DOKUZUNCU BÖLÜM
FİNANSAL
OPERASYONLAR
Slayt 0
I. Finansal Operasyon Kavramı
İşletmelerin varlığını sürdürebilmesi ve amaçlarına
ulaşması, finansal yapıları ile yakından ilgilidir.
■
Enflasyon
■
Finansal Risk
Slayt 1
■
Günümüzde firmaların hedefleri;
■
■
■
■
■
Kar ve Karlılığın maksimizasyonu,
Hissedarların refahını maksimize etmek,
Hisse senetlerinin piyasa değerinin yükselmesi,
Yapılan yatırımların ekonomik olması,
Faaliyetleri sürekliliği.
*** BÜYÜME
Slayt 2
Devamlı olarak kendilerini yenilemeyen ve
büyümeyen işletmeler yok olmaya mahkumdur. Bu
amaçla işletmeler kendilerine bir finansal program
hazırlamak zorundadırlar. Bu programın amaçları;
■
■
Her an yeterli ölçüde nakit durumuna sahip olmak, yani
ödemelerini yapabilmek için yeterli ölçüde likit
değerlere sahip olmak (kredibilite),
İşletmenin gelişmesi ve yeni yatırımlar için gereken
finansmanı önceden tahmin etmek.
Slayt 3
Zamanla işletme içi – işletme dışı faktörler
nedeni ile işletmelerin finansal durumlarında
olumlu yada olumsuz değişiklikler olabilir.
■
İşletmelerin lehine olan gelişmeler titizlikle
değerlendirilmeli,
■
Eğer gelişmeler olumsuz ise, önce işletmenin
yapısını bozan finansal sorunların ortaya
çıkarılması ve daha sonrada tedavi edilmesi
gerekir.
Slayt 4
İşletmelerde görülen finansal sorunlar
şöyle sıralanabilir :
■
■
■
■
■
■
■
Sürekli nakit sıkıntısı çekilmesi,
Sürekli zarar edilmesi,
Yeterli bir rantabilite sağlanamaması,
Fazla stok,
Atıl kapasite ve gereksiz donanım,
Aşırı yayılma,
Finansal denetim yetersizliği.
Slayt 5
■
Bir işletmenin verimli bir şekilde çalışması ve bütün
faaliyetlerinde verimli bir hale gelebilmesi için alınan tüm
finansal amaçlı önlemlere ve girişilen yeni yapılanmalara
finansal operasyonlar denir.
■
Finansal operasyonların amacı, işletmeyi düştüğü
olumsuz durumdan kurtarmak, yeniden verimli bir biçimde
çalışmasını sağlamak ile bunu sürdürmek, işletmenin
amaçları doğrultusunda kar etmesini ve büyümesini
sağlamaktır.
■
Kısaca finansal operasyonlar, özel durumlar nedeni ile
alınan finansal önlemler ve yeniden yapılanmalardır.
Slayt 6
■
Finansal operasyonların bir kısmı, yalnızca
işletmelerin kendi iç yapısında, işletmenin kendi
finansal dengelerini düzeltme ve iç büyüme
şeklinde yapılır.
■
Diğeri ise, başka işletmelerle birleşme yani dış
büyüme şeklinde gerçekleştirilir.
Slayt 7
II. Büyüme
■
Günümüzde ekonomik koşullar, işletmeleri
büyümeye zorlamaktadırlar.
■
Küçük işletmelerin, devamlı olarak büyüyen ve hızlı
teknolojik değişimlerin yaşandığı bir ortamda
varlıklarını sürdürmeleri mümkün değildir.
■
Büyüme, finansman olanaklarının genişletilmesi ve
bazı finansal tekniklerin uygulanmasıyla
gerçekleştirilebilir.
Slayt 8
İşletmeleri büyümeye iten nedenler:
Hammadde teminindeki kolaylıklar;
■
Büyük işletmeler daha kolay ve daha uygun
koşullarda hammadde satın alabilmektedirler.
■
Küçük işletmeler, küçük partiler halinde yüksek
maliyetle hammaddeyi tedarik ederler.
Slayt 9
İşletmeleri büyümeye iten nedenler:
Büyük işletmelerde birim maliyet daha düşüktür;
■
Toplam sabit giderler üretilen mallara
dağıtıldığından, küçük işletmelere oranla, büyük
işletmeler çok daha küçük birim maliyetlerine
ulaşırlar.
Slayt 10
İşletmeleri büyümeye iten nedenler:
Büyük işletmeler teknolojideki yenilikleri izlemek,
iş bölümü ve rasyonalizasyonu geliştirmek
konusunda daha geniş olanaklara sahiptirler;
■
Patent hakkı satın almak, piyasaların durumunu
izlemek, yeni teknolojileri kullanmak için büyük
işletmelerin geniş finansal olanakları vardır.
Slayt 11
İşletmeleri büyümeye iten nedenler:
Büyük işletmeler üretim artıklarını satmak
bakımından üstünlüğe sahiptirler;
■
Üretim artıkları ve tali maddeler büyük ölçekte
olduğu için, kolayca müşteri bulması mümkündür.
Slayt 12
İşletmeleri büyümeye iten nedenler:
Satış işleminde sahip olunan avantajlar;
Büyük işletmelerin piyasa hareketlerini izlemeleri
ve fırsatlardan yararlanmaları, yurt içinde ve yurt
dışında yeni pazarlar aramaları ve bulmaları
kolaydır.
■ Satış için aracılara ihtiyaç duyulmaz. Alıcılarla
direkt yada alıcı acenteleri aracılığı ile iletişim
kurabilirler.
■
Slayt 13
İşletmeleri büyümeye iten nedenler:
Büyük işletmelerin resmi kuruluşlar ve yerel
yönetimler karşısındaki durumları da güçlüdür;
■
Hükümetlerle doğrudan iletişime geçebilirler,
ekonomi politikalarını etkileyebilirler. Medyayı
harekete geçirerek hükümet ya da yerel
yönetimleri nüfuz altına alabilirler.
OPTİMAL BÜYÜME !
Slayt 14
Büyüme;
1. İç Büyüme: İşletmenin sermaye artırımı yolu ile
yaptığı, işi genişletmesi şeklinde olan büyümedir. Bu çeşit
büyüme zaman içinde gerçekleştiğinden, bunun
planlaması ve işletmenin yeni duruma uyum sağlaması iyi
yönetilmelidir.
Bir işletmenin sermayesini artırma kararı, iş hacminin
büyümesinden veya büyütülmesinden ya da finansal
yapısının yeniden düzenlenmesi ihtiyacından doğar.
Slayt 15
İşletmenin sermayesini arttırma yöntemleri;
■
■
■
■
■
İşletmeye yeni likit değerler getirilmesi,
İşletmeye yeni ayni değerler getirilmesi,
Yedeklerin ve dağıtılmamış karların öz sermayeye
eklenmesi,
Borçların konsolidasyonu, diğer bir deyişle, işletmeden
alacaklı olanlara, alacaklarının karşılığı olarak hisse
senedi verilmesi,
Kar paylarının hisse senedine dönüştürülmesi
(otofinansman).
Slayt 16
Büyüme;
2. Dış büyüme ise; bir işletmenin başka bir işletme
tarafından devir alınması veya işletmenin başka işletme
ile birleşmesi sonucu yeni kuruluş şeklinde olan
büyümedir.
Bu durumda ani bir büyüme söz konusudur. İşletme kendi
olanakları ile büyümeyi gerçekleştirmek yerine, başka
işletmeleri tamamen veya kısmen satın alarak ya da
yönetimlerini ele geçirerek büyüme sağlamayı tercih
etmektedir.
Slayt 17
III. Birleşme (Füzyon)
■
Büyük bir işletmenin, bir ya da daha fazla küçük
işletmeyi satın alması anlamına gelir.
■
Füzyon olayını diğer birleşme şekillerinden
ayıran temel ölçüt, işletme sahipliği birleşmesinin
söz konusu olmasıdır.
■
Füzyon yolu ile birleşen işletmelerin hukuki
varlıkları tamamen ortadan kalkar ve yeni bir
işletme doğar.
Slayt 18
Birleşmeyi gerektiren nedenler üç kısımda düşünülebilir;
a - Üretim İle İlgili Nedenler
b - Piyasa İle İlgili Nedenler
c - Finansal Nedenler
Slayt 19
Üretim İle İlgili Nedenler
■
Üretim ve yatırım planlarını uyumlaştırmak,
■
Teknik donanımı teknolojik gelişmenin gereklerine
uydurmak,
■
Üretim konusunda elde edilen tecrübeleri birleştirmek
ve geliştirmek,
■
İşletmelerin ürettikleri ürünlerin
nitelikte olmasını sağlamak.
birbirini
tamamlar
Slayt 20
Piyasa İle İlgili Nedenler
Satış hacmini arttırarak, birim başına
düşen satış giderlerini azaltmak,
■ Geniş piyasa araştırmaları yapmak ve
büyük reklam kampanyalarına girmek,
■ Aynı üretim konusunda rekabeti ortadan
kaldırmak.
■
Slayt 21
Finansal Nedenler
yapısını güçlendirmek,
■ Yabancı
sermaye tedarikinde finansal
avantaj sağlamak,
■ İflas
ve
sağlamlaştırma
önlemlerine
başvurmayı önlemek.
■ Sermaye
Slayt 22
■
Yeni TTK’ ya göre şirketler iki şekilde
birleşebilmektedirler;
■ Devralma
■ Yeni
şeklinde birleşme ve
kuruluş yoluyla birleşme.
Slayt 23
■
Devralma şeklinde bir birleşmede, birleşmek
isteyen en az iki şirket bulunmakta; bunlardan
birinin bünyesinde birleşme gerçekleşmektedir.
■
Devrolunan şirketin tüzel kişiliği ortadan
kalkmaktadır.
■
Birleşmeyle, devralan şirket devrolunan şirketin
malvarlığını bir bütün halinde alır.
Slayt 24
■
■
Yeni kuruluş yoluyla birleşmede ise, iki veya
daha fazla şirket, yeni kurulacak bir şirket çatısı
altında birleşmektedirler.
Birleşen şirketlerin tüzel kişilikleri sona erer.
Slayt 25
ÖRNEKLER
■
Aviva ve Ak Emeklilik’i devraldı ve Avivasa oldu.
■
Yunan petrol şirketi Shell, Türk petrol şirketi
Turcas’ı devraldı.
■
2004 yılından itibaren Aycell ve Aria’nın Avea
olarak faaliyetlerini sürdürmesi de yeni kuruluş
yoluyla sinerji yaratan bir diğer örnektir.
Slayt 26
IV. Bölünme
■
Bölünme, günümüz ekonomik ve ticari yaşamda
sık sık ihtiyaç duyulan ve başvurulan bir
yöntemdir.
■
Bölünme sayesinde, aşırı derecede büyümüş
olan şirketler, bu yapılarından kurtulmakta,
ekonomik gelişmelere ve değişimlere ayak
uydurabilmekte, uzmanlaşmaya gidebilmekte, iş
bölümünü arttırabilmekte, dağıtım ve pazarlama
birimlerini ayrı ayrı örgütleyebilmekte, vergi
kolaylıklarından veya indirimlerinden
faydalanabilmektedir.
Slayt 27
■
Bölünme, bir ticaret şirketinin malvarlığının
tamamen veya kısmen bir başka şirkete ayni
olarak devredilmesidir.
■
Bir ticaret şirketinin bölünmesi, tam bölünme
veya kısmi bölünme şeklinde olabilir.
Slayt 28
■
Tam bölünmede şirketin tüm malvarlığı bölümlere ayrılır
ve bölünme ile ortaya çıkan yavru şirketlere devrolunur.
Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketin ortakları
olurlar. Tam bölünen şirket sona erer ve ticaret sicilinden
kaydı silinir.
■
Kısmi bölünmede ise, bir şirketin malvarlığının bir veya
birden fazla bölümü diğer şirketlere devrolunur. Bölünen
şirketin ortakları devrolan şirkette ortak olurlar. Ve ya
bölünen şirket bölünen malvarlığı parçasını başka şirkete
aynî sermaye olarak koyar ve yavru şirketi oluşturur.
Slayt 29
V. Tür Değiştirme
■
Bir ticaret şirketinin tasfiye edilmeden ekonomik
varlığını koruyarak başka bir şirket türüne
dönüşmesine tür değiştirme denir.
■
TTK uyarınca tür değiştirme, bir şirketin tüzel
kişiliğini kaybetmeden şekil değiştirerek yeni türe
dönüşmesi şeklinde olmaktadır.
Slayt 30
VI. Teşebbüsler Arası Anlaşmalar
■
Fiyatların serbest rekabet koşulları altında oluşması
etkin kaynak dağılımını sağlar. Ancak ideal olan bu
durum piyasa aksaklıkları nedeniyle
gerçekleşmeyebilmektedir.
■
Örneğin karteller, tekeller piyasa aksaklıklarına bağlı
olarak ortaya çıkmaktadır.
■
Rekabet hukuku bu noktada piyasada serbest rekabet
düzeyinin korunması ve rekabet düzeninin ihlal
edilmeden işlerliğin sağlanması bakımından devreye
girmektedir.
Slayt 31
■
Teşebbüsler aralarında gizli veya açık
anlaşmalarla veya uyumlu davranışlarla,
aralarında oluşturacakları birlik kararıyla da
rekabeti sınırlayabilirler.
YATAY ANLAŞMALAR
DİKEY ANLAŞMALAR
Slayt 32
■
Aynı mal veya hizmet piyasasında rakip teşebbüsler
arasında yapılan anlaşmalar yatay anlaşmalardır.
Örneğin beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren rakip
teşebbüslerin aralarında anlaşmaları bu duruma örnek
olarak gösterilebilir.
■
Dikey anlaşmalar ise, aynı mal ve hizmet piyasasında
bulunan ancak piyasanın farklı seviyelerindeki
teşebbüsler arasında yapılan anlaşmalardır. İktisadi
sürecin birbirini takip eden zincirleri arasında yapılan bu
anlaşmalar ile teşebbüsler, hammadde tedarikini ve
malların üretimini garanti altın almak, finansman
sağlamak amaçlanmaktadır.
Slayt 33
A. Şirketler Topluluğu
■
Şirketler topluluğu bir veya birden fazla şirketin
bir hakim şirketle doğrudan veya dolaylı olarak
kanunda öngörülen hakimiyet ölçütü veya
sözleşmeye uygun olarak oluşturduğu topluluğu
ifade eder.
■
Şirketler topluluğunun söz konusu olması için, bir
ana şirketin yavru şirketleri üzerinde sermaye
çoğunluğu veya oy çoğunluğu yada yönetim
organında üye çoğunluğu aracılığıyla hakimiyet
kurmuş olması gerekir.
Slayt 34
Slayt 35
B. Karşılıklı İştirak
■
Birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip
bulunan sermaye şirketleri karşılıklı iştirak
durumundadır. Anılan şirketlerden biri diğerine
hakimse, ikincisi aynı zamanda bağlı şirket
sayılır.
■
Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri
diğerine hakimse ikisi de bağlı ve hakim şirket
kabul olunur.
Slayt 36
C. Kartel
■
Aynı iş kolunda çalışan çeşitli işletmelerin, çoğunlukla
aralarındaki rekabeti kaldırmak amacıyla oluşturdukları
birliğe kartel denir.
■
Kartelde birleşen
bağımsızlığını korur.
■
Ancak, kartele giren işletmeler, ortak bir üretim ve fiyat
politikasını kabullenmek zorundadırlar.
■
Kartelde birleşen işletmeler, anlaşmalarına belirli bir süre
için uymak zorundadırlar.
işletmelerin
her
biri
hukuki
Slayt 37
■
Kartel, verimli ve etkin çalışan işletmelerin birbirleri ile teknik bilgi alış
veriş yapmasını sağladığı gibi, malların kalitesini de garanti altına alır.
■
Ancak kartel, serbest rekabete oranla daha farklı bir fiyat uygular ve
kartele dahil olmayan işletmelere yaşama şansı tanımaz.
■
Bu bakımdan karteller bağımsız çalışan küçük işletmeler için
tehlikelidir.
■
Bunun için ülkelerin kartellere karşı olan tutumu farklıdır.
■
Ancak, dış ticaretle (ithalat-ihracat) ilgili karteller, genellikle bütün
devletler tarafından korunmakta ve teşvik edilmektedir.
Slayt 38
D. Konsorsiyum (Konzern)
■
Konzern, birden çok hukuken bağımsız olan işletme veya
şirketin ekonomik bütünlük sağlamak amacı ile bir şirketin
sevk ve yönetimine girerek oluşturdukları bir hukuki yapıdır.
■
Konzerne giren işletmeler hukuki bağımsızlıklarını korurlar.
■
Rekabeti azaltmak veya bir işletmenin yerine getiremediği
büyük taahhütleri gerçekleştirmek için işletmeler böyle bir
hukuki ve finansal yapılanmaya girerler.
■
Amaç, karı arttırmaktır.
Slayt 39
■
Konsern anlaşmaları belirli bir amaca yönelik olduğundan
ve anlaşmanın süresi çoğu zaman kısa olduğundan diğer
birleşme biçimleri kadar dikkati çekmemektedir.
■
Çeşitli üretim alanlarındaki işletmeler, birbirlerinin hisse
senetlerini satın alarak da konzern oluşturabilirler.
■
Konserne dahil işletmeleri aralarındaki anlaşmadan
dolayı, ekonomik bağımsızlıklarını yitirirler, fakat hukuki
bağımsızlıları devam eder.
Slayt 40
■
Yap-İşlet-Devret (YİD) yöntemiyle yaptırılacak
İzmit Körfez Geçişi ve Bursa-Balıkesir-İzmir
Otoyolu Projesi’nin (İzmir-İstanbul 3.5 saat)
ihalesi 9 Nisan 2009 tarihinde gerçekleşti ve
projenin en kısa yapım ve işletme süresini, 22 yıl
4 ay ile Nurol İnşaat-Özaltın İnşaat-Makyol
İnşaat-Astaldi İnşaat-Yüksel İnşaat-Göçay İnşaat
konsorsiyumu verdi.
■
Proje maliyeti: 10 milyar dolar – 406 km.
Slayt 41
E. Tröst
■
Tröst şeklindeki birleşmelerde, işletmelerin hukuki ve ekonomik
bağımsızlıkları tamamen ortadan kalkar.
■
İşletmeler, her bakımdan birbirleri ile bağımlı olarak tek yönetim
altına girerler.
■
Bu tek yönetim, onlara pazarlara diledikleri gibi egemen olma hakkını
vermektedir.
■
İşletmelerin dikey yada yatay bir araya toplanması ve bu işletmelerin
tek bir yönetim altında gruplaşmaları sonucunda tröstler ortaya çıkar.
■
Tröstler, pazarı kontrol edebilen ve etkileyebilen dev kuruluşlardır.
Slayt 42
Slayt 43
F. Holding
■
Holding, bir anonim şirketin bir veya birden fazla anonim şirkete
yönetim ve kontrol imkanı verecek oranda katılmasıdır.
■
Herhangi bir mal veya hizmet üretmek amacı ile değil, mevcut olan
işletmelerin yönetim veya denetimini ele geçirmek amacıyla kurulmuş
olan bir şirket şeklidir.
■
Holding kısaca “bir şirketin, başka bir şirket sermayesine iştirakidir.”
şeklinde tanımlanabilir.
■
Başka bir tanımda da ; “Bir ya da birden fazla şirketin hisselerini
belirli bir miktarda elinde bulundurarak yönetimini denetleyen veya
etkileyebilen şirkettir.” denilmektedir.
Slayt 44
■
Holdingler yasal olarak kurulurlar.
■
Yani kartel ve tröstlerde olduğu gibi, gizli ve kanunlara aykırılığı söz
konusu değildir.
■
Bu bakımdan holdingler, kanunların da itibar ettikleri birleşme şeklidir.
■
Holdinglerin esas amacı, rekabeti sınırlandırmaktan çok, bir şahsa
veya şirkete ait çeşitli işlemlerin yönetimini kontrol altına almak,
rasyonelleştirmek, bu işlemleri daha iyi denetlemektir.
■
Holdinge dahil olan işletmeler,
faaliyetlerinde serbesttir.
■
Ancak iş programlarının kabulü, finansal yönetim ve denetim
bakımından holdinge bağlıdırlar.
üretim
teknikleri
ve
satış
Slayt 45
Holding şeklindeki birleşmelerde bir ana
(merkez) şirket ve buna bağlı olarak diğer
şirketler vardır.
■ Diğer şirketlerin hukuki varlıkları ortadan kalkmaz
hatta ekonomik yönden de bağımsızlıkları söz
konusudur. Ancak bu şirketler, yönetim ve
denetim bakımından ana şirkete bağlıdırlar.
■ Ana şirket, bir mal veya hizmet üretiminde
bulunabileceği gibi, sadece bağlı şirketlerin
işletme politikalarını saptamak ve denetlemekle
de yetinebilirler.
■
Slayt 46
Slayt 47
Download

4. Finansal Operasyonlar