Bosna i Hercegovina
Četvrti stručno-naučni skup
Pulmološki dani u Tešnju
Opća Bolnica Tešanj
25. oktobar 2014.
Poštovane kolegice i kolege,
Čast nam je ukazati vam gostoprimstvo i ove godine na Pulmološkim danima u
Tešnju, koje Opća Bolnica Tešanj u suradnji sa Ministarstvom zdravstva
Zeničko-dobojskog kantona i Ljekarskom komorom Zeničko-dobojskog kantona
organizira već tradicionalno po četvrti puta. Ponosni smo na činjenicu da ovaj
skup privlači pažnju velikog broja eminentnih stručnjaka iz zemlje i okruženja.
Tako su i ove godine naši gosti ugledni profesori i predavači iz Bosne i
Hercegovine, Hrvatske, Makedonije, Slovenije i Srbije. Nadamo se da će
obrađene teme doprinijeti proširenju našeg znanja i primjena njihovih
zaključanja donijeti poboljšanje kvalitete zdravlja naših sugrađana. Ovi susreti
pružaju priliku da naša poznanstva i kontakti dovedu do razvoja zajedničkih
stručnih i naučnih projekata multicentričnog karaktera.
Direktor
Doc.dr.med.sci. Rifat Sejdinović
Spisak autora/predavača:
Bosna i Hercegovina
Okanović Azra
Alihodžić-Pašalić Alma
Osmić Munevera
Alendar Kerim
Pilav Alen
Alidžanović Jasmina
Pilav Ilijaz
Bečulić Hakija
Prnjavorac Besim
Čičkušić Elmir
Sejdinović Ljiljana
Dervišević Senad
Sejdinović Rifat
Grbić Kemal
Slavica Marić Slavica
Guska Safet
Stanetić Mirko
Hadžismailović Ademir
Šišić Ibrahim
Jusufović Edin
Torlak-Arnautović Vildana
Kadić Kenan
Zukić Edin
Keser Dragan
Žutić Hasan
Lovre Vladimi
Ljuca Farid
Mekić-Abazović Alma
Mileusnić Dušan
Mušanović Safet
Novaković-Lacković Lora
Hrvatska
Sečen Nevena
Pavičić Fadila
Stević Ruža
Popović-Grle Sanja
Šarčev Tatjana
Mehulić Muharem
Tepavac Aleksandar
Vasić Nada
Makedonija
Dimitrievska Deska
Stefanovski Tome
Zdraveska Maria
Slovenija
Čufer Tanja
Fležar Matjaž
Košnik Mitja
Srbija
Budišin Evica
Bursać Daliborka
Milenković Branislava
Perin Branislav
Potić Marijela
Sazdanić-Velikić Danica
Zarić Bojan
Karcinom pluća i tumori grudnog koša
Klasifikacija karcinoma pluća na resektatima i malim tkivnim
biopsijama
Čičkušić Elmir
Univerzitetski klinički centar Tuzla; Medicinski fakultet, Univerzitet u Tuzli
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Nova klasifikacija adenokarcinoma pluća objavljena od strane Međunarodnog
udruženja za proučavanje karcinoma pluća, Američkog torakalnog društva, i Evropskog
udruženja za plućne bolesti, nastala je
zbog potrebe jedinstvene terminologije i
dijagnostičkih kriterija, posebno za bronchioloalveolarni karcinom. Onkolozi / pulmolozi,
patolozi, radiolozi, molekularni biolozi, i torakalni hirurzi su ponudili klasifikaciju koja pruža
mogućnost dijagnostike na resektatima pluća i malim biopsijama. Kategorije mješoviti
adenokarcinom i bronhioloalveolarni karcinom se više ne koriste, dok se uvode novi koncepti
kao što su adenokarcinom in situ, minimalno invazivni adenokarcinom. Posljednji se odnose
na slučajeve koji su imali gotovo 100% ili 100% preživljavanje nakon potpune resekcije
tumora. Adenokarcinom in situ i minimalno invazivni adenokarcinom
su obično
nemucinozni, ali rijetko mogu biti i mucinozni. Invazivni adenokarcinomi se sada klasificiraju
na osnovu predominantnog načina rasta, kao što su lepidički (uglavnom bivši mješoviti
adenokarcinom sa nemicinoznim bronhioloalveolarnim karcinomom), acinarni, papilarni i
solidni histološki podtip. Mikropapilarni podtip je dodan kao novi histološki podtip. Varijante
su invazivni mucinozni adenokarcinom (bivši mucinozni bronhioloalveolarni karcinom),
koloidni, fetalni i enterički adenokarcinom. Moguće je da će ova klasifikacija uticati na
sljedeću revizija TNM klasifikacije, u smislu podešavanja faktora veličine T koji se odnosi
samo na invazivnu komponentu adenokarcinoma sa lepidičkim areama. Nova klasifikacija po
prvi put donosi standardiziranu terminologiju za dijagnozu karcinoma pluća na malim
biopsijama i citološkim uzorcima. Do nedavno, nije bilo terapijskih implikacija na dalju
klasifikaciju NSCLC, tako da previše značaja nije ukazivano razdvajanju adenokarcinoma i
planocelularnog karcinoma u malim biopsijskim uzorcima. Otkrićem novih terapijskih
protokola za adenokarcinom, drugačije nespecificran, i njhovom dostupnošću pacijentima,
6
situacija se dramatično promijenila. To uključuje i preporuku za korištenje posebnih bojenja
kao pomoć u dijagnozi, posebno u slučaju slabije diferenciranih tumora koji ne pokazuju
jasnu diferencijaciju na svjetlosnoj mikroskopiji. Ograničena dijagnostička obrada se
preporučuje, kako bi se sačuvalo što više tkiva za molekularna ispitivanja. Tako se pri
svrstavanju tumora preporučuje korištenje jednog adenokaarcinomskog markera (npr. TTF-1
ili mucina) i jednog markera skvamoznih ćelija (npr. P40 ili p63). Karcinomi koji morfološki ili
nakon posebnih bojenja ne pokazuju jasnu diferencijaciju se klasificiraju kao NSCLC,
drugačije nespecificirani. Ovi tumori, koji pokazuju bojenja sa adenokarcinomskim
markerima se klasificiraju kao NSCLC, sa bojenjem u prilog adenokarcinoma. U slučaju
NSCLC, sa ispoljavanjem samo skvamoznih markera, klasificira se kao NSCLC, sa bojenjem u
prilog skvamoznog karcinoma. Sve navedeno upućuje na neophodnost institucionalnog
organizovanja multidisciplinarnog upravljanja dijagnostikom na malim tkivnim uzorcima, ne
samo morfološkom, nego i molekularnom, uključujući i markere rezistencije na terapiju.
Ključne riječi: Klasifikacija karcinoma pluća, resektati, male tkivne biopsije, morfološka i
molekularna dijagnostika
7
Razlike u ekspresiji i prognostičkom značaju p16(ink) i VEGF između
planocelularnog i adenokarcinoma pluća
Sejdinović Rifat, Jusufović Edin, Ljuca Farid, Keser Dragan, Osmić Munevera, Prnjavorac
Besim, Zukić Edin, Budišin Evica, Alidžanović Jasmina, Sejdinović Ljiljana, Okanović Azra
Opšta bolnica Tešanj; Univerzitet u Zenici
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Uvod: Sve više dokaza upućuje na to da su molekularni markeri važan prognostički
marker za ne-sintoćelijski karcinoma pluća (NSCLC). Korištenje ciljane terapije bazirane na
temelju tih markera dovelo je do dužeg preživljavanje u adenokarcinomu pluća. Međutim,
napredak ciljane terapije u planocelularnom karcinomu pluća je i dalje skroman. p16 (ink)
protein djeluje kao tumor supres, a vaskularni endotelni faktor rasta (VEGF) potiče
angiogenezu tumora. Cilj ovog istraživanja bio je procijeniti razlike u ekspresiji p16 (ink4) i
VEGF-a između planocelularnog i adenokarcinoma pluća; procijeniti odnos visine ekspresije
p16 (ink4) i VEGF-a i dužine preživljavanja u bolesnika sa ne-sintoćelijskim karcinomom
pluća, kao i razlike u njihovim prognostičkim vrijednostima između planocelularnog i
adenokarcinomskog podtipa.
Ispitanici, materijal i metode: 100 bolesnika sa ne-sintoćelijskim karcinomo pluća (50
planocelularnih i 50 adenokarcinoma), te 80 zdravih ispitanika je uključeno. p16 (ink4) i VEGF
proteini su detektovani imunohistohemijski na formalin fiksiranom tkivu. Jedno i 2-godišnje
preživljenje bez progresije (PFS) i ukupno preživljavanje (OS) su praćeni.
Rezultati: p16 (ink4) ekspresija je bila značajno niža u planocelularnom tipu u odnosu na
adenokarcinom. U oba tipa, planocelularnom i adenokarcinomu, visoka VEGF ekspresija je
korelirala sa kraćim 1-godišnjim PFS i OS, te sa kraćim 2-godišnjim OS. Niska p16 (ink4)
ekspresija je korelirala sa kraćim 1- i 2-godišnjim PFS i OS, u oba tipa nesitnoćelisjkog
karcinoma pluća. U planocelularnom karcinomu p16 (ink4) ekspresija je bila nezavisni
negativni prognostički marker.
Zaključci: Naša studija potvrđuje razliku ekspresije p16 (ink4) između planocelularnog i
adenokarcinoma pluća. Osim anti-VEGF terapije, regulacija p16 (ink4) ekspresije bi mogla
imati terapijski potencijal u ne-sintoćelijskom karcinomu pluća, a naročito u planocelularnom
tipu.
Ključne riječi: karcinom pluća, p16(ink4), VEGF, preživljavanje
8
Tirozin kinaza inhibitori u drugoj liniji lečenja nemikrocelularnog
karcinoma bronha
Perin Branislav, Zarić Bojan, Šarčev Tatjana, Tepavac Aleksandar, Bursać Daliborka,
Sazdanić-Velikić Danica, Sečen Nevena, Potić Marijela
Institut za plućne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica, Medicinski fakultet Univerziteta u
Novom Sadu
Srbija
Sažetak: Uvod: Druga linija lečenja nemikrocelularnog karcinoma bronha uključuje
hemioterapiju, bilo pojedinačnim lekom ili njihovom kombinacijom, kao i ciljanu terapiju.
Brojne studije su pokazale neinferiornost tirozin kinaze inhibitora u pogledu preživljavanja u
poređenju sa hemioterapijom u okviru ovog vida lečenja.
Cilj rada: Cilj rada je analiza bolesnika sa adenokarcinomom bronha koji su lečeni u drugoj
liniji lečenja erlotinibom, odnosno hemioterapijom u okviru institucije tercijarne zdravstvene
zaštite. Drugim rečima, da li rezultati kliničkih studija mogu biti prevedeni u rezultate „real
life“ okruženja.
Materijal i metode: Analizirani su bolesnici sa adenokarcinomom bronha koji su od 2010 do
oktobra 2014.g.u Institutu za plućne bolesti Vojvodine u okviru druge linije terapije primali
erlotinib ili hemioterapiju. Primarni cilj je bio analiza preživljavanja, za šta je korišćena
metoda po Kaplan-Meier-u (Log-rank). Takođe su analizirani i drugi parametri relevantni za
karcinom bronha (pol, starost, performans status, stadijum bolesti, histološki tip i pušački
status).
Rezultati: Ukupno je analizirano 287 bolesnika. Njih 50 je u okviru druge linije primalo
Tarcevu (prema nacionalnom Pravilniku), a njih 237 hemioterapiju (uglavnom Docetaxel +
Cisplatin). Nije bilo statistički signifikantne razlike između ove dve grupe bolesnika kada je u
pitanju pol (p=0,159), starost (p= 0,922), performans staus - ECOG (p= 0,08), stadijum bolesti
(p= 0,322), pušačka navika (p= 0,059), odnosno bilo je statistički signifikantne razlike u
9
odnosu na histološki tip tumora (p < 0,01). Nešto bolje preživljavanje je bilo u grupi bolesnika
koji su primali hemioterapiju, ali bez statističke značajnosti (p=0,538).
Zaključak: Ovom analizom su u potpunosti potvrđeni rezultati kliničkih studija koje navode
nepostojanje statistički signifikantne razlike u preživljavanju bolesnika sa adenokarcinomom
lečenih erlotinibom u odnosu na bolesnike lečene hemioterapijom u okviru druge linije
lečenja. Presudan momenat u odlučivanju o vrsti terapije je toksični profil tirozin kinaze
inhibitora, koji je znatno povoljniji u odnosu na toksični profil hemioterapeutika.
10
Palijativna radioterapija karcinoma pluća-pobjeda ili unaprijed
izgubljena bitka?
Slavica Marić Slavica, Novaković-Lacković Lora, Stanetić Mirko, Mileusnić Dušan
Univeritetski klinički centar Banja Luka; Medicinski fakultet Univerziteta u Banjaluci
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Zračna terapija ima izuzetno važnu ulogu u tretmanu karcinoma pluća bilo kao
definitivna ili kao palijativna radioterapija. Suština radioterapijskog tretmana je isporuka
adekvatne radijacione doze ciljnom volumenu uz minimiziranje doze na okolne zdrave
strukture. Palijativna radioterapija karcinoma pluća moze biti definisana kao radioterapija
data u manjoj dozi od radikalne sa ciljem da kontroliše intratorakalne simptome. Za razliku
od radikalne terapije kod koje očekujemo adekvatan odgovor te na kraju potpunu lokalnu
kontrolu bolesti, prioritet palijativne radioterapije je da umanji izražene simptome
uznapredovale bolesti i unaprijedi kvalitet života pacijenta. Lokoregionalni uznapredovali
nemetastatski nemikrocelularni karcinom pluća vrlo često ima indikaciju za palijativnu
radioterapiju kao inicijalni tretman bolesti. Ipak u kliničkoj praksi ponekada iako inicijalno
palijativan tretman, ovakva forma radioterapije moze postati početak dugotrajne lokalne
kontrole bolesti.
Ključne riječi: karcinom pluća, palijativna radioterapija, lokalna kontrola, kvalitet života
11
Bol i njegova terapija u karcinomu pluća
Jusufović Edin
Dom zdravlja Tuzla; Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli
Bosna i Hercegovina
Sažetak: 68% bolesnika sa karcinomom pluća se dijagnosticira u uznapredovalom stadiju (III
ili IV), pri čemu do 90% ima bol. Skoro svaki drugi bolesnik sa malignim bolom nedovoljno
dobro liječen, čak i u razvijenim zemljama svijeta. Kombinovanim liječenjem optimalno
umanjenje bola moguće u više od 95% bolesnika, a samom farmakoterapijom u 70-90%.
Optimalno umanjenje bola moguće u više od 95% bolesnika. Subjektivno mjerenje
intenziteta boli početni i odlučujući korak u tertmanu. Već u umjerenom (VAS 5-6) bolu
inicijalno uključiti jaki opioid u niskoj dozi, a ne slabi opioid, kako je prije bila praksa.
Dodavanje
Paracetamola
i
ne-steroidnih
anti-inflamatornih
analgetika
opioidnim
analgeticima ima sinergistički učinak, čime je omogućena primjena nižih doza opioida, a time
se smanjuju učestalost i intenzitet neželjenih nuspojava opioida. Terapijski cilj je postići slabu
bol (VAS do 3). U svim fazama trtemana bola koristiti adjuvantne analgetike (kortikosteroide,
tricikličke antidepresive, antikonvulzive, bisfosfonate). Osnovni princip liječenja karcinomske
boli je primjena kontinuirane terapije u pravilno propisanim vremenskim intervalima, a ne
„po potrebi“, čak i u slaboj boli. Samo kratkodjelujući opiodi smiju se prepisivati u režimu „po
potrebi“ i to nakon postignute stabilne doze opioida za dostatnu analgeziju hronične boli, a
u svrhu liječenja probijajuće, incidentalne boli. Nije poznata pojava psihičke ovisnosti na
primjenu opioda u tretamu bola. Ukoliko se razvije fizička ovisnot, zamijeniti jedan opioid
drugim, u inicijalno nižoj dozi od prethodne (tzv. rotacija opioida). Zabranjeno kombinovanje
čistih agonista (morfij, fentanil, hidromorfon, oksikodon) s agonist-antagonistima
(pentazocin, buprenorfin). Pri ukidanju davanja opioida, postepeno reducirati dozu za 3050% sedmično ili za 20% svakih 48 sati do ekvianalgetičke dnevne doze od 30 mg morfija,
koja se potom može obustaviti nakon najmanje dva dana primjene. Probijajuća bol je
tranzitorna egzacerbacija boli, usprkos relativno stabilnoj i dobro kontroliranoj osnovnoj
12
(pozadinskoj) boli. Ne definisati svako „pogoršanje“ kao probijajuću bol. Neophodno uraditi
uputnik. Tako, iznenadni bol jakog intenziteta (VAS 8 – 10) zahtijeva reevaluacija stanja i
traganje za mogućim uzrokom (prijelom patološki promijenjene kosti, opstrukcija crijeva,
porast intrakranijalnog pritiska, ...). Liječenje probijajuće boli je individualno bazirano
(razmotriti liječenje osnovnog uzroka bola; razmotriti izbjegavanje/liječenje precipitirajućih
uzroka bola; razmotriti modifikaciju analgezije na sat za osnovni bol).
Ključne riječi: karcinom pluća, bol, terapija
13
Maligni melanom udružen sa karcinomom štitne žlijezde i
karcinomom pluća kod istog pacijenta
Mekić-Abazović Alma, Bečulić Hakija, Dervišević Senad, Šišić Ibrahim
Kantonalna bolnica Zenica
Bosna i Hercegovina
Sažetak: U radu je prezentiran slučaj pacijenta sa karcinomom kože, malignim melanomom,
kod kojeg se nakon dvije godine dijagnosticirao i karcinom štitne žlijezde, a samo na
nekoliko mjeseci iza toga i primarni karcinom pluća. Simptomatologija vezana za prvi
karcinom –melanom , svodila se na spontano krvarenje iz postojećeg mladeža na lijevoj
strani grudnog koša. Uradila se ekscizija tumora u cjelosti. Patohistološki nalaz je potvrdio da
se radi o malignom melanomu.Slijedio je plastično-rekonstruktivni zahvat.Nakon urađene
kompletne dijagnostike i staginga bolesti konzilijarno se odlučilo za kratku kontrolu kada se
dijagnosticirala metastaza melanoma u limfne čvorove lijeve pazušne jame. Uradila se
disekcija
pomenute regije, a patohistološki nalaz je potvrdio tu sumnju.Pacijentu se
konzilijarno odlučilo za kemoterapiju šest ciklusa i iradijaciju lijeve pazušne jame. Dvije
godine nakon otkrivanja melanoma, kod pacijenta se
dijagnosticirao i karcinom štitne
žlijezde. U prvom aktu se uradila lijevostrana lobektomija , sa patohistološki potvrđenom
dijagnozom papilarnog karcinoma štitne žlijezde.Tri mjeseca nakon toga se uradila i
desnostrana lobektomija sa ekstirpacijom limfonoda, te eksploracijom vrata lijevo. Pacijentu
se preporučila aplikacija radiojodne terapije. U toku reevaluacije prethodnih bolesti,
pacijentu se dodatno na bronhološkoj obradi i patohistološkom verifikacijom postavi
dijagnoza primarnog karcinoma pluća.
Ključne riječi: maligni melanom, plućni karcinom, karcinom štitne žlijezde.
14
Novosti o sistemskoj terapiji karcinoma pluća
Čufer Tanja
Univerzitetska klinička bolnica za plućnebolesti i alergije Golnik; Medicinski fakultet
Univerziteta u Ljubljani
Slovenija
15
HOBP i Astma
Faktori rizika, epidemiologija i dijagnoza HOBP-a u Makedoniji
Dimitrievska Deska, Stefanovski Tome, Zdraveska Maria
Univerzitetska klinika za plućne bolesti i alergije Skoplje
Makedonija
Prema procjenama, 65 miliona ljudi ima umjerenu do tešku hroničnu obstruktivnu bolest
pluća (HOBP). Više od 3 miliona ljudi umire od HOBP-a svake godine, što iznosi 5% svih
smrtnih slučajeva u svijetu. Većina informacija dostupnih o HOBP prevalenc, morbiditetu i
mortalitetu dolazi iz zemalja s visokim dohotkom. Čak i u tim zemljama, tačne epidemiološke
podatke o HOBP-u je teško i skupo prikupiti. Poznato je da se gotovo 90% smrti od HOBP-a
javlja u zemljama sa niskim i srednjim prihodima.
Makedonija je zemlja s niskim prihodima, broj pacijenata s HOBP je visoka, ali službene
podatke morbiditeta i mortaliteta je teško pronaći. Aktivno pušenje iostaje i dalje glavni
faktor rizika, ali drugi faktori postaju sve poznatiji, kao što su profesionalni faktori, infekcije i
uloga onečišćenja zraka. Prevalenca HOBP-a varira ovisno o regiji, dobi i spolu. Ova bolest je
također povezana sa značajnim popratnim oboljenima.
Dijagnozu HOBP treba razmotriti u svakoga tko ima dispneu, hronični kašalj ili iskašljavanje
i/ili historiju izloženosti faktorima rizika za bolesti kao što su redovno pušenje duhana. Niti
jedan simptom ili znak ne može na odgovarajući način potvrditi ili isključiti dijagnozu HOBP-a,
iako HOBP je neuobičajena za mlađe od 40 godina. Dijagnoza HOBP-a se potvrđuje
spirometrijski. Normalno, FVC manji od 70% u prvoj sekundi (odnos FEV1/FVC je >70%).
Odnos manji od normalnog definiše postojanje HOBP-a. Tačnije, dijagnoza HOBP se postavlja
kada je omjer FEV1/FVC<70%.GOLD kriteriji (Globalna inicijativa za hroničnu obstruktivnu
bolest pluća) zahtijevaju, u postavljanju dijagnoze, da se vrijednosti uzimaju nakon
bronhodilatatornog testa, a NICE kriteriji također zahtijevaju FEV1%. Prema kriterijima ERS-a,
FEV1% je taj koji može predvidjeti da pacijent ima HOBP, a vrijednosti su <88% za muškarce
ili <89% za žene. Spirometrija može pomoći u određivanju težine HOBP-a.
18
U Makedoniji, ova bolest ima tendenciju da bude izrazito nedovoljno dijagnosticirana;
moguće je da samo polovica onih s HOBP-om dijagnosticirana, a većina od njih imala
uznapredovali stadij oboljenja.
Glavni izazov u narednim godinama će biti da prevenirati pušenje i rano otkrivanje bolesti u
općoj populaciji.
19
Otkrivanje udružene hronične opstruktivne bolesti pluća i ishemijske
bolesti miokarda
Milenković Branislava, Vasić Nada
Klinički centra Srbije, Beograd
Srbija
Koronarna bolest (KB) nije retka pojava u bolesnika s hroničnom opstruktivnom plućnom
bolesti (HOPB).Obe bolesti imaju zajedničke faktore rizika, posebno pušenje, uznapredovala
životna dob i smanjena fizička aktivnost . Sistemska inflamacija, uz druge patogenetske
mehanizme, doprinosi istovremenom postojanju HOBP i ishemijske boleti miokarda.Hronični
bronhitis je identifikovan i kao nezavisni prediktor nastanka koronarne bolesti. Pojedini
bolesnici sa dijagnozom HOPB
češće se hospitalizuju
a smrtni ishod je posledica
kardiovaskularnih oboljenja. Simptomi u vezi s ishemijom miokarda, kao što su pritisak i bol u
grudima, dispneja u naporu, su takođe opisani kod bolesnika sa HOPB.Pacijenti
anginoznim simptomima upućuju se
sa
na kardiološku evaluaciju. Neinvazivna procena
koronarne bolesti u HOPB je teška, jer ovi bolesnici često imaju pri opterećenju respiratorna
ogranicenja Testovi opterećenja ne mogu da se izvedu ili ne mogu dati zadovoljavajuće
rezultate ,a farmakološki stres test može biti povezan s izrazenim bronhospazmom
(Adenosin).Ehokardiografija zbog hiperinflacije,tehničkih ograničenja,često ne može validno
da proceni stanje. Kompjuterizovana scintigrafija (MSCT) ,u novije vreme, je metoda koja se
koristi u proceni stabilne ishemijske bolesti miokarda.
Neinvazivna dijagnostika koronarne bolesti može biti pod-ili precenjena u bolesnika s HOPB.
Obzirom na zajedničke faktore rizika i slične simptome, koronarna angiografija ima
medicinsko opravdanje da se češće obavlja kod ovih bolesnika.
20
Ujedinjeni dišni putovi (United Airways) = nos (rinitis) + bronhi
(astma)
Popović-Grle Sanja, Pavičić Fadila, Mehulić Muharem
Klinika za plućne bolesti “Jordanovac”, Zagreb; Medicinski fakultet Univerziteta u Zagrebu
Hrvatska
Sažetak: Iako gornji dišni putovi nastaju anatomski iz druge embrionalne osnove, funkcijski
su povezani s donjim dišnim putovima u jednu cjelinu. Simptomatska reakcija sluznice nosa
naziva se rinitis, dok se reakcija donjih dišnih putova s kliničkim tegobama naziva astma.
Sluznica nosa, paranazalnih šupljina, oči i uši, ždrijela i bronha, reagira zajedno i slično. U
reakciji posredovanoj imunoglobulinom E (IgE), Th2 limfocitima, mastocitima i eozinofilima,
nastaje slični profil citokina, kemokina i medijatora, s posljedičnom inflamacijom. Upala se u
alergiji javlja zbog neprimjerene reakcije organizma na inače bezazlene tvari iz okoliša.
Učestalost pojave alergijskog rinitisa nije ista u svim dijelovima svijeta. Smatra se da najviše
tegoba s alergijskom reakcijom nosa imaju u Velikoj Britaniji i Australiji, a najmanje u Grčkoj i
Indoneziji, dok je u Europi procjenjena prevalencija 16% .
Funkcija nosa iznimno je važna, jer u njemu počinje proces disanja. On ima nekoliko funkcija:
služi kao fizikalni filter, rezonator, ovlaživač i grijač. Nos omogućava da zrak iz vanjskog
okoliša, bilo kakav bio, postane idealan za donje dišne putove i pluća, kako bi se mogla
odigrati izmjena plinova. Nos grije zrak na približno 37oC, vlaži ga do gotovo 100% saturacije,
te odstranjuje sve čestice koje su veće od 5-6 m. Ako je nos bolestan, ne može vršiti svoju
funkciju, u pluća neće ulaziti kvalitetno pripremljen zrak i postojat će znatno veća
vjerojatnost da nastane bolest donjih dišnih putova – astma. Smatra se da oko jedna trećina
do jedna polovina bolesnika s rinitisom (oko 30-50%) razvija astmu.
Simptomi rinitisa sliče prehladi, no ako prehlada traje više od tjedan dana, a javlja se uvijek u
isto doba godine, najvjerojatnije se radi o alergijskom rinitisu. Najčešće se javlja kihanje,
obično više puta za redom (u salvama), svrbež sluznica nosa, očiju, nepca i ždrijela, nosna
vodenasta sekrecija, otok krvnih žila, s kongestijom, što bolesnici osjećaju kao začepljenost
nosa, često uz gubitak osjeta mirisa. Alergijski rinitis smanjuje koncentraciju, glavobolju,
utječe na radnu sposobnost i uzrok je izostanaka s posla, te može znatno smanjiti kvalitetu
življenja. Često je udružen s drugim bolestima gornjih dišnih putova poput upale sinusa, uha,
ili s nosnom polipozom.
21
Uzroci alergijskog rinitisa su alergeni. Oni mogu biti cjelogodišnji ili sezonski. Cjelogodišnji
alergeni su najčešće sastojci kućne prašine, prašinska grinja, dlaka životinja ili plijesni.
Cjelogodišnji alergeni prisutni su tijekom cijele godine, što znači da u bilo koje doba godine
mogu uzrokovati alergijsku reakciju. U slučaju rinitisa uzrok su trajnog alergijskog rinitisa, koji
još zovemo perzistentni ili perenijalni rinitis. Sezonski alergeni su peludi stabala, trava ili
korova. Oni su prisutni u zraku samo u sezoni kada biljka vegetira. Alergijske reakcije mogu
se razviti samo u sezoni kada su peludi biljaka prisutne u zraku, i kada dođu u kontakt sa
sluznicom osobe čiji je organizam preosjetljiv na tu pelud. Oblik rinitisa koji se javlja samo u
određeno doba godine zovemo sezonski alergijski rinitis. Sezonski rinitis često traje kraće od
4 tjedna, ili se javlja manje od tri dana u prosječnom tjednu sezone, te ga tada zovemo
intermitentni (povremeni). Oba oblika rinitisa, trajni i povremeni, mogu biti različitog stupnja
težine, blagi, umjereno teški ili teški. Oblik rinitisa umjereno teški/teški ometa noćni odmor,
uzrokuje buđenje i smanjenje koncentracije tijekom dana, te utječe na radnu sposobnost.
Sezona polenacije biljaka nije ista u različitim zemljopisnim područjima. U našim krajevima u
ranom proljeću, već polovicom veljače (ili ranije, ovisno o temperaturi zraka i snijegu) javljaju
se peludi stabala. Prva započinje svoj ciklus polinacije ljeska (Corylus avellana) i joha (Alnus
niger), oko polovice ožujka u zraku se pojavi pelud breze (Betulla verrucosa), u svibnju slijedi
hrast (Quercus rubor), a prisutne su i čestice vrbe, bazge, kestena, jasena, platane i topole. U
kasno proljeće, u travnju, češće u svibnju, u zraku je velika količina polena trava, što najčešće
traje do polovice lipnja. U svim europskim područjima, od sjevera do juga, prisutno je
nekoliko vrsta alergogenih trva, dogovorno je kao predstavnik odabrana livačna mačica
(Phleum pratense). Nakon toga, u srpnju,padaju visoke koncentracije peludi u zraku (i stabla i
trave), neko je vrijeme zrak “čist”. Krajem ljeta, u kolovozu ponovno se javljaju peludi u
zraku, i to pelud korova. U našoj umjereno kontinentalnoj klimi najčešće tegobe uzrokuje
pelud korova limundžika (Ambrosia elatior) i divljeg pelina (Artemisia vulgaris), dok je u
mediteranskom području učestala preosjetljivost na korov, drijenak ili crkvinu (Parietaria). U
liječenju alergijskog rinitisa koriste se preventivne mjere i terapijski postupci. Preventivne
mjere u rinitisu uključuju prvo dobru dijagnostiku, da bi se razotkrilo na koji je alergen
prisutna preosjetljivost. Osnovna dijagnostička metoda je kožni alergološki test na
inhalacijske alergene, a dodatna serumski ukupni IgE i specifični IgE na pojedine alergene
(ovisno o anamnestičkim podacima i rezultatima kožnog ubodnog (prick) testa. Kada je uzrok
22
bolesti jasan, potrebno je pokušati smanjiti izloženost organizma, kako bi se smanjila
učestalost reakcija preosjetljivosti. Druga najvažnija preventivna mjera je nepušenje i
izbjegavanje duhanskog dima. Pušenje dovodi do porasta razine ukupnog IgE u serumu.
Također uzrokuje ubrzani pad forsiranog ekspiracijskog volumena u prvoj sekundi (FEV1).
Pušenje cigareta u osobe koja aktivno puši povećat će bronhalnu reaktivnost, koja je
osnovna značajka astme.
Najbolji način da se promijeni alergijski status organizma, dakle da se djeluje etiološki, a ne
simptomatski jest alergen specifična imunoterapija (ASIT), ili alergijska vakcinacija (ranije
hiposenzibilizacija). Ona se primjenjuje kada je sklop alergijske preosjetljivosti takav da se
može primjeniti, pri čemu je najvažnije da je prisutna monosenzibilizacija. To znači da postoji
preosjetljivost samo na jednu grupu peludi ili na jedan cjelogodišnji alergen. Najbolji rezultati
imunoterapije postižu se pri alergiji na polene trava ili na prašinsku grinju. Nakon provedene
imunoterapije, u velike većine bolesnika alergijske tegobe se smanjuju i prorijeđuju, a u
nekih bolesnika gotovo nestaju. Radi se o unošenju alergena na koji je osoba preosjetljiva na
drugačiji način (potkožnim injekcijama ili sublingvalno), no što se inače unosi kada nastaje
alergijska reakcija (udisanjem). Organizam tada stvara blokirajuća protutijela, a uključuju se i
drugi zaštitni mehanizmi, te je pri ponovljenom susretu s inkriminiranim alergenom
alergijska reakcija manja. Bolesnik razvija toleranciju na alergen koji mu stvara tegobe.
Kada primjena preventivnih mjera nije dovoljna, a imunoterapija se ne može primjeniti,
primjenjuje se medikamentozno liječenje. Najvažnije grupa lijekova su antihistaminici. Oni
se primjenjuju redovito u sezoni polenacije biljaka na koje je osoba senzibilizirana.
Antihistaminici postoje u obliku tableta, te u obliku pripravaka za lokalnu uporabu, kao kapi
za oči ili sprej za nos. Osim antihistaminika, u liječenju alergijskog rinitisa najčešće se koriste
topički kortikosteroidi. Oni u terapijskim koncentracijama za liječenje nosa nemaju sustavnih
neželjenih pojava vezanih uz uporabu ovih lijekova, već samo poželjan učinak na sluznicu
nosa. Najčešće se nalaze u obliku spreja za nos, koji treba redovito svakodnevno
primljenjivati, najčešće 1-2 puta dnevno uštrcati u svaku nosnicu. Topički kortikosteroidi
uspješno smanjuju alergijsku upalu u sluznici nosa, time se smanjuje začepljenost nosa i svi
ostali simptomi alergijskog rinitisa.
23
Budući da se smatra da je rinitis rani stupanj astme, liječenje rinitisa posebno je značajno.
Liječeći rinitis i smanjujući stupanj alergijske inflamacije u nosu, spriječavamo slijevanje
medijatora alergijske reakcije u donje dišne putove. Osim toga, dobro liječen nos odradi svoj
posao: pročišćavanje, ovlaživanje i grijanje zraka, koji na astmatični bronh dolazi u
optimalnom stanju, te ne radi dodatnu iritaciju i provokaciju reaktivnosti. Kada je rinitis
dobro liječn postiže se lakše dobra kontrola astme, s manje lijekova i troškova za zdravstveni
sustav, a s boljom kvalitetom življenja naših bolesnika.
24
Telemedicinski nadzor pacijenata sa astmom
Zukić Edin
Dom zdravlja Tuzla; Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli
Bosna i Hercegovina
Sažetak: U posljednje vrijeme zabilježen je čitav niz web baziranih aplikacija za nadzor
kroničnih bolesnika sa dijabetesom, hroničnom opstruktivnom plućnom bolesti, srčanim
zastojem, astmom.
Veći broj preglednih studija pokazao je da je telemedicina djelotvorna i ima pozitivan efekat.
Područja u kojima je efekat telemedicine bio pozitivan uključuje web bazirane
psihoterapijske intervencije, daljinski nadzor srčane insuficijencije, daljinski nadzor
respiratornih oboljenja, web bazirani program prestanka pušenja, telemedicinska
sekundarna prevencija koronarne srčane bolesti, telepsihijatrija, telemedicinski nadzor
dijabetesa, srčane slabosti, hronične opstruktivne plućne bolesti. Pregledom literature
pronalazi se više studija asociranih sa astmom i telemedicinom, uključujući i jednu veću
randomiziranu studiju. Rasmussen i sar. su 2005 godine objavili randomiziranu uporednu
studiju te pokazali da je u grupi nadziranom putem interneta manje simptoma astme nego u
grupi koju je nadzirao specijalista ili opšti ljekar, takođe zabilježen je bolji kvalitet života i
bolja plućna funkcija. Pozitivni rezultati su potvrđeni u 4 manje randomizirane studije koje su
uključivale pacijente sa astmom. Rezultati pokazuju da je u poređenju sa konvencionalnim
menadžmentom astme, internetska grupa, imala manje noćnih simptoma, dnevnih
simptoma, bolji vršni protok (PEF), bolji kvalitet života. Broj urgentnih poziva prema bolnici je
bio manji. Samo jedna mala randomizirana uporedna studija nije pokazala signifikantne
rezultate.
25
Značaj kombinacije imunoloških analiza i funkcionalnih testova u
dijagnostici restriktivnog sindroma bolesti pluća
Prnjavorac Besim
Opšta bolnica Tešanj; Farmacijski fakultet Univerziteta u Sarajevu
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Uvod: Restriktivni sindrom plućnih oboljenja je vrlo često prisutan u respiratornoj
patologiji, osobito u hospitalnom tretmanu. Dijapazon kliničkih stanja, koje pripadaju ovom
sindromu, je vrlo širok, od hroničnih stanja (odmakle definitivne fibroze, stanja nakon
resekcija, nastankom organizacije granulacijskog tkiva a potom i fibrozom u specifičnim i
nespecifičnim upalnim bolestima, organiziranih repetitivnih embolija..), koje u prevalenci
zauzimaju mnogo veći udio od akutnih stanja (masivne pneumonije, masivne embolije,
velikih izljeva...), koja su najčešće vezana za tešku kliničku sliku, ponekada i kao akutni
respiratorni distres sindrom. Ovaj sindrom obuhvata vrlo široki spektar etioloških uzročnika,
ali i patofizioloških procesa, koji ga uzrokuju, često nedovoljno dijagnostički i klinički
determiniranih.
Analize u dijagnostici i praćenju restriktivnog sindroma. Restriktivni sindrom obuhvaća
veliki broj patoloških stanja sa smanjenom efektivnom površinom funkcionalne
alveolokapilarne membrane, što može biti ireverzibilna, ali i reverzibilna promjena,
uglavnom u masivnim penumonijama, reverzibilom inflamacijom plućnog intersticija,
nefatalnim masivnim embolijama, masivnim plućnim izljevima itd. Iako je terapijskom
pristupu prisutana značajna mjera zajedničkih postulata (npr. adekvatna oksigenacija kod
često prisutne hipoksemije, terapijsko, dijagnostičko ili palijativno uklanjanje masivnog
izljeva, antiinflamatorni tretman kod jasno izraženog upalnog sindroma, te u konačnici i
odgovarajuće antibiotske terapije, ako sa značajnom izvješnošću zaključuje da je infektivni
agens uzrok nastalog stanja.
Procjena aktivnosti upalnog procesa bazirana je na uobičajenim laboratorijskim
parametrima, SE, leukocitoza, CRP, fibrinogen, ali sada i dostupnim mjerenjenjima
medijatora upalne reakcije akutne faze odgovora (Interleukina-1, IL-1; Tumorskog faktora
26
rasta, TNF, kao najjačih proupalnih citokina, te Transformirajućeg faktora rasta, TGF- , kao
faktora koji atenuira upalni proces, te ga značajno upravlja ka nastanku fibroze).
Funkcionnim testovima je primjena ograničena teškim kliničkim stanjem manjeg broja
pacijenta, u akutnoj fazi naglo nastale bolesti, ali je dostupna po stabilizaciji stanja, te u
najvećem broju akutnih i svih hroničnih stanja. Analiza FVC, FV1, transfer faktora, otpora
respiratornih puteva, u značajnoj mjeri ukazuje na patološkim procesom zahvaćeni dio pluća,
te sugerira terapijske postupke, a potom i mjere za maksimalno mogući i funkcionalno
zadovoljavajući oporavak. Za ovo je od presudne važnosti dinamička promjena aktivnosti
TGF- , te praćenje njegove koncentracije u krvi. S druge strane, imunološke pretrage u užem
smislu, prije svega analiza antinuklearnih antitijela (ANA), antitijela koja uzrokuju vaskulitise
(ANCA), antitijela na bazalnu membranu (anti-GMB) te antitijela koja utiču na agregaciju
trombocita i trombotičke procese (antifosfolipidna antitijela), mogu determinirati procese
koji značajno ometaju funkcionalnost alveolokapirane membrane.
Zaključak: U dijagnostičkom postupku i kliničkom praćenju toka širokog dijapazona bolesti,
koje obuhvaćaju restriktivni sindrom, neophodna je kombinacija klasičnih kliničkih i
laboratorijskih analiza, ali i funkcionalnih testova, kada to kliničko stanje dozvaljava, zajedno
sa imunološkim analizama, koje često imaju determinirajući dijagnostički značaj, kod
autoimunih bolesti i bolesti kod kojih je imunološki proces temeljni u patogenezi. S druge
strane analize imunoloških parametara, osobito TGF-
omogućavaju moduliranje
patološkog procesa u smislu nastanka što manjih sekvela, pri čemu je najznačajnije spriječiti
masivnu plućnu fibrozu.
27
Slobodne teme
Mogućnosti ultrazvuka u dijagnostici promena u pleuri i plućima
Stević Ruža
Klinički centar Srbije, Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu
Srbija
Sažetak: Ultrasonografija toraksa je metoda koja se sve češće primenjuje u preciznom
prikazu lokalizacije i strukture radiografski nejasnih senki.
Ovom metodom se precizno može odrediti lokalizacija i eho struktura lezija zida grudnog
koša kao i jasan prikaz propagacije tumora pluća i pleure u meka tkiva i kosti toraksa. Ova
metoda je od koristi u dijagnostici pleuralnih i promena lokalizovanih periferno uz toraksni
zid, u medijastinumu, kao i peridijafragmalno. Najčešće se primenjuje u karakterizaciji
pleuralnih izliva, diferenciranju transudata od kompleksinh eksudata i fibroadhezivnih
promena.
Ultrazvukom se mogu precizno prikazati septacije i debljina zida kod
inkapsuliranih kolekcija, proceniti pokretljivost prečage
i odrediti mesto optimalno za
evakuaciju tečnosti. Koristan je u odredjivanju uzroka jednostrano zasenčenog pluća, kao i
diferenciranju zapaljenjskih od solidnih tumorskih promena u plućima. Biopsije i drenaže pod
kontrolom ultrazvuka daju pouzdane
dijagnostičke informacije
uz neznatan rizik od
komplikacija. U dijagnostici promena medijastinuma, UZ je od koristi u diferenciranju
normalnog timusa od tumorskih promena, kao i u ultrazvučno vođenim biopsijama. Primena
kod nepokretnih pacijenta uz odsustvo zračenja ga čini metodom izbora u jedinicima
intezivne nege.
Zaključak: Vrednost UZ nalaza je validna za kliničara jer se ultrazvukom mogu jasno
izdiferencirati promene na pleuri od promena u plućima, može se proceniti karakter
slobodne ili inkapsulirane intrapleuralne tečne kolekcije i mogu se definisati i razdvojiti
solidne od cističnih lezija u svim strukturama toraksa dostupnim ispitivanju. Na taj način se u
pojedinim slučajevima izbegava primena agresivnijih procedura.
30
Postintubaciona stenoza traheje
Budišin Evica
Insititut za plućne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica
Srbija
Sažetak: Stenoza traheje je suženje traheje koje može nastati na svim njenim anatomskim
nivoima i obično nastaje kao posledica traume, prisustva benigne ili maligne neoplazije.
Hronične inflamatorne bolesti amiloidoza,sarkoidoza, polihondritis, kolagene vaskularne
bolesti, traheopatija osteoplastica, Wegener ova granulomatoza i struma takođe mogu biti
uzrok razvoja stenoze traheje.
Trauma kao uzrok stenoze traheje evauluira se u odnosu na vrstu traume.Trauma koja je
produkt arteficijelnih radnji koje smo u prilici da u svakodnevnoj kliničkoj praksi
primenjujemo u cilju sprovođenja potrebnih procedura lečenja (prolongirana
endotrahealna intubacija, traheotomija, iradijacija, hirurgija). Penetrantne povrede vrata i
traheje su najčešći spoljašnji uzroci nastanka stenoze traheje.
Glavni faktori koji utiču na razvoj stenoze traheje u procesu intubacije su prvenstevno
dužina intubacije, tako da teška povreda traheje može nastati već nakon 17 h a i pre toga.
Takođe dramatično se povećava rizik od povrede larinksa i traheje nakon 7 i 10 dana
intubacije.Veličina tubusa je isto veoma važna, za muškarce preporučuje se primenjivati
tubuse ne veće od 7 do 8 mm, a 6 -7 mm za žene (veličina tubusa se određuje u odnosu na
visinu bolesnika).
Laringealne i trahealne stenoze tokom intubacije nastaju kao posledica pritiska kafa i
posledičnog razvoja ishemije,ulceracije mukoze i hrskavice, razvoja inflamatorne reakcije,
granulacionog i fibroznog tkiva sa posledičnim formiranjem ožiljka. Faktori koji doprinose
razvoju stenoza su sama tehnika endotrahealne intubacije, težina respiratorne
insuficijencije, infekcija kao i loša tkivna perfuzija tokom hemodinamske nestabilnosti.
31
Dijagnostika postintubacione stenoze ponekad je otežana i često dugo neprepoznata zbog
netipičnih simptoma u smislu kašlja, dispneje a u nastavku i razvoj vizinga i stridora. Mada
svi pacijenti imaju tipičnu sliku krivulje protok volumena često se dešava da se takvi pacijenti
inicijalno leče kao bronhijalna astma.
Dijagnostika je jednostavna CT pregledom i bronhoskopijom. Lečenje uključuje interventne
bronhoskopske metode laser APC resekcije stenoze i hirurško lečenje.
Učestalost postintubacionih stenoza s obzirom na njene uzroke varira i uglavnom je
sporadična na godišnjem nivou.
Zaključak: Uprkos veoma niskom stepenu mortaliteta hirurčki lečenih bolesnika Grillo i
Mathisen (1,8%) postintubaciona stenoza traheje može predstavljati veoma velik klinički
problem koji se ponekad veoma teško rešava i zahteva multidisciplinaran pristup u lečenju.
Sva naša pažnja je usmerena ka preventivnim postupcima i odabiru najadekvatnijeg rešenja
za svakog pojedinačnog bolesnika.
32
Naša iskustva u zbrinjavanju postpneumonektomijske dehiscence
bronha
Hadžismailović Ademir, Pilav ALen, Lovre Vladimir, Alihodžić-Pašalić Alma, Guska Safet,
Pilav Ilijaz, Mušanović Safet, Grbić Kemal, Kadić Kenan, Alendar Kerim
Univerzitetski klinički centar Sarajevo
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Cilj ovoga rada je da prikažemo naša iskustva pri zbrinjavanju pacijenata sa
komplikacijama nakon učinjene pulmektomije kod pacijenata sa NSCLC. U ovome radu
prikazaćemo različitie načine zbrinjavanja navedene komplikacije koje smo primjenjivali na
Kinici za torakalnu hirurgiju KCU Sarajevo. Svi pacijenti su inicijalno tretirani sa drenažom
pluralnog kavama, te opetovanim ispiranjima sa ciljanim antibioticima prema antibiogramu.
Četiri pacijenta su reoperisana po našoj modifikaciji Transsternalne transperikardijalne
reresekcije lijevog bronha, jedan pacijent je podvrgnut operaciji kojom je ispreparisan
bataljak lijevog glavnog bronha, nakon čega je isti rereseciran do zdravog tkiva, nakon čega
je submukozno plasiran Cormatrix te bronh zatvoren pojedinačnim šavovima. Ostalih 5
pacijenata su zbrinuti Bronhoskopski submukoznim plasiranjem sintetičkog ljepila
(histocianoakril). Svi pacijenti su uspješno zbrinuti jednom od navednih metoda, te su
odstranjeni drenovi bez daljih komplikacija.
Ključne riječi: dehiscenca bronha, postpneumonektomijski empijem,
postpenumonektomijska dehiscenca
33
Multirezistentna tuberkuloza u BiH
Žutić Hasan
Univerzitetski klinički centar Sarajevo; Medicinski fakultet Univerziteta u Sarajevu
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Oko 3,6% novih tuberkuloze (TB) bolesnika u svijetu ima multirezistentni soj (MDRTB). Broj je mnogo veći - oko 20% - u one koji su prethodno liječeni od tuberkuloze.
Učestalost MDR-TB značajno varira od zemlje do zemlje. Pored toga, oko 10% MDR-TB
slučajeva su otporni na dva najvažnija lijeka iz druge linije, ili intenzivno rezistentne
tuberkuloze (XDR-TB). Do septembra 2013, 92 zemalja su prijavile barem jedan XDR-TB
slučaj. SZO procjenjuje da je bilo oko 450.000 novih MDR-TB slučajeva u svijetu u 2012.
godini. Više od polovine ovih slučajeva se pojavilo u Kini, Indiji i Ruskoj Federaciji.
Pretpostavlja se da se oko 170,000 MDR-TB smrti dogodilo u 2012. godini. Omjer upisanih
MDR-TB slučajeva je bio oko 92%, ali je široko varirao od zemlje do zemlje. Oko 48%
bolesnika sa MDR-TB liječenih u 2010. godini je uspješno liječeno. Više pacijenti je praćeno
bilo monitorirano tokom vremena, ali je udio podataka bez ishoda podataka i dalje visok
(WHO Global TB izvještaj 2013.)
Od 2010. MDR-TB slučajevi su bili na kontinuiranom tretmanu drugom linijom lijekova u BiH,
podržanom od strane GF Projekta (Globalni fond protiv AIDS-a, Tuberkuloze i MalarijeGFATM). Sljedeća tabela prikazuje podatke o ukupnom broju registrirovanih slučajeva
tuberkuloze, MDR-TB slučajevima i postotke MDR-TB:
Tabela 1: MDR-TB u BiH u periodu 2010-2013
TB Kategorija/godina
2010 2011 2012 2013
Svi dokumentovani TB slučajevi 1390 1425 1420 1261
MDR-TB slaučajevi
7*
5
7
1
MDR-TB od svih TB slučajeva
0.5
0.35
0.49
0.07
MDR-TB od novih TB slučajeva
0.15
0.15
0.31
0.0
4.3
2.5
0.97
MDR-TB od relaps TB slučajeva 4.9
34
* 2 MDR-TB slučajeva prijašnjih godina, započet MDR tretman
Ishod MDR-TB tretmana iz kohorta 2010 je bio: tretman uspješan 4 (57,15%), smrtni ishod 2
(28,57%) i tretman prekinut 1 (14,28%).
U 2014. godini u BiH bila su dva MDR-TB odjeljenja: u Sarajevu i Banjaluci.
Zaključak: MDR-TB u BiH je bio ispod 1% svih TB slučajeva u godinama izvještavanja. Odnos
relapse je bio visočiji nego u novo-otkrivenim TB slučajevima, ali svi odnosi su bili niži u
odnosu na svjetski prosjek. Ishod liječenja je bio sličan.
35
Dijagnostika akutne plućne tromboembolije i značaj vrijednosti Ddimer testa kao marker koagulabilnosti
Torlak-Arnautović Vildana
Kantonalna bolnica Zenica
Bosna i Hercegovina
Sažetak: Uvod: Akutna plućna tromboembolija (PTE) je akutno i u znatnom postotku fatalno
kliničko i patofiziološko stanje koje nastaje iznenadnim smještanjem krvnog ugruška u dijelu
plućne arterije s posljedičnom opstrukcijom plućnog krvotoka. D-dimer je fibrin degradacioni
produkt i marker hiperkoagulabilnosti. Normalne vrijednosti D-dimera 500ng/L. Koristi se za
laboratorijsku dijagnozu duboke venske tromboze,plućne tromboembolije i diseminovane
intravaskularne koagulacije
Cilj rada: je prikaz efikasnosti D-dimer testa u dijagnostici plućne tromboembolije.
Ispitanici i metode: Retrospektivno-prospektivno istraživanje provedeno na Internom odjelu
Kantonalne bolnice Zenica.Uzorak je sačinjavalo 80 pacijenata sa simptomima koji su
upućivali na plućni tromboembolizam.Određena je vrijednost D-dimera i učinjen CTtorakalnih organa. Pacijenti su podijeljeni prema nalazu CT-a u dvije grupe:40 ispitanika
kojima je prema CT-u dokazana plućna tromboembolija i 40 ispitanika(kontrolna) kojima nije
dokazana PTE.Podaci su statistički obrađeni u smislu procjene vrijednosti D-dimer testa
koristeći nalaz CT-a kao zlatni standard u dijagnostici plućnog tromboembolizma.
Rezultati: Pozitivna prediktivna vrijednost D-dimer testa je 0.54.Negativna prediktivna je
0.75.Tačnost testa je 57,5%. Kada je Cut off na gornjoj graničnoj vrijednosti D-dimera
senzitivnost testa je 0.93, a specifičnost 0.77. Primjena ROC krive ukazuje da je kod
vrijednosti D-dimer>0,83 potrebno uraditi CT-torakalnih organa u dijagnostici PTE.
Zaključak: Testiranje plazmatskih D-dimera je brzi,neskupi, neinvazivni laboratorijski test za
hiperkoagulabilnost.Pozitivna vrijednost D-dimera ukazuje na plućni tromboembolizam.Zbog
niske specifičnosti pravilna evaluacija kliničkih i utemeljenih pretestnih vjerojatnosti je od
vitalnog značaja za pravilno tumačenje rezultata D-dimer testa za CT- dijagnostiku plućnog
tromboembolizma.
Ključne riječi: ugrušak, produkt fibrina, CT.
36
Alergija za penicilin
Košnik Mitja
Univerzitetna klinika za plućne bolesti i alergije Golnik; Medicinski fakultet Univerziteta u
Ljubljani
Slovenija
Sažetak: Učestalost alergija na antimikrobnih lijekova vrlo je precijenjena. Samo 10% od
neželjenih nuspojava antimikrobnih lijekova se javlja zbog istinske preosjetljivosti.
Trenutne reakcije se javljaju u roku kraćem od 1 sata nakon primjene lijeka. Klinička
prezentacija varira od urtikarije do za život opasnog anafilaktičkog šoka. Iz razloga što je
unakrsna reaktivnost između antimikrobnih lijekova iste klase moguće, bolesnika treba
uputiti na alergijska testiranja u cilju otkrivanja koji lijekovi su sigurni za pacijenta.
Kasne reakcije su posredovane sa nekoliko različitih patoloških mehanizama. Najčešća
reakcija je makulopapularni egzant. Unakrsna reaktivnost je rijetka.
Važno je da potvrditi/isključiti sumnju na alergiju na antibiotik, jer nepotrebno korištenje
skupih široko-spektrnih agenasa sa više nuspojava također doprinosi razvoju i širenju
određenih vrsta rezistentnih bakterija.
Ključne riječi: antibiotici, preosjetljivost, dijagnostička obrada
37
Sadržaj
Karcinom pluća i tumori grudnog koša .............................................................................................. 5
Klasifikacija karcinoma pluća na resektatima i malim tkivnim biopsijama ....................................... 6
Razlike u ekspresiji i prognostičkom značaju p16(ink) i VEGF između planocelularnog i
adenokarcinoma pluća ................................................................................................................... 8
Tirozin kinaza inhibitori u drugoj liniji lečenja nemikrocelularnog karcinoma bronha ...................... 9
Palijativna radioterapija karcinoma pluća-pobjeda ili unaprijed izgubljena bitka? ..........................11
Bol i njegova terapija u karcinomu pluća .......................................................................................12
Maligni melanom udružen sa karcinomom štitne žlijezde i karcinomom pluća kod istog
pacijenta .......................................................................................................................................14
Novosti o sistemskoj terapiji karcinoma pluća ...............................................................................15
HOBP i Astma ...................................................................................................................................17
Faktori rizika, epidemiologija i dijagnoza HOBP-a u Makedoniji .....................................................18
Otkrivanje udružene hronične opstruktivne bolesti pluća i ishemijske bolesti miokarda ................20
Ujedinjeni dišni putovi (United Airways) = nos (rinitis) + bronhi (astma) .......................................21
Telemedicinski nadzor pacijenata sa astmom ................................................................................25
Značaj kombinacije imunoloških analiza i funkcionalnih testova u dijagnostici restriktivnog
sindroma bolesti pluća ..................................................................................................................26
Slobodne teme .................................................................................................................................29
Mogućnosti ultrazvuka u dijagnostici promena u pleuri i plućima ..................................................30
Postintubaciona stenoza traheje ...................................................................................................31
Naša iskustva u zbrinjavanju postpneumonektomijske dehiscence bronha ....................................33
Multirezistentna tuberkuloza u BiH ...............................................................................................34
Dijagnostika akutne plućne tromboembolije i značaj vrijednosti D-dimer testa kao marker
koagulabilnosti ..............................................................................................................................36
Alergija za penicilin .......................................................................................................................37
38
39
Download

ovdje