi
• Motor Fonksiyonları
• Deri ve mukoz membranlar
• Kokular
• Yaşam bulguları
Eğer multipl travma ve bilinç durumu
değişikliği var ise;
Hastaya baştan ayağa tanılama
yapılır…
Baştan ayağa tanılama
•
•
•
•
•
•
•
Baş ve yüz
Boyun
Toraks
Abdomen
Pelvis ve genital bölge
Ekstremiteler
Sırt bölgesi
Baş ve yüz muayenesi
•
•
•
•
•
•
Kanama, şişlik, morluk vb. lezyonlar
Göz
Yüz
Cilt ısısı ve nemi
Kulak ve Burun
Kafa derisinde kanama, şişme, şekil
bozukluğu, çökme, açısal değişiklik,
açık kırık
YÜZ
• Deride batma, çizilme, ekimoz
• Kafatası kırıklarında “rakun” gözü, ödem,
asimetri
• Dişlerde eksiklik, ağızda yabancı cisim,
salya, köpük olup olmadığına bakılır.
Gözler
Göz kapaklarında;
• ödem,
• pitosiz,
• kanama,
• pupillaların büyüklüğü, ışığa
reaksiyonu ve simetrisi
değerlendirilir.
Kulak ve Burun
• Dış kulak kanallarında kanama, berrak sıvı, kan
yada iltihabi bir akıntı
• Battle’s bulgusu
• Burunda deformite, kanama, ağrı olup
olmadığına bakılır.
Baş muayenesi yapılırken başın pozisyonu
değiştirilmemelidir.
Boyun muayenesi
• Ciltte yırtılma, kanama, ekimoz, ödem
• Boyun venlerinde dolgunluk, klavikulaların durumu
değerlendirilir.
• Boyun omurgası üzerinde hassasiyet bulunması, şişlik,
şekil bozukluğu, cilt altı amfizeminin olması, ve larinks
kırığı ayrıntılı değerlendirmede saptanabilir
• Boyun hareket ettirilmemelidir
• Omurga kemiğinin zedelenme belirtisine rastlanırsa
muayene durdurulup baş sabitlenmelidir.
Toraks Muayenesi
• Yırtılma, kanama, ezilme, şekil bozukluğu,
batma, ekimoz, ödem, amfizem gibi deriye
yönelik bulgular
• Asimetri, solunum hızı, derinliği, yardımcı
solunum kaslarının kullanımı, solunum şekli
gibi solunum bulguları,
• Kemik deformiteleri, hassasiyet, kalp
sesleri, ağrı yakınmaları değerlendirilir.
• Eller arkaya kaydırılarak hastanın sırtıda
araştırılır.
Abdomen Muayenesi
• İntraabdominal kanama belirtileri
değerlendirilir.
• Cilt üzerinde kanama, açık yara, ağrı,
duyarlılık, ezik, hematom, ekimoz gözlenir.
• Abdominal bölgenin yumuşaklığı ve şekil
bozukluğu kontrol edilir.
• Göbek etrafında morarma (Cullen’s bulgusu)
değerlendirilir.
• Barsak sesleri dinlenir.
Pelvis ve Genital Bölge
muayenesi
• Cilt lezyonları değerlendirilir.
• Yanlarda ekimoz varsa böbrek travmasını,
perine, scrotum ve labiada ekimoz olması ise
pelvis kırığını düşündürür.
• Meatus, vagina ve rektumdan kanama olup
olmadığına bakılır.
• Kemik deformiteleri.
Ekstremiteler
• Ağrı,şişlik, şekil bozukluğu, işlev kaybı,
kırık varlığı olup olmadığına bakılır.
• Motor fonksiyonlar, dokunduğu cismi
tanımaya yönelik duyusal fonksiyonlar
değerlendirilir.
•
Derinin rengi ve ısısı ile yaralanan
bölgenin distalinde kalan alanlarda nabız
kontrolü yapılarak dolaşım durumu
değerlendirilir.
Fiziksel muayene
teknikleri
• İnspeksiyon
• Palpasyon
• Perküsyon
• Oskültasyon
Yaşam bulgularının
tanılanması
•
•
•
•
Beden ısısı
Nabız
Solunum
Kan basıncı
Bilinç düzeyinin
tanılanması
• Ağrılı uyaranlar
• Oryantasyon
• Diğer nörolojik değerlendirmeler(göz
hareketleri,solunum değişiklikleri,
motor hareket)
Ağrılı uyaran tipleri
• Subraorbital baskı
• Sternum üzerine baskı
• İnterdijital (parmak arası) basınç
• Trepeziusun sıkıştırılması
• Baldıra basınç
Cildin Tanılanması
• Rengi
• Nemi
• Isısı
Laboratuvar Analizleri
• Tam kan sayımı
• Toksik tarama
• İdrar analizi
• Serum ilaç seviyesi
• Kan glukozu
• Serum amilazı
• Serum Elektrolitleri
• Arter kan gazları
• Kan üre nitrojeni(BUN)
• Periferik yayma
• Kardiyak enzimler
• Koagülasyon testleri
FIZIKSEL TANILAMADA
KARŞILAŞILAN
ENGELLER
1-Mesleki Engeller
• Son yıllarda acil ve kritik bakım
alanlarında çeşitli nedenler ekip
çalışmasını ve karşılıklı güveni
kuvvetlendirmiştir.
• Hekim dışındaki diğer sağlık çalışanları
hastalarını aktif olarak değerlendirmekte
ve hastanın stabilizasyonunu sağlamak
amacıyla kendi teşhislerini koyup uygun
girişimlerde bulunabilmektedirler.
2- Kurumsal Engeller
Özellikle hasta paylaşımının olmadığı
ünitelerde girişimlerde gecikmeler ve
tutarsızlıklar görülebilir.
• Acil servis hemşirelerinin değişimi,
• Hemşire başına düşen hasta sayısının
dengelenmesi,
• Tanılamayı yapacak uygun personelin
yetiştirilmesi
• Çevresel engellerin ortadan kaldırılması
gibi alınacak bazı önlemler bu engeli
ortadan kaldırabilir.
3-Hastayla İlgili Engeller
• Hastaya ait dil problemi, aile bireyleri,
hasta ve sağlık bakım ekibi arasında bilgi
akışını engelleyebilir.
• Aynı zamanda acil personelin hastaya
karşı tutumları çok önemlidir.
HASTA TANILARI VE
GİRİŞİMLERİN KAYDEDİLMESİ
• Hasta bakımıyla ilgili tüm sağlık bakım
üyelerinin kullanabilmesi için tanılama ve
girişimler sırasında toplanan tüm bilgiler
kaydedilir.
• Kayıtlar bireysel bakım planının
geliştirilmesine katkı sağlar.
TEŞEKKÜRLER
Download

Primer Tanılama