Bölüm 2- Devam
Beynin Gelişimi
 Beynin gelişimi çoğunlukla doğum
öncesi ve doğum sonrası bir kaç
yılda tamamlansa da yaşam boyu
devam eder.
 Başlangıçta 3 grup doku:
Ektoderm: Sinir sistemi
Mesoderm: Kas ve kemik,
dolaşım
Endoderm: İç boşluk
yüzeyleri, sindrim
sistemi, akciger
 Döllenmeden 25 gün sonra beyin
küçük bir tüp şeklindedir.
 6.-7. haftada
bu tüp boğumla
narak 3 beyin böl.
Beynin Gelişimi
• Doğum öncesi 5-20. haftalarda saniyede 50 bin- 100 bin
•
arasında hücre oluşumu
Nöronlar bir takım kimyasalların etkisiyle asıl yerlerine
göç ederler.
Beynin Gelişimi: Doğum sonrası
• 0-3 yaş arasında beyin büyüklüğü 3 kat artar (Glial hücre
•
•
•
•
•
artışı)
Serebral kabuk beynin doğumda en olgunlaşmamış kısmı
Sinaptogenez: Doğumdan kısa bir süre sonra sinaps
sayısında gözlemlenen artış.
Ayrışma: Nöronların çeşitli görevleri üstlemesi
Sinaptik budanma: Kullanılmayan sinapsların yok olması
Bir bilgiyi kodlamada birlikte görev üstlenen
nöronlar “trofik” faktörler salgılayarak aralarındaki
sinaptik bağlantıları kuvvetlendirirler.
Miyelinizasyon: Doğum öncesi dönemin sonundan
başlayıp ilk birkaç yıl boyunca süren aksonların miyelinle
kaplanma süreci
Orta çocukluk, ergenlik ve erişkinlikte gelişim
• Budanma ergelik yıllarına; miyelinizasyon ise yirmili
yaşlara kadar sürer.
• Frontal lobun olgunlaşması diger loblara göre daha geç
olur.
• Ergenlikte hormonların etkisiyle değişebilir. Örneğin
serotonin belli bölgelerde azalırken, dopamin artar.
Beyin gelişimini etkileyen faktörler
• Kalıtsal faktörler (nature)
• Çevresel faktörler (nurture);
beslenme, psikolojik stres, hastalıklara, toksinlere
maruz kalma (Fetal alkol sendromu), deneyim
(plastisite)
8
FAS: Zihinsel ve motor gelişim bozuklukları
Beyin gelişimini etkileyen faktörler
• Bazı
•
•
işlevlerin
gelişmesinde
çevresel
uyaranın
zamanlaması önemlidir (beynin gelişiminde kritik
dönemler vardır)
Görme
Dil
-Agulamanın (2-4 aylar) sonlarına doğru kendi
dillerindeki sesleri çıkarıyorlar.
Beyindeki Öğrenme Yatkınlıkları
-Chomsky, Dil işleme aygıtı, Evrensel gramer
-Yüz ifadelerini taklit (ayna nöronlar, zihin kuramı,
empati?)
Beyin gelişimiyle ilgili önemli kavramlar
 Deneyim-beklentili plastisite;
 Deneyim-bağımlı plastisite
 Nörogenez (yeni nöron oluşumu) beyinde bazı bölgelerde
yaşam boyu devam eder (hipokampüs)
 Hipokampüs ve sağlamlaştırma






Sonuç olarak
Sinaps kaybı kaçınılmazdır
Pek çok ortam normal gelişimi destekler
İlk yıllar kadar sonraki yıllardaki öğrenme de önemlidir.
Sağ beyne veya sol beyne öğretme diye bir şey yoktur.
Kritik dönemlerle karakterize gelişimsel alanlarda fırsat
pencereleri hafifçe açıkkalır.
 Beyni anlamak öğrenmeyi anlamak için gereklidir; fakat
neyi nasıl öğreteceğimiz için başka disiplinlere de ihtiyaç
vardır.
Zihin Kuramı
Download

Bölüm 2 (Beyin Gelişimi)