88 yaşında
erkek hasta,
yaklaşık 1 senedir
major depresyon
belirtileri ile
takip edilen
tedavi öncesi
SPECT bulguları
88 yaşında
erkek hasta,
yaklaşık 1 senedir
major depresyon
belirtileri ile
takip edilen
tedavi öncesi
SPECT bulguları
Subgenuel Anterior Singulat Korteks
•
Bipolar ve unipolar
hastalarda azalmış BKA
ve glukoz kullanımı
Buschsbaum 1997, Drevets 1997
•
MR ve postmortem
çalışmalarda solda
belirgin olmak üzere
hacim azalması
Hirayasu 1997, Öngür 1998
• Hacim azalması hastalık başladıktan sonra ortaya çıkmakta
Botteron 1999
Subgenuel Pek İlişkili Çekirdekler
•
•
•
•
•
•
Orbital korteks
Hipotalamus
Amigdala
N Accumbens
Ventral Tegmental alan
Substantia nigra
•
•
•
•
Periaqueductal grey matter
Nucleus tractus soltarius
Raphe nucleus
Locus coeruleus
Subgenuel Prefrontal Korteks
•
•
Subgenuel prefrontal korteks hasarı olan kişilerde gelen
emosyon uyarıcı stimülasyonların doğru emosyonu
yaratamadığı; ödül veya ceza olarak algılanamadığı
tespit edilmiştir. Damasio et al 1990
Sağ taraf hasarlarında strese otonomik cevap azalırken,
sol taraf hasarlarında ise aşırı artma izlenmektedir.
Sullivan ve Gratton 1999
•
Motive edilmiş davranış, ödül veya ceza ile ilgili uyaranların
kodlanması, hedonik algı ile ilişkilidir. Shultz 1997
Fluoksetin Tedavisi
(Mayberg 1999)
• Tedavi ile subgenuel alanda glukoz metabolizması
azalmaktadır
Buchsbaum 1997, Drevets 1999
• Sağlıklı kontrollerde yaratılan geçici üzüntü halinde
bu bölgede artmış metabolizma tespit edilmiştir.
Damasio 1998, Mayberg 1999
• Postmortem çalışmalarda subgenuel bölgede özellikle
gri madde de belirgin azalma izlenmiştir.
Nöron sayısında azalma izlenmezken, nöropil miktarında
belirgin azalma tespit edilmiştir.
 Glia hücrelerinde azalma tespit edilmiştir (sekonder ?).
Öngür 1998, Cotter 2001
Kısmı Hacim Etkisi
4 4 4
4
4
20/4=5 unit
X 18/4=4.5 unit
1 3 6
6
2
 18/3=6 unit
Glia Hücreleri
•K
+
dengesini sağlıyor.
• Glutamat (%80) ve GABA’yı ekstrasellüler
dokudan alıyor.
• Nörotropik faktörler salgılıyor.
Glia hücrelerindeki 5-HT1a reseptör uyarılması ile S100ß
salgılandığı ve nöropillerin arttığı izlenmiştir.
Azmita 1999
Depresyon ve Nöronlar
Bipolar Affektif Bozukluk
•
•
•
Mani-depresyon kaymaları ile ilişkili olabileceği
iddia edilmektedir.
Uzun dönem lityum veya valproik asit kullanan hastalarda
subgenuel PFK hacminde ilaç kullanmayan hastalara göre
artma tespit edilmiştir. Drevets yayınlanmamış bilgi
Duygudurum dengeleyicileri Bcl-2 adı verilen ve
glutamatın nörotoksisitesini önleyen bir protein üretimine
neden olurlar. Manji 1999
Subgenuel Frontal Korteks
(AD tedavi ile)
200
150
100
50
0
Normal
AD (-)
AD (+)
Aynı hastalar 4 ay sonra
Drevets yayınlanmamış bilgi
Pregenuel ant. Singulat Korteks
• Uyarılması ile beraber; korku, panik, beklenti
anksiyetesi, çığlık
• Ant. Singulat korteks metabolizması ile progoz
arasında bir ilişki olduğu iddia edilmiştir.
Mayberg 1997, Brody 1999, Ketter 1999
Tedavi Öncesi Nortriptiline Cevap Veren
ve Vermeyen Hastalarda İzlenen
Teta Aktivitesi Pizzagalli 2001
Dorsolateral PFK & Dorsal ant.
Singulat Korteks - 1
•
•
•
Major depresif bozukluk tanısı alan hastalarda veya
induklenmiş üzüntü halinde azalmış bBKA veya
glukoz metabolizması Baxter 1987, Mayberg 1999
Remisyonla beraber normalizasyon izlenmekte
Bu bölgelerde hücre yapılarında herhangi bir
fark izlenmemekte Rajkowska 1997, 2000
Paroksetin
(ted. sonrası – ted. öncesi)
Kennedy 2001
Dorsolateral PFK & Dorsal Ant.
Singulat Korteks - 2
• Seçici dikkat, faal bellek, motor hareketin seçimi ile
ilişkili iken duyguların işlenmesinden sorumlu değil
• Sağlıklı kontrollerde yaratılan geçici üzüntü halinde
bu bölgede azalmış metabolizma tespit edilmiştir.
Biver 1994 Mayberg 1999
Beyin Ekonomik Enerji Tüketimi
Hesabı Yapar mı?
Beklenen uyaranla
ilgili alanlarda
bBKA/metabolizmada
artış izlenirken diğer
bölgelerde bir azalma
izlenmektedir.
Çapraz İlişki Modeli
Ant. Singulat
korteksin
affektif
bölümü
+
VLPFK
+
Amigdala
Ant.
Singulat
korteksin
bilişsel
bölümü
+
DLPFK
Orbital ve Anterior İnsular Korteks
•
•
Sağlıklı kişilerde geçici üzüntü
yaratılan durumlarda, OKB, PTSD,
anksiyete, basit fobi bBKA/met
artmaktadır.
MD tanısı alan kişilerde hacminde
azalma bildirilmiştir.
Bremner 2002
•
Genel olarak ağır olmayan
depresyonda daha belirgin iken
ağır, melankolik depresyonda her
zaman artma bildirilmemiştir.
Sekonder depresyonda
izlenmemiştir.
Orbital Korteks & Amigdala
• Karşılılıklı olarak doğrudan ilişkilidirler
• Amigdalanın uyardığı bir çok çekirdeği uyarmaktadır
• Aynı anda uyarılmaları durumunda amigdalanın yol
açtığı davranış örüntüsünü engellemektedir.
Price 1999
Amigdala ?
Amigdala
•
•
Depresif hastalarda artmış
metabolizma izlenmektedir.
Amigdaloid bBKA ile HAM-D
değerleri arasında pozitif
korelasyon bulunmuştur.
Abercrombie 1996
•
Remisyon döneminde izlenen
yüksek amigdala metabolizması
relaps için risk faktörüdür
Preklinik çalışmalarda AD’ların
amigdala üzerinde inhibitör
etkileri gösterilmiştir.
Sol Amigdala Aktivasyonu
1
0,95
0,9
0,85
0,8
Drevets 2002
kontrol
FPDD
DSD
BD-D
BD-R (dd+)
BD-R (dd-)
Amigdalanın depresif belirtiler ile ilişkisi
(Davis 1998)
Amigdala
(Ce)
PVN hipotalamus
CRH salınması (HPA’da artış,
anksiyete, insomni, iştah azalması,
seksüel istekte azalma, çökkünlük
hissi)
PAG
Sosyal çekilme, analjezi, aktivite
kaybı, korku ve dona kalım
Lateral hipotalamus
Taşıkardi, kan basıncında artma
Vagus sinir
ve ambiguid çekirdek
Gastirik ülserler ve defekasyon
Loküs seraleüs ve
Dorsal tegmental alan
Amigdala
(BLA)
uyanıklılık, norepinefrinde artış
Trigeminal ve fasiyel Yüzde izlenen çökkünlük ve anksiyöz
sinirler
duygulanım
Arama ve spontan hareketleri
durdurma
Sol Amigdala Kortizol Korelasyonu
Drevets 2002
Maskelenmiş Yüz Paradigması
Tedavi öncesi - sonrası
0,6
0,5
0,4
0,3
Ted. Öncesi
0,2
Ted. Sonrası
0,1
0
-0,1
-0,2
Sol
Sağ
F(1,10)=3.13, p<0.05 Zaman X Durum etkileşimi
Sheline 2001
Konuşmak ve Amigdala
Antidepresana Cevap
Derin Beyin Stimülasyonu
Mayberg 2005
Oksitosin
5-HTTLPR ve Amigdala
- Serotonin taşıyıcı geni
- Short (s)
- Long (l)
- l/l vs l/s veya s/s
- Amigdala aktivasyonu
cinsiyet etkisi:
kadınlarda daha belirgin
Hariri ve ark 2002
Birden Çok Devrenin Hasara
Uğraması
•
•
•
Ödül
PFC
ACG
Motivasyon
Hipp
OFC
Inhibisyon kontrolü
SCC
NAcc
VP
Amyg
•
Bellek ve öğrenme
Ödül Devresi
•
•
Limbik Sistem; amigdala,
ventral striatum, ventral singulat
ve orbitofrontal korteks
Madde bağımlılığı yapan ilaçlar
çok miktarlarda dopamin ve
NA salınımına neden olurlar.
Salınım miktarları pekiştirici
etkileri ile korelasyon gösterirler.
Koob and Bloom 1988
Reward Circuit
Bağımlılarda dopamin
salgısı özellikle doğal
pekistirecler (seksuel
uyaranlar, yiyecek gibi)
için azalmıştır. Buna
paralel olarak D2
sayısında da azalma
izlenmektedir.
Vokow et al 1997
Motivasyon Devreleri
Maddeyi bırakmanın arkasından ilk hafta içinde izlenen yüksek OFK ve
singulat korteks aktivitesi daha sonra yerini azalmış aktiviteye bırakmaktadır
micromol/100g/min
Volkow 1991
CG
60
55
50
45
40
micromol/100g/min
•
ControlsAbusers
P < 0.01
OFC
60
55
50
45
40
ControlsAbusers
P < 0.005
Striatal D2R Düzeyleri ile Cingulat ve
OFK Metabolizması
OFK ve singulat korteks aktivitesi striatal
D2 sayısı ile pozitif korelasyon
göstermektedir.
Volkow et al 1993, 2001
Neutral Theme Interview
OFC
Kokain ile ilgili uyaranlar aşerme hissini ve
ilgili alanlarda metabolizmayı artırmaktadır
Wang 1999
Cocaine Theme Interview
Kokain Bağımlılığı
MDMA Kullanımı
Amigdala Aşerme ile İlgili Diğer Bir Alan
Nature Video
Cocaine Video
Impaired Response Inhibition and
Salience Attribution
Obsesif Kompulsif Bozukluk
PET görüntüleri canlı Alzheimer
hastalarında azalmış sertonin 1A reseptör
sayısı, azalamıs temporal korteks
metabolizması ve artmış neurofibrillar
adacık sayısını göstererek tanıda yardımcı
olmaktadır.
PET görüntüleri demansların ayırıcı tanısında da
önemli rol oynamaktadır.
Download

Amigdala