DERS #
KONULAR
1
Pozitif Psikolojinin Tanımı ve Temel Kavramlar
2
Pozitif Psikolojinin Teorik Temelleri
3
Sosyal Kognitif Nöro-bilime Giriş-Sosyal Davranışların Beyinsel Altyapısı
4
Pozitif Psikoloji Uygulamaları- Duygusal Zekâ : Yetişkinlerde, Çocuk ve Gençlerde, Evlilik ve İş Yaşamında
Duygusal Zekâ
5
Kendini Tanıma ve Farkındalık
6
ARA SINAV
7
Başkalarını Tanıma ve Empati
8
İletişim Becerileri
9
Motivasyon ve Planlama
10
Sorun Çözme Becerileri
11
Öfke, Saldırganlık ve Şiddet
12
İlişki Yönetimi/ Sağlıklı Karar Verme
13
Sebatkârlık/ Uzlaşmacılık
14
15
1
Ders Kazanımları - Tartışma
FİNAL
POZİTİF PSİKOLOJİ
DERS 1
Pozitif Psikolojinin Tanımı ve Temel Kavramlar
2
Psikoloji
 Psyche (ruh) ve logos (bilim)
Psikoloji duygu, düşünce ve davranışları inceleyen bir
bilim dalıdır.
 Gözlemlenebilen (koşmak, yürümek vb.) eylemler ve
gözlemlenemeyen zihinsel süreçler (düşünce, haz vb.)
3
Uygulama Alanları
4
PSİKOLOJİNİN 5 PARADİGMASI
KLASİK PSİKOLOJİ
1-ALGI
2-DÜŞÜNCE
3-DAVRANIŞ
YENİ PSİKOLOJİ
4-DUYGU
5-SEZGİ
5
Pozitif Psikoloji
Doğumdan ölüme kadar;
 Bireylerin yaşama bağlanmalarına
 Yaşamı daha olumlu bir noktaya götürmelerine (Peterson,
2000)
 Bireyin yaşama en uygun şekilde uyum sağlamasına
(Linley, Joseph, Harrinton ve Wood, 2006) yardım eden
bilim dalıdır.
 4 temel varsayımı vardır: özbilinç, özyönetim, sosyal
bilinç, ilişki yönetimi.
6
Pozitif Psikoloji
Psikopatoloji odaklı çalışmak yerine, bireylerin yeteneklerini
ve kapasitelerini geliştirici ve önleyici pozitif çalışmalar
(Reschly ve Ysselsyke, 1999)
7
Martin Seligman
 Pozitif Psikolojinin kurucusudur.
 Öğrenilmiş çaresizlik, depresyon, karamsarlık, iyimserlik gibi
konular üzerine çalışmalarını sürdürmektedir.
 2000 yılından bu yana Pozitif Psikoloji'nin yayılmasını kendi
misyonu olarak belirlemiştir.
 Bu disiplin pozitif duygular ve pozitif kişilik özellikleri üzerinde
çalışmaktadır.
 Seligman pozitif düşüncenin öğrenilebilir olduğunu
savunmaktadır
8
Pozitif psikolojinin iki ayağı
 Seligman’a göre PP nin iki ayağı vardır. Esnek optimizm
(iyimserlik) ve Otantik (halis) mutluluk.
 Esnek optimizm: polyannacılık değildir.
 Olumlu kognisyonların (kalıp düşüncelerin) ve olumlu
emosyonların (kalıp duyguların) öğrenilmesidir.
 Otantik mutluluk ise ancak emek ve çaba ile elde
edilebilir.
 Seligman, depresyonu atlatan bir kişiye depresyonla
savaşma silahı ile birlikte mutluluğu kazanma silahı da
verilmelidir, görüşünü ifade ediyor. (Seligman, 2oo8)
9
Varsayımları
 Bireyler kendi
gelişmelerine yön
verebilecek aktif
varlıklardır
 Davranış değiştirme
bireylerde yaşama
bağlanmaya yönelik
motivasyon
oluşturmaktadır
10
 Bireyler davranışlarını
değiştirmek ve
düzenlemek için
gerekli içsel güce
sahiptirler
(Akın-Little ve Little,
2004)
Martin Seligman’dan pozitif
psikoloji üzerine…
http://www.ted.com/talks/lang/tr/martin_seligman_on_the
_state_of_psychology.html
11
İnsancıl Psikoloji
Pozitif psikoloji “İnsancıl psikolojiye “
(Maslow, 1971) benzese de çeşitli açılardan
farklılık gösterir.
İnsancıl psikoloji fenomonolojik yaklaşıma
dayalı, nitel yöntemle,insanı ve onun
davranışını inceleyen yaklaşımdır.
Pozitif psikoloji ise deneysel, nicel
yöntemlerle tıpkı doğa bilimleri gibi insanın
davranışını ele alan bir yaklaşımdır (Linley,
Jpseph, Harrington ve Wood, 2006)
12
Descartes Yanılgısı / Antanio Damasio
(1995)
 Pozitif psikolojinin gelişmesine engel
birinci yanıldı “Descartes yanılgısı”dır.
 Damasio’nun yazdığı bu kitapla
duyguların bilimsel bir kategori olduğu
düşünülmüştür.
 Elliot Vaka’sı - “hisleri olmayan biri”
 Ben kati anlamıyla yalnızca düşünen bir
şeyim (res cognitans), yani ben bir
'zihin veya zekâ veya akılım
13
ELİOTUN BEYİN TÜMÖRÜ
(Damasio’nun Yanılgısı)
 Elliot’ta mandalina büyüklüğünde bir tümör burun
boşluğunun üzerinde prefrontal korteksi tahrip edene
kadar başarılı bir avukat, iyi bir koca ve babaydı.
 Menenjiyom denilen türdeki tümör alındı, fakat Elliot
artık aynı kişi değildi.
 Sabahları yataktan zorla çıkarılması gerekiyordu.
İşyerinde zamanını organize etmekten yoksun olarak
gününü boşa harcıyordu. Masasının üstündeki bir deste
kağıt üzerinde çalışmaktan aciz, saatlerce onları
düzenlemeye çalışarak sürünüyordu. Önemliyle önemsizi
birbirinden ayıramıyordu ve artık karar veremiyordu.
14
KİŞİLİK DEĞİŞİYOR
 Elliot toplumdaki yerini kaybetmeye başlamıştı.
 İşinden atıldı. Şüpheli karakterlerle takılarak, sürekli yeni iş
alanlarına ve finansal açıdan kötü maceralara atıldı. Deneyimli bir
işadamı olmasına rağmen, her şeyi kaybetti ve iflas etti. Evliliği
bozuldu ve ikinci ilişkisi de kısa zamanda ayrılıkla sonuçlandı. Kırk
yaşlarına gelmeden kardeşlerinin bakımına ve işsizlik parasına
muhtaç kaldı.
 Damasio’nun öğrenmiş olduğu gibi,
 Elliot’un yüksek zekası beyin hasarından zarar görmemişti.
 Refleksleri de normal işlevini görüyordu.
 Korktuğunda alışıla gelmiş fiziksel reaksiyonları gösteriyordu.
 Doktorlar başka bir hasar bulamıyordu.
 Elliot çekici, dikkatli ve hatta bazen şakacıydı—ve her zaman
soğukkanlıydı.
 Bunalım sırasında sükunetini koruyan, kışkırtılamayan bir yapısı
vardı. Hayatının hikayesini anlatırken sanki bunu bir yerde
okuduğunu znneder gibi anlatıyordu
15
ELLİOT MUTLULUĞUN
DUYGUSUNU YAŞAYAMIYOR
• Elliot’a yanan evden kaçan insanlar veya
yükselen sel sularının tehdit ettiği kişiler
gösterdiklerinde, oldukça serinkanlı bir şekilde
bunu korkunç bulması gerektiğini bildiğini, fakat
maalesef hiçbir şey hissetmediğini söylemiştir.
•Aynı şey kardeşlerinin resimleri gösterildiğinde
veya hastalığından önce favori şarkısının ne
olduğu söylendiğinde de gerçekleşti. Cevabı
duygusuzdu,
mutluluğun
duygusunu
yaşayamıyordu.
16
IOWA Olasılık Testinde Mutluluk Olasılığı
50 $ kazandırıp nadiren kaybettiren deste
100 $ kazandırıp 1000 $’a kadar kaybetme ihtimali olan
deste
Elliot bu destenin büyük zararlara neden olacağının
farkındaydı. Fakat korku ve rahatsızlık ona yabancı olgulardı
ve böylece öngörüsünü takip etmek için her hangi bir sebep
hissetmedi (s.23).
Makul kazanç ve küçük kayıp içeren deste
Büyük kazanç muazzam kayıp içeren deste
Denekler kötü desteye yaklaşırken soğuk terleme , kalp
atışlarının hızlanması şeklinde fiziksel reaskiyonlar
göstermeye başladılar.
17
Beyin değer biçmeyi rasyonel olarak değil, emosyonel
olarak yapar. Bu da prefrontal kortekste gerçekleşir.
Yani karar vermede hislerimiz önemlidir.
Aklımız davranışlarımıza rehberlik etmede tek başına
yetersizdir.
18
Mutluluğu aramak mı riski
engellemek mi?
Günlük hayatta negatif duyguları pozitif duygulardan daha yoğun
ve itirazsız deneyimleriz. EEG – mutlu üzüntü
İnsan beyninde ödül ceza sistemi beklenmeyen ödüllerde daha
aktiftir. (şans oyunları, madde gibi)
Ertelenen haz daha fazla ödül olarak algılanır.
Günümüzde mutluluğu aramaktan çok riski engelleyemeye
çalışıyoruz. (gazete; iyi / kötü haber)
Reaksiyonlarımızın bu çarpıklığından sorumlu olan beyinsel
mekanizma eğitilmemiş ve geliştirilmemişse mutlu olamayız, zarar
görürse de mutlu olamayız.
Sistemimiz zevkin tadını çıkarmak yerine mutsuzluk
deneyimlemeye ayarlıdır. Rahatsızlığı sevinçten daha çabuk algılarız.
Farkındalık?- Pozitif Psikoloji
19
Aristocu Yanılgı
•
•
•
•
20
Pozitif psikolojinin
gelişmesini engelleyen bir
diğer hatadır.
Düşüncenin fiziksel
duyumların algoritmik
işlemesine indirgenmesi
Sezgileri reddetmektedir.
Mantığın doğrulara giden
tek yol olarak görülmesi
Download

Pozitif Psikolojinin Tanımı ve Temel Kavramlar