SANAL
ORGANİZASYONLAR
 Sanal kavramı, gerçekte var olmayan ancak sanki
varmış gibi görünen ve anlaşılan anlamındadır.
 Günümüz işletmelerinin yeni yapısını “Bilgi Yönetimi”,
“Teknoloji Yönetimi” ve “İlişki Yönetimi”
oluşturmaktadır. Günümüz organizasyonları
geleneksel fonksiyonlar tabanında değil, süreç
yönetimi tabanında kurulmuştur.
 Küresel rekabet ortamında müşteri isteklerine hızlı
cevap verme önemli bir avantaj sağlama kriteri
oluşturmuştur. Bunu sağlamak için iki yol vardır:
Organizasyon birleşmeleri ve üretim teknolojisidir.
İleri üretim teknolojileri ürün maliyetlerinde artış
olmaksızın değişen müşteri isteklerine hızlı cevap
verecek ürün çeşitliliği sağlayacaktır.
 Bu değişimler Pazar yerinde oluşacak fırsatların tüm faydalarını
almayı sağlayacak organizasyon yapılarını gündeme getirmiştir.
 21. yüzyılın karmaşık ürün pazarları ticari ürünlerin artan
çeşitlerini çabucak ve küresel dağıtımını yapma yeteneği
isteyecektir. Bu ürünlerin sadece üretimi değil, tasarımında da
müşteri katkısı sağlamalı ve ürünle birlikte yapılan hizmetlerde
de farklılaştırma sağlanmalıdır.
 Üretim işletmesi sadece üretimle uğraşmamalı aynı
zamanda satıcılar, müşteriler, mühendislik ve diğer
hizmet fonksiyonları ile de ilgilenmelidir. Ayrıca,
işletmelerin dağıtım sistemlerinde ve iç
organizasyonunda daha fazla müşteri odaklı ve
müşteri yönetimli olacak şekilde esaslı bir değişim
olacağı beklenmektedir.
 Zamanla müşteriler; satıcıların varlıkları, tasarımları,
sırları ve gizliliklerine varana kadar satıcılarla
bütünleşecektir. Açıkça, satıcılar kendi müşterilerine
oldukça bağımlı hale gelecekler ve aynı şekilde
müşterilerde satıcılar gibi bağımlı hale geleceklerdir.
Sonunda, daha öneki organizasyon yapılarından farklı
olarak “sanal organizasyonlar” oluşacaktır.
 Bu organizasyonlar tamamıyla bir işletme gibi
görünmek yerine çok çeşitli ilişkiler ortasında sürekli
değişen genel faaliyetler kümesi olarak görünecektir.
Bu işletme devrimine göre, rekabetçi kalmak isteyen
işletmeler “bilgi” ve “ilişki” kavramlarının hakimiyetini
ve etkin yönetimini başarmak zorundadır.
Sanal Organizasyon Nedir?
 Literatürde yer alan sanal organizasyon tanımlarının
bir kaçı aşağıdaki gibidir:
 Sanal organizasyon, değişik coğrafi bölgelerdeki
işletmelerin belirli ürünlerin üretilmesi amacıyla
haberleşme teknolojisi yardımıyla birbirine bağlanan,
uyumlu hale gelen ve sanki tek bir işletme varmış gibi
çalışan bir organizasyon olarak tanımlamak
mümkünür.
 Sanal organizasyon, çalışanların belli bir yerde
toplanmadığı değişik mekanlardaki işletmelerin bir
ürün veya hizmetin üretiminin belirli aşamalarında yer
aldığı, bilgisayar imkanlarıyla sürekli haberleşmenin
içinde bulunan ve sanki tek bir organizasyon gibi
müşterilerine mal ve hizmet sunan organizasyondur.
 Sanal organizasyon yapısı gerçekte var olmayan ama varmış gibi
algılanan farklı faaliyet alanlarından, belki farklı coğrafi
alanlarda faaliyet gösteren işletmeler birleşerek varmış gibi
görünen bir çekirdek organizasyon oluşturmaktadır. Bu
yapılanmada yer alan her işletme kendi en iyi yeterliliğini
birleştirmektedir. Bu birleşmede enformasyon ve iletişim
teknolojileri önemli bir rol oynamaktadır. Bu yapı geleceğin
işletmelerine bir örnek teşkil etmektedir.
 Özellikle bir çağının başarılı işletme yapıları şekilde
görüldüğü gibi olacaktır.
Sanal Organizasyonların Özellikleri
 Günümüzde, organizasyonlar için en iyi kuruluş yeri
ve kuruluş süreçleri radikal değişim geçirmiştir.
Çünkü, enformasyon ve iletişim teknolojilerinin
sağladığı imkanlarla organizasyonlar bulundukları
farklı cografi alanlardan üretimin çeşitli aşamalarına
katılabilmekte ve bu teknolojiler, mekan kavramının
sınırlarını aşabilmektedir.
 Bugünün ortak girişimleri ve stratejik birlikleri
geleceğin organizasyonları olan sanal organizasyonlara
öncü olabilirler. Bu organizasyonlar hızlı değişen
fırsatları kendi çıkarı için kullanmak amacıyla bir
araya gelen işletmelerin oluşturdukları geçici ağdır.
 Sanal organizasyonlarda; işletmeler maliyetleri,
yetenekleri paylaşabilmekte ve her bir işletme kendi
“en iyi yaptığı iş “ neyse onunla katkıda
bulunmaktadır. Bu üstünlükle özellikle küresel
pazarlara girilmektedir. Bu gibi organizasyonların
temel özellikleri mükemmelliktir.
 Mükemmellik dışındaki özellikler aşağıdaki gibidir.
 Bu organizasyonlarda her ortak kendi en iyi
yeterliliklerini faaliyetlerinde, teknolojide ve bilgi
ağları üzerinde birleştirmektedir.
 Elektronik anlaşma temeline dayanan ortaklık,
birleşmeyi hızlandırmaktadır.
 Sanal organizasyonlar fırsatçıdır.
 Sanal organizasyonlarda ortaklık sürekli değildir.
Ayrıca ortaklık daha az resmidir ve özel Pazar
fırsatlarını karşılamada daha da fazla fırsatçıdır.
 Sanal organizasyondaki ilişkiler işletmeleri daha da
yakınlaştırmakta ve bu ise daha öncesi ile
kıyaslandığında daha fazla güven gerektirmektedir.
 İşletme sınırları yoktur. Bu yeni ortaklık modeli işletmenin
geleneksel sınırlarının yeniden tanımlanmasını gerektirmektedir.
Rakiplerle, satıcılarla ve müşterilerle daha fazla ve sıkı işbirliği
bir işletmenin nerede başlayıp bittiğini yani sınırlarını
belirlemeyi zorlaştırmaktadır. Bir başka ifade ile bugünün
organizasyonları için, bilgiye, teknolojiye ve yönetimine bütüncü
ve işbirlikçi yaklaşım önemli olmaya başlamıştır.
 Sanal organizasyonların müşterilere cevap verme yeteneği çok
yüksektir.
 Sanal organizasyonlarda bireyin yüz yüze ilişkileri azalmıştır.
 Sanal organizasyonların önemli özelliklerinden bir diğeri ise; her
bir organizasyonun kendilerine uygun alanlarda yoğunlaşması ve
diğer işleri dışarıdaki işletmelerle anlaşmalar yapmak yani dış
kaynaklardan yararlanma suretiyle yaptırmalarıdır.
 Sanal organizasyonlar geleneksel organizasyon
yapılarından farklı olarak hiyerarşiyi tamamen veya
büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır. Çünkü, bu
karmaşık yapı kurumsal bir nitelik taşımamaktadır.
Kurumsal olmayan yapıda da emir-komuta alt-üst
ilişkisinden bahsetmek pek mantıklı olmamaktadır.
Sanal Organizasyon Unsurları
 Bilgi, teknoloji ve ilişki yönetimi ve yönetim unsurları
bu yeni organizasyonlar için temel yapı taşı olarak
tanımlanmaktadır.
 Sanal organizasyonların unsurları, bilgi yönetimi,
teknoloji yönetimi, süreç yönetimi ve ilişki
yönetimidir.
Bilgi Yönetimi
 Sanal organizasyonların en önemli yapı taşlarından
biridir. Sanal organizasyon olabilmek için etkin bilgi
yönetimi mutlaka hayata geçirilmelidir. Zaten başarılı
sanal organizasyonların en belirgin özellikleri bilgiyi
yönetmeyi bilmeleridir.
Teknoloji Yönetimi
 Teknoloji yönetimi sanal organizasyonların diğer bir
unsurudur. Teknoloji yönetimi, organizasyonun
stratejik ve faaliyetsel amaçlarını şekillendirmek ve
başarmak için teknolojik yeteneklerin planlanması,
geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik bilim ve
mühendislik disiplinleri ile ilgilidir. Kısaca teknoloji,
bilimin ticarete dönüştürülmesi olarak tanımlanabilir.
Teknoloji, hizmet, süreç ya da yeni bir ürün için
bilimsel bilgilerin sistematik olarak uygulamaya
geçirilmesi anlamındadır.
 Teknolojinin üç ana öğesi vardır. Bunlar
 Bilgi
 Bilginin uygulanmasını sağlayan araçlar
 Bilgi ve araçların kullanılması sonucu ve deneyimle
kazanılan özümseme olduğu söylenebilir.
 Teknoloji yönetimi, yöneticilik ile teknik uzmanlık
arasında bir bağlantı kurmakta, işletmenin rekabet
edebilmesi ve büyüyebilmesi için hangi teknolojiye ne
şekilde yatırım yapılacağı, teknolojinin ne şekilde
üretilebileceği konuları ile ilgilenmektedir.
 Literatürde teknoloji yönetiminin çok çeşitli tanımları
yapılmaktadır. Bu tanımların bazıları aşağıdaki gibidir.
 Teknoloji yönetimi, stratejik öncelikler arasında bağlantının
sağlanması ve düzenlemenin yapılması, zamanında sonuca
ulaşabilmek için projelerin yönetilmesi ve işletmelerin iç ve dış
bağlantılarını etkin şekilde kullanması olarak tanımlanabilir.
 Teknoloji yönetimi organizasyonların yarattlıkları
değerin arttırılmasına yardım etmektedir. Teknoloji
yönetimi Pazar hacmi ve ürün özelliklerini belirleyen
üretim planlaması yoluyla dağıtılan değer üzerinde
etkili olabilecektir.
İlişki Yönetimi
 Başarılı bir sanal organizasyon olabilmek için ilişki yönetimi
önemli bir unsurdur. İlişki yönetimi, tamamlayıcı kabiliyet ve
kapasiteler ile birlikte müşteriler, satıcılar ve diğer ortaklarla
ekonomik ilişkilerin tanımlanması, kurulması, devam ettirilmesi
ve kuvvetlendirilmesidir. Böylece, anlaşmaya varılmış ve
kabullenilmiş stratejiler yoluyla organizasyonların ve onların
diğer ortaklarının amaçları karşılanabilecektir.
 İlişki yönetimi ortak üretimi içermektedir. Burada,
“yönetilmiş” ortak kader başarı için önemli olmaya
başlamıştır. Etkili ilişki yönetimi çatışma yerine
işbirliğinin veya gerekli rekabetin yeni ekonominin en
önemli özelliği olduğu görüşünün yönetime
uygulanması gerektirmektedir.
 İlişki yönetimi, müşterilerle ve çalışanlarla ilişkilere
değer verilmesi ve bu değerin de işletmeye en karlı
biçimde dönmesini amaçlayan bu fikri ortaya atmakta
ve aynı zamanda işletmenin tüm iletişim
kabiliyetlerini kullanarak, çalışanlarını, müşterilerini
ve tüm toplumu kendine bağlamanın sistematik
yoludur.
 Bu şekilde, işletme ve müşterileri ile ilişkileri arasında
bir uyum, bir denge yaratılmış olacak; işletme, insana
ve ilişkilerine önem vererek ve onları yöneterek
rakiplerin oranla stratejik bir üstünlük elde
edebilecektir. En basit haliyle ilişki yönetimi,
başkalarıyla birlikte ve başkaları vasıtasıyla işleri
yapmaktır.
Süreç Yönetimi
 Süreç yönetiminin geleneksel yönetimden temel farkı
işletmenin fonksiyonlarından ibaret olduğu görüşünün
bırakılmasıdır. Süreç yönetimi, süreçlerin
tanımlanması, sahiplerinin, tedarikçilerinin,
müşterilerinin, müşteri ihtiyaçlarının belirlenmesi,
gerekli adımlarla ölçümler alınarak performansının
izlenmesi ve gerekli iyileştirmelerin yapılmasıdır.
 Süreç odaklı olmak sanal organizasyonların özelliğidir.
Bu özellik sanal olanın gerçek olmasını sağlamıştır.
Sanal olma ise, değer zinciri yapısını kullanarak
işletmeler arası ortaklık yeteneğini tanımlamaktadır.
Organizasyonlar müşterilerine dağıtılan değeri
maksimum yapmak için bir arada çalışmaktadır.
Süreç yönetiminin faaliyet alanı stratejik veya
faaliyetsel görevlere ve yapılara kadar uzanmaktadır.
 Yeni işletme modeli, rekabet avantajı sağlayacak
zaman ve esnek cevap verme üzerinde
oluşturulmalıdır. Ürün- Pazar anlayışından Pazarürün anlayışına kayma, şimdiki ürün tabanlı Pazar
anlayışının, Pazar odaklı ve Pazar tabanlı stratejilere
dönüşmesine neden olmuştur.
 Günümüzde artık müşteriler küresel ve uluslar arası
alışveriş yapabilmektedirler. Daha fazla rekabet ve
daha fazla işbirliği kendine zarar verecek
davranışlardan, müşteri tatminine odaklı işbirlikçi
yaklaşıma kaymıştır.
 Örneğin, Sony ve Philips genel optik medya
standartları geliştirmek ve birbirilerine ürün parçası
satmak için işbirliği anlaşması yapmışlardır. Aynı
şekilde Avrupa’da otomotiv sektöründe varılan
işbirliği dizel motor gelişmeleri ile sonuçlanmıştır.
Buradan da anlaşılacağı gibi bir organizasyonun,
aynı zamanda hem alıcı, hem satıcı ve hem de rakip
olduğu pazarların sayısı her geçen gün artmaktadır.
 Organizasyonlar “yeni müşteri tabanı”na genişlemek
yerine uzun süreli müşteri ilişkilerini tercih
etmektedirler. Organizasyonlar artık, ürünler veya
satış bölgeleri için değil de müşteriler için organize
olmaktadır. Bu organizasyonlar için, müşteri karlılığı
ve elde tutma performans ölçüsü olmaya başlamıştır.
 Başarılı Pazar tabanlı organizasyon almanın üç
unsurunu aşağıdaki gibi belirtmiştir:
1. Dışsal Odaklı Kültüre Sahip Olmak: Başarılı Pazar
tabanlı organizasyonlar temel inançlar, değerler ve
davranışların yanında en iyi müşteri değerine
odaklanan ve sürekli avantaj kaynağı araştıran
dışsal odaklı bir kültüre sahiptir. Dışsal odaklılık,
stratejik kararlara sadece hakimiyet kurmak değil
aynı zamanda bu kararlara katılma yeteneğini de
içermektedir.
 2. Pazarı Anlamada, Pazarla İlgilenmede ve Stratejik
Düşünmede Farklı Bir Yeteneğe Sahip Olmak: Başka bir ifade
ile, Pazar tabanlı organizasyonlar kendi pazarları hakkında
çok iyi eğitiliş ve müşterileri ile yakın ilişki biçimini sağlamış
organizasyonlardır.
 3. Değişen Müşteri İhtiyaçları ve Pazar Durumlarının Farkına
Varılması ve Cevap Verilmesini Sağlayan Yapıya Sahip Olmak:
Bu yapı ürün tasarımından, müşteriye değerin dağıtılmasına
kadar ve buna ek olarak destekleyici altyapı ile birlikte uyumlu
organizasyon tasarımını sağlayan diğer tüm yeterlilikleri
içermektedir.
Şebeke Organizasyon Nedir?
 Sanal ve şebeke organizasyon kavramları birbirine
yakın kavramlardır.
 Şebeke organizasyon, dış kaynaklardan yararlanma,
ortak girişimler vb. uygulama ve gelişmeler sonucu
ortaya çıkmıştır. Şebeke; bireyler, pozisyonlar, gruplar
veya örgütleri içeren sosyal ilişkiler modelidir.
 Şebeke Organizasyonlar üçe ayrılmaktadır:
1.Dahili Şebeke Organizasyonu: Bu tür
organizasyonda, bir işletme bünyesindeki yapması
gereken temel faaliyetler farklı işletme konusu
olmakta ancak gerekli kaynakların tümü yine aynı
bünyede kalmaktadır. İşletmenin üst yönetimi, sadece
bu farklı işletme faaliyetlerini koordine etmek görevini
yapmaktadır.
 Şebekenin yönetimini kontrol eden ana işletme veya
holding bağlı şirketlere üretim, verimlilik, kalite vb.
konularda performans standartları belirler. Şebekeye
bağlı işletmelerin ilişkileri piyasa kuralları dahilinde
gerçekleştirilmelidir. Bu yapıdaki her işletme birbirinin
müşterisi olmakta ve birbirileri ile ilişkilerini piyasa
şartlarını dikkate alarak yürütmektedir.
 2. Dengeli Şebeke Organizasyonu: Bu tür
organizasyonda, bir malın veya hizmetin
üretilmesinde gerekli olan işlemler uzmanlık
alanlarına göre farklı işletmeler tarafından
gerçekleştirilmektedir. Şebekedeki işletmeler, sadece
belirli bir ürün veya hizmetin üretilmesi için birbiriyle
karşılıklı etkileşim içerisindedir. Böyle bir alışveriş
içinde lider konumunda olan bir organizasyon vardır,
diğerleri bu organizasyonun gerçekleştirdiği
koordinasyon içinde çalışırlar.
 3. Dinamik Şebeke Organizasyon: Bu şebeke organizasyonunda
faaliyetleri koordine ve kontrol eden bir lider işletme yoktur.
İşletmelerin her biri kendi üretimi için koordinatörlük
yapmaktadır ve diğer işletmelerle karşılıklı etkileşime
girmektedirler, her biri belli bir konuda uzmanlaşmış bağımsız
işletmeler, kendi hedef ve çıkarları doğrultusunda herhangi bir
organizatör işletmenin koordinasyonu altında bir şebeke
oluşturmaktadır.
Şebeke Organizasyonların
Özellikleri
 Şebeke orgnizasyonlarda bir malı veya hizmeti üretmek için
yapılması gereken işler, üretim ve üretim için gereken kaynaklar
farklı işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir.
 Organizasyon mümkün olduğunca yalındır.
 Şebeke organizasyonlarda iletişim doğrudan yapılmakta ve
karşılıklı olarak gerçekleştirilmektedir.
 Bu organizasyonlar çoğunlukla projeye dayanmaktadır.
Şebeke Organizasyonun Sanal
Organizasyondan Farkı Nedir?
 Kaynakça
Küreselleşme Sürecinde İşletmelerde Bilgi Yönetimi
Murat Türk
Download

BİLGİ YÖNETİMİ MODELLERİ