
13.12.2015
1
YÖNTEM


Öğretim açısından yöntem:
“Öğrencilerin özellikleri, ders araç ve
gereçleri ile tüm öğrenme durumları göz
önünde tutularak belirlenen ve izlenen
mantıksal yoldur.

13.12.2015
2

Yöntem, çalışmaları düzenler, disiplin
altına alır. Gereksiz alıştırmalardan,
incelemelerden, gereçlerin boş yere
kullanılmasından, bocalamalardan,
tehlikeli hatalardan korur. Bu bakımdan
öğretime yön veren, öğretmene yolunu
gösteren bir pusula gibidir.
13.12.2015
3
Bir yönetimin etkili olabilmesi
için gereken özellikler





*Öğrenme, öğretim ve düşünme ilkelerine
uygun olmalıdır.
*Öğretmen ve öğrenciyi fazla yormamalıdır.
*Öğretmenin kişisel yaşantılarıyla
zenginleştirilmelidir.
*Öğrenciyi yaratıcı düşünceye yöneltmeli,
aktif kılmalı, kişiliğini geliştirmeli.
*Öğretmenin, öğrencilerin ve konunun
özelliklerine uygun olmalıdır.
13.12.2015
4
YÖNTEM SEÇİMİNİ
ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1. Öğretmenin Yönteme Yatkınlığı
2. Zaman ve Fiziksel İmkanlar
3. Maliyet
4. Öğrenci Grubunun Büyüklüğü
5. Konunun Özelliği
6. Öğretim Sonunda Öğrencide
Geliştirilmek İstenen Nitelikler
13.12.2015
5
Öğretmenin Yönteme Yatkınlığı
“Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır”.
Bazı öğretmenler alışageldikleri
yöntemlerle ders işlemeyi tercih ederler.
Bunlarda değişiklik yapmak istemezler.
Bu durum, öğretmenlerin kişisel yetenek
ve özellikleriyle de bağlantılıdır.
13.12.2015
6
Zaman ve Fiziksel İmkanlar
Öğrenci merkezli yöntemler, daha çok zaman
gerektirirken; öğretmen merkezli yöntemler ise
daha az zaman gerektirir. Öğretmenin zamanı
yetiştirme kaygısı varsa, ister istemez zaman
almayıcı yöntemlerle ders işlemek durumunda
kalabilir. Zamanın en ekonomik kullanıldığı
yöntem; düz anlatım yöntemidir.
13.12.2015
7
Maliyet
Öğretmen merkezli klasik yöntemler (düz
anlatım, soru-cevap gibi) yöntemler, maliyet
açısından en ekonomik yöntemlerdir. Yaparak
yaşayarak öğrenme teknikleri ise, ek parasal
kaynakları gerektirir.
13.12.2015
8
Öğrenci Grubunun Büyüklüğü
Öğrenci merkezli yöntemlerin
uygulanmasında sınıf mevcudunun
mümkün olduğu kadar az olması
istenir. Meselâ, rol yapma, gösteri gibi
yöntemlerin kalabalık sınıflarda
uygulanması çok zordur.
13.12.2015
9
Konunun Özelliği
Tarih, Felsefe gibi bazı sözel içerikli
konular, düz anlatım yöntemiyle
işlenmeye uygundur. Ancak, bu durum
tüm derslere genellenemez.
13.12.2015
10
Öğretim Sonunda Öğrencide
Geliştirilmek İstenen Nitelikler
Dersin amaçları, yöntem seçimini etkileyen
en önemli faktörlerden biridir. Örneğin,
öğrencide psiko-motor davranışlar
kazandırılması hedefleniyorsa, gösteri ve
“yaparak öğrenmeye” dayalı yöntemlere
yer verilmelidir.
“Bakarak öğrenilseydi, kediler kasap
olurdu”
13.12.2015
11
SÖZEL YÖNTEMLER

Anlatım Yöntemi
13.12.2015
12

Öğretmenin bilgilerini, pasif bir şekilde
oturarak dinleyen öğrencilere otokratik bir
biçimde ilettiği geleneksel bir yöntemdir.
Anlatım en eski öğretim yöntemidir. Çok sık
kullanımı ve yanlış kullanımı nedeni ile sıkıcı
bir yöntem olmasına rağmen en çok
kullanılan, vazgeçilemeyen, yeri ve zamanı iyi
seçildiği takdirde ise yararlı ve ekonomiktir.
13.12.2015
13
Anlatma Yöntemin
Yararları




*Zaman, emek, masraf yönünden
ekonomiktir.
*Kalabalık gruplara bilgiler rahatlıkla
aktarılabilir.
*Öğrencilerin içerik üzerinde organize bir
görüş kazanmalarını sağlar.
*Öğretim konuları belli bir düzene göre
sunulur. Sürpriz bir bilgi ile karşılaşılmayacağı
için öğretmene güven duygusu verir.
13.12.2015
14





*Soyut kavramların öğretilmesinde etkili bir
yöntemdir.
*Öğretmeni ve öğrenciyi fazla yormaz.
*İşitsel tipler için verimli bir öğrenme yoludur.
*Bilgiler kısa yoldan dinleyicilere aktarılır.
*Hayat boyu kullanılan anlatma, dinleme, not
alma becerilerini geliştirir.
13.12.2015
15

*Anlatımda öğrencilerin rol alması;
onların topluluk önünde konuşma,
kendine güven, girişim duygusu, liderlik,
demokratik ortamda fikir alış verişi
yapabilme becerilerini geliştirir.
13.12.2015
16
Yöntemin Sınırlılıkları






*Öğrenciyi pasif ve hazırcı yapabilir,
*Ezberciliğe teşvik eder,
*Öğretimi sıkıcı kalıp, öğrenme ilgi ve isteğini
azaltabilir,
*Öğrenci etkin olmadığı için bilgiler
özümsenmeden unutulabilir,
*Öğrenci dikkati 15-20 dakikayı geçmediği
için bilgi iletim güçlüğü vardır.
*Psikomotor davranışların kazanılmasına
uygun değildir,
13.12.2015
17





*Görerek öğrenen, görsel tipler için uygun
değildir.
*Öğretmenin, öğrencilerini tanıma ve
seviyelerini bilme imkânlarını olumsuz etkiler.
*Öğretmesi konuya bağlar, yaratıcılığı
engeller.
*Çocuk psikolojisine uygun değildir.
*Öğrenci pasif olduğu için, yüksek seviyede
bilişsel öğrenme olamaz.
13.12.2015
18
Anlatım Yönteminin Etkili
Olduğu Durumlar








*Bilgi düzeyindeki hedef – davranışları öğrencilere
kazandırırken,
*Dersin başında, konunun ana hatlarını ve temel
noktalarını sunarken,
*Diğer öğretim yöntemleri, teknikleri ve araç gereçleri
arasında organizasyonu sağlarken,
*Bilgi içeriğiyle ilgili yönerge ve ipuçları verirken,
*Konu ve alt konular arasında geçiş yaparken,
*O günkü işlenen dersin özetlenmesinde
(öğrencilerle),
*Konular arasında ve öğrencilerce gerçekleştirilmeyen
etkinliklerin boşluklarının giderilmesinde.
*Öğrenci motivasyonunu ve dikkatini etkilemek için
(zaman – zaman) etkilidir.
13.12.2015
19
Tartışma Yöntemi

Tartışma, herhangi bir grubun, bir
başkanın yönetimi altında belli bir düzen
içinde hepsini ilgilendiren sorular
üzerinde ve belirli bir amaca dönük
karşılıklı görüşmelerdir.
13.12.2015
20
Tartışma Yönteminin
Avantajları ve Kullanımı







*Öğrenciler demokratik ortamda fikirlerini savunmayı
öğrenirler.
*Öğrencilerin konuşma, soru sorma, cevap verme
yetenekleri gelişir.
*Bir sorunun çeşitli çözüm yolları olduğunu öğrenirler.
*Öğretmene öğrencilerini tanıma olanağı sunar.
*Öğrenciye bildiğini ortaya koyma şansını verir.
*Tartışma öğrenme ilkelerine uygundur.
*Öğrenciyi derse aktif olarak katar.
13.12.2015
21




*Uygun ve olumlu iletişim becerileri
kazandırır.
*Bilgi birimleri üzerinde bilinçli bir irdeleme
vasıtasıyla düşünme becerilerini geliştirir.
*Öğretmenin, konunun öğrenciler tarafından
nasıl kavrandığını görmesine yardımcı olur.
Öğretim etkinliklerinde dönüt ve düzeltmelerin
doğru işlemesini sağlar.
*Öğrencilerde kavrama, uygulama, analiz ve
sentez gibi üst düzeyli hedef – davranışların
oluşmasına katkı getirir.
13.12.2015
22
Yöntemin Sınırlılıkları






*Diğer öğretim yöntemlerine göre daha uzun
hazırlık gerektirir.
*uygulaması zaman alıcıdır.
*İyi hazırlanamaz ya da amacından saparsa
zaman ve emek boşa gider.
*Her öğrenciyi ayrı ayrı değerlendirmek
zordur.
*Kalabalık sınıflarda uygulaması zordur.
*Bir konunun hedef – davranışlarını
gerçekleştirmek için çok yavaş bir yöntemdir.
13.12.2015
23




*Diğer sınıfları rahatsız edebilecek kadar
gürültü çıkabilir.
*Bazı öğrenciler tartışmaya katılmak
istemezler.
*Tartışmayı konu üzerinde tutmak
zordur.
*Tartışmayı sonuçlandırmak güç olabilir.
13.12.2015
24
Özellikler






Öğretmen –öğrenci etkileşimi söz konusudur.
Öğrencilere geçmiş yaşantılardan örnekler vermesi
için olanak sağlar.
Öğrencilerin bir konu üzerinde kendi düşüncelerini
söylemesi ve yorum yapmasını sağlar.
Analiz sentez ve değerlendirme gücü kazandırır.
Görüşlerin incelenmesini ve önce öğretilenlerle ilgi
kurmayı sağlar.
İşiterek ve söyleyerek öğrenme temellidir.
13.12.2015
25
Tartışma Teknikleri

a. Münazara: İki grup öğrencinin bir
fikri, eylemi veya öneriyi ele alarak,
dinleyiciler ve jüri önünde iki karşı tezi
savunmalıdır. Bu teknikte savunulan
tezin kazanılması ya da kaybedilmesi
söz konusudur. Her iki grupta karşı tezi
çürütmeye çalışır. Münazara sonunda
jüri kazanan tarafı açıklar.
13.12.2015
26


Burada gerçeği aramak değil, her ne pahasına
olursa olsun davayı kazanmak başlıca endişe,
hatta hırs haline gelmektedir. Tez ve karşı tez
üzerinde iyi hazırlanmış, inandırıcı fikirleri ileri
süren, iyi konuşan taraf, doğrusu öyle değilse
bile kazanır. Öğrencilerin, münazaranın bir
yarışma değil, fikir tartışması olduğunu
unutmaması gerekir.
Gruptaki öğrenciler belirlenirken ağzı kalabalık
tipler yerine konuya inanmış öğrenciler
seçilmelidir.
13.12.2015
27
Tekniğin Yararları









*Öğrencileri motive eder.
*Önyargılı öğrencilere zıt görüşleri de dinlemeyi öğretir.
*Öğrencilere ikna kabiliyetini geliştirme fırsatı verir.
*Konuşma yeteneği iyi ve yaratıcı öğrenciler için doyurucudur.
Tekniğin Sınırlılıkları
*Hazırlık yapılmazsa eğitici olmaz.
*Duygular söz konusu olduğu için aşırı kaçan taraflar birbirini
kızdırabilir.
*Taraflar gerçeği saptırmaya çalışabilirler.
*Utangaç ve konuşma yeteneği zayıf öğrenciler hoşlanmaz.
13.12.2015
28
Panel

Küçük bir grubun (5-9 kişi) ilgili çekici
bir konuyu resmilikten uzak bir ortam
içinde tartışmasıdır. Bu teknikte bir
sonuca varmaya çalışma yoktur. Yani
amaç karar vermek değil konuyu çeşitli
yönleriyle tartışırken aydınlatmak, çeşitli
görüş ve eğilimleri ortaya koymaktır.
13.12.2015
29


Grubun liderin konuyu ve üyeleri tanıttıktan
sonra tartışmayı açar belirli aralıklarla
tartışmaya katılıp konuyu özetler. Panel
sonunda dinleyiciler soru sorabilir.
Panel üst düzey düşünme becerilerini
kullanmalarını ve farklı görüş ve yorumlar
getirmelerini gerektiren bir tekniktir. Bu teknik
farklı çözümler ve alternatifler ortaya
çıktığında faydalı olmaktadır.
13.12.2015
30
Tekniğin Yararları










*Tartışmalara katılma oranı yüksek olur.
*Dinleyiciler konuya ilişkin sorular sırasında düşünme imkanı
bulurlar.
*İlgi uyandırır, etkin katılımı sağlar.
*İyi bir liderlikle geniş alanı kapsar.
Tekniğin Sınırlılıkları
*Konunun sistemli işlenişine uygun değildir.
*Sorular yarı cevaplanmış bir biçimde kalır.
*Olaylar kapsanmaz.
*İyi planlanmazsa başarısızlıkla sonuçlanabilir.
*üyelerin seçim biçimi vasat öğrencileri dışarıda bırakır.
13.12.2015
31
Zıt Panel (Kollekyum):

İşlenmiş konuları tekrar etme, gözden
geçirme amacıyla uygulanır. Sınıfın
yarısı soru soran, diğer yarısı cevap
veren gruba ayrılır. Amaç yeni fikirlerin
ortaya çıkmasını sağlamaktır
13.12.2015
32
Tekniğin Yararları





*Bilinmeyen ve ağırlık verilmeyen konular
üzerinde durulur.
*Her iki gruba soru sorma ve cevap verme işi
sırasıyla yaptırılarak ortak yaşantılar grupları
birleştirir.
Tekniğin Sınırlılıkları
*Yanıltıcı sorular sorularak, gerekli önemli
bilgilerin edinilmesi engellenebilir.
*Vasat öğrenciler etkinlik dışı kalabilirler.
13.12.2015
33
Beyin Fırtınası:

Yaratıcı problem çözme gücünü
geliştirmeyi amaçlayan, probleme
çözüm getirmek ve çeşitli konularda fikir
ve düşünce üretmek için kullanılan bir
öğretim tekniğidir. Hayal yoluyla
öğrenmeye imkan verir.
13.12.2015
34

Sayıları 5 – 12 arasında değişen grupların
spontan şekilde tartışmaları şeklinde
gerçekleşir. Önemli olan çok sayıda fikir ve
düşünce üretmektir. Fikirler iyi – kötü, doğru
– yanlış, yargılamasından bağımsız olarak
üretilir. Bir öğrencinin fikrinin diğer öğrenci de
başka fikirleri çağrıştırabileceği varsayılarak
çok sayıda fikrin ortaya atılması esastır. Yani
fikrin niteliğinden çok niceliği önemlidir
13.12.2015
35

Önce problem seçilir. Problemin soru şeklinde ifade
edilmesi düşünmeyi kamçılar. Gruplar oluşturulur. Her
grubun başkanı ve not tutucusu belirlenir. Başkan
konuya girer, diğer öğrenciler konu hakkındaki tüm
düşüncelerini sıralar. Not tutucu not alır. Grup ortaya
atılan fikirlerin değerlendirmesini yapar. Fikirlerin
avantaj ve dezavantajları ortaya konarak önemliden
önemsize doğru fikir listesi oluşturulur. Sonunda
gruplar fikirlerini öğretmen liderliğinde tartışır. (beyin
Fırtınasına, Fikir taraması da denir.)
13.12.2015
36













Tekniğin Yararları
*Etkili bir yaratıcı problem çözme tekniği
*Kısa zamanda çok fikir ve düşünce üretilir.
*Araç – gereç gerektirmez.
*Fikirler yargılanmadığı için tartışma gerginleşmez.
*Öğrencilerin farklı görüşleri kabul etmelerine yardımcı olur.
Tekniğin Sınırlılıkları
*Öğrencilere yararlı, yapıcı eleştiride bulunma fırsatı yoktur.
*Her fikrin yazılma gerekliliği tekniği yavaşlatır.
*Problemin spesifik olması gerekir.
*İyi bir başkan ve not tutucu olmadığında başarı şansı düşük.
*Tartışmaları 1 – 2 öğrenci götürebilir.
*Analitik düşünmeye uygun değildir.
13.12.2015
37
Ters Beyin Fırtınası:

Beyin fırtınası bazen tersinden kullanılır;
yani problem tersinden ele alınır;
toplumun ahlakını nasıl çökeltebiliriz?
Okula devamsızlığı nasıl arttırabiliriz?
Öğrencilerdeki yaratıcılığı nasıl
öldürebiliriz? gibi sorular sorarak
mevcut durumdaki olumsuz ve yanlış
noktalara işaret ederek çözüm dolaylı
olarak ortaya konmuş olur.
13.12.2015
38
Grup Tartışma yöntemi:

Öğrencilerin bir konu ya da sorun
üzerinde birlikte konuşarak mümkün
olan çözüm yollarını aramalarına
dayanır. Yöntemin esası tüm grubun
etkinliğe katılmasıdır. Ön hazırlık
gerektirir ve açık bir amacı vardır.
Hazırlık aşaması yapılmaz ve amaç
belirlenmezse başarısız olur.
13.12.2015
39


Grup tartışması yöntemi genellikle küçük
gruplarda daha etkin olarak kullanılabilir. Eğer
öğrencilerin bir kısmı dinleyici olmayacaksa 20
– 25 den fazla öğrenci olan sınıflarda tekniğin
uygulanması önerilmemektedir.
Büyük grup tartışmasında ise; öğretmen
konuyu tüm sınıfın katıldığı bir tartışma
ortamında işler. Tartışmanın yürütücüsü
öğretmendir. Sorular sorar, öğrencilerin
görüşlerini açık hale getirir. Konuyu sık sık
özetler.
13.12.2015
40
Sempozyum:

Belirli bir konuyla ilgili iki ya da daha
çok sayıda konuşmacının katıldığı bir
grup tartışması tekniğidir. Daha çok bir
konferans havası taşıyan teknikte
konunun değişik yönleri kısa
açıklamalarla dinleyiciye sunduktan
sonra bunu soru – cevap ya da büyük
grup tartışması izler.
13.12.2015
41

Bu alanda temel bilgi edinmek amacıyla söz konusu
alanın uzmanlarından yararlanmayı kolaylaştırıcı bir
tekniktir. 3 – 5 ya da daha fazla kişi bir masaya
yüzleri dinleyicilere dönük bir biçimde oturur. Sırası
gelen konuşmacı ayağa kalkarak hazırlığını ya okur ya
da anlatır. Konuşmacı, konuşmasını bitirinceye kadar
sözü kesilmez. Konuşmalar bittikten sonra
sempozyum üyeleri önce kendi aralarında, sonra da
dinleyicilerle birlikte söz konusu konuyu, problemi
tartışırlar. Tartışmalar özetlenip sonuca ulaşılarak
bitirilir.
13.12.2015
42







Tekniğin Üstünlükleri
*Takrir tekniğine oranla geniş alanda yaşantı ve bilgi
edinilir.
*Dinleyicilerde bilimsel ilgi uyandırır.
*Konu tartışmalı olduğundan dinleme isteğini artırır.
Tekniğin Eksiklikleri
*Konuşmacılar konuya hâkim değillerse olgulardan
çok, kişisel görüşler ön plana çıkar.
*Konu yeterince kapsanamayabilir
13.12.2015
43
Forum:




Bazı sorunların görüşülerek karara bağlandığı
genel toplantıdır, daha çok özel bir tartışma
tekniğidir. Konu, alanında iyi yetişmiş
konuşmacılar sunumlarını yaparlar ve
dinleyiciler sorularını sorarlar. Konuşmacılar
birbirlerine soru sormazlar.
Uygulanışı
I.Konuşmacıların kendi görüşlerini, diğerlerine
sataşmadan sunması.
II. Konuşmayı soru – cevap tekniğinin
izlenmesi.
13.12.2015
44









Tekniğin Üstünlükleri
*Konunun farklı ve tartışmalı yönleri açıklığa kavuşturulur.
*İlgi uyandırır.
*Değişik görüşlerin sunuluşuna uygundur.
*Dinleyicilerin etkin katılımı sağlanır.
Eksiklikleri
*Konuşmacılar dinleyicilerin beklentisine uygun konuşmayabilir.
*Başarı, konuşmacıların gücüne bağlı olduğundan bu teknikte
başarı şansı her zaman yüksek olmayabilir.
Forum bağımsız olarak uygulanabileceği gibi, diğer tartışma
yöntemlerinden sonra da uygulanabilecek bir tekniktir.
13.12.2015
45
Açık Oturum:

Günümüzde, okullarda, meslek
çevrelerinde, siyasi çevrelerde, radyo ve
televizyonda açık oturumlar
düzenlenmektedir. Açık oturum teknik
açısından panel, sempozyum, münazara
karışımı bir tartışma çeşidi olarak
gözükmektedir.
13.12.2015
46


Seçilen konu, geniş kitleleri ilgilendirmelidir.
Konuşmacılar da tanınmış ve o konuda yeterli
kimseler olmalıdır.
Açık oturum normal olarak bir forumla
sonuçlandırılmaktadır. Açılan forumun
dejenere edilmemesine dikkat edilmelidir.
Başkanın burada rolü çok önemlidir.
13.12.2015
47
Konferans:


Milletler arası siyasi toplantılara çoğu zaman
konferans adı verilir. Lozan konferansı,
silahsızlanma konferansı gibi. Bu çeşit
konferanslar bizim konumuz dışıdır.
Tartışma tekniği olarak konferans ise bir kişi
tarafından yapılan konuşmadır. Bazı
konferansları bir forum izlediği için konferansı
da tartışma tekniği olarak kabul edebiliriz.
13.12.2015
48
Seminer:

Üniversite ve yüksek okullarda bazı
dersler tamamen veya kısmen seminer
biçiminde düzenlenir. Öğrenciler tek
veya küçük gruplar halinde inceleme,
araştırma ve çalışmalara girişirler.
Öğretmen çalışmalar için ön bilgileri
verir. Kaynakları gösterir. Her öğrenciye
rehberlik eder. Sonuçlar sınıfça tartışılır.
Çalışmalar değerlendirilir.
13.12.2015
49
Komisyon:


Bazen bir konunun küçük bir grup tarafından
derinliğine incelenerek sınıfa sözlü veya yazılı bir
rapor halinde sunulması için öğrenciler arasında
komisyon veya komite meydana getirilir. Bu komisyon
konu hakkında bilgi toplayarak sınıfa sunar. Sınıfta
gereken çalışmalar yapılır. Sınıf, komitenin bu
çalışmalarını yeterli görürse tartışma sona erer.
Komitenin çalışması bir ön çalışma ise komitenin
raporu ışığı altında yeni çalışmalar yapılır.
13.12.2015
50
Çember Tartışma Tekniği:

Grup üyeleri tartışmak amacıyla çember
oluşturur. 15 kişiden az kişiye uygulanması
yararlıdır. Bir konu veya ünitenin açılışında,
özetlenmesi ve değerlendirilmesinde kullanılır.
Lider seçilir. Tartışmayı yazacak sekreter
seçilir. Zamanı ayarlayacak birisi seçilir.
Tartışma soruları hazırlanır. Konu sunulur.
Tartışma sağdan başlayarak sırasıyla herkese
sorulur. Her konuşma not edilir. Tartışma
sonunda konu özetlenir.
13.12.2015
51






Tekniğin Üstünlükleri
*Her üyenin konuşması sağlanır.
*Bir kişinin toplantıyı tek eline alması
engellenmiş olur.
Tekniğin Eksiklikleri
*Çemberin sonundakilere söz kalmayabilir.
*Grup üyeleri aynı noktalara takılıp kalabilir.
13.12.2015
52
Fısıltı (Vızıltı) Grupları:

İki dakika gibi kısa bir zaman için
oluşturulmuş tartışma gruplarıdır. Öğrenciler
oturdukları yerde gruplara bölünür. Öğretmen
tarafından bir soru sorulur. Sorun gruplar
tarafından fısıldayarak tartışıldıktan sonra
görüşlerini yazarlar. Yazılar temsilcileri
tarafından öğretmene iletilir. Görüşler diğer
fısıltı grupları tarafından ayrıca tartışılır.
Böylece öğrencilerin derse katkıları ve tekrar
çalışmaya geçmeleri sağlanır.
13.12.2015
53

Vızıltı grupları farklı şekillerde
oluşturulabilir. Örneğin öğrenciler 2
dakika konuşuyorsa “vızıltı 22”, 6
dakika konuşuyorsa “vızıltı 66” denir.
Bu tür grup tartışmaları 4 ile 36 dakika
arasında süre bileceği için vızıltı
gruplarına “Kısa süreli tartışma grupları”
da denilmektedir
13.12.2015
54
6 Düşünce Şapkası:

Bu yöntemin özelliği öğrencilerin bir
problemi çözme konusundaki düşünce
ve önerilerini “şapkaların rengi”ne göre
şekillendirmeleridir.
13.12.2015
55
Yöntemde iki önemli
Özellik

i. Düşünmenin en büyük düşmanı
karmaşıklıktır. Sade bir düşünce daha
etkilidir. O halde düşünme faaliyetinin
sadeleştirilmesi gerekir. 6 düşünce
şapkası aracılığı ile öğrenciler
duygularının, mantığının, bilgisinin,
yaratıcılığının hepsine aynı anda dikkat
etmek yerine onlara tek tek yer vermek
imkânına kavuşurlar.
13.12.2015
56

ii. Değişik düşünme biçimlerine istendiği anda
geçiş yapabilmesidir. Ör. Bir konuda bir
öğrenci sürekli olarak olumsuz tavır ya da
düşünce sergiliyorsa, Öğrenciden “siyah
düşünce şapkasını çıkarması” istenebilir. Bu o
öğrenciye “sürekli olarak olumsuz tavır
sergiliyorsun” mesajını vermenin en iyi
yoludur. Yine o öğrenciden “sarı düşünce
şapkalarını” takmasını istemek kendisinden
olumlu düşünceler beklendiğini ima eder.
13.12.2015
57







Bu yöntem düşünme faaliyetini bir oyun haline getirir.
Beyaz Şapka: Tarafsızlığı ve objektifliği anlatır. Objektif bilgiler
ve sayılarla ilgilidir.
Kırmızı Şapka: Öfke, tutku ve duyguyu çağrıştırır. Düşünceye
duygusallık katar.
Siyah Şapka: Kararsızlık ve olumsuzluk. Kötümser ve negatif.
Sarı Şapka: Sarı güneşi çağrıştırır. Aydınlıktır. Olumluluktur.
İyimser pozitif.
Yeşil Şapka: Çimen, bitki ve bereketi anımsatır. Yeni fikirler,
yaratıcılık demektir.
Mavi Şapka: Tarafsızlığı, sakinliği, hâkim olmayı akla getirir.
Düşünme süresinin düzenlenmesi ve kontrolü ile ilgilidir.
13.12.2015
58

Kısaca;Beyaz şapka, açık ve tarafsız ol;
Kırmızı şapka, duygusal tepkilerini
açıkla; Siyah Şapka, tehlikeleri bil; Sarı
şapka, avantajları ve faydalarını sırala;
Yeşil şapka, yaratıcılığını kullan; mavi
şapka, sonuçları toparla, çözümlerini
öner.
13.12.2015
59
0 – 6 Uygulama
Ayakkabısı:

Uygulamaların paylaşımında kullanılan
bir yöntemdir. Lacivert resmi ayakkabı,
rutini uygula; Gri spor ayakkabı, bilgi
topla ve bu bilgiyi kullan; Kahverengi
yürüyüş ayakkabısı, inisiyatiflerden
yararlan; Turuncu lastik çizme, tehlikeyi
azalt; Pembe ev terliği, insanları koru;
mor binici çizmesi rolünün gereklerine
göre hareket et.
13.12.2015
60

6 şapka yöntemi düşünme sırasındaki
süreci, 6 ayakkabı yöntemi ise
uygulama sırasındaki süreci
vermektedir.
13.12.2015
61

6 düşünce Şapkası ve 6 ayakkabı
uygulaması yöntemleri basit ve çocukça
görülebilir. Ancak deneyimler her iki
yönteminde son derece yararlı olduğunu
göstermiştir. Önemli olan yöntemleri
doğru uygulamaktır. Bu da ancak
yöntemin ayrıntılarını bilen bir liderle
gerçekleşebilir.
13.12.2015
62
Phillips 66

: 6 öğrenciden oluşan Phillips 66
tartışma grubu Amerikan Üniversitesi
J.Donald Phillips tarafından
geliştirilmiştir. Öğrencilerden üst düzey
tartışma becerileri gerektirmeyen bu
teknik grup üyelerini çok hızlı bir şekilde
aktif hale getirmektedir.
13.12.2015
63


Sınıf altışar kişiden oluşmuş gruplara ayrılır. Daha
sonra grup bir dakika içinde sekreter ya da lider
tarafından toplanır. Bir dakika sonra problem veya
sorun hakkında net bir açıklama yapılır. Böylece
tartışmaya katılan bireyler sadece özel soruları
cevaplamak için teşvik edilir. Sonra tartışma için
zaman ayarlanır ve öğrenciler problem çözümü için 6
dakika kendi görüşlerini sunarlar. Tartışma bittikten
sonra öğretmen isterse grubun konusu hakkında
öğrencilere sorular sorabilir.
Bu teknikte özellikle dinleme ve özetleme becerileri
gelişir. İlkokul düzeyinde bu teknik kullanılırken grup
sekreteri belirlenmez.
13.12.2015
64
Örnek Olay İncelemesi
(Case study) Yöntemi

Örnek olay incelemesi yöntemi,
öğrencilerin sorunlu bir olay hakkında
gerçek ve geçerli bilgileri, bizzat
kendilerinin bu olayı anlatmaları, olay
hakkında gerekli verileri toplamaları,
bunları öğrenip analiz etmeleri ve
değerlendirmeleri yoluyla elde
etmelerini sağlayan bir yöntemdir.
13.12.2015
65

Öğrencilerin sorunlu bir olaya aktif
olarak katılmalarını gerektiren bir
yöntemdir. Bu olay gerçek veya hayali
olabilir. Olayı anlatan ve gerekli verileri
toplayan bir rapor üzerinde çalışan
öğrenciler, olayı öğrenir, verileri analiz
eder, sorunu değerlendirirler. Tartışarak
olayın nedenlerine veya çözümüne
ilişkin öneriler getirirler.
13.12.2015
66




Yöntemin Özellikleri
Öğrenci merkezlidir
Öğrenciler, bildiklerini ve kavradıklarını
gerçek bir duruma uygulama şansına
sahip olurlar.
Bir problemi çözmeyi, analiz edip
sonuca ulaşmayı öğrenirler.
13.12.2015
67





Dikkat Edilecek Hususlar .
Sınıfa getirilecek örnek olayda temel ayrıntılar iyi
belirlenmiş olmalı. (Örnek olay gerçek mi? Olay
anlamlı mı? Bir bütünlük taşıyor mu? Mantık açısından
farklı bir görüş getiriyor mu gibi).
Olayda temel bir sorun bulunmalı
Sorunun analiz edilmesi istenmeli. Sorun iyice
anlaşılması
Örnek olay, hedefler ilişkiler ve değerler açısından
değerlendirilmeli.
13.12.2015
68





Beklenen çözüm için öğrencilere ön bilgiler verilmeli.
Yönlendirici tartışma soruları önceden belirlemeli.
Tartışma sonunda ortaya çıkan ilke ve sonuçlar ile en
çok görüş birliğine varılan öneriler belirlenip bir yere
kaydedilmeli.
Örnek olayda elde edilen sonuçlardan ve
deneyimlerden kurumlardaki çalışmalarda ne şekilde
yararlanılacağı konusunda üzerinde durulmalıdır.
Örnek olay yöntemi, yeterli olgunluğa ulaşmamış
veya kalabalık sınıflarda uygulanamaz.
13.12.2015
69
Örnek Olay İncelemesi Yöntemin Yararları


Öğrencileri sorun çözme yaşantılarıyla karşı
karşıya getirir.
Öğrenciler birçok olgu ve ilkeleri söz ve yazı
ile tekrara tekrar anlatabilirler. Ama bu olgu
ve ilkeler arasındaki ilişki kurmada zorluk
çekerler. Bu yöntem öğrencilere karar verme
ve öteki bireylerle çalışma fırsatı sağlar. Onları
sorunların çözümü için pek çok değişik
yaklaşımlarla yüz yüze bırakırlar.
13.12.2015
70






Öğrenciler, sorunların çözümüne ilişkin kuramsal
açıklamaları okuyarak veya dinleyerek öğrenme
yerine, bu sorunları gerçek yaşamdan alınan
sorunlarla yüz yüze gelerek öğrenirler. Diğer
bireylerin düşüncelerine saygı duymayı öğrenirler.
Ders kitabı dışındaki araçlardan da yararlanma
olanağına kavuşurlar.
Bütün öğrencilerin tartışmalara katılması sağlanır.
Sorun çözme yetenekleri gelişir.
Arkadaşları ile çalışma olanağı sağlanır.
Belli ve ilginç bir sorunla ilgilendikleri için ilgi ve
güdüleri yüksek olur.
13.12.2015
71





Yöntemin Sınırlılıkları
Çalışmalar uzun zaman alır.
Öğretmenin çok iyi hazırlanması gerekir.
Öğrenci sayısı kalabalık olmamalıdır.
Öğretmenin grup liderliği yapmaması
durumunda olayın ayrıntısını bilen bir lidere
ihtiyaç vardır.
13.12.2015
72




İncelenmesine karar verilmiş bir olaya tam olarak
uyan bir örnek yazması güç olabilir.
Tartışmaları yönetme ve değerlendirme biraz zordur.
Bu konuda öğretmenin yeterli olması gerekir.
Öğrenciler incelenmek istenen konuyu irdeleyebilecek
oranda bir olgunluk düzeyine sahip olmalıdır.
“Bu yöntemle birlikte diğer yöntemlerin, örneğin rol
oynama, benzeşim soru cevap yöntemlerinin
uygulanmasına özen gösterilmelidir.”
13.12.2015
73
Proje Yöntemi:

Sınıf içi ve dışı çalışmaları gerektirmektedir.
Öğrenciler bireysel ya da gruplar halinde
kendi ilgi ve istekleriyle bir konu seçerler.
Öğretmenin rehberliği altında öğrenciler
serbest çalışmalarını yürütürler. Problem
çözme sürecini kullanarak kendi konularında
bir rapor sunarlar. Proje tekniği, öğrencileri
düşünmeye, incelemeye, araştırma yapmaya
yönlendirir.
13.12.2015
74
Proje Yönteminde Projeler, Genellikle 4
Grupta Kendini Gösterir.

1-Objektif Projeler: Ortaya bir
çıkarmaktadır. Örneğin, okulda yoksa bir işlik
kurmak, bir kitaplık kurmak, köyün sağlık
koşullarını ele almak, çevre incelemesi ile ilgili
bir kitapçık meydana getirmek vb.
13.12.2015
75

2- İfade ve Beceri Projeleri:
Öğrenilmiş olan şeyleri daha iyi
geliştirmek, uygulamak ve kullanmak
için yapılan çalışmalardır. Örneğin, iyi ve
güzel okumak, iyi yazı yazmak, silindirin
alanının hesaplamak, ondalık sayıların
toplanmasını çabuk yapabilmek gibi.
13.12.2015
76

Sorun Projeler: Zihnimizde beliren bir
sorunun esasını öğrenmek, davranışlarımıza
engel olan, çevre koşullarına engel olan
sorular, sorun projelerdir. Örneğin Radyonun
ve televizyonun niteliği nedir? Elektrik nasıl
meydana gelir? Köyümüz nasıl kalkınabilir?
Vücudumuzda kan nasıl dolaşır? Niçin her
istediğimizi yapamayız gibi.
13.12.2015
77



4- Estetik Projeler: Daha çok sanat eserlerinin
kritiğini öngören projelerdir. Örneğin bir tabloyu, bir
oyunu, bir hikâyeyi, bir piyesi, bir heykeli, bir şiiri, bir
müzik parçasını, mimari bir değer taşıyan eserlerin
eleştirilmesi çalışmaları gibi.
Proje olabilecek konuları “el ve fikir” projeleri diye
ikiye ayırarak projede çeşitlerini daha da
genelleştirebiliriz.
Diğer pek çok yöntemde olduğu gibi Proje
Yönteminde basamakları ve proje çalışmalarının
sonuçlandırılması vardır.
13.12.2015
78
Proje Yönteminin
Basamakları


1- Proje Amacının Seçilmesi: Öğrenci veya
öğrenciler, doğal çevrede beliren ve çözülmesine
ihtiyaç duyulan iş ünitelerini (projelerini) seçerlerken
bunlardan neyi niçin seçeceklerini iyice düşünürler.
Bunlardan öncelikle çözmek üzere bir projeyi alırlar.
Bunu niçin çözeceklerini belirlerler. Böylece proje
amaçları belirlenmiş olur.
2- Seçilen Projenin Planlaştırılması: Amaca
varmak için, amacı çözmek için çalışma planı yapılır.
Üye ve üyelerin üzerinde çalışacağı projeninin bütün
çalışma yolları (yöntemleri) ve kaynakları belirlenir.
13.12.2015
79


3- Uygulama: Belirlenen plana göre
çalışmalar yapılır. Yani plan uygulanır.
4- Çalışmanın Değerlendirilmesi:
Çalışmalar bütün sınıfça ele alınarak
belirlenen amaca varılıp varılmadığı
kontrol edilir. Amaca uygun iş veya eser
meydana geldiyse proje çalışması bitmiş
demektir.
13.12.2015
80









Tekniğin Üstünlükleri
Yaratıcılığı özendirir
Bilimsel çalışma alışkanlığı kazandırır
Grupla çalışmayı öğreterek, işbirliğini arttırır.
Seçme, planlama, inceleme ve yürütme gücü
kazandırır.
Tekniğin Eksiklikleri
Öğretmenin kontrolü azalmakta, gelişi güzel bir hava
olmakta
Yönetilmesi ve yürütülmesi güçtür. Ekonomik değildir.
Bireysel gelişime fazla ağırlık verildiğinden sosyal
gelişim ihmal edilir.
13.12.2015
81
Yaparak ve Yaşayarak
Öğrenme : İŞ YÖNTEMİ

Özellikle beceri gerektiren işlerde çalışacak ve
çalışmakta olan personeli işin gerektirdiği
nitelikte yetiştirmek amacıyla en yaygın bir
biçimde kullanılan yöntem “iş başında
eğitim”dir. Bu yöntem deneyerek, yanlış yapa
yapa öğrenmeden, bir programa göre
öğreticinin denetiminde öğrenmeye kadar
değişik biçimlerde uygulanabilmektedir.
13.12.2015
82

Bu yöntemde örneğin benzetişim yönteminde
olduğu gibi çalışma yerinin benzerini yapmaya
modeller oluşturmaya gerek yoktur. Öğrenci
çalışma ortamında, ofiste, atölyede, tezgâh
arkasında, makine başında eğitilerek sonuçta
işiyle baş başa kaldığında yüz yüze geleceği
pek çok soruna çözüm bulmaktadır. Eğitimi
sırasında gelişmelerinden dolayı
ödüllendirilmekte, yanlışlar alışkanlığa
dönüşmeden düzeltilmektedir.
13.12.2015
83






Yaparak Yaşayarak Öğrenme Türleri
1.Çeşitli araç ve gereçlerle bir işi bizzat yapmak
2.Gözlem yapmak
3.Deney yapmak.
4.Belli bir konuda anlatılan bir şeyi ilgi ile dinlemek
veya kitap okumak.
5.Eski yaşantılara ve yeni bilgilere, tasarımlara
dayanarak tümevarım, tümdengelim, çözümleme,
bireşim gibi zihin yöntemleriyle tartışmalar yapmak.
13.12.2015
84





Yöntemin Faydaları
Öğrenci işte ve iş yerinde deneyim kazanır.
İşi bizzat yaparak gerektiği biçimde öğrenir.
Bilgi ve beceriyi birlikte kullanma imkânına
kavuşur.
Öğrencinin işini en iyi yapabilecek duruma
gelmesi kurumu için büyük kazançtır.
13.12.2015
85





Yöntemin Sınırlılıkları
Öğrenciler çoğu kez işi tecrübeli işçiler kadar hızlı
yapabilmek için iş güvenliğine gereğince önem
vermemektedirler.
Eğer iş belli bir düzenleme ya da düşünmeyi
gerektirmiyorsa o işi gelişigüzel öğrenebilmekte ve bu
davranışını alışkanlık biçimine dönüştürebilmektedir.
Bazen öğreticiler bu eğitimi normal çalışma düzeninin
bozulması olarak görebilirler.
Öğretimden çok üretim üzerinde durulabilir.
13.12.2015
86


İş başında eğitimin başarısı için bu
sınırlılıkların en alt düzeye indirilmesi
gerekmektedir. Çünkü iş başında eğitim sınıf
atmosferinde söz konusu olmayan üretimin
baskısına çok açıktır.
Öğrenci sürekli bir öğrenme içinde olması
gerektiğini bilmeli ve istediği an öğreticiye
başvurabileceğinin güvencesini duymalıdır.
Yöntemin sınırlılıklarına dikkat edilmezse bu
eğitim yöntemi o iş ortamında üretimi aksatıp,
zaman kaybına neden olabilir.
13.12.2015
87
Sorun Çözme Yöntem
(ler)i

“Sorun çözme yöntemi” bir zihin yöntemidir.
Bu nedenle, bütün yöntemlerin etkili bir
biçimde kullanılması, zihnin bu yöntemlere
göre çalışmasına bağlıdır. Zihnin bu
yöntemlere göre çalışması, eğitim aracılığıyla
kazanılabilir. Bundan dolayı, öğrenim gören
kimseler, sorunlarını diğerlerinden daha kolay
çizerler. Zeka ve eski yaşantılar da buna
yardım eder.
13.12.2015
88


“Sorun çözme yöntemi” John Dewey (18591952)’nin “düşünme” işini çözümlemesinden
sonra öğretimde kullanılmaya başlamıştır. Bu
yönteme göre, konular yaşamdan seçilir ve
bir “Sorun” yahut “soru” biçimine konur.
Öğretim etkinliği, sorun’un çözülmesi için,
yapılacak bütün çalışmaları kapsar.
Sorun çözme “iyi düşünmeyi” gerektirir. İyi
düşünme alışkanlığı kazanmış kimseler,
sorunlarını daha kolay ve doğrulukla çözerler.
13.12.2015
89





Bu konuyu incelemiş bulunan J.Dewey’in
tespit ettiği özelliklere bağlı kalınarak
geliştirilen iyi düşünmenin özellikleri özet
olarak şöyle ifade edebiliriz.
1.Problemin varlığını sezme yeteneği
2.Problemin ne olduğunun açıkça anlaşılması.
3.İnceleme sırasında, problemi, sürekli olarak
zihinde tutma yeteneği.
4.Cesaretli bir tahmin veya hipotez kurma
yeteneği ve hızlılığı.
13.12.2015
90





5.Teklif edilen çözüm yollarını etraflı bir incelemeden
geçirme yeteneği.
6.Problemle ilgili varsayımları saptama ve çözüm
yolunu kesin bir şekilde ifade etme yeteneği.
7. Sağlam olmadığına kanaat getirilen hipotezi atma
yeteneği ve hızlılığı.
8.Hükümleri geciktirme veya kararlarda acele
etmeme durumu.
9.Sağlamlığını deneme amacıyla, varılan kararları
yeniden kontrolden geçirme hızlılığı ve yeteneği
13.12.2015
91
Yöntemin Üstünlükleri












Problemin farkına varma, ayırt edip tanımlama yeteneği kazandırır.
Çözüm yolları üretme. Çözümü sınama, doğrulama ve sonuç çıkarma becerisi
kazandırır.
Günlük yaşamdaki durum ve problemlere uyumu sağlar.
Muhakeme, mukayese ve en doğruyu seçmeye olanak verdiği için objektif bir
metodudur.
Sistemli düşünme ve karar verme alışkanlığı kazandırır.
Bilimsel görüş ve düşünüş kazanılmasını sağlar.
Başkalarının fikirlerinden yararlanılması gereğini öğretir.
Planlı çalışma alışkanlığı kazanılmasını sağlar.
Öğrencinin mevcut ve elde ettiği bilgileri sınıflama, sıralama, diğer yöntemlerle
işleme ve bunları yorumlayarak değerlendirme alışkanlığı kazandırır.
Etkili teknikleri keşfetme ve zamanı iyi kullanabilmeyi geliştirir.
Olay, olgu ve objeleri gözlemleme, ölçme test etme, hali hazırdaki bilgilere dayalı
olarak tahmin etme, kestirme ve genellemeler yapabilmeyi sağlar.
Öğrenmeyi daha mantıklı ve daha sağlam temele dayandırır.
13.12.2015
92
Yöntemin Sınırlılıkları








Her konuda uygulamaya elverişli değildir, kullanılırsa öğretim
monoton bir hale gelir.
Çok zaman alıcı bir metodudur. Bu da öğretmenin tutumuna
bağlıdır.
Her zaman tatmin edici netice vermez.
Materyalin öğrenci tarafından temini güç olabilir ve maddi imkân
gerektirir.
Öğrenmenin değerlendirilmesi güçtür.
Harcanan emek, enerji ve zamana deymeyebilir.
Problem oluşturma bazen yöneticilerle, velilerle ya da diğer
ilgililerle anlaşmazlığa neden olabilir.
Önemli Sosyal problemleri anlayacak olgunluğa erişmemiş
öğrencilerle bu yöntemi uygulamak güçleşir.
13.12.2015
93



“Bana benim için hayati önemi olan bir problem
çözmek için 1 saat süre verilirse, bunun 40 dakikası
problemi incelemeye, 15 dakikası problemi yeniden
gözden geçirmeye ve 5 dakikasını da problemi
çözmeye ayırırdım.” (Albert Einstein)
“Zihnimizin kavramlar arasında bağlar kurarak
yargılar (hükümler) elde ettikten sonra, bunarlın
bilinenleri yardımı ile bilinmeyenleri bulmaya
çalışmasına akıl yürütme (muhakeme) denir”
Akıl yürütmenin bilimsel (yolları, aşağıda açıkladığımız
sorun çözme yöntemleridir.
13.12.2015
94
Tümdengelim (Dedüksiyon
= Deduction) Yöntemi

Aklın gerçek olarak kabul ettiği hükümlerden
veya prensiplerden, özel hüküm ve
prensiplere varma yoludur. Tümdengelim
yöntemi, öğretim de de bilimdeki
karakterlerini muhafaza ederek kullanılır. Aklın
hakikat olarak kabul ettiği genel hükümlerden
veya prensiplerden, kanun veya kurallardan
çıkarak daha özel mahiyetteki zaruretleri
sonuçlara, yeni hükümlere veya hakikatlere
varılmasını amaç edinir.
13.12.2015
95


Tümdengelim yöntemi daha çok, tümevarımın
tamamlayıcısı ve devamı olarak uygulanırsa da yalnız
başına da uygulanabilir. Bununla birlikte zihin sorunu
çözerken bu iki yöntemi iç içe ve birlikte kullanarak
sonuca varır.
Bu yöntemle zihin, daha çok buluğdan sonra etkin
halde çalışmaya başlar. Çünkü bu yöntem daha çok
soyut düşünmeyi gerektirmektedir. Zihinsel olgunluğu
gerektirir. Sorunların ağırlığına göre bu yöntem
ilkokulun ikinci devresinden itibaren kullanılabilir
13.12.2015
96
Tümevarım (İstikra =
Endüksiyon = İnduction)
Yöntemi


Tümevarım yöntemi, zihnin olaylardan,
örneklerden kanunlara gitme yoludur.
“Gerçek tümevarım, yöntemli ve deneye
dayanan tümevarımdır. Burada uygun
yöntemlerle kontrol edilmiş olaylardan kanun
çıkarılır.”
Zihin yeni bir genel yargıya (hükme) varırken,
gözlem deney, inceleme ve diğer yöntemlerle
edindiği en az iki grup yargıyı zorunlu kılar, ve
bu iki grup yargıdan çıkan, yeni bir genel
yargıya varılır.
13.12.2015
97


Pek çok dersin öğretimi tüme varıma dayanır. Bu bakımdan
tümevarım yöntemi, öğretimde kullanılan önemli yöntemlerden
biridir. Matematik, Dilbilgisi, Fes ve Tabiat bilgisi derslerinde
daha çok bu yöntem kullanılır.
İlkokul çağına gelmiş bir çocuk, tümevarım yöntemine göre
düşünmeye başlayabilir. Bu bakımdan ilkokulun birinci
devresinden itibaren seviyeye uygun olarak tümevarım yöntemi
ile çalışmaya başlanabilir. İlköğretim okullarında özellikle yeni
bilgi ve deneyimler kazandırmada tümevarım yöntemi tercih
edilmelidir. Tümevarım yöntemi, her şeyi denemeye alır, diğer
yöntemleri yerine göre kullanır ve aklın süzgecinden geçirir.
13.12.2015
98

Özet olarak “Tümevarım, henüz
açıklanmamış olaylar karşısında kalındığı
zaman kullanılan muhakemedir.
Olaylardan hareket edilir, genel kanuna
yükselinir. Bu, özellikle araştırma, keşif
ve türetme aracıdır; arayanların
kullandığı bu davranışlar; meydana
gelmekte olan ilmin izlediği yoldur”
13.12.2015
99
Çözümleme (Tahlil, Analiz)
Yöntemi



Çözümleme, öğretimde zihnin konuyu (sorunlu), daha iyi ve tam
olarak öğrenmesi için öğelerine ayırması ve öğeler arasındaki
ilişkileri ayrı ayrı yönlerden incelenmesi işidir. Bu biçimde öğeler
arasındaki ilişkiler sezilir. Öğrenme daha çabuk ve sağlam olur.
Çünkü konunun öğelerini ayrı ayrı yönlerden incelemek daha
kolaydır.
“Bütünü gelişigüzel parçalamak çözümlemek değildir. Bir ekmeği
dörde bölmek veyahut dilim dilim doğramak onu parçalamaktır.
Fakat ekmeğin yapısını meydana getiren tuz, su, nişasta, protein
vb. öğelere ayırmak bir çözümlemedir.
Çözümleme işi; ders konularında, fikirler üzerinde, sosyal
sorunlar da, maddeler üzerinde ve çözüm bekleyen her yerde
yapılabilir.
13.12.2015
100


Bir maddenin öğelere ayrılarak incelenmesi,
bir çözümlemedir. Cümleyi meydana getiren
özne, tümleç, yüklem bakımından bölümlere
ayırarak incelemek bir çözümlemedir.
İlk okuma ve yazma çözümleme yöntemiyle
yapılmaktadır. Yeteri kadar cümleler
kavratıldıktan sonra, cümleler kelimelere,
kelimeler hecelere, heceler harflere ayrılarak
mantıki okuma ve yazmaya geçilir. Okullarda
çözümleme yöntemi, öğretme ve öğrenmenin
başta gelen yöntemlerindendir.
13.12.2015
101


İlkokul programında ünitelerin işlenişinde izlenen “üniteleme
basamakları” çözümleme yönteminin sistematik bir biçimidir.
Çözümleme yöntemi, problemin çözümünde tümevarım ve
tümdengelim yöntemlerinin birinci basamakları olan, “problemin
niteliğinin iyice anlaşılması” basamağında yer alır. Çözümleme
öğretiminde çoğunlukla eksiksiz bir akıl yürütme yöntemidir.
( KEMERTAŞ, İsmet. 2003:149-150)
Eşya ve olayların, gerçekten değil de düşünerek kısımlarına
ayrılmasına düşünerek (zihinsel) çözümleme denir. Bir
matematik sorunu çözmek için çeşitli koşulların düşünülmesi,
ilişkilerin kurulması, bunların doğru olup olmadığının zihinde
karşılaştırılması gibi.
13.12.2015
102
Bireşim (Terkip, Sentez)
Yöntemi

Bireşim, öğeleri birleştirip bir bütünü
meydana getirmek demektir. Birbiri ile ilişkisi
bulunan parçaları birleştirerek, evvelce analiz
edilen şeyi, tekrar meydana getirmektir.
Saatin çeşitli parçaları birleştirilerek bir saat
meydana getirmek, ayrı ayrı fikir ve duyguları
birleştirerek geçerliliği olan bir bütün fikir
meydana getirmek, birer bireşim işidir.
“Çözümleme ile niteliği anlaşılan konuyu,
tümevarım ve tümdengelimden giderek zihnin
sonuca varmasıdır.
13.12.2015
103


Bireşim yöntemi, çözümleme yönteminin karşıtı bir yöntemdir.
Bu yönteme çözümlemeden sonra başvurulur. Çözümleme
sonucunda ayrılmış olan öğeler, fikir ve duygular, mantığa
uygun ve bir sıraya göre birleştirilip bütün tekrar meydana
getirilir.
Bu yöntem, tümevarım ve tümdengelim yöntemlerinin
oluşumunu meydana getiren basamakların sonuncusudur. Bu
basamaklarda genellemeyi ve gerçekleşmeyi sağlar. Yöntem
ilkokulun Hayat bilgisi, Fen bilgisi, Geometri, Yazılı ve Sözlü
anlatım, ilk okuma ve yazmada (çözümleme sonucunda
harflerden hecelere, hecelerden kelimelere, kelimelerden de
cümlelerin meydana getirilmesi ve mantıki okuma ve yazmaya
geçilmesi), Resim – iş, müzik derslerinde uygulanır. Bu yöntem
öğreneni aktif kılar. Ancak, ilköğretimde bireşim yöntemi, sınıf
ve seviyeye uygun olarak uygulanmalıdır.
13.12.2015
104
Analoji


Analoji, insan zihninin benzeyişlerden yararlanarak yaptığı bir
akıl yürütme yoludur. Bir veya birkaç bakımdan benzerlik
gösteren şeylerin başka yönlerden de benzerlik göstereceğini
düşünme yoludur. Benzerliklerin yardımıyla bilinmeyeni elde
etme yoludur.
Analoji yoluyla elde edilen sonuçlar, tümevarım ve tümdengelim
gibi kesin değildir. Sonuçlar yanıltabilir. Bununla birlikte analoji
de bir akıl yürütme yoludur. Bu konuyu açıklayacak olursak;
Birada, ortak olan ve bilinenin, temel niteliği dayanması
zorunludur. Örneğin, hayvanlar üzerinde yapılan inceleme
sonuçlarının İnsan içinde geçerli olduğunu savunmada, insan ve
hayvanın temel niteliği canlı olmaları ve benzer evrim zincirinde
bulunmaları.
13.12.2015
105


“Kavrama, analiz ve sentez seviyesindeki hedef
davranışların özellikleriyle, analojik nitelikleri birbirine
denk düşmektedir. Çünkü pek çok buluş analoji ile
bulunmuştur. Uçak kuşlara, denizaltı balıklara,
helikopter yusufçuğa benzetilerek
yapılmıştır.(SÖNMEZ, Veysel. 1993:172) Yaratıcı
düşünmesin doğasında analojik düşünme vardır.
Tabiat bilgisindeki sınıflandırmaların temeli analojiye
dayanır. Analoji “yakından uzağa, bilinenden
bilinmeyene” ilkesiyle öğretime girmiştir diyebiliriz. Bu
suretle de öğretimde çok kullanılan bir akıl yürütme
yoludur.
13.12.2015
106
Bireysel çalışma yöntemi

Bireyin kendine uygun ortam
hazırlayarak çalışmasıyla gerçekleşir.
13.12.2015
107
Kullanımı:

Öğrencinin kendi başına bir konuyu
öğrenmek istediği ve kendi başına çalışma
yapmak istediği zaman kullanılır. Bireyin
konuyu yaparak yaşayaraköğrenmesinde ve
araştırma yoluyla öğretime uygun durumlarda
kullanılır. Her düzeyde kullanılan bireysel
çalışma daha çok bilişsel alanın uygulama,
analiz ve sentez basamaklarındaki
davranışların kazandırılmasında kullanılır.
13.12.2015
108
Özellikleri



Öğrenci merkezlidir
Yaparak yaşayarak öğrenme temellidir.
Öğrenciler öğrenme durumlarını
kendilerine göre ayarlar. Öğretim
öğrencinin ilgi, ihtiyaç, ve yeteneklerine
uygun olarak gerçekleşir.
13.12.2015
109
Yararları


En önemli yararı bireyin kendi öğrenme
yoluna uygun ortam
hazırlayabilmesidir.(Bilgisayar ile öğrenme,
farklı öğrenme yollarına uygun ortamlar
oluşturulabilir. Programlı öğrenmenin ve
bilgisayar destekli öğretime uygun bir
yöntemdir.
Sınırlıkları: en önemli sınırlığı hedeften
sapılma ihtimalinin yüksek olmasıdır.
13.12.2015
110
. Mikro Öğretim



Bu teknik, nasıl öğretileceği konusunda aday öğretmenleri
yetiştirmek için öğretmen yetiştiren kurumlarda, özel sektör ve
kamu kurumlarında hizmet içi eğitim çalışmalarında
kullanılmaktadır
Mikro öğretim normal öğrenme ve öğretim süreçlerinin
karmaşıklığını basitleştirmeyi amaçlayan bir laboratuar öğretim
yöntemidir. Mikro öğretim uygulamalarında, öğretmen
adaylarına geniş bir deneyim imkanı sunulurken, adayın
davranışlarında istendik yönde değişmeyi ve mesleki gelişmeyi
sağlayacak ortam etkinlik ve yaşantıları sağlamak temel amaç
olarak kabul edilmektedir.
Bu yöntemde öğretmen yetiştirmek, öğretmen adaylarına kişilik
kazandırmak ve araştırma yeteneklerini geliştirmek amacı
güdülür. Sözü edilen yöntem, öğretmen adaylarına yeni öğretim
stratejilerini planlama ve uygulama konusunda mükemmel
imkanlar sağlar.
13.12.2015
111


Mikro öğretim, yüz yüze eğitimin gerçekleşebilmesi
için sınıf içinde uygulanır.
Teknikle dersler kısa tutular (5-20 dakika arası)
öğrenci sayısının, 1-5 öğrenci kadar az olmasına
dikkat edilir. Her dersin öğretilme amacı yeterince
açıklanır. Ders verilirken zamanın ayarlanmasına çok
dikkat edilir. Burada önemli olan konu, mikro öğretim
tekniğinin uygulanması süreci içindeki evreleridir.
Mikro öğretim, çoğunlukla “öğret-yeniden öğret
[teachreteach cycle] çevrimi adı verilen bir sınamayanılma durumu olarak saptanır.”
13.12.2015
112
Öğret-yeniden öğret çevrimi
altı basamaktan oluşur.






1-Verilen görevin gereklerine uygun bir mikro ders
hazırlanır.
2-Belirlenen mikro ders öğretilir
3-Öğretme işleminin ne derece başarıyla yerine
getirildiğine dair sözlü, yazılı ya da teyple dönüt alınır.
4-Bu alınan dönüt ışığında mikro ders yeniden
düzenlenir.
5-Mikro ders yeniden öğretilir.
6-Bu defa öğretme işleminde gerçekleştirilen ya da
gerçekleştirilemeyen iyileştirmelerle ilgili sözlü, yazılı
ya da teyple dönüt alınır.
13.12.2015
113

Yeniden öğretme evresi isteğe bağlıdır. Bazı
çapraşık görevler, bu devreyi gerektirme
yeniden öğretme evresi “öğretme
evresi”ndeki öğrencilerin dışındaki yeni
öğrencilere uygulandığında daha iyi sonuçlar
alınabilir. Burada unutulmaması gereken diğer
bir konu da, öğretmen adaylarının son derece
ciddi bir biçimde, bilimsel yapıcı eleştiriler
getirmeleri ve saygılı olmayı daima göz
önünde bulundurmalarıdır.
13.12.2015
114



Her bir öğretmen adayı, bu dersler de hem öğrenci
hem de öğretmen rolündedir. Kendisine sıra
geldiğinde kısa süreli dersleri verdikten sonra diğer
bir öğretmen adayının, görevleri şöyle özetlenebilir;
Gözlemleme, Betimleme, Değerlendirme, yazılı ve
Sözlü olarak dönüt sağlama
Öğretmen adayının ders sunumu genellikle filme alınır
filme alınan dersin sunuluşu televizyon ya da
videodan tekrar izlenir ve tartışmalarda eksiklikler
üzerinde durulur. Daha iyi neler yapılabileceğine karar
verilerek genel bir değerlendirme yapılır.
13.12.2015
115
Mikro öğretim tekniği ile
ders verme aşamaları






1.5-10 dakikalık ders planının hazırlanması.
2.Dersin işlenmesi ve mümkünse kayıt
edilmesi (ses, video filmi)
3.Dersin ya da videoya kaydedilen dersin
izlenmesi.
4.Dersin öğretmen ve izleyiciler tarafından
değerlendirilmesi, düzeltmeler yapılması.
5.Dersin tekrar hazırlanıp işlenmesi
6.Grup tarafından tekrar işlenip
değerlendirilmesi varsa öneri yapılması.
13.12.2015
116
Tekniğin uygulamada dikkat
edilmesi gereken hususları





* Uygulamak için belli bir davranışı seçiniz.
* Seçilmiş davranışı dikkatli bir şekilde
tanımlayınız.
* Amaç ya da amaçlarınızı özenle belirleyiniz.
* İçeriğe karar veriniz.
* Belirlenen beceri, süreç ya da davranışları
değerlendirmede kullanılacak ölçütler
oluşturunuz.
13.12.2015
117










* Kullanacağınız materyal ve araçları hazırlayınız.
* Ders planı biçimine karar veriniz.
* Dersi saptanan süre için de bitiriniz.
* Performansı değerlendirecek özel değerlendirme formları
geliştiriniz ve bunları kullanınız.
* Öğretim yapmadığınız zamanlar grupta öğrenci rolü oynayınız
ya da araçları kullanınız.
* Gruptaki diğer öğrencilerin yazılı eleştirisini yapınız.
* Her grubu, her mikro öğretim oturumundan hemen sonra
sözlü olarak eleştiriniz.
* Kendi dersinizi tekrar kayıtlardan izleyip, kendinizi eleştiriniz.
* Dersi tekrar öğretiniz.
* Her tekrarda zamanın elverdiği ölçüde yeni teknikleri
deneyiniz.
13.12.2015
118
Mikro öğretim yönteminin
yararları









* Gerçek yaşantılar kazandırır.
* Mikro öğretim yöntemi uygulaması ile öğretim programı kontrol altına
alınabilir.
* Belli hedeflerin gerçekleştirilmesini ön plana çıkartır.
* Öğretimde bir labaratuar ortamı yaratır.
* Sınırlı kaynaklarla daha geniş, daha denetimli deney yapma imkanı
verir.
* Çok değişik alanlarda kullanılabilir. Öğretmen eğitimi dışında tıp, özel
eğitim, teftiş, rehberlik, spor gibi alanlarda da uygulanmaktadır.
* Normal sınıf öğretiminin karmaşıklığını azaltır.
* Mikro öğretim uygulamaları genişletilmiş kontrol imkanı sağlar.
* Anında değerlendirme geri besleme ve kendini değerlendirme imkanı
sağladığından aday (stajyer) öğretmenin değerlendirilmesinde yararlı
olmaktadır.
13.12.2015
119
Yöntemin Sınırlılıkları








* Sınıf yönetimi ve disiplinin sağlanmasına engel olabilir.
* Video kamera gibi kayıt cihazları her okulda bulunmayabilir.
* Mikro öğretim yönteminin uygulanmasında video kullanılması,
deneyim değerlendirmesindeki denetim çeşitliliğinden
vazgeçilmesine neden olabilir.
* Bütün öğretim becerilerinin kazandırılmasına uygun
düşmeyebilir.
* Öğretmen adaylarında aşırı heyecan ve kaygı uyandırabilir.
* Eleştiriye açık olmayan katılımcılar için öğrenilmiş çaresizlik
davranışı ortaya çıkabilir.
* Öğrenci sayısının fazla olmaması gerekmektedir.
* Belirli bir olgunluğa erişmemiş öğrencilerde kullanılmaz.
13.12.2015
120
Benzetim (Benzetişim)
Yöntemi

Bu yönteme simülasyon da denilmektedir.
Sınıf içinde öğrencilerin bir olayı gerçekmiş
gibi ele alıp üzerinde eğitici çalışma
yapmalarına olanak sağlayan bir öğretim
tekniğidir. Diğer bir tanımla, öğrenmeyi
desteklemek üzere gerçeğe uygun olarak
geliştirilen bir model üzerinde yapılan bir
öğretim yaklaşımıdır. (DEMİREL, Özcan.
2004:102-103)
13.12.2015
121

Gerçek durumların önemli boyutları, ya bir modelde
özel olarak, ya da diyagram halinde, resimler ve diğer
sembolik halinde, resimler ve diğer sembolik yollarla
belirlenmektedir. Uygulamada zaman ve mekan genel
olarak sınırlanmakta ve yaratılmak ve yaratılmak
istenen gerçek durumun anlamlı yönleri
seçilmektedir. Pilotların uçuş öncesi yapay koşullarda
eğitim görmeleri, uçak bombardıman birlikleri ve
astronotların eğitimi, tıpçıların kadavra üzerinde
çalışmaları benzetim tekniğine birer örnektir.
13.12.2015
122


Benzetim tekniği bir düşünce değil, bir hareket bir
olaydır. Öğrenciler bu olaya katılırlar ve ona şekil
verirler. Rolleri, işlevleri, görev ve sorumlulukları
vardır. Problem çözme ve karar verme
durumundadırlar. Bu açıdan analiz, sentez ve
değerlendirme yapmak durumundadırlar
(Küçükahmet 1983)
Benzetim tekniği ile eğitsel oyunların aynı olduğu
söylenir çünkü her ikisinde de gerçek bir sosyal
sürecin canlandırılmasına çalışılır. Her iki tekniğin
ayrıldığı husus, oyunlarda biri kazanana değin yarış
sürer; benzetimde ise yarış olsa bile bu tekniğin
gerekli bir parçası değildir.
13.12.2015
123
Tekniğin Yararları









* İlgi çekicidir. Öğrenme arzusu yaratır.
* Öğrenci gerçek ortamda kullanmadan önce araçların
işlenmesini öğrenir.
* Öğrenci araçlara ve yeniliklere alışır, ustalık kazanırlar.
* Kazalar, harcamalar en aza indirilir.
* Başarı ve başarısızlık çabucak anlaşılır.
* Bu yöntemlerde öğrenciler problem çözerek problem çözmeyi
karar vererek karar vermeyi ve etkinlikte bulunarak etkinliği
öğrenirler.
* Öğrencilerde analiz ve sentez yapabilme yeteneği gelişir.
* Diğer bireylerle daha iyi iletişim kurabilmektedir.
* Bildikleri ilkeleri hayata geçebilme yetilerini geliştirir.
13.12.2015
124
Tekniğin Sınırlılıkları






Gerçek durumun tıpatıp aynısını yaratmak bazen zor
olabilir.
* Yapaydır ve genellikle basite indirgenmiştir.
* Gerçekte, yapayında karşılaşılmayan durumlarla
karşılaşmak mümkündür.
* Karışık modeller öğrencilerin akıllarını karıştırabilir,
basit modellerde canlarını sıkabilir.
* Yapay modeli oluşturmak masraflı ve zor olabilir.
* Gerçek modele uymayan yapay modelin özellikleri
belirtilmeli gerçeği ile fark varsa bu belirtilmelidir.
13.12.2015
125
Rol Oynama Yöntemi:


Öğrencinin kendi duygu ve düşüncelerini
başka bir kişiliğe girerek ifade etmesini
sağlayan bir öğretme tekniğidir. Öğrencinin iyi
rol yapabilmesi için yaratıcı düşünce
önemlidir.
Rol yapma, sosyodrama olarak da adlandırılır.
Diğer bir tanımla sosyodrama, öğrencilere,
insan ilişkileri konusunda daha çok bilgi,
beceri ve anlayış kazandırmayı öngören ve
oyun (rama) tekniklerinden yararlanma
temeline dayalı deneysel bir eğitim tekniğidir.
13.12.2015
126


Bu tekniğin uygulanmasında, öğrencilere rol
dağılırken dikkatli olunmalı, özellikle ilk uygulama için
gönüllü ve başarılı öğrencilerin rol almasına özen
gösterilmelidir
Roller ve oynayacak kişiler belirlendikten sonra sahne
düzeni ya da durum öğrencilere açıklanır. Rol
yaparken öğrencilerden öğrendikleri diyalogda ya da
bir konuşma metninde geçen aynı cümleleri kullanma
yerine o durumda söylenmesi gereken ve öğrendikleri
cümle kalıbına uygun düşen kendi cümlelerini
kullanmaları istenir.
13.12.2015
127

Rol oynama işlemi öğrencilerde;
Duygularını anlamalarını, davranışları,
değerleri ve algılamalarına yönelik
içgörü kazanmalarını, davranışlarını ve
sorun çözme becerilerini geliştirmelerini,
çeşitli yaklaşımlarla bir konu hakkındaki
sorunları çözmelerini sağlar. Akıcı
konuşma ve düşüncelerini ifade etme
becerisini kazandırır.
13.12.2015
128
Eğitsel Oyunlar Yöntemi

Öğrenilen bilgilerin pekiştirilmesini ve daha
rahat bir ortamda tekrar edilmesini sağlayan
bir öğretim tekniğidir. Eğitsel oyunlar özellikle
öğrenmeye yönelik olmalı ve bir amaç için
sınıf içinde uygulanmalıdır.
Çocuğa öğretmekte güçlük çekilen pek çok
kural, oyun sırasında kolaylıkla öğretilebilir.
Nesneleri sıralama düzene koyma, karar
verme seçim yapma ve işbirliği, başkasının
yaptığına saygı gösterme gibi kural ve
kavramları çocuk, oyunlar sırasında farkına
varmadan öğrenir.
13.12.2015
129


Oyun hayal gücünü geliştirir, dil gelişimini sağlar, insanlar arası
etkileşimi arttırır, çocuğun kendi bedenini denetlemesine
yardımcı olur. Dikkatini toplamasını sağlar. Bunların yanı sıra
oyun, çocuğun çevreyi gerçek yönleri ile tanıma ve
araştırmasına imkan veriri, yetişkin rollerini benimsemesini
sağlar, mantık yürütme yeteneğini geliştirir, kuralları kavramayı
ve kurallara uymayı kolaylaştırır. Çocuğun kendine güvenini
arttırarak keşfetme isteğini uyarır. Çocuk oyun sayesinde fazla
enerji birikimini de topluca kabul edilen bir yolla boşaltma
olanağını bulur
13.12.2015
130


En pasif öğrencilerin bile bu etkinliklere
katılım sağlanır öğrenme zevkli hale
gelir.Öğretmen, sınıf içinde eğitsel oyunlardan
başarılı bir şekilde yararlanabilmek için dikkatli
ve titiz bir hazırlık yapmalıdır.
Oyunlar, bütün öğrencilerin rahatça anlayıp
etkin katılımlarını sağlamayacak düzeyde
basit, kolay ve gerçekten ilginç olmalıdır. Bu
nedenle seçilen oyunlar öğrencilerin farklı
düzey ve yeteneklerine uyarlanabilecek bir
esneklikte olmalıdır.
13.12.2015
131



Oyunun kuralları sınıftaki herkesin katılımına
izin verebilmeli ve oyunun belli bir amacı
olmalıdır. Bu nedenle oyunun kuralları açık
seçik anlaşılmalıdır.
Öğretmen her oyuna bir ders saatinin beş ya
da on dakikasını ayırmalı ve genellikle bu
etkinliklere dersin ortasında ya da sonunda
yer vermelidir.
En önemli hususlardan biri, oyun oynarken
zayıf öğrencilerin hatalarının üzerinde
durulmamalı, herkesin etkin olarak oyuna
katılımı sağlanmalıdır.
13.12.2015
132
Kubaşık Öğrenme (İşbirliğe
dayalı Öğretim) Yöntemi:

İşbirliği, ortak amaçlara ulaşmak için birden fazla
bireyin birlikte çalışmasıdır. Öğretim etkinlikleri içini
yapılan araştırmalar hem araştırmayı yapan bireyin
kendisi hem de diğer grup üyeleri için yararlıdır. Grup
üyelerinden birinin yetersizliği ve başarısızlığı diğer
üyeler tarafından tamamlanır. Grup üyelerinden
birinin yetersizliği ve başarısızlığın diğer üyeler
tarafından tamamlanır. Grup üyeleri pozitif bağla
birbirlerine bağlıdırlar. Yüksek başarı için bilgi, beceri
ve kaynakları birleştirerek başarılı sunu yaparlar.
İşbirlikçi öğrenme, grupla çalışmanın bir benzeridir.
13.12.2015
133
Tekniğin Yararları






Öğrencilerin, öğrenmeye güdülenmelerine ve
dikkatlerini sürdürmelerine yardım eder.
Özellikle düşük yetenekli öğrencilere, problem çözme
ve üst düzey düşünme becerilerinin kazandırılmasında
etkilidir.
Bireye, dünyayı diğer insanların bakış açısından
görme yetisini kazandırmaktadır.
Başkalarının fikirlerine saygılı ve hoşgörülü olmayı
öğretir.
Karşılıklı etkileşimle öğrenme zevkli hale gelebilir.
Sorunların çözüm yollarının birden çok yöntemle
olabileceğini öğrenirler.
13.12.2015
134
Tekniğin Sakıncaları



Eksikliklerinin tamamlandığını gören
öğrenci bun su istimal etmeye
çalışabilir.
İyi planlanmazsa öğrenciler kendi
görevlerini başkasına yıkmaya
çalışabilirler.
Öğretmen öğrencileri başı boş
bırakmamalıdır.
13.12.2015
135
Küme Çalışması (Grup
Çalışma) Yöntemi

Grup, birbirleriyle ilişkileri ve aralarında ortak
değerleri olan, birbirlerine bağlı iki veya daha
fazla kişiden oluşmuş toplumsal bir birimdir.
Uzmanlaşmanın esas alındığı günümüzde
grup (küme) dinamiğinde hem kolektif
çalışma hem de uzmanlık alanında üstün
başarının sağlanmasıyla etkili bir çalışma
ürününün ortaya konması mümkündür. Bu
metotla hem sorumluluk bilinci gelişmekte,
hem de ülke kalkınmasında etkili olmaktadır.
13.12.2015
136


Grup, belli bir amaç için, aynı yerde bulunana kimse
ve nesneler bütünüdür. Küme, grup içinde duruma
göre kurulan daha küçük topluluklardır. Gruba
bağlıdırlar ve grubun parçasıdırlar. Gruptaki öğrenci
sayısı ve üniteye göre, 3-7 kişiden kümeler, kümeler
içinde 2-3 kişiden komiteler oluşturulur. Bireysel
çalışmalar ihtisaslaşarak birleşince komite, komite
birleşince kümeler, kümeler birleşince grup oluşur.
Her kümede başkan, sözcü, yazman ve diğer görevli
üyeler bulunur. Konunun tamamını sınıftaki kümelerin
tamamı alır, birisi aktarır. Konu kısımlara ayrılır, her
küme bir kısmını anlatarak raporlaştırır. Kümeler
ünitedeki konuları anlatarak sınıfı bilgilendirirler.
13.12.2015
137
Tekniğin Üstünlükleri






Öğrenciler serbest konuşarak daha iyi fikirler ortaya
koyabilir.
Öğrencileri daha iyi kontrol etmek ve anlamak
mümkün olur.
Öğrenciler arasında karşılıklı etkileşim mümkün olur.
Öğrencileri değerlendirmek, daha iyi beceriler
kazanmalarına imkan sağlar.
Başkanlarını dikkatli dinlemeyi ve toplulukta
konuşmayı öğrenir.
Öğrenci yardımlaşma ve işbirliği öğrenir.
13.12.2015
138



Tekniğin Zorlukları
Disiplin sağlanması zorlaşabilir.
İyi bir planlama ve hazırlık gerektirir.
13.12.2015
139
Ödev Yöntemi:

Ödev Oğuzkan (1985) belli bir ders konusu
veya ünitesi ile ilgili olarak öğrencilerden
yapmaları istenen zihinsel ve bedensel
çalışmalar denir. Ödevler öğrenilenlerin tekrar
edilmesinde, yeni konulara yönelik olarak
öğrencilerin hazırlanmasında kullanılmalıdır.
Hangi konu ve düzeyde olursa olsun ödev
hazırlama konusunda öğrencilere yönergeler
ve gerekli bilgiler verilmelidir.
13.12.2015
140

Özgün içerik, biçim ile anlatımı olan
ödev yazma, klasik “kompozisyon”
derslerinde öğretilen ya da öğretilmek
istenen “kompozisyon yazmaktan öte
bazı bilgi ve beceriler gerektirir. Ödev
hazırlama bir araştırma raporu gibi
problem çözme sürecinie dayanması
gerekir. Aksi takdirde yazılanlar bir
alıntıdan öteye gitmeyecektir.
13.12.2015
141
Ödev tekniğinin uygulanması aşamasında şu
noktalara dikkat edilmelidir:







i.Ödevin konusu işe yarar olması
ii.Ödevin verilmesindeki amacın belirlenmesi
iii. Ödevin ne kadar sürede hazırlanacağı
iv.Ev ödevinin düzeninin ve formatının
belirlenmesi
v.Ödevlerin takibindeki yeterlilik
1 a- Ödev işlenen konuları kapsıyor mu?
b- Öğrencilerin öğrenme düzeylerine uygun
mu?
13.12.2015
142









2 a- Öğrencilerin ödevleri kabullenmişlik derecesinin düzeyi
nedir?
b- Öğrencilerin ödevin niçin verildiği konusunda bilgi sahibi
midirler?
3 a- Ödevlerin öğrencilerin ne kadar vaktini alıyor?
b- Ödevlerin hangi sıklıkla verilmesi gerektiğinin belirlenmesi
4 a- Öğrenciler ödevlerini nasıl yapacaklarını biliyorlar mı?
b- Ödevle ilgili özel koşullar açıklanmalı veya yönerge olarak
belirtilmeli
5 a- Ödevi başarı ile yapanla yapmayanın ayırt edilmesi
b- Öğrenciler başarısız oldukları ödevlerin doğrularına
ulaşabiliyor mu?
Ödevler ezbere ve doğrudan bilgi alıntısı şeklinde değil problem
çözme ve kavramaya yönelik olmalıdır.
13.12.2015
143
Sergi Yöntemi

Öğrencileri aktif hale getiren, sadece oyun ve eğlence
için değil öğretme ve öğrenme deneyimi kazandıran
bir tekniktir. Özellikle beceri, iş ve sanat öğretiminde
bu teknikten yararlanılabilir. Bir yönüyle bu teknik
yaparak yaşayarak öğrenmeyi gerektirir. Sergi
genellikle sınıf içi öğretimi tamamlama, belirli bir
konuya ve etkinliğe ilgi uyandırma, işlenmiş olan bir
konuyu özetleme ve örneklendirme, öğrenilenlerin
kalıcılığını sağlamak amacıyla uygulanır. Bu tekniğin
uygulanması oldukça zaman alır. Bu nedenle eğer
derste sergi tekniği kullanılacaksa öğretim döneminin
başında konu ve etkinlikler planlanmalıdır. Sergi için
her öğrenci kendi çalışmasını seçer.
13.12.2015
144

Sınıfça belirlenen amaçlar doğrultusunda her öğrenci kendi
konusu ve görevi ile ilgili hazırlık yapar. Konu içeriği öğretmen
denetiminde belirlenir. Bu aşamanın zaman olarak iyi
planlanması gerekir. Sergilenecek ürünlerde hangi özellikler
bulunacak ve öğrenirler hangi kurallara uyacak gibi faktörlerin
sınıfça belirlenmesi gerekir. Her bir öğrencinin kendi hazırlığını
ne kadar sürede tamamlayacağı önceden belirlenmelidir. Sergi
günü bütün öğrencilerin ürünleri organize bir şekilde
yerleştirilmelidir. Gerekiyorsa ders araç ve gereçleri sergi
esnasında hazır bulundurulmalıdır. Ürünlerle ilgili tanıtıcı broşür
ve bilgiler verilmelidir. Sergilenen ürünlerin niteliği hakkına
öğrencilerin değerlendirme ya da kritik yapmaları sağlanmalıdır.
Bu değerlendirmeler bir araya getirilerek tüm sınıfça tartışmalar
yapılmalıdır.
13.12.2015
145







Tekniğin Üstünlükleri
Öğrencilere bir şeyler üretme ve başarma hazzını
verir.
Öğrenciyi aktif kılar ve aktif olmaya özendirir.
Öğrencilere yeteneklerinin farkında olmasını sağlar.
Tekniğin Zorlukları
Zaman alıcı, masraflı ve iyi planlanmayı gerektirir.
İyi planlanmaz ve zamanında yapılmazsa emekler ve
zaman boşa gidebilir.
13.12.2015
146
Gezi Yöntemleri


Okul ve sınıf içi çalışmalarını tamamlamak daha
anlamlı kılmak amacıyla uygulanan planlı ziyaretlerdir.
Bu teknik gerçek dünyayı tanıma imkanı verir.
Bu teknik bütün hedef ve davranış boyutlarında
öğrenileri aktif kılar. Öğrenciler gezi etkinliği
esnasında çok çeşitli bilgileri duymakta, görmekte;
obje ve durumları duyu organlarıyla test etmekte;
bütün bunları yaparken de zevk ve haz almaktadır.
Gezi yapılacak ortam, bir resmi kurum ya da doğal bir
alan olabilir.
13.12.2015
147












Tekniğin Üstünlükleri
Konuyu ilgi uyandırır
Öğrencilerin yaşayarak öğrenmelerini yani ilk elden öğrenmelrini
sağlar.
Diğer öğrenmelere temel teşkil eder.
Öğrenilenlere açıklık kazandırır.
Tekniğin Eksiklikleri
Yasal sorumluluğu fazladır.
Disiplinsizlik olabilir.
Diğer derslere devamı aksatabilir.
Konuya uygun yer seçmek zor olabilir.
Planlama gerektirir organizasyonu zordur.
Uzun sürü, mali destek gerektirir.
13.12.2015
148
Programlı Öğretim

Programlı öğretim, ünlü psikolog Skinner’in
pekiştirme ilkeleri esas alınarak ortaya atılmış
bir öğretim tekniğidir. Programlı öğretim
temelde öğretimin bireyselleştirilmesi ve
hatanın en aza indirilmesi gibi iki önemli
yenilik getirmektedir. Programlı öğretim
öğrencinin öğrenme sürecine etkin katılmasını,
bireysel öğrenme hızına göre ilerleme
kaydetmesini ve öğrenme sonucunun anında
kontrol edilmesini sağlayan bir tekniktir
13.12.2015
149



Programlı öğretimin temelini oluşturan Skinner’ın
pekiştirme ilkeleri aşağıdaki gibidir.
a-Küçük adımlar ilkesi: Bilgi üniteleri, adım adım öğrenciyi
ilerlemeye yöneltecek bir biçimde düzenlenmelidir. Üniteler en
küçük birim olmalıdır.
b-Etkin Katılım İlkesi: Her bilgi ünitesi bir ilerleme aşaması
oluşturmaktadır. Bu aşamada bir alıştırma ya da bir soru
bulunmaktadır. Soru, verilen bilginin kazanılıp kazanılmadığını
yoklamaktan başka bilgiyi edinmede ve özümlemede bir araç
olmaktadır. Böylece soru bir işlemi, bir eylemi başlatmakta yani
öğrenme olayını sağlamaktadır. Öğrenme işi öğrencinin kendisi
tarafından yapılmaktadır. Böylece öğrencinin etkin katılımı
sağlamaktadır.
13.12.2015
150


c-Başarı İlkesi: Öğrenciler hep başarmak
zorundadırlar. Sorular da öğrencilerin
başarabileceği güçlük düzeyinde olmalıdır.
Güçlüğü aşmak bir sonraki öğrenmeler için
gerekli olan güdüyü oluşturmaktadır.
d-Anında Düzeltme İlkesi: Öğrenci soruyu
cevapladıktan daha sonra doğru cevapla
karşılaşmakta, böylece kendi kendini kontrol
etmekte ve düzeltme de hemen yapılmış
olmaktadır. Anında kontrol, pekiştirmenin
temel öğesidir.
13.12.2015
151


e-Dereceli (Kademeli) İlerleme İlkesi: İlerleme,
aşamalı ve mantıklı olmalıdır. Yapılacak işlemlerin
düzeyi basitten karmaşığa, bilinenden bilinmeyene,
kolaydan zora doğru olmalıdır.
f-Bireysel Hız İlkesi: Öğrenci, zamanı kendine
uygun olarak ayarlanmaktadır. Başarısızlık, ya da
sınıfta kalma söz konusu değildir. Böylece sınıf
ortamında öğrenciler arasında düzey farklılığının
yarattığı olumsuzluklar da ortadan kaldırılmak
istenmektedir. Sınıf geçme de belirli süre kuralı da
geçersiz olmaktadır.
13.12.2015
152

Programlı öğrenmede öğrenme materyalinin özel
hedefleri belirlenmektedir. Öğrencinin kendi kendine
öğrenmesi sürdürmesi için yeterli derece de kılavuz
verilmektedir. Ön bilgisini ölçmek için ön test
verilmektedir. Küçük bölümlere bölünen materyal
sunulmaktadır. Her bölüm, bir de içeriğini ölçerek bir
soru ile tamamlanmaktadır. Bu soru doğru bir şekilde
cevaplandırıldığı takdirde öğrencinin motivasyonunu
yükseltmekte ve ilerlemesini sağlamaktadır. Birçok
küçük üniteden oluşan materyalin sonunda öğrenciye
bir de son test verilmektedir
13.12.2015
153

Öğrencinin bir üniteden diğer üniteye geçmesi
için bir önceki ünitede başarılı olması
gerekmektedir. Başarılı olmayan öğrenciler,
aynı üniteyi veya eşiti olan bir diğeri tekrar
etmektedirler. Bir öğrencinin başarılı olması
için Skinner %95 gibi yüksek bir kriter öne
sürmüştür. Bunun gerçekleşmemesi için
herhangi bir nedenini bulunmadığı inanmıştır.
Programlı öğrenme materyalini tamamlayan
öğrenci, tam öğrenmeyi sağlamış
bulunmaktadır.
13.12.2015
154

Programlı öğretim araç ve yöntemleri,
programlı öğretime göre hazırlanmış kitaplar
ile programlı öğretim makinelerini ve
bilgisayar destekli eğitim araç ve yöntemlerini
kapsamaktadır. Programlı öğretim tekniğine
uygun yazılmış kitaplar ve bilgisayar
programları bulunmakla beraber ülkemizde
uygulanması çok sınırlıdır. Bu kitapların
alıştırma kitapları öğrencilere sınıf içi ve dışı
etkinliklerde yararlı olabilir.
13.12.2015
155

Programlı öğretim materyallerini
hazırlamada üç ayrı model
kullanılmaktadır. Bunlar doğrusal,
dallara ayrılan ve atlamalı dalara ayrılan
program modelleridir.
13.12.2015
156
Bireysel Öğretim
Yöntemleri


Öğrencinin bir şeyi öğrenebilmesi için, o şeyi, o
konuyu yaşaması, o konu ile ilgili etkinliklerde
bulunması gerekmektedir. Bu da öğrencinin kendi
kendisine çalışması ile meydana gelir.
Bu teknikle öğretmen, devamlı olarak öğrencilerin
karşısına geçip der işlemez. Öğrenme konusunu verir,
öğrencilerin kendi kendisine çalışmasını ister.
Öğrenciler de kendilerine göre konuyu hazırlamaya
çalışırlar. Öğretmen sürekli olarak öğrencileri kontrol
eder. Bu çalışmalar ders saatlerinde olur. Bireysel
çalışma bittikten sonra, konu grup çalışmasıyla bütün
öğrencilere aktarılır.
13.12.2015
157

Öğrenci konuyu okul dışında veya
evinde kendi kendine de yapabilir.
Teknikle öğretmenini tutumu çok
önemlidir. Öğretmen ve öğrenciler
işbirliği içinde çalışmalıdırlar. Öğretmen
kendi düşündüklerini değil, öğrencinin
yaratıcılığı ile meydana getirdiği eseri ve
yaptığı çalışmayı kabul etmelidir.
13.12.2015
158
Bireysel çalışmada dikkat
edilecek hususlar.










Planlı çalışma alışkanlığı öğrenciye kazandırılmalıdır.
Zamanı değerlendirmeli ders zamanda der oyun zamanında oyun.
Dinlenme ve eğlenmeye yer verilmelidir.
Araç ve gereç kullanarak çalışma yapılması başarıyı arttırır.
İş yapmaktan doğan zevki tadan öğrenci sonraki çalışmaları içinde
güdülenir e yeni başarılar kazanır.
Bu teknikte anlayarak kavrayarak çalışma esas olmalıdır. Yani ezberden
kaçınılmalıdır.
Kaynaklardan yararlanma ihmal edilmemelidir.
Her öğrenciye kendi seviyesine uygun görevler verilmelidir. Aksi halde
öğrenci bıkar ve kopya çekmeye başlayabilir, yalancılığa alışabilir.
Öğrenciler kitaplıktan yararlanmayı öğrenmelidirler.
Öğrenciden çalışmaları hakkında bilgi alınmalı yanlışları düzeltilmeli.
Çalışmanın gidişatı takip edilmeli.
13.12.2015
159
Bilgisayar Destekli
Öğretim (BDÖ)

Bilgisayar, bireylere hızla etkileşime girmeyi, çeşitli biçimlerdeki
çok sayıda bilgiyi saklayıp işlemeyi ve geniş bir dizi görsel-işitsel
girdiyi göstermek için diğer medya araçlarıyla birlikte
kullanılmayı sağlayabilmektedir. Bilgisayar bu özellikleriyle
öğretimde potansiyelini de ortaya koymaktadır. Çeşitli öğretim
etkinliklerinde öğrenci odaklı yaklaşımı benimseyerek bilgisayarı
kullanan kurumlarda bilgisayara dayalı öğrenmeden sıkça söz
edilmektedir. Bilgisayara dayalı öğrenme terimi kavrayıcı diğer
bir deyişle şemsiye niteliği taşıyan bir terimdir. Bilgisayarla
yönetilen öğretim ve bilgisayarla desteklenen öğrenme
kaynakları terimleri yanında bilgisayar destekli öğretim de
bilgisayara dayalı öğrenme terimi kapsamında yer almaktadır.
13.12.2015
160

BDÖ, ders içeriğini sunmak için bir bilgisayarın
öğrenciye doğrudan etkileşime girmesi için
kullanılmasıdır. Öğretimi sunmada bilgisayarın etkili
olup olmadığı uzun süre tartışılmıştır. (KAYA, Z.
1999) Ayrıca, bilgisayarın öğretimde gerçekten işe
yarayıp yaramadığını belirlemek üzere birçok
deneysel araştırma da yapılmıştır. Bu araştırmalar,
tüm öğretim alanlarında bilgisayarın giderek artan
ölçüde etkin kazandığını göstermektedir. Kullik ve
arkadaşlarının bir dizi araştırma bulgusunu özetlediği
çalışmasında, bilgisayar destekli öğretimin, geleneksel
öğretime oranla, öğrenci erişimlerini %10 ile %18
arasında arttırdığı belirtilmektedir
13.12.2015
161



Ancak, bilgisayarın olumlu etkisi de, öğretim
gereksiniminin iyi belirlenmesine bağlı olmaktadır.
Bilgisayar destekli öğretim kavramının ortaya atılışı
1960’lı yıllardan sonra olmuş, 1970’li yıllarda
A.B.D.’deki üniversitelerin bünyelerinde bilgisayar
destekli öğretim çalışmalarına ve araştırmalına yer
verilmeye başlanmıştır.
Bilgisayar destekli öğretimde, bilgisayarın öğretme
sürecine öğretmenin yerine geçecek bir seçenek
olarak değil, sistemi tamamlayıcı güçlendirici bir araç
olarak girmesi esastır.
13.12.2015
162





B.D.Ö’de öğretmen konuyu işlerken sahip olduğu donanım ve
yazılım olanaklarına, konunun ve öğrencinin özelliklerine göre
bilgisayarı değişik yer ve zamanlarda kullanabilir. Bu kullanım
biçimleri:
i-Öğretmen konuyu işler, dersi kaçıran ya da anlamayanlar için
tekrar bir fırsat sağlanabilir. Bilgisayar burada özel öğretmen
görevi görür.
ii-Öğretmen konuyu işler, değerlendirme bilgisayar yardımıyla
yapılır.
iii-Öğretmen konuyu sınıfta işler, alıştırma, uygulama ve
değerlendirme çalışmaları bilgisayar yardımıyla yapılır.
iv-Konu bilgisayarla işlenir. Öğretmen danışmanlık yapar.
Öğrencileri denetler.
13.12.2015
163

‘‘Diğer bir anlatımla BDÖ
programlarının uygulanışı 1) alıştırma ve
tekrar 2) Bire bir öğretim 3) problem
çözme 4) benzetim programları olmak
üzere 4 çeşittir
13.12.2015
164


1-) Alıştırma ve Tekrar
Programları:
İşlenmiş konularla ilgili alıştırma ve
tekrar yapılmaktadır. Bu programın
kullanımı ile ilgili iki türlü yaklaşım
düşünülebilir.
13.12.2015
165

a-Öğrenciye zorlukları farklı belli bir dizi soru
verilerek yapılan alıştırmalar. Burada
öğrencinin karşısına bir soru gelir. Öğrenci
ekranda gösterilen soruya cevap verir cevap
doğru ise bir başka soruya geçilir. Cevap
yanlışsa soru bir daha sorulur. Verilen yanıt
yine yanlışsa sorunun doğru cevabı verilir. Bu
tür alıştırmalarda sorular ve sıraları
programda sabittir öğrenciye göre değişmez.
Bunlara bilgisayar kontrollü alıştırma
programları denir.
13.12.2015
166

b-Öğrencinin öğrenilmemiş davranışları ile ilgili sorular verilerek
yapılan alıştırmalar; Öğrenci sırası ve sayısı belli olan sorular
üzerinde çalışacağına, öğrenme eksiğinin olduğu konularla ilgili
sorular üzerinde çalışır. Burada öğrencinin öğrenmediği bilgiler
ve beceriler bilgisayar tarafından sorular yolu ile tespit edilir ve
çalışma bunlar üzerinde yoğunlaşır. Bu sorulara çalışma havuzu
denilmektedir. Öğrencinin kazandığı davranışlar ile ilgili sorular,
(DEMİREL, Özcan. 2004:152-157) bilgisayarda öğrenciye ait
başka bir yerde toplanır. Böylece, öğrenci yeniden çalışmaya
başladığında öğrenilmiş davranışları ile ilgili sorularla
karşılaşmaz. Öte yandan öğrendiklerinin kalıcılığını sağlamak için
kazandığı davranışlar üzerinde de tekrar yapma imkanına
sahiptir.
13.12.2015
167








Bire Bir Öğretim Programları:
Bilgisayarın okullarda kullanılması ile bire bir öğretim belli bir
ölçüde sağlanmaktadır. Bu tür programlar ile bir konu ile ilgili
olgu, yöntem, kavram, ilke genelleme ve kanunların
bilgisayardan öğrenilmesi amaçlanmaktadır. Bire bir öğretim
programlarında bulunan öğeler şunlardır:
* Öğrencinin dikkatini çekme
* Öğrenciyi hedeften haberdar etme
* Ön bilgileri hatırlatma
* Uyarıcıyı sunma ve rehberlik sağlama
* Davranışı ortaya çıkarma
* Davranışı değerlendirme.
13.12.2015
168

Bu tür programlar sayesinde öğrenci
kendi hızına göre çalışır. Ayrıca islediği
kadar tekrar yapma imkânına sahiptir.
Bu tip programlar öğretim zamanını
kısaltmakta ya da bu zaman içinde daha
fazla uygulama yapmayı mümkün
kılmaktadır.
13.12.2015
169
Problem Çözmeye Yönelik
Programlar:






Eğitimin en önemli görevlerinden biri öğrencilerde karşılaştıkları
problemleri çözme becerisini geliştirmektedir. Ancak problem
çözümünün öğretilmesi kadar problemi çözmek için gerekli bilginin de
öğretilmesi gerekmektedir. Bilgisayarın problem çözme becerisinin
öğretimde yerini şu şekilde sıralamak mümkündür:
* Öğrenci gerçek hayatta karşılaşabileceği problem üzerinde çalışabilir.
* Problem ile ilgili bilgiye ulaşması çabuk ve kolay olur.
* Öğrencinin, problem çözümünün hangi basamaklarında güçlükle
karşılaştığı tespit olunur ve öğrenci güçlüğünün giderilmesi için
yönlendirilir.
* Öğrenciye çok fazla sayıda problem çözme imkanı tanıdığı için öğrenci
deneyim kazanır.
Problem çözmeye yönelik programların başında LOGO gelmektedir.
Ancak bu tür programların hazırlanması ve geliştirilmesi oldukça zordur.
A
13.12.2015
170


4-) Benzetim Programları:
Benzetim, gerçek hayattaki olayların kontrollü bir
şekilde temsil edilmesi olarak tanımlanabilir. Benzetim
programları, öğretimi zenginleştiren, öğrencileri
gerçek hayata hazırlayan ve bu işlevi yerine getirirken
bilgi ve becerileri görerek ve yaparak kazanılmasını
sağlayan programlardır. Benzetim programlarının
devreye girmesi ile mevcut laboratuar ortamında
gerçekleştirilmesi mümkün olmayan ve bu nedenle
eğitim programında yer verilmeyen bilgi ve gösterilen
eğitim programında yer alması sağlanmaktadır.
Benzetim programları sayesinde,
13.12.2015
171





* Tehlikeli olan deneyler
* Gerekli araç ve gereçlerin kontrollü
ortamlarda bulunmadığı deneyler.
* Zor tekrarlanabilen deneyler
* Pahalı olan deneyler, eğitim ortamına
getirilmektedir.
Buna örnek olarak, çeşitli malzeme ve mimari
özelliklerde yapılmış binaların farklı
şiddetlerdeki depremlere karşı gösterecekleri
dayanıklılığı test eden programlar verilebilir.
13.12.2015
172
Bilgisayar Destekli Öğretimin
Yararları










Öğrencileri sürekli etkin tutar.
Her öğrenciye kendi seviyesine ve öğrenme hızına göre öğrenim sağlar
Öğrenci konu ile ilgili sorularına yanıt alabilir.
BDÖ de konular daha kısa sürede, sistematik olarak öğretilebilir.
Kişisel yapısından dolayı potansiyelini ortaya koyamayan öğrenciler
BDÖ de başarılı olabilir.
BDÖ de öğretmenden öğretmene değişen öğretimin niteliği oldukça
yüksek düzeye çıkabilir.
Öğrenci kendine ait bir kişisel öğrenme ortamında rahatlıkla çalışır.
Öğrenim küçük birimlere kadar indirildiğinde başarı, bu birimler
üzerinde sınanabilir.
BDÖ, öğretmeni dersi tekrar etme, ödev düzeltme vb. görevlerden
kurtararak öğrencilerle bireysel olarak ilgilenme zamanı kazandırır.
Öğretme öğrenme süreçlerinde, ses, grafik, animasyon vb. unsurların
kullanılabilirliği konuları ilgi çekici hale getirebilir.
13.12.2015
173
Bilgisayar Destekli
Öğretimin Sınırlılıkları





1-Her konu alanına yönelik ve değişik yöntemlere dayalı bireyselleştirilmiş ders
yazılımlarının geliştirilmesinin pahalı olması ve dolayısıyla öğrencinin almak
zorunda olduğu hazır paket programlarının pahalı olması.
2-Bilgisayar sistemlerinin aksaksız çalışması için gerekli teknik desteğin
sağlanmasındaki güçlükler.
3- Eğitim yöneticileri ve öğretmenler için kabul edilmiş yöntemlerden ağır
teknolojik esasları nedeniyle antipati ve çekingenlik uyandıran ve ilgililerin
çoğunun çok az deneyime sahip olduğu, göreli olarak denenmemiş yeni bir
yönteme geçiş gerekliliği.
4- Eğitim dünyasının profesyonelleri ile bilgisayar ya da bilgisayar programcıları
arasında yeterli koordinasyonun kurulamamış olması, böylece öğretim
programları bilgi tabanının yeterli kalitede olmaması hatta çoğunlukla yetersiz
olması, yazılmış programların yalnızca yazılım için seçilen bilgisayarla çalışabiliyor
olması ve bilgisayar kullanıcılarına yardımcı olacak çok az sayıda uzmanın olması.
5-Her okulda yeterli sanıya bilgisayarın ve bu öğretime uygun öğretmenin
yetiştirilmiş olma zorunluluğu.
13.12.2015
174
Gözlem ve Gözleme
Dayanan Yöntemler

Gözlem ve Gözleme Dayanan
yöntemlere, Laboratuar yöntemi de
denilmektedir.
13.12.2015
175
Gözlem Yöntemi

Öğretimde gözlem, belli eğitsel amaçları
gerçekleştirmek için herhangi bir olay ya da varlığı,
önceden hazırlanmış olan bir plan çerçevesinde
incelemek demektir. Okulda organize edilen gözleme
ilişkin geziye de gözlem gezisi denir. Gözlem planlı ve
amaçlı bir etkinliktir. Gözlem öğrencilerin eşya, olay
ve varlıkların doğrudan kendilerinden bilgi
edinmelerini ve onların bilimsel bir araştırmayla ilgili
temel becerileri kazanmalarını sağlayan etkili bir
öğretim metodudur. Gözlem çocukta var olan
inceleme ve araştırma merakının, öğretimde bilimsel
bir biçim olmasıdır.
13.12.2015
176




Gözlem Çeşitleri gözlem zamanı ve
süresine göre;
i.Sürekli gözlem
ii.Zamanı gelince yapılan gözlem
iii. Ani gözlem
13.12.2015
177



Araç kullanılıp kullanılmamasına
göre
i.Araçsız doğrudan yapılan gözlem
ii.Araçlı gözlem
13.12.2015
178
Tekniğin Yararları









*Eşya olay ve varlıklardan doğrudan kendilerinden bilgi
edinilmesini sağlar.
*Yakın çevrenin tanınmasını sağlar.
*Okul – çevre ilişkileri gelişir.
*Ders konularının yakın çevreden sağlanmasına olanak verir.
*Daha çok duyu organının öğrenmeye katılmasını sağlar.
*Bilimsel araştırma ve inceleme becerileri kazandırır.
*İyi bir gözlemci olmayı sağlar.
*Çevredeki kaynaklardan yararlanma imkanı verir.
*Gerçek ve hayati bilgiler kazandırır.
13.12.2015
179
Tekniğin Sınırlılıkları







*Sorumluluğu fazladır.
* Disiplin biraz zordur.
* Uygun gözlem yeri seçmek zordur.
* Organizasyon zordur
* Gözlem gezileri masraflıdır
* Çok zamana ihtiyaç vardır.
* İyi planlama yapılmazsa zaman boşa gider.
13.12.2015
180
Dikkat edilmesi gereken
hususlar









* Öğretmen yasal sorumluluğunu bilmelidir.
* Gözlem yerini öğretmen daha önceden görmeli ve
gereken çalışmalar yapılmalıdır.
* Gezinin eğitsel değeri olmalıdır.
* Gezi için okul yönetiminden izin alınmalıdır.
* Gidiş – geliş düzenlenmesi yapılmalıdır.
* Çocuklar için velilerden izin alınmalıdır.
* Gözlem eğitim etkinliklerine bağlı bir ihtiyaçtan
doğmalıdır.
* Gezideki çalışmalar belirlenmelidir.
* Gezinin sınıfça değerlendirilmesi yapılmalıdır.
13.12.2015
181
Deney Yöntemi


Öğretimde deney, bir kanunu kanıtlamak
yahu öğrencilere hazır olarak kazandırılan
bazı konulara ait bilgilerin doğruluğunu
göstermek amacı ile yapılan koşulları
değiştirebilen kontrollü gözlem ve
incelemedir.
Bu yöntemle kanunların ve ilkelerin doğruluğu
somut olarak kanıtlanır. Öğrencilere anlatma
yoluyla hazır olarak kazandırılan bilgilerden
deneye girenlerin doğruluğu gösterilir.
13.12.2015
182

Deney yöntemi bilimsel ve gözlemin ileri bir
aşamasıdır. Deney daha çok laboratuar
yöntemidir. Deneyde koşullar hazırlanır. Olay
meydana getirilir. Koşulları hazırlanmış, planlı,
amaçlı yapay olarak meydana getirilen bir
gözlemdir. Deneyin koşulları araştırmacı
tarafından hazırlandığı için, buna “kontrollü
gözlem” denir. Gözlemi deneyden ayıran
husus, olayları ve varlıkları kendi oluşları
içinde incelemek-
13.12.2015
183

Öğretimde kullanılan deney daha çok,
kanunların kanıtlanması ve ya bilgilerin
doğruluğunun gösterilmesi yönündedir.
Okullarda öğrenci seviyesine göre,
yapılabilecek kolay deneylerle,
öğrencileri ileriki aşamalara hazırlamak
amaç edinilir.
13.12.2015
184
Yöntemin Üstünlükleri







Bilimsel çalışmaların esaslarını öğretir.
Sağlam bilgi kazanma ve uygulama imkânı verir.
Yaparak, yaşayarak öğrenmeyi sağladığı için kalıcılığı
vardır.
Öğrenme merakını gidererek, öğrencilere güven
kazandırır.
Çalışma hayatlarında öğrencilere deney yapma
becerisini kazandırır.
Bilimsel gerçeklerin nasıl elde edildiği öğrenilir.
Öğretimi sıkıcılıktan kurtarır.
13.12.2015
185
Yöntemin Sınırlılıkları




Dersin zaman ve kapsam olarak
yürütülmesini güçleştirir.
Araç – gereç temininde aşırı para
harcanmasını gerektirir.
Deney hazırlıkları öğrenmenin çok
zamanını alır.
Kalabalık sınıflarda uygulaması zordur.
13.12.2015
186
Gösteri (Demonstrasyon)

Öğretmenin ya da başka kaynak kişinin dersin hedef
davranışlarına uygun olarak, öğrencilerin karşısında
bir değişkenin nasıl yapılacağını göstermek için
yaptığı etkinliklerdir. Özellikle öğrencilere yeni bilgi ve
becerileri kazandırırken kullanılabilecek en etkili
yöntemlerden birisidir. Bu yöntemin kullanılabilmesi
için hedef davranışlar en az uygulama ve üzerinde
olmalıdır. Çilenti (1984)’e göre gösteri yoluyla
öğrenciler bir fikir, olay, olgu ya da objenin bir
kaynak tarafından birçok duyu organını etkileyecek
biçimde, gösterilerek anlatılması yoluyla elde edilen
yaşantılardır.
13.12.2015
187


Öğrenciler yalnızca işittikleri şeyleri kolayca
unuturlar. Oysa demonstrasyon gibi bizzat
katıldıkları etkinlikler öğrencilerin konuyu
daha iyi anlamalarını ve kolay kolay
unutmamalarını sağlar.
Gösteride görsel ve işitsel araçlar kullanılır.
Gösterinin en önemli özelliği herhangi bir
şeyin ustaca nasıl yapılacağının
gösterilmesidir.
13.12.2015
188
Yöntemin Yararları






Öğrencilere olayın gerçek oluşumunu hem görerek
hem işiterek öğrenme imkânı sağlar.
Kelimelerin yetersiz olduğu fikirler, prensipler,
hareketler ve kavramların açıklanması için kullanılır.
İyi bir gösteri öğrencinin dikkatini çeker.
Gösteriyi yöneten öğrencilerin becerileri gelişir.
Öğrenci materyal ile bir işlem ya da beceriye
başlamadan önce o işlemin ya da tecrübenin gösterisi
tehlikeyi azaltır.
Yanlış yapa yapa öğrenme için harcanacak zamanı
azaltır.
13.12.2015
189





İyi bir gösteri işlemin standartlarını ortaya
koyar. El sanatları, resim, müzik, ya da beden
eğitimi gibi alanlarda güdülendirir.
Gösteri özellikle beceriler sahasında yararlıdır.
Gösteri toplumdaki insan kaynaklarını
kullanmak için en mükemmel yöntemdir.
Sözel bilgiler açık ve anlaşılır duruma gelir.
Diğer tekniklerle yapılan hatalar, görülür ve
düzeltilir.
13.12.2015
190
Yöntemin Eksiklikleri




Öğretmenin çok fazla planlama ve hazırlık
yapmasını gerektirir.
Eğer öğretmen dönütlere dikkat etmeksizin
yalnızca “Göster ve anlat” ilkesini uygularsa
etkisiz olabilir.
Kalabalık sınıflarda ya da çok küçük objelerle
tam olarak uygulanamaz. Çünkü iki durumda
da öğrencilerin tümü gösteriyi rahatlıkla
izleyemeyebilir.
Gösterinin görsel kısmı, işitsel kısmı ile tutarlı
değilse öğrenciler karıştırabilirler.
13.12.2015
191




Gösteri “anlama” olmaksızın taklit
etmeye dayanabilir.
Karmaşık bir gösteri de öğrenciler
başarısızlık ya da eksiklik duygusuna
kapılabilirler.
Bilişsel ya da yüksek seviyeli duygusal
öğrenmede kullanımı güçtür.
Pek çok gösteri zaman sarf ettirir.
13.12.2015
192
Soru – Yanıt Yöntemi


Soru – yanıt yönteminin adı, “isticvap” (soru
sormak) yöntemidir. Sokrates, bu yöntemi iyi
kullananlardan birisi olduğu için buna
“Sokrates Yöntemi” de diyenler vardır.
(KEMERTAŞ, İsmet. 2003:133)
Soru – yanıt yöntemi, “ustaca düzenlenen
sorularla, fikirleri meydana çıkarmak,
öğretilmek istenen bilgileri ve gerçekleri
öğrencinin kendisine buldurmak yöntemidir”
13.12.2015
193

Yöntem, anlatma yönteminin sıkıcılığını gidermek için
ve öğretimi daha etkili bir şekilde gerçekleştirmek
isteğine dayalı olarak geliştirilmiştir. Anlatma
yönteminden sonra en sık kullanılan yöntemdir. Soru
– yanıt yöntemi, cevap almak amacıyla soru sormak
demektir. Öğretmenin hazırladığı bir konu ile ilgili,
öğrencilere bir takım sorular sorması ve bu sorulara
aldığı cevapları eleştirerek öğretim yapmasıdır.
Öğrencilerde konu hakkında bilgili olup
öğretmenlerine soru sormaları sağlanmalıdır.
Öğretmen öğrencilerin sorularına dikkat ederek ilgi ve
ihtiyaçlarını da anlamalıdır.
13.12.2015
194

Soru – yanıt yöntemi, tüm hedef – davranış
düzeylerinde ve diğer öğretim
yöntemlerinin içerisinde kullanılabilecek bir
yöntemdir.
13.12.2015
195
Soru – Yanıt Yönteminin
Yararları








*Öğrencileri güdüler ve dikkati arttırır. İstekli katılımı sağlar.
*Öğretimde tekrar ve pekiştirmeyi sağlar.
*Öğrencilerin sordukları sorulardan onların seviyeleri ve ilgileri
anlaşılır.
*Ezberi kaldırır onun yerine yaratıcı ve analitik düşünmeyi
geliştirir.
*Derse aktif katılımı sağlar. Öğrencileri güdüler.
*Öğrencilerin düşüncelerini açıklamalarına imkân verir.
*Öğrencilerin başarılarının ölçülmesinde öğretmene geri dönüt
sağlar.
*Kavramların açıklanmasında etkilidir.
13.12.2015
196


Kavramların uygulanmasına cesaret
verir.
*Öğretim etkinliklerinin, öğrencilerin
başarısının ölçülmesini ve
değerlendirilmesini sağlar.
13.12.2015
197
Soru – Yanıt Yönteminin
Sınırlılıkları





*Sürekli olarak soru sorulup cevap istenmesi öğretimi
sıkıcı kılar.
*Soruyu öğretmen sorar ama öğrenci de sormalıdır.
Öğretmenin soru sorması çocuğun düşünme
özgürlüğüne engel olur.
*Öğretmen soruları telkin edici nitelikte olduğu için,
çocuğun duygu ve düşüncelerini tam olarak koyması
engellenebilir.
*Anlatma metoduna göre daha uzun süre gereklidir.
*Sorulara doğru yanıt vermeyenlerin kendilerine
güvenleri azalabilir.
13.12.2015
198




*Çocuk dilinin gelişmesine engel olabilir.
Çocuğu başkalarının mantığı ile düşünmeye
alıştırır. Çocuk Ruhsal bağımsızlık kazanamaz.
*Kalabalık sınıflarda uygulaması zordur.
Kargaşaya yol açabilir.
*Yanlış cevap karşısında öğretmen,
öğretiminde kuşkuya düşebilir.
*Her durumda doğru ve geçerli soru sormak
güçtür.
13.12.2015
199
Download

Tekniğin Sınırlılıkları