05.09.2014
Öğretim Yöntemleri
Öğretim Yöntemleri sınıfta uygulanacak kuralların bir
listesidir. Başka bir anlatımla öğrencilerin hedeflere
ulaşabilmeleri için kullanılan yollardır. Öğretimin
başarıya ulaşmasının en önemli koşulu uygun
yöntemlerin işe koşulmasıdır.
Anlatım Yöntemi
Öğretmenlerin sıklıkla kullandığı, öğretmen
merkezli, işiterek öğrenme temelli, sunuş yoluyla
öğretim stratejisinde çoğunlukla tercih edilen
yöntemdir. Tüm derslerde anlatım yöntemi
kullanılabilir. Özellikle bilişsel alanın bilgi
basamağındaki davranışların kazanılmasında
etkilidir.
Ne Zaman Kullanalım?
*Dersin giriş bölümünde
*Öğrencilerin derse ilgisini çekmek için
*Dersi özetlemede
*Zaman kısıtlı ise
*Sınıf kalabalıksa
*Konu sayısı çoksa
*İçerikte soyut kavramların sayısı fazla ise.
Anlatım Teknikleri
Brifing(sunu), Demeç, Nutuk,
Konferans
Yöntem seçimini etkileyen faktörler:
1.Fiziksel imkânlar
2.İçeriğin özelliği
3.Öğrenci grubunun büyüklüğü ve özelliği
4.Öğrencinin gelişim özellikleri
5.Öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi
6.Zaman
7.Maliyet
8.Öğretmenin yönteme yatkınlığı
9.Öğrencide geliştirilmek istenen
yetenekler
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrencilerin not alma ve
Öğrenciler pasiftir.
dinleme becerileri gelişir.
İstenilen hızda ders işlenir. Öğrenmenin kalıcılığı
düşüktür. Kalıcılığın artırılması
için bol tekrar gerekir.
Soyut kavramların
öğretiminde etkilidir.
Zaman ve maliyet
bakımından ekonomiktir.
Öğrenciler organize görüş
kazanır.
Üst düzey davranışlar
kazandırılamaz.
Duyuşsal alanı olumsuz
etkiler.
Tartışma Yöntemi
Tartışma, öğrencilerin bir konuyu kavraması, iyi
anlamadıkları noktaların açıklığa kavuşturulması ve
öğrenilenlerin pekiştirilmesi amacıyla küçük grup
veya büyük gruplarla gerçekleştirilen, öğrencilerin
karşılıklı konuşmasına, birbirlerini dinlemesine ve
eleştirmesine dayanan bir yöntemdir.
Buluş yoluyla öğretim stratejisi ve bilişsel alanın
kavrama basamağındaki davranışlar için çok
uygundur.
1
05.09.2014
Ne Zaman Kullanalım?
*İyi anlaşılmayan yerlerin açıklığa
kavuşturulmasında,
*Konuların pekiştirilmesinde,
*Öğrencilerin neleri bildiğinin kontrol
edilmesinde,
*Demokratik tutum kazandırılmasında,
*Eleştirel düşünme becerilerinin
geliştirilmesinde,
*Farklı görüşlere saygı göstermenin
geliştirilmesinde.
Tartışma Teknikleri
Münazara, Panel, Forum, Zıt Panel,
Açık Oturum, Sempozyum, Seminer,
Çember, Fikir Taraması,
WorkShop(çalıştay), Vızıltı Grupları
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrenciler öğrenme sürecine aktif
olarak katılırlar.
Kalabalık sınıflarda değerlendirme
yapmak güçleşir.
Öğrencilerin eleştirel düşünme, fikir Hedef davranışları gerçekleştirmeye
üretme, problem çözme gibi üst
yönelik örnek olay bulmak zordur.
düzey becerileri gelişir.
Öğrencilerin sözel iletişim
becerileri gelişir.
Uzun zaman alır.
Öğrenciler farklı kaynaklardan bilgi
edinme yollarını kazanırlar.
Öğretmenin iyi hazırlanması gerekir.
Öğrencileri gerçek hayata hazırlar.
Tartışma kültürü gelişmemiş sınıflarda
uygulanması zordur.
Öğrencilerde örnek olayla ilgili yeterli
bilgi yoksa verimli olamazlar.
Yararları
Sınırlılıkları
Sözel beceriler gelişir.(dinleme,
konuşma, soru sorma vb.)
Fazla zamana ihtiyaç duyulur.
Demokratik tutum kazanılır.
Kalabalık sınıflarda etkili olmayabilir.
Duyuşsal davranışlar
kazanılır.(hoşgörü, empati vb.)
İlköğretimin ilk yıllarında kullanmak
doğru değildir.
Öğrenci problemin farklı çözüm
yollarını fark eder.
Tartışmayı hedeften saptırmamak zordur.
Öğrenciye arkadaşlarının
deneyimlerinde yararlanma fırsatı
sunar.
Bütün öğrenciler tartışmaya katılmak
istemeyebilir.
Her ders için uygun değildir.
Öğrenci yeterli hazırlık yapmazsa
tartışma hedefine ulaşamaz.
Örnek Olay Yöntemi
Örnek olay yöntemi gerçek hayatta yaşanmış
ya da yaşanması muhtemel bir problemin
durumunun sınıf ortamına getirilerek çözüm
yollarının bulunması işidir. Çoğunlukla buluş
yoluyla öğretim stratejisinde tercih edilen bir
yöntemdir.
Not: Örnek olay yönteminde önemli olan
problemi çözmek değil en iyi çözüm yoluna ya
da yollarına karar vermektir.
Problem Çözme Yöntemi
Gerçek yaşamdan alınmış problemlerin çözümü için
öğrencilerin aktif olarak çalışarak bir sonuca
varmaları sürecine problem çözme yöntemi denir.
Çoğunlukla araştırma-inceleme yoluyla öğretim
stratejisinde tercih edilen bir yöntemdir. Bilişsel
alanın uygulama basamağındaki davranışların
kazandırılmasında çok etkilidir. Analiz ve sentez
basamaklarının geliştirilmesi için de kullanılabilir. Üst
düzey düşünme becerilerini (eleştirel düşünme,
yansıtıcı düşünme ve yaratıcı düşünme gibi) geliştirir.
2
05.09.2014
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrenciler bilimsel yöntemi kullanmayı
öğrenirler.
Öğrenciler konu ile ilgili temel kavramları
bilmiyorsa kullanılamaz.
Öğrenciler kuramsal bilgiyi uygulamayı
öğrenirler.
Problemin tanımlanması zor olabilir.
Öğrenmelerdeki kalıcılığı artırır.
Zaman ve maliyet açısından ekonomik
olmayabilir.
Öğrencilerin iletişim becerileri gelişir.
Problemin çözümü için ihtiyaç duyulan
materyallere ulaşılamayabilir.
Öğrenciler takım çalışmasını öğrenirler.
Kalabalık sınıflarda uygulanması zor olabilir.
Öğrencilerde derse dönük güdüyü
artırır.
Her derste uygulanamaz.
Eleştirel düşünme, yansıtıcı düşünme
ve yaratıcı düşünme gibi üst düzey
düşünme becerilerini kazandırır.
Öğrencinin güdü düzeyi üst konumda
tutulamazsa uygulanması zorlaşır.
Değerlendirme yapmak zordur.
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrenmeler daha kalıcıdır
(yaparak yaşayarak öğrenme).
Plan iyi yapılmazsa zaman kaybına
neden olur.
Psikomotor becerilerin
öğretiminde etkilidir.
Etkili dönüt-düzeltme verilmezse iş
taklitten öteye geçemez.
Çok sayıda duyu organına aynı
anda hitap edilebilir.
Kalabalık sınıflarda uygulama
güçleşir.
Gösterip Yaptırma Yöntemi
Herhangi bir beceriyi kazandırmak istediğimizde en çok işe
yarayan yol o becerinin nasıl yapılacağının önce öğretmen
tarafından gösterilerek yapılması daha sonra da öğrencilere
yaptırılmasıdır. Gösterip yaptırma yöntemi hem öğretmen hem
de öğrenci merkezlidir.
Mesleki beceri kazandırmada, bir aracın kullanımını
öğrenmede, beden eğitimi, güzel yazı çalışmaları gibi
etkinliklerin gerçekleştirilmesinde gösterip yaptırma yöntemi
çok etkilidir.
Not: Daha çok psikomotor alan davranışlarının
kazandırılmasında ve bilişsel alanın uygulama basamağında
etkilidir.
Bireysel Çalışma Yöntemi
Öğrencinin öğrenmek zorunda olduğu konuyu kendi
başına çalışmasıdır. Öğrencinin yaparak yaşayarak
deneyimlerden geçtiği bir öğrenme yoludur.
Ne yapılacağı iyi açıklanamazsa
öğrenciler başarılı olamaz.
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrenme, öğrencinin hızına ve
ihtiyaçlarına göre şekillenebilir.
Öğrencinin sosyalleşmesini
engelleyebilir.
Hızlı ve yavaş öğrenen öğrenciler
için olumlu ortam sağlar.
Öğrenci zamanı iyi kullanamayabilir.
Öğrencinin başarı güdüsü olumlu
etkilenir.
Öğrenci gerçekçi plan yapamayabilir.
Öğrencinin başarı güdüsü olumlu
etkilenir.
Öğrenci ihtiyaç duyduğu zamanlarda
gerekli rehberliği alamayabilir.
Öğrenci yaparak yaşayarak
öğrenir.
Ekonomik olmayabilir.(zaman, emek)
Öğretim Teknikleri
Öğretim Tekniği herhangi bir yöntemi uygulamaya
geçirme işidir. Farklı şekillerde sınıflandırılmasına
rağmen en çok tercih edilen sınıflandırma grupla
öğretim teknikleri, bireysel öğretim teknikleri ve sınıf
dışı öğretim teknikleri şeklindedir.
3
05.09.2014
Grupla Öğretim Teknikleri
Beyin Fırtınası Tekniği
Problem çözme gücünü geliştiren beyin fırtınası tartışma için
gerekli olan becerilerin gelişmesi için uygun sınıf ortamını
oluşturur.
Dersi işlerken hangi sırayla izleyelim?
*Öğrencilere dersin hedefi açıklanır.
*Öğretmen tarafından problem tanımlanır.
*Süre belirlenir.
*Öğrenciler problemin çözümüne yönelik fikirlerini sunar.(tüm
öğrenciler fikir üretmek zorundadır.)
*Fikir sunumundan sonra en iyi çözüm yoluna ya da yollarına
sınıfla birlikte karar verilir.
Not: Fikirlerin sunulma aşamasında öğretmen kesinlikle
öğrencilere hiçbir şekilde müdahale etmez.
Soru-Cevap Tekniği
Öğretmenin konuyla ilgili hedef davranışlar çerçevesinde daha
önce hazırladığı soruları öğrencilere yöneltmesi ve aldığı
cevaplardan yola çıkarak dersi sürdürmesidir. Bilişsel alanın
her aşamasında rahatlıkla kullanılabilir.
Gösteri Tekniği
Sınıfın önünde bir işin nasıl yapılacağını göstermek için ya da
işin genel ilkelerini açıklamak amacıyla kullanılan öğretmen
merkezli tekniktir. Gösteri tekniği öğretmen tarafından, kaynak
kişi tarafından ya da gerekli durumlarda öğrencilerden de
yararlanarak sınıf karşısında işlem basamaklarına dikkat
edilerek hiyerarşik bir sırayla yapılan sunuma dayanır.
Hangi sırayla uygulayalım?
*Problem durumu belirlenir.
*Altı şapkalı düşünme sürecine katılacak kişiler belirlenir.
*Sürece katılacak kişiler hangi şapkayı seçeceklerini
belirlerler.
*Sırasıyla önce beyaz sonra kırmızı, siyah, sarı ve yeşil
şapkalar düşüncelerini belirtir.
*Beş şapkanın fikirlerini belirtmesinden sonra mavi şapka
çeşitli fikirleri özetleyerek karar verir.
Yararları
Sınırlılıkları
Yaratıcılığı geliştirir.
Bütün öğrenciler aynı şekilde
yararlanamaz.
Sınıf ortamına hareketlilik
getirir.
İyi planlanmazsa öğrenciler
arasındaki ilişkiler olumsuz şekilde
etkilenebilir.
Öğrenciler duygusal açıdan
olumlu etkilenir.
Çok hızlı şekilde uygulanması
öğrencilerin dersi takip etmesini
zorlaştırabilir.
Öğrenciler zarardan fayda
çıkarırlar.
Psiko-motor alan davranışları için
uygulanması zordur.
Altı Şapkalı Düşünme Tekniği
Altı şapkalı düşünme sınıfta öğrencilerin düşünme gücünü ve yaratıcılığını
geliştirmek amacıyla kullanılan bir tekniktir. Bu teknik sayesinde öğrenciler
bir problemin farklı çözüm yolları olabileceğini fark eder. Kullanılan
şapkaların rengine ve bu renklerin taşıdığı anlama göre öğrenciler çözüm
yolları önerirler.
Şapkalar, Renkleri ve Özellikleri
Beyaz Şapka, Tarafsız ve objektiftir. Sayılar ve istatistiklerle ilgili bilgi verir.
Kırmızı Şapka, Problem durumuna duygusal açıdan bakar. Öfke ve
duygularını ifade eder.
Siyah Şapka, Problem durumuna eleştirel ve karamsar bir bakış açısı
geliştirir. Kötümserdir.
Sarı Şapka, Problem durumunun olumlu yönlerine odaklanarak yapıcı bir
düşünme geliştirir.
Yeşil Şapka, Yaratıcı düşünmeyi gerektiren, problem durumuna farklı çözüm
önerileri geliştiren şapkadır.
Mavi Şapka, Problem durumunu tüm yönleri ile analiz eder. Şapkaların
ürettiği fikirlerin hepsini toplar ve düzenler.
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrenciler demokratik tutum
kazanır.
Fazla zamana ihtiyaç vardır.
Farklı düşüncelere saygı duyulur.
Konu hedeften uzaklaşabilir.
Problem durumunun birden fazla
çözüm yolu olduğu fark edilir.
Öğrenciler katılmak istemeyebilir.
Empati becerisi gelişir.
Çok kalabalık sınıflarda uygulanamaz.
Öğrenciler kendilerini disipline
ederler.
Her konuda uygulanamaz.
Psikomotor alan kazanımlarında etkisi
yoktur.
4
05.09.2014
Mikroöğretim Tekniği
Bilişsel alanın uygulama basamağındaki hedeflerin
kazandırılmasında etkili olan ve öğretmen adaylarının
eğitiminde kullanılan tekniğe mikro öğretim denir. Öğretmen
adaylarına teorik olarak gördükleri dersleri uygulama olanağı
sağlar. Bu nedenle öğretmen adayları kaygı düzeylerini ve
heyecanlarını kontrol altına alabilir.
Hangi sırayla uygulayalım?
*Öğrenciler tarafından uygulanacak dersin planlanması.
*Dersin işlenmesi ve kayıt altına alınması.
*Öğretim elemanı ile birlikte kayıtların izlenmesi.
*Öğretim elemanı ve öğrenciler tarafından uygulamanın
değerlendirilmesi.
*Eksik görülen yerlerin düzeltilerek dersin tekrar işlenmesi.
*Elde edilen sonuçların yeniden değerlendirilmesi.
Görüş Geliştirme Tekniği
Tartışma yönteminde kullanılan tekniklerden biridir. Belirgin çelişkiler içeren
veya karşıt görüşlerin olduğu problem durumlarında (Örneğin Kpss ile
öğretmen seçmek doğru değildir veya elektrik darboğazına düşmemek için
tüm olumsuzluklarına rağmen nükleer santraller kurulmalıdır gibi)
öğrencilerin görüş geliştirmesi amacıyla kullanılır.
Hangi Sırayla Uygulayalım?
*Kesinlikle Katılıyorum, katılıyorum, kararsızım, katılmıyorum, kesinlikle
katılmıyorum şeklinde kartonlar hazırlanarak sınıfın farklı köşelerine asılır.
*Tartışma konusu sınıfa açıklanır.
*Öğrencilerden konuyla ilgili hangi düşünceye sahiplerse o kartonun altında
toplanmaları istenir.
*Öğrencilere sırayla söz verilerek neden bu kararı aldıklarını sınıfa
açıklamaları istenir.
*Açıklamalardan sonra öğrencilere fikrini değiştiren varsa başka bir kartonun
bulunduğu yere gidebilecekleri söylenir.
*15-20 dakikanın sonunda görüş geliştirme sonlandırılır.
İstasyon Tekniği
İstasyon tekniğinin temel amacı; işbirliğini, yaratıcılığı, iletişim
becerilerini geliştirme, başlanan bir işi bitirme ya da işe katkı
sağlama, kurallara uyma ve derse katılımdan keyif almadır.
Sınıftaki tüm öğrencilerin özellikle çekingen öğrencilerin etkin
olarak derse katılımının sağlanması tekniğin olumlu
yönlerinden sadece bir tanesidir. Diğer yararları şunlardır:
*Öğrencilerin yaratıcılıkları gelişir.
*Arkadaşlarıyla birlikte çalışmayı öğrenirler.
*İletişim kurma becerileri gelişir.
*Sınıfta kurallara uyarlar.
*Başlanmış bir işe katkı getirirler.
*Sınıfta herkes birbirini tanır.
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrencilere gerçek yaşantılar
kazandırır.
Zaman alıcıdır.
Dersi tekrar izleyerek eksikleri
görme imkanı sağlar.
Öğrenciler birbirlerini acımasızca
eleştirebilir.
Eleştirel bakış açısı kazandırır.
Doğal olmayan ortamlarda
uygulanmak zorunda kalınabilir.
Öğretmen adayına öğretim
becerileri konusunda kendisini
değerlendirme olanağı verir.
Her zaman video kamera
bulunamayabilir.
Öğrencilerin videoya kaydedilmesi
onların kaygı düzeyini artırabilir.
Yararları
Sınırlılıkları
Demokratik sınıf ortamı
oluşturulur.
Derste düzeni sağlamak zordur.
Öğrenciler derse etkin katılır.
Uygun konu her zaman bulunamaz.
Öğrenci gerekirse görüşünü
değiştirebileceğini fark eder.
Tartışmanın kuralları net olarak ifade
edilmezse sınıfın düzeni bozulur.
Öğrenciler savunduğu
görüşlerin nedenlerini açıklar.
Farklı düşüncelere saygı
duyma davranışı pekişir.
Hangi Sırayla Uygulayalım?
*Çalışılacak konu belirlenir.
*Sınıf farklı yerlerde bulunan gruplara (istasyonlara) bölünür.
*Bütün öğrenciler rastlantısal olarak gruplara atanır.
*Öğretmen etkinliği yönetecek kişi olarak belirlenir.
*Kaç tane istasyon varsa o sayıda istasyon şefi belirlenir.
*Gruplar istasyonlara gönderilir.
*Grup yeni istasyona geldiğinde bir önceki grubun bıraktığı yerden işe
devam etmesine dikkat edilir.
*On dakika aralarla bütün grupların bütün istasyonlardaki işleri yapmaları
sağlanır.
*Her grup her istasyona uğradıktan sonra istasyon şefleri yapılanları
öğretmene getirir.
*Yapılanlar sınıfa sunulur, duvarlara asılır.
*Sınıfa pekiştireç verilerek uygulama sonlandırılır.
5
05.09.2014
Kartopu Tekniği
Aktif öğrenme yaklaşımının sınıf içi uygulamalarından biri olan kartopunun
amacı giderek kalabalıklaşan gruplarla tartışılacak konuya katkı
sağlamaktır.
Hangi Sırayla Uygulayalım?
*Problem durumu sınıfa sunulur.
*Önce öğrenciler tek başlarına problem durumunu düşünürler.
*Daha sonra iki kişilik gruplar oluşturulur.
*İki kişilik gruplarda tartışma bitince farklı ikili gruplar bir araya gelerek önce
dört kişilik gruplar son olarak dört kişilik gruplar bir araya gelerek sekiz
kişilik gruplar oluşturulur.
*Tüm bu gruplarda problem durumu tartışılır.
*Son olarak sekiz kişilik gruplar ulaştıkları tartışma sonuçlarını sınıfa
sunarak süreç sonlandırılır.
Benzetim Tekniği
Benzetim bir olayı gerçekmiş gibi ele alıp olay üzerinde eğitici
çalışmalar yaptıkları bir tekniktir. Öğrencilerin bu süreç
içerisinde analiz, sentez ve değerlendirme becerileri gelişir.
Daha çok öğrencilerin becerilerinin gelişmesi istendiği (pilot,
astronot, tıp, sürücü eğitimi vb.) eğitim durumlarında
kullanılır. Özellikle öğrenci için tehlikeli ve pahalı durumlarda
benzetim tekniği kullanılır.
Yararları
Sınırlılıkları
Öğrencinin ilgisini çeker.
Gerçek durumun aynısını
oluşturmak her zaman mümkün
olmayabilir.
Başarı yada başarısızlık anında
görülür.
Yapay ortamdır.
Öğrenciler ilgili beceride ustalık
kazanır.
Amaçtan sapıp oyun haline
dönebilir.
Öğrencilerin başına gelebilecek
kazalar azalır.
Öğrenciler her şeyi öğrendiğini
düşünebilirler.
Dedikodu Tekniği
Aktif öğrenme tekniklerinden biridir.
Hangi Sırayla Uygulayalım?
*Öğretmen tarafından ikili gruplar oluşturulur.
*Tartışılacak konu öğretmen tarafından sınıfa sunulur.
*İkişerli gruplar verilen konu ile ilgili düşüncelerini birbirleriyle
paylaşırlar.
*İkişerli gruplarda bulunan öğrenciler ait oldukları gruptan
ayrılarak başka bir ikişerli grup oluştururlar.
*Yeni grupta birbirlerine kendi fikirlerini ve eski grubundaki
arkadaşının fikirlerini anlatırlar.
*Uygulamanın sonunda ortaya çıkan fikirler sınıfça tartışılır.
Kullanırken nelere dikkat edelim?
•Öğretmen dersin amacını açıklamalıdır.
•Benzetim tekniği uygulanırken öğretmen rol almalıdır.
•Süreç içinde öğrencilere dönüt-düzeltme verilmelidir.
•Uygulama sonunda özet yapılmalıdır.
Öğrenmeyi somutlaştırır.
6
Download

11.Yöntem ve Teknik