ÖĞRETİM YÖNTEM
VE
TEKNİKLERİ
EĞİTİM
• Doğumla ölüm arasında gerçekleşen büyük
çoğunluğu gelişi güzel olan kazanımların
yaşandığı süreçtir.
• Öğrencilerdeki öğrenmeleri sistemli hale
getirme, düzenleme ve kılavuzlama işidir.
ÖĞRETİM İLKELERİ
1.
Öğrenciye görelik ilkesi (Çocuğa görelik, düzeye uygunluk)
Öğretim süreci, öğrencinin düzeyine uygun yürütülmeli ve farklı yöntem
ve teknikler kullanılarak bireysel farklılıklara hitap edilmelidir.
2.
Aktivite (Etkin katılım) ilkesi
Öğretim sürecinde öğrencilerin daha fazla sayıda duyu organı ile sürece
katılmaları sağlanmalıdır.
Not; Sorularda duyu organı akla gelmeli.
Açıklık (Ayanilik) ilkesi
Öğretim sürecinde açık, net, anlaşılır bir ifade tarzı kullanılmalı. Ayrıca
öğretim malzemesi mümkün olduğu kadar somutlaştırılarak daha fazla
duyu organına hitap etmelidir.
Etkin katılım ilkesinin ön koşuludur.
Yaşama yakınlık (Hayatilik) ilkesi
Öğretim sürecinin kazanımları, hayatta kullanılabilir ve fayda sağlayabilir
türden olmalıdır.
Aktüalite (Güncellik) ilkesi
Öğretim süreci günlük yaşam koşulları ile paralel olmalıdır.
3.
4.
5.
5. Bütünlük ilkesi
Öğretim malzemesi (konu) kendi içerisinde
tutarlı bir bütün oluşturan parçalardan
meydana gelmelidir. Ayrıca öğrenci bütün
gelişim alanlarıyla birlikte desteklenmelidir.
(Ruhsal, sosyal, fiziksel,vs.)
Öğrenci
Konu
1
4
2
3
7.
Ekonomiklik (Emek ve zaman) ilkesi
Emek, zaman ve para açısından az harcama ile fazla verim elde
edilmelidir.
8.
Sosyallik ilkesi
Öğrencinin sosyalleşmesi desteklenmeli mevcut kuralların varlığını
benimsemeli; iyi bir vatandaş olarak yetişmeli ve bireysel hak ve
özgürlüklere dair farkındalık kazanması sağlanmalıdır.
9.
Aşamalılık ilkesi
Öğretim süreci belirli aşamalarla, belirli yönlere doğru
yürütülmelidir.
1 Yaş
Öğretim
Somut
Basit
Bilinen
Yakın
8 Yaş
Soyut
Karmaşık
Bilinmeyen
Uzak
Metod
Strateji
Yöntem
Teknik
Taktik
Kazanım
STRATEJİLER
• SUNUŞ YOLUYLA ÖĞRETİM
David Paul AUSEBEL
• Öğrencilerde ön bilgi oluşturma, soyut,
karmaşık, zor bilgi öğretimi özet ve tekrar
amacıyla önceden hazırlanmış örgütlü bilgilerin
öğretmen tarafından öğrencilere aktarıldığı
stratejidir. Yapılan aktarımların amacı
öğrencilerde anlamlı öğrenmeler oluşturmaktır.
1.
Aşamaları
Öğretmen; ön organize edicileri (örgütleyicileri) sunar.
Öğrencileri öğrenmeye hazır hale getirir.
2.
Öğretmen; kavram, ilk, genelleme ve tanımları sunar.
Öğrenmeyi gerçekleştirmek.
3.
Öğretmen; örnekleri sunar.
Öğrencinin bilişsel yapısını güçlendirmektir.
4.
Öğretmen; örnekler sunar (Gerekli ise)
5.
Öğretmen; örnek olmayan örnekler sunar. (Gerekli ise)
6.
Öğrencide oluşan bilgi karışıklığını gidermek
7.
Öğretmen; öğrencilerden örnekler toplar.
Öğrencilerden dönüt almaktır.
8.
Öğretmen; genel özet ve değerlendirmeler yapar.
• BULUŞ YOLUYLA ÖĞRENME STRATEJİSİ
Jerome BRUNER
•
Öğrencilerin ön bilgi,ön yaşantı, ilgi, merak,
öğrenme isteği, keşfetme eğilimi ve sezgisel
düşüncelerini kullanarak, öğretenin yönlendirmeleri ile
bilgiye kendilerinin ulaştıkları stratejilerdir.
▫ Öğrenci merkezlidir, öğretmen yönlendirici
konumundadır.
▫ Öğrenci-Öğrenci etkileşimi yoğundur. Bu sebeple
hedeften sapma ihtimali yüksektir.
▫ Bireysel farklılıklar ön plandadır.
▫ Tümevarımsal (Parçadan bütüne, genelden özele)
bir işleyişi vardır.
▫ Etkin katılım düzeyi yüksektir.
▫ Güdüleyicidir.
▫ Ders sıkıcılığı, disiplin problemi ihtimali azalır.
 SINIRLILIKLARI
- Örnek bulmak zordur.(Her öğrenci farklılığına hitap edecek
sayıda örnek bulmak)
- Her dersin ya da konunun işleyişine uygun değildir.
 AŞAMALARI
1- Öğretmen konuya dair bir örnekler sunar, öğrenciler bu
örnekleri inceler.
2- Öğretmen konuya dair ek örnekler sunar, öğrenciler ek
örnekleri inceler.
3- Öğretmen örnek olmayan durumları sunar, öğrenciler örnek
olmayan durumları inceler.
4- Öğrenciler kavram, ilke, tanım ve genellemelere ulaşırlar.
5- Öğrenciler; örnek, ek örnek ve örnek olmayan durumlar
sunar.
6- Öğretmen ve öğrenci genel özet ve değerlendirmeler yaparlar.
• ARAŞTIRMA - İNCELEME YOLUYLA ÖĞRETİM STRATEJİSİ
John DEWEY, D. SUCHMAN
• John Dewey, Empirizm (Deneycilik) felsefe akımının kurucusudur.
• (Üst düzey düşünme becerileri geliştiren en etkili stratejidir. En etkili
strateji olmasına karşın suistimale en açık stratejidir. Hedeften sapmalar
bu stratejide daha yüksektir. Kazanıma göre gidişat değişebileceği için
aşamalılık yoktur.)
- Öğrencilerin ilgi ve merakları dikkate alınarak belirlenen kazanımlar
doğrultusunda seçilen konu veya problem durumlarını birey ya da grup
halinde bilimsel süreçler yaşatılarak sonuca ulaştırıldığı stratejidir.
- Süreç sonunda oluşan ürün üzerinden süreç değerlendirmesi yapılır.
- Üst düzey düşünme becerilerini geliştirmede etkilidir.
-Disiplinler arası geçiş sağlar. (Çok etkili bir kazanımdır.)
- Öğrencilerde görev, sorumluluk, yardımlaşma ve işbirliğini geliştirir.
- Etkin katılım düzeyi yüksektir. Yaparak yaşayarak öğrenmeler oluşturur.
-Tümevarım - Tüdengelim birlikte kullanılabilir.
• Sınırlılıkları;
-Hedeften sapma ihtimali yüksektir.
- Suiistimale açıktır.
- Öğrenci kontrolü zordur.
- Süreç değerlendirmesi yapmak zordur.
- En ekonomik olmama ihtimali yüksektir.
ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ
1- Anlatım (Takrir) Yöntemi;
• (Ana yöntem ve bilinen en eski yöntedir)
• En genel yöntemdir. Etkin katılımı aza indirmesi sebebiyle sıkıntı
yaratabilir.
• Öğrencileri sıkıp dikkatlerini canlı tutamayacağı için diğer yöntemlerle
kullanıldığında ancak etkili olabilir.
- Belirlenen konu, bilgi ve ya kazanımların öğretici tarafından çeşitli
ifadelerle aktarıldığı yöntemdir. (Öğrenci de anlatıcı olabilir.)
- Ana yöntemdir. Bütün strateji yöntem ve tekniklerle iç içedir, hiçbirinden
ayrılmaz.
• Sınırlılıkları;
-Kalabalık gruplarda, ekonomi ve zaman sorunlarında idealdir.
-Öğrenciler hazırcılığa alışablir.
-Etkin katılım düzeyi düşüktür. Bu yüzden ezbere öğrenmeler oluşabilir.
• 2- Soru-CevapYöntemi;
-Öğrencilerin öğrenme düzeylerini tespit etme, bilgi eksiliklerini,yanlışlıklarını
açığa çıkarma ve giderme
Dikkatlerini çekme ve derse katılımı arttırma amacıyla önceden
hazırlanmış sorularla uygulanan yöntemdir.
-Hazırlanan Sorular;
Öğrenci seviyesine uygun
Çözümlü
Amaca göre cevap türü içerir nitelikte olmalı
-Sorular sınıfa yöneltilir, gönüllü öğrencilerden cevaplar alınır.
-Dersin her aşamasında kullanılabilir.
• 3- Tartışma Yöntemi;
• Belirlenen yöntemin en az iki kişi tarafından karşılıklı olarak fikir
alışverişi, yorum değerlendirme, soru cevaplarla incelendiği yöntemdir.
• Soru cevap yönteminin kazanımlarının yanı sıra öğrencide;
▫ Kendini ifade
▫ Dinleme
▫ Farklılıklara saygı duyma
▫ Demokrasi bilinci
▫ Eleştirel düşünme
▫ İletişim becerileri
▫ hoşgörü becerilerini geliştirmek amacıyla kullanılır.
• Hedeften sapma ihtimali yüksek olduğu için mutlaka başkan
(öğretmen) eşliğinde yürütülür ve başkan dilediği an tartışmaya
müdahale edebilir.
• Tartışma sonrasında mutlaka değerlendirme yapılmalıdır.
• 4- Örnek Olay Yöntemi;
• Günlük hayatta karşılaşılabilecek bir olayın örneğini sınıfa getirilip
öğrencilere sunulması ve öğrencilerin yaptıkları tartışmalar ile örnek olaya
dair çözüm önerileri ürettikleri yöntemdir.
• Tartışma yönteminin kazanımlarının yanı sıra öğrencilerde;
▫
▫
▫
▫
▫
Sorun çözme
Karar verme
Yaratıcı düşünce
Deneyim kazanma
Problem çözme becerilerini geliştirmek amacıyla kullanılır.
• Seçilen örnek olay;
Günlük hayatta karşılaşılabilir olmalı, birden fazla çözümlü
olmalı,öğrencilerin seviyesine uygun olmalı, konu ile ilgili olmalıdır.
• 5- Gösterip Yaptırma Yöntemi;
• Öğrencilere sunulan gösteri ile oluşturulan görsel ya da işitsel
öğrenmelerin uygulanarak kalıcı hale getirilmesinin amaçlandığı
yöntemdir.
• Bir psikomotor beceri,
▫ Meslek öğretimi
▫ Araç gereç kullanımı
▫ Soyut bir konuyu somutlaştırmak amacıyla kullanılır.
 6- Proje Yöntemi;
 Öğrencilerin ilgi ve merakları doğrultusunda belirlenen konu ya da
durumunu birey veya grup halinde bilimsel süreçler yaşanılarak
sonuca ulaştırıldığı ve bir ürün ortaya konulan sistemdir. Yapılacak
değerlendirme süreç ağırlıklıdır.
 Temel amaç, öğrencilerde yaparak-yaşayarak öğrenmeler
oluşturmaktır.
 Kazanımları; Öğrencilerde görev ve sorumluluk bilinci
◦ İşbirliği, yardımlaşma, sosyalleşme ve üst düzey düşünme becerilerini
geliştirir
◦ Disiplinler arası geçiş imkanı sağlar
 7- Problem Çözme Yöntemi;
 Günlük hayatla ilgili bir problem durumunu birey veya grup halinde
problem çözme basamakları kullanılarak sonuca ulaştırıldığı
yöntemdir. Temel amaç öğrencileri hayata hazırlamaktır.
 Kazanımları; Öğrencilerde görev ve sorumluluk bilinci
◦ İşbirliği, yardımlaşma, sosyalleşme ve üst düzey düşünme becerilerini
geliştirir
◦ Disiplinler arası geçiş imkanı sağlar
◦ Ekonomik değildir, amaçta sapmalar yaşanır.
• ANLATIM TEKNİKLERİ
• 1- KONFERANS; Genellikle bilimsel ya da
akademik bir konuda dinleyicileri
bilgilendirme, aydınlatma, yapılan çalışmaları
aktarma amacıyla uzman kişi ya da grubun
sunumlar yaptığı yaptığı tekniktir.
• 2- BRİFİNG; Bir kurumun yapısı, işleyişi,
denetimi veya tanıtım amacıyla görevli kişi ya
da kişilerin ilgili kişi ya da kişilere
bilgilendirme amacıyla sunum yapmasıdır.
• 3- NUTUK (Söylev); Güncel bir
konunun bütün detaylarıyla dinleyicileri
etkilemek, bilgilendirmek, fikirlerini kabul
ettirmek amacıyla coşku, heyecan ve
duygu yüklü ifadeler kullanılarak
aktarıldığı tekniktir.
• 4- DEMEÇ (Açıklama); Güncel bir
konunun özeti hakkında geniş kitleleri
bilgilendirme ve haberdar etme amacıyla
herhangi bir aracının kullanıldığı anlatım
tekniğidir.
• TARTIŞMA TEKNİKLERİ
• 1- PANEL; Güncel ve sosyal içerikli bir
konuda, konu hakkında dinleyicileri
bilgilendirme,duyarlılık kazandırma,
farkındalık oluşturma, sorularına cevap
vermek amacıyla uzman bir grubun
paylaşımlar yapması daha sonrada
dinleyicilerin sorularına cevap verilen
tekniktir.
• 2- FORUM; Genellikle güncel bir konuda
karşıt görüşlerin dinleyicilerle birlikte sorucevap şeklinde uygulamalarla tartışıldığı
tekniktir.
• 3- ZIT PANEL; İşlenen dersin
tekrarı, bilgilerin pekiştirilmesi,
kontrolü, öğrencilerin derse
katılımını sağlama amacıyla sınıfın
tamamının soru ve cevap
gruplarına ayrılarak uygulanan
tartışma tekniğidir.
• 4- KOLLEGYUM(Uzman
Daveti); İşlenen dersin tekrarı,
bilgilerin pekiştirilmesi, derse
katılımın ve uzman görüşü alma
amacıyla sınıfta oluşturulan
öğrenci ve uzman gruplarının
konuyu paylaşmaları daha sonra
dinleyicilerin sorularını
cevapladıkları tekniktir.
• 5- AÇIK OTURUM; Belirlenen güncel bir konuda ortak paydaları
paylaşma, bilgilenme, karşıt görüşleri açığa çıkarma, saygı duyma amacı
ile herkesin özgürce katılımına açık bir şekilde yürütülen tekniktir.
• 6- SEMPOZYUM (Bilgi Şöleni); Bilimsel, akademik bir konunun
farklı boyutlarının panel oturumları şeklinde bir program dahilinde
birleştirilerek tartışıldığı bir tekniktir.
• Bütün konuşmalar, soru-cevaplar kayıt altına alınır ve yayımlanır.
• 7- ÇALIŞTAY (Düşünme Atölyesi-Workshop); Belirlenen konu
ile ilgili alanında uzman kişilerin bir araya gelip fikir alışverişini, beyin
fırtınası gibi etkinliklerle yapılacakları, plan ve programları, iş listelerini
oluşturdukları tekniktir. Teorik ile pratik arasında bağ kurar.
• 8- SEMİNER; Genellikle lisans/lisansüstü eğitiminde öğrencilerin
çalışmalarını değerlendirmek, dönüt vermek, yönlendirmek
amacıyla uzman grup ve dinleyicilere sunum yapılması şeklinde
yürütülen tekniktir.
• 9- MÜNAZARA; Belirlenen münazara konusunun dinleyici ve jüri
grubu önünde
▫ kanıt bulma
▫ savunma
▫ tez, antitez, sentez ilişkileri kurma
▫ karşıt fikirleri çürütme
amacı ile iki grup tarafından tartışıldığı tekniktir.
• 10- BÜYÜK GRUP TARTIŞMASI;
Sınıftaki tüm öğrencilerin bireysel
katılımının mümkün olduğu durumlarda,
belirlenen bir konu yada derse yönelik
yapılan tartışmalardır. Öğretmen gerekli
gördüğü yerlerde dönüt ve
düzeltmeler yapar.
• 11- KÜÇÜK GRUP TARTIŞMASI; Büyük grup tartışmasının
uygulanamadığı durumlarda, sınıf içerisinde oluşturulan küçük grupların
konuyu kendi aralarında tartıştıkları tekniktir.
• Zaman kullana becerisi geliştirmek amacıyla üye sayısı kadar tartışma süresi
belirlenirse vızıltı grupları oluşturulmuş olur.
• 12- ÇEMBER TARTIŞMA; Öğrencilerin belirlenen bir konu hakkında
fikirlerini almak, gerekli dönüt ve değerlendirmeler yapma amacıyla yüz
yüze etkileşim sağlanarak alınan kayıtlara göre düzeltmeler yapılan
tartışma tekniğidir.
• 13-KOMİSYON; Belirlenen konunun küçük bir grup tarafından
derinlemesine incelenerek bir rapor oluşturularak, sınıfa sunulan
tekniktir.
 BEYİN FIRTINASI
 Alex Osbourne
 Öğrencilerin yaratıcı düşünme hayal gücü
ve soru çözme becerilerini geliştirmek
amacıyla belirlenen problem durumuna
dair akıllarına gelen fikirlerin ilk ve ham
şeklinin toplandığı, kaydedildiği daha
sonra sınıfla birlikte değerlendirilerek
geçerli fikirlerin benimsendiği tekniktir.
 Ters Beyin Fırtınası; Hatalardan
ders almak
 Beyin fırtınasının olumsuz konu başlığı ile
uygulanarak hataları açığa çıkarmak ve
ders alma, ironik düşünme gibi
becerilerin geliştirildiği tekniktir
•
•
•
•
ALTI ŞAPKALI DÜŞÜNME
Edward De BONO
‘‘Lateral Düşünce’’ Yasal Düşünce
Öğrencilerde; farklı bakış açıları edinme lateral düşünme, yaratıcı
düşünme farklılıklara saygı duyma, empati, konuyu farklı bakış açılara
göre değerlendirme sistemli, örgütlü düşünme becerilerini geliştirmek
için 6 farklı renkte şapka ile uygulanan tekniktir.
• GÖRÜŞ GELİŞTİRME
• Öğrencilerde; değer yargısı geliştirme yargısı içeren bir konunun zıt
kutuplarının ve aradaki değerlendirmelerini tartışarak, hoşgörü,
farklılıklara saygı, fikirsel anlamda ilerleme kanıt bulma,
argümantasyon kendini ifade gibi becerilerini geliştirmek amacıyla tüm
sınıfın katılımı amacıyla tüm sınıfın katılımı ile uygulanan tekniktir.
• İSTASYON TEKNİĞİ
• Öğrencilerde; bir işe başlama, katkı sağlama, sonlandırma, yaratıcı
düşünme, yardımlaşma - işbirliği gibi becerileri geliştirmek amacıyla
bütün sınıfın katılımıyla konunun farklı kısımlarının ilerletildiği ve bir
ürün oluşturulan tekniktir.
Download

ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ