Öğretim Materyalleri
Yrd. Doç. Dr. Cenk Akbıyık
Materyal
Materyal kavramının iki anlamı bulunmaktadır.
Materyalin ilk anlamı yazılı, sözlü, görüntülü, kaydedilmiş
her türlü belgedir.
Kavramın ikinci anlamı ise belirli bir işi yapmada
kullanılan malzemedir yani gereçtir.
Öğretim materyali terimini, öğrenme-öğretme
işinde kullanılan belge ve gereçler olarak
tanımlayabiliriz.
Öğretim materyalleri, öğrenmeyi kolaylaştırır,
etkileşimi artırır, öğrenme sürecinin daha etkili
yönetilmesine yardımcı olur.
Materyaller, bazı öğretim durumlarda öğrenmeyi
destekleyici biçimde kullanılırken, bazı durumlarda ise
içeriğin öğretmen olmaksızın öğrenene doğrudan
aktarılması işinde kullanılmaktadır.
Öğretim materyallerinin geliştirilmesi ya da
seçilmesi sırasında öncelikle,
 materyalin öğretim programıyla uyumlu
olmasına
 materyalin öğrencilerin gelişim düzeyine
uygun olmasına
 materyalin öğretim sürecine katkıda
bulunabilmesine
dikkat edilmelidir.
Öğretim materyallerinin seçiminde dikkate
alınması gereken diğer ilkeler ise şunlardır:
 Öğretim materyallerinde dilin doğru ve açık biçimde
kullanılmış olması
 Öğretim materyalinde sunulan mesajların doğru ve
güncel olması
 Öğretim materyalinin görsel, işitsel ve sözel tasarım
ilkelerine dikkat edilerek hazırlanmış olması
Öğretim sürecinde
görsel ve işitsel
mesajlar içeren farklı
türlerde öğretim
materyalleri
kullanılmaktadır.
Modeller
Model, gerçekliğin bir temsili
demektir.
Modeller gerçek cisimlerin daha
büyük, daha küçük ya da aynı
büyüklükte olan örnekleridir.
Modeller, soyut kavram ve ilkelerin
somutlaştırılarak öğrenilmesinde
oldukça yararlıdır.
Örnekler
Örnekler, doğal ortamdan ya da bir
bütünden alınıp, öğrenme ortamına
getirilmiş küçük parçalardır.
Somut kavramların öğrenilmesinde
oldukça yaralı olan bu materyaller,
öğrencilerin dokunarak, koklayarak,
tadarak deneyimlemelerini sağlar.
Diyorama
Diyorama; olay ve kavramların
üç boyutlu temsilleridir.
Müzelerde sıklıkla kullanılan
diyoramalar genellikle bir arka
plan önüne üç boyutlu
nesnelerin yerleştirilmesiyle
yapılmaktadır.
Diyoramalar öğrenenlerin
ilgisini çekmekte ve temsil
edilen durumu
somutlaştırmaktadır.
Kuklalar
Kuklalar; hareketleri bir kişi
tarafından yönetilen
figürlerdir.
Kuklaların hareketleri elle,
parmakla, iplerle ya da
çubuklarla kontrol
edilebilmektedir.
Kuklalar, öğrenenlerin ilgisini
çekmekte ve yaratıcı
düşünmeyi artırmaktadır.
Posterler
Posterler, bilginin
asılabilen büyük boy
sunumlarıdır.
Posterin amacı dikkat
çekmek ve vermek
istediğimiz mesajı kısa
yoldan göndermektir.
Etkili posterler
öğrencinin öğrenme ve
hatırlamasını hızlandırır.
Şemalar
Şemalar, ilişkileri
gösteren çizimlerdir.
Şemaların, örgüt,
sınıflama, zaman
şeridi, akış gibi
türleri vardır.
Grafikler
Grafikler sayısal bilgileri
görselleştirmek için
kullanılan çizimlerdir.
100
80
60
40
Grafikler ile sayısal
20
veriler daha etkili ve daha
0
kolay anlaşılabilir biçimde
sunulabilmektedir.
1970
1980
1990
2000
Durağan Görüntüler
Durağan görüntüler gerçekliğin öğrenme
ortamına taşınması ve varlık ve kavramların
görselleştirilmesi amaçlarıyla
kullanılmaktadır.
Durağan görüntüler gerçekliği temsil düzeyine
göre fotoğraf, resim ya da çizim olarak
adlandırılmaktadır.
Fotoğrafların gerçekliği temsil düzeyi
yüksekken resimlerin biraz daha düşük ve
çizimlerin ise daha da düşüktür.
Öğretim ortamlarında kullanılan durağan
görüntülerin gerçekliği hep en üst düzeyde
temsil etmeleri gerekmemektedir. Bazı
durumlarda görsellerle gerçekliğin
olabildiğince yansıtılması tercih edilirken,
bazı durumlarda ise basitleştirilmiş çizimler
öğrenmeyi daha etkili kılabilmektedir.
Hareketli Görüntüler
Hareketli görüntüler genellikle öğrencinin ilgisini
çeker ve gerçek yaşamda göremeyecekleri olay
ya da sahneleri görme imkanı verir.
Hareketli görüntüler gerçekliğe yakınlık
düzeyine göre film ya da animasyon türünde
olabilir.
Hareketli görüntüler kullanılarak gerçeklik
öğrenme ortamına taşınabilir.
Hareketli görüntüler hızlandırılıp yavaşlatılarak
ya da çekim ölçeği artırılıp azaltılarak daha
etkili öğrenme deneyimleri sağlayabilmektedir.
Kitaplar
Kitaplar en yaygın biçimde kullanılan
görsel materyallerdir.
En önemli artıları her zaman kullanıma
hazır olmalarıdır.
Basılı kitaplar yavaş yavaş yerlerini
sayısal ortamda tasarlanıp kullanılan
elektronik kitap ya da zenginleştirilmiş
kitaplara bırakmaktadır.
Çalışma Yaprakları
Öğrencilerin, belli bir konuyla
ilgili öğrenmelerini
tekrarlamalarını ya da
öğrendiklerini yeni
durumlarda kullanmalarını
sağlayan öğretim
materyalleridir.
Ödev olarak ders dışında
kullanılabileceği gibi, ders
içinde alıştırma ya da
değerlendirme amacıyla da
kullanılabilir.
Yansılar
Belgelerin tepegöz, projeksiyon, televizyon gibi bir araç vasıtası ile oluşturulan
görüntülerine yansı ya da slayt denmektedir.
Yansılar ile içerik geniş bir ekrana yansıtılabilmektedir. Yansıların en önemli
avantajı, üzerinde metin, hareketli ve durağan görsellerin yanı sıra işitsel
öğeleri de barındırabilmesidir.
Slaytların ardı ardına gösterimi ile yapılan sunumlara slayt gösterisi
denmektedir. Slayt gösterileri küçük ya da büyük gruplara yönelik
olabilmektedir.
Ses Kayıtları
Öğrenme-öğretme
yaşantılarında görsellerin
her zaman kullanılması
gerekmemektedir.
Herhangi bir görsel
içermeyen ses kayıtları
dinleme eğitimi, rol yapma
etkinlikleri, devinişsel
davranışların kazandırılması
gibi etkinliklerde etkili
biçimde
kullanılabilmektedir.
Haritalar
Harita; tarih, dil, nüfus vb. konularla ilgili
yeryüzünün veya bir parçasının, belli bir orana
göre küçültülerek çizilen taslağıdır.
Haritalar, konumsal bilginin nerede ve ne şekilde
bulunduğunu gösteren, öğretim ortamlarında
yaygın biçimde kullanılan materyallerdir.
Öğrenme Nesneleri
Kullanımı son yıllarda yaygınlaşmaya başlayan öğrenme
nesneleri daha çok sayısal ortamlarda tekrar kullanılma
özelliğine sahip ve bazı belirli standartlara uygun geliştirilmiş
olan materyalleri ifade etmektedir.
Sayısal ortamdaki bulunan resimler, sunum dosyaları, kitaplar,
videolar gibi öğrenme nesneleri kolayca dağıtılıp tekrar
tekrar kullanılabilmektedir.
Kaynaklar
Seferoğlu, S. S. (2010). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı.
Ankara: PEGEMA.
http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ERDEMM/Genel_Ogretim/SUNULAR/Og
retim%20Materyalleri.ppt
Download

3. Öğretim Materyalleri