ANALİZ : Bir bütünün bileşenlerine ayrılarak
araştırma yapma. Çözümleme.
SENTEZ : Birleştirme bir araya getirme, terkip
FİNANSAL ANALİZ: Hedeflenen amaçlara ulaşılıp
ulaşılmadığını saptamak, şirket performansını ölçmek
amacıyla bir takım teknikleri kullanmak. Buda
finansal tabloları iyi tanımak ve kullanmak ile
olmaktadır.
•İşletme faaliyet sonuçları yeterli mi?
•Kaynaklar etkin şekilde kullanılıyor mu?
•Kaynaklar varlıkları nasıl finanse ediyor?
•İşletme hedeflerine ulaşabildi mi?
•İşletmenin
maliyetleri, fiyatları, üretim
kapasitesi belirlendiği gibimi yürüyor?
•Geleceğe yönelik planların hazırlanması için
•İşletmenin çeşitli açılardan performansının
ölçülmesi
•A. Kapsamına Göre : Statik, Dinamik
•1.Statik Analiz: Belirli bir döneme ait finansal
tabloların analize tutulması ile yapılır.
•2.Dinamik
Analiz: Birbirini takip eden
dönemlere ait finansal tabloların arasındaki
ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla yapılan
analiz türüdür
•B. Amacına Göre : Yönetim, Yatırım, Kredi
•1.Yönetim : İşletme başarısını ölçme,
hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını tespit etme
gibi yönetime yardımcı olacak verileri bulmak
amacıyla yapılan analiz
•2.Yatırım : Gelecek dönemlere ilişkin
kazanma gücünü hesap etmek için kullanılır.
•3.Kredi Analizi: İşletmenin likidite ve kısa
vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü hesap
edebilmek için kullanılır.
•C. Yapanın Kimliğine Göre : İç ve Dış
•1. İç Analiz : Analizi yapan kişi eğer
işletmeden biri ise
•2. Dış Analiz : Analizi yapan kişi eğer
işletmeden biri ise
Finansal tablolarda incelenmek istenen 2 kalemin birbirine
oranlanarak yorumlanması işlemidir.
Kimler Kullanır?
•Kamu Kurumları
•İşletme Yöneticileri
•Kredi analistleri
•Kamuoyu
•Yatırımcılar
•Vergi Uzmanları vs….
Nasıl Yorumlanmalı?
• İşletmenin geçmiş dönem oranları ile karşılaştırılarak
•Varsa endüstri içerisinde faaliyet gösteren diğer işletme
oranları ile karşılaştırılarak.
•Varsa İşletmenin içinde bulunduğu endüstri oranları ile
karşılaştırılarak.
•SINIRLAMA VE PROBLEMLER NELERDİR?
•Enflasyonist dönemlerde güvenilirliği azalır.
•Mevsimlik faktörleri dikkate almak gerekebilir.
•Finansal Tablolarda makyajlama olabilir.
HANGİ ORANLAR KULLANILMAKTADIR?
•LİKİDİTE ORANLARI: Vadesi gelen kısa vadeli
borçlarını ödeyebilme gücünü gösterir.
•FİNANSAL YAPI ORANLARI : İşletmenin mali yapısını
ve UVB ödeme gücünü gösterir.
•FAALİYET ORANLARI : İşletmenin varlıklarını etin
kullanıp kullanmadığını gösteren oranlardır.
•KARLILIK ORANLARI: Yeterli bir karlılığın elde edilip
edilmediğini gösteren oranlardır.
•PİYASA ORANLARI: İşletmenin sermaye piyasasındaki
performansını gösteren oranlardır.
LİKİDİTE ORANLARI
•İşletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü
hesaplayabilmek için kullanılır.
•İşletmenin likidite oranlarının yüksek olması kısa vadeli
borçlarının ödeme noktasında sıkıntı yaşamayacağı
anlamına gelir. Ama likit varlıkların değer kaybına her
zaman açık oldukları unutulmamalıdır.
•Tam tersi likidite oranlarının düşük olması ise kısa vadeli
borçları ödemede sıkıntının varlığının bir göstergesidir.
LİKİDİTE ORANLARI
• 1. CARİ ORAN: Dönen Varlıklar / K.V. B
• İşletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir.
•Genel kabul görmüş oranı 2’dir. 2 civarında olması kısa
vadeli borçların tamamının ödenip geri kalan miktarla
işletme faaliyetlerinin yürütülebileceği manasına gelir.
•2’den çok düşük değerlerde olması işletmenin fazla
miktarda borçlandığını gösterir. 1’den düşük olması
borçların dönen varlıklar ile karşılanamayacağını ifade
eder.
 Cari oranın yüksek tutulmaya çalışılması
finansal yönetim açısından uygun bir davranış
olarak görülmemektedir. Çünkü; işletmelerin
likiditesi arttıkça riski ve bununla birlikte
kârlılığı da düşecektir. Bu nedenle işletmeler
faaliyet kolu ve işletmenin özel durumu ile
sosyal ve ekonomik koşulları dikkate alarak,
kârlılıkla risk arasındaki dengeyi kurmalıdırlar.
LİKİDİTE ORANLARI
•2. LİKİT ORAN: Dönen Varlıklar-Stoklar / K.V. B.
• İşletmenin kısa vadeli borçlarını daha likit varlıkları ile ödeme
gücünü gösterir. Cari oranın kaba bir ölçü olması nedeniyle bu orana
bakmak gerekir.
•Bu oranın cari orandan farkı, dönen varlıklar içinde likiditesi en
düşük olan stokların dönen varlıklardan düşülmesidir.
•Stokların hızlı bir şekilde nakde dönüştürülememesi ihtimaline
karşılık bize KVB’ları daha hızlı ödeme gücünü gösterir.
•Genel kabul görmüş oranı 1’dir. Süratle paraya çevrilebilen
değerler ile kısa vadeli borçların ödenme gücünün olduğunu gösterir.
•1’den düşük olması borçların hızlıca geri ödenmesinde problem
yaşanabileceği anlamına gelir.
LİKİDİTE ORANLARI
• 3.NAKİT ORAN: Hazır Değerler+Menkul Kıy./ K.V. B.
• İşletmenin stoklarını hemen elden çıkaramama, alacaklarını
hemen tahsil edememe gibi durumlarda KVB’larını ödeyebilme
gücünü ifade eder.
• Genel kabul görmüş oranı 0,2’dir.
•4. KISA VADELİ TİCARİ ALACAKLAR / DÖNEN V.
• Kısa vadeli alacakların tahsil edilememe riskine karşı
dönen varlıklar içerisindeki payı her zaman kontrol altında
tutulmalıdır. Çok yüksek olmamalıdır. Endüstri
ortalamaları ile birlikte sağlıklı yorumlanabilir.
LİKİDİTE ORANLARI
•5. DÖNEN VARLIKLAR- K.V.B./ TOPLAM VARLIKLAR
• İşletmenin kısa vadeli borçlarını bir anda ödemesi
durumunda geriye dönen varlıkları ile faaliyetlerini
yürütme gücünü ifade eder.
•Tek başına değil diğer oranlar ile birlikte yada diğer
yılların oranları ile yorumlanmalıdır.
•(Dönen varlıklar – Kısa vadeli borçlar) Net İşletme
sermayesi olarak adlandırılır.
LİKİDİTE ORANLARI DEĞERLENDİRİRKEN
•Varlık kalitesi gözden geçirilmelidir.
•Dönen varlıkların yapısı dikkatle incelenmelidir.
•Faaliyet oranları ile birlikte değerlendirilmelidir.
•Mevsimsel dalgalanmalar dikkate alınmalıdır.
•Kredibilitesi yüksek yada satışları düzenli ve kararlı
işletmelerin düşük likidite ile çalıştıkları da görülmüştür.
•
FİNANSAL YAPI (BORÇ) ORANLARI
•İşletmenin kaynak yapısına finansal yapı da denir.
•Bu oranlar işletmenin kaynak yapısı ve uzun vadeli
borç ödeme gücünü gösterir.
•Finansal yapının aldığı şekil önemlidir. Çünkü;
•1.Finansın temel ilkesi dönen varlıkların KVB’ler ile,
duran varlıkların ise devamlı sermaye ile finanse
edilmesi borçların çevrilebilmesi için gereklidir.
•2.Kaynak yapısı içerisinde borçların sürekli izlenmesi
gereklidir.
•3.Yabancı kaynaklar faiz yükü getirdiği için bir
soruna dönüşmeden yönetilmesi gerekir.
İŞLETME BORÇLANMAYA NİYE GİDER?
•Öz sermaye’yi istedikleri zaman artıramazlar. Buda
karlılığa olumsuz etkiyebilir ve yatırım fırsatlarının
kaçmasına neden olabilir.
•Bazı durumlarda işletme faaliyetlerinden elde edilen
karlar, yabancı kaynağın maliyetinden küçük kalabilir.
•Konjonktürel
gerekir.
faiz
düşüklüğünden
yararlanmak
FİNANSAL YAPI ORANLARI
•1. BORÇ ORANI : TOPLAM BORÇ / TOPLAM PASİF
•İşletme varlıklarının yüzde kaçının borçlardan oluştuğunu gösterir.
•Bu oranın % 50 civarında olması beklenir. Bu oranı aştıkça borçların
ödenememe riskinin artacağı manasına gelir. Aşırı borçlanıldığını
gösterir. Diğer işletme oranları ile birlikte değerlendirilmesi daha
fonksiyonel olabilir. Kaldıraç oranı da denilmektedir.
•2. ÖZSERMAYE / TOPLAM PASİF: İşletme varlıklarının yüzde
kaçının özsermaye ile finanse edildiğini gösterir.
• Bu oranın % 50 civarında olması beklenir. Artması borçlanarak elde
edilebilecek verimlilikten mahrum olunması manasına gelebilir.
Diğer işletme oranları ile birlikte değerlendirilmesi daha fonksiyonel
olabilir.
•
FİNANSAL YAPI ORANLARI
•3. DURAN VARLIKLAR/ DEVAMLI SERMAYE
• Devamlı sermayeyi özsermaye ile UVB’lar oluşturur.
• Bu oranın 1’den küçük olması beklenir. Bu durumda
duran varlıkların olması gerektiği gibi özsermaye ve
kvb’lar ile finanse edilebileceğini gösterir.
• Bu oranın 1’den büyük olması ise duran varlıkların
olması gerektiği gibi özsermaye ve kvb’lar ile finanse
edilmediğini 1’i aşan miktarda dönen varlıklar ile finanse
edildiğini bize gösterir.
• Bu vade uyuşmazlığı riskini doğurmaktadır.
FİNANSAL YAPI ORANLARI
•4. KVB / TOPLAM BORÇ
•Bu oranın % 30 olması genel kabul görmüştür. Fakat üretim
işletmelerinde %30’u aşmaması daha sağlıklı yapının ifadesidir.
•5. UVB / TOPLAM BORÇ
•Bu oranın % 70 olması genel kabul görmüştür. Fakat üretim
işletmelerinde %70’i aşabilir. Ticaret işletmelerinde ise bu
oranın % 70’in altında olması beklenir.
FİNANSAL YAPI ORANLARI
•6. MADDİ DURAN VARLIKLAR / ÖZSERMAYE
Maddi duran varlıkların finansmanında öz sermaye’nin ne
kadar kullanıldığını bize gösterir. 1’i geçmemesi istenir. Geçtiği
taktirde MDV’lerin borçla da finanse edilmeye başlandığı
anlaşılır.
•7. FAİZ VERGİ ÖNCESİ KAR / FAİZ GİDERLERİ
•İşletmelerin ödemek zorunda oldukları faizleri kaç kez
kazandıkları bu oranla belirlenir. Genel kabul görmüş değeri
8’dir. Bu değerden düşük çıkarsa faiz ödemekte sıkıntı
çıktığının göstergesidir. Yüksek çıkması ise faiz ödeme
açısından sağlıklı bir veridir.
8. Sabit Giderleri Karşılama Oranı: İşletmenin sabit
giderlerinin ne oranda kazanıldığını gösteren orandır.
 Sabit giderlere örnek olarak kiralar, faizler, tahvillerin
yıllık anapara taksitleri vb. ödemeler verilebilir. Bu gibi
ödemelerin ortak yönü bir yasal anlaşma sonucu doğmuş
olmalarıdır.
Ö +  Ö
 +  Ö +  Ö İ. . .  +
 ö ö 
FİNANSAL YAPI ORANLARI DEĞERLENDİRİLİRKEN
•Satışları istikrarlı, tekelci yapıya sahip yada pazar payı yüksek
işletmelerin borçlanma oranları yüksek olabilir.
•Gelişmekte olan ülkelerde borçlanma oranları fazla olabilir.
•Enflasyonist dönemlerde artış normaldir.
•Borçların yapısı değerlendirilirken öz sermaye bileşenleri de
incelenmelidir. Öz sermayenin ne kadarı ödenmiş sermayeden,
ne kadarı yedeklerden, ne kadarı değer artış fonlarından, ne
kadarının dağıtılmamış karlardan oluştuğu incelenmelidir.
FAALİYETORANLARI
•İşletmenin sahip olduğu ve faaliyetlerini gerçekleştirme de
kullandığı varlıkların ne ölçüde verimli kullanıldığını tespit
etmede kullanılır.
•İşletme her ne üretiyorsa bunda başarılı mıdır?
•Genel olarak faaliyet oranlarının yüksek çıkması olumlu
yorumlanır. Verimlilik oranları da denir.
•Ancak faaliyet oranlarının yüksek çıkmasını satış ve karlılık
oranlarının da olumlu olarak takip etmesi gerekir.
FAALİYET ORANLARI
1. STOK DEVİR HIZI : Satışların Maliyeti / Stoklar
• Stokların bir dönem içerisinde kaç kez yenilendiğini ifade
eder.
•Stokların paraya çevrilme hızını ortaya koyar.
•Ne kadar yüksek çıkarsa stokların o kadar hızlı eritildiğini
dolayısıyla üretimin hızlı bir şekilde yapıldığını gösterir. Stok
bozulma depolama gibi masraflar azalır.
•Düşük çıkması aşırı stok bulundurulduğuna, stok eritmede
sorun yaşandığına işaret eder.
•İşletme birden fazla mal üretiyorsa her biri için ayrı hesaplanır.
•Mevsimsel değişmeler hesap edilmelidir.
•SDH değişmeleri stoklardan mı yoksa satışlardan mı kaynaklı
iyi tespit edilmelidir.
FAALİYET ORANLARI
•2. ALACAK DEVİR HIZI : Kredili Satışlar/ Ticari Alacaklar
•Alacakların bir dönem içerisinde kaç kez tahsil edildiğini ifade
eder.
•Oranın yüksek çıkması arzu edilir ve alacakların hızlıca tahsil
edildiği manası çıkarılabilir.
•Oranın düşük çıkması alacak tahsilinde problem olduğunun ve
nakit sıkıntısı yaşandığının işaretidir.
•Hesaplanırken kredili satışlara ulaşılamıyorsa net satışlar
alınır.
•Alacaklara senetli ve senetsiz alacaklar dahil edilir. Şüpheli ve
değersiz alacaklar ise hesaba dahil edilmez.
•Mevsimlik hareketlenmeler dikkate alınmalı ve diğer işletme
sonuçları ile kıyaslayarak yoruma gidilmelidir.
FAALİYET ORANLARI
3.ORTALAMA TAHSİL SÜRESİ : 360 / ADH.
•Alacakların ortalama kaç günde tahsil edildiğini gösterir. Ne kadar
düşük çıkarsa alacakların o kadar kısa sürede tahsil edildiği manasına
gelir.
•4.İŞLETME SERMAYESİ DEVİR HIZI: Net Satışlar / Dönen V.
• İşletme sermayesinin ne ölçüde verimli kullanıldığını bize ifade
eder. Dönen varlıklar işletilmesi satışlara ne ölçüde yansımıştır
sorusunun cevabıdır. Bu oranın artması olumlu yorumlanır.
•5. ÖZSERMAYE DEVİR HIZI: Net Satışlar / Özsermaye
•Özsermayenin ne derece verimli kullanıldığını bize gösterir. Bu
oranın artması olumlu yorumlanır.
•6. MDV DEVİR HIZI : NET SATIŞLAR / NET MDV
•MDV’lerin verimli kullanılıp kullanılmadığını gösterir. Oran
düşükse atıl kapasite ve MDV’lere aşırı yatırım söz konusudur.
•7. VARLIK DEVİR HIZI: NET SATIŞLAR / ORT. TOP. VARLIKL.
•İşletme varlıklarını ne ölçüde verimli kullanıldığını gösterir.
KARLILIK ORANLARI
 Kârlılık oranları, bir işletmenin yatırım ve finansman
kararlarının ne derece uygun olduğunu gösteren oranlardır.
 Kârlılık oranları satışlar ve yatırımlar üzerinden elde
edilen kârlılığı gösterdiğinden, yönetimin etkinliğini ve
performansını değerlendirmede en önemli göstergelerden
biridir.
KARLILIK ORANLARI
1.
2.
3.
4.
5.
6.
6.
Öz Sermaye Karlılığı : Net Kar / Özsermaye
İşletmeye konan sermayenin ne oranda karlılık sağladığını gösterir. Artan
bir ivme izlemesi beklenir.
Yatırımlar Üzerinden Kar Marjı : Net Kar / Toplam Aktif
Aktiflerin verimli kullanıp kullanılmadığını ifade eder. Yıllara göre artış
sağlaması olumludur.
Net Kar Marjı : Net Kar / Net Satışlar
Yapılan satışların karlılığa etkisi bu oran ile izlenir. Yıllara göre artması
olumlu yorumlanır.
Brüt Kar Marjı : Brüt Kar / Net Satışlar
Net Satışlar – SMM = Brüt Kar’ı verir. Net satışların brüt kara etkisi bu
oranla ölçülür. Artması olumludur.
Faaliyet Karı / Net Satışlar
Esas faaliyetlerin ne ölçüde karlı olduğunu gösterir. Yıllara göre artış
sağlaması olumludur.
Ekonomik Rantabilite : FVÖK / Toplam Kaynaklar
Faaliyet Kâr Marjı: FVÖK / Net Satışlar
PİYASA PERFORMANS ORANLARI
1.FİYAT KAZANÇ ORANI :
•
Hisse senedi borsa değerinin hisse başına düşen kara bölünmesi ile bulunur.
Yüksek çıkması hisse senedinin fazla değerlendiğine, düşük çıkması ise alım için
uygun olduğunu gösterir.
•
Fiyat Kazanç oranı:
 ş  
 ş ç
2. PİYASA DEĞERİ / DEFTER DEĞERİ ORANI:
•
İşletmenin borsa değerinin işletmenin öz sermayesinin kaç katı olduğunu gösterir.
Piyasa Değeri- Defter Değeri oranı:
 ş  ğ
 ş  ğ
3.HİSSE SENEDİ BAŞINA DÜŞEN KAR : Bir hisse başına ne kadar kar elde
edildiğini gösterir.
Kâr payı dağıtım oranı:
Kâr Payı Verim Oranı:
 ş ğ â 
 ş üş â
 ş ğ â 
 ş  
 FİNANSAL ORANLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER
(DU PONT ANALİZİ)
 Du Pont sistemi aktif devir hızı ile net kâr marjını bir araya
getirmekte ve bu oranlar arasındaki karşılıklı etkinin, bir
işletmenin kârlılığını nasıl etkilediğini ortaya koymaktadır.
Toplam varlıkların kârlılığı
 â
 
=
 ş
 â
x
   ş
Toplam varlıkların kârlılığı iki unsura bağlı olmaktadır:
 Her bir liralık varlıkla kaç liralık satış yapıldığına ve
 İşletmenin toplam satışlar üzerinden ne kadar
kazandığına.
 Öz Sermayenin Kârlılık Analizi
 â
 â
 ş
 
=
*
*
Ö   ş  
Ö 
(faaliyet yönetimi) (Varlık yönetimi)
(Borç yönetimi)
Eşitlikten görüldüğü üzere öz sermayenin kârlılığı
 Faliyetlerin kârlılığına (net kâr marjıyla ölçülen),
 Varlıkların kullanım etkinliğine (varlık devir hızıyla ölçülen),
 Finansal kaldıraca (öz sermaye çarpanıyla ölçülen) bağlı olarak
değişmektedir.
Öz Sermaye Çarpanı: Varlıklar/ Öz sermaye
 Öz sermaye çarpanı ne kadar büyükse öz sermaye kârlılığı da o
kadar büyür. Borçlanmanın öz sermaye kârlılığı üzerindeki bu
etkisine finansal kaldıraç etkisi denir.
 Eşitliğin en sağındaki çarpan yeniden düzenlendiğinde;
 
 
=
Ö 
 −ç
Pay ve payda toplam varlıklara bölündüğünde
 
=
Ö 
 
 
   ç
−
   
=
1
 ç
1− 
olacaktır. Öz sermaye kârlılığı eşitliği yeniden yazıldığında;
ÖSK=
 â
1
*
  1−  ç
 
elde edilir.
 ÖSK eşitliğine bakıldığında anlaşılacağı üzere, borç oranı
arttığı ölçüde öz sermayenin kârlılığı da artacaktır. Eğer
negatif bir kârlılık -zarar- söz konusu ise, borç oranı arttıkça
zarar da o oranda artacaktır.
 Du Pont sisteminin üstünlüğü, bunun kârlılık, etkinlik ve
finansal kaldıraç gibi üç ayrı unsur üzerine odaklanmış
olmasında yatar. Kârlılık, etkinlik ve finansal kaldıraç
finansal analizin önemli bir bölümünü oluşturur.
 Bu yaklaşımın zayıf yönü ise ele alınan muhasebe verileriyle
işletmenin başarısı ve beklenen nakit akışlarının riski,
zamanlanması ve büyüklüğü arasında doğrudan bir bağın
kurulmasını sağlamamasıdır.
Du Pont Sistemi
Download

finansal analiz