Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014, p. 1511-1521, ANKARA-TURKEY
8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN TELEVİZYON İZLEME
SÜRELERİNİN OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE ETKİSİ*
Aliye USLU ÜSTTEN**
ÖZET
Türkçe eğitimi ve öğretimi, bireyin ana dilini tanıyıp kurallarıyla
öğrendiği, ardından okuma zevkini ve eleştirel okur olma vasfını
kazandığı bir süreçtir. Bu süreçte iletişim teknolojilerinin önemi bilinen
bir gerçektir. Günümüzde televizyon, görsel ve işitsel bir iletişim aracı
olarak dil öğretiminde etkili bir yere sahiptir. Ancak televizyon
karşısında geçirilen zamanın artması, televizyonun olumsuz etkilerini
öne çıkarmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ilköğretim 8. sınıf
öğrencilerinin ve aile bireylerinin günlük televizyon izleme sürelerini,
izledikleri programları, izleme sebeplerini belirlemek ve öğrencilerin
televizyon izleme sürelerinin kitap okuma alışkanlıkları üzerinde etkisi
olup olmadığını değerlendirmektir. Araştırmanın evrenini 2012-2013
eğitim-öğretim yılında Ankara il merkezinde öğrenimine devam eden 8.
sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem ise Ankara Etimesgut
ilçesine bağlı üç ortaokulda okuyan 124 öğrencidir. Araştırmada veri
toplama aracı olarak Türkçe Ders Kitabı’nda yer alan çalışmadan
hareketle geliştirilen anket ve çizelge kullanılmıştır. Ayrıca öğrencilerin
2012-2013 eğitim-öğretim yılı boyunca okudukları kitapların listesi
oluşturulmuştur. Anketin test-tekrar test güvenirliği 0.72 bulunmuştur.
Verilerin analizinde ANOVA ve Spearman testleri kullanılmıştır.
Araştırma sonuçları, öğrencilerin televizyon izleme süreleri ile cinsiyet
açısından değerlendirildiğinde, erkek öğrencilerin kızlara kıyasla
ortalamada daha fazla TV izlediklerini göstermektedir. Öğrencilerin
televizyon izleme süreleri ve okudukları kitap sayısı arasında da anlamlı
bir ilişki vardır. Buna göre, aile bireylerinin televizyon karşısında
geçirdikleri süre arttıkça öğrencilerin okudukları kitap sayısı
azalmaktadır.
Anahtar Kelimeler: televizyon, okuma alışkanlığı, dil öğretimi,
Türk dili.
*Bu
makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu
tespit edilmiştir.
** Okt. Dr. Gazi Üniversitesi El-mek: [email protected]
1512
Aliye USLU ÜSTTEN
IMPACTS OF TIME SPENT IN WATCHING TELEVISION ON
8TH GRADE STUDENTS’ READING HABITS
ABSTRACT
Education of Turkish language is a process by which individuals
recognize their native language and learn its rules, and gain the delight
in reading and then becaming a critical reader. In this process, the
importance of communication technologies is a well known fact.
Nowadays, television, as a visual and auditory language communication
tool has an effective place in teaching. However, the increase in time
spent watching television suggests its negative effects. The purpose of
this study is to determine how much time the 8th grade students’ and
their family members spend in watching television, what type of
programs they watch, the reasons why they watch these programs and
to assess whether television viewing time has some effect over their
students’ reading habits. The universe of the study consists of 8th grade
students continuing education in the province of Ankara in 2012-2013
academic year. The sample is composed of 124 students studying in
three different secondary schools at Etimesgut district of Ankara. For
data collection, a questionnaire and a chart are used which were based
on a research study in Turkish Language Course Book. In addition, a
list of books that students read in the 2012-2013 academic year has
been created. Test-retest reliability of the questionnaire was found to be
0.72. For the analysis of the data, ANOVA and Spearman tests were
used. Research results, when evaluated in terms of gender, show that
on average male students spent more time watching TV compared to
female students. There is a significant relationship between students’
television viewing time and the number of books they read. Accordingly,
as time spent by family members in front of TV increases, the number
of books read by students is decreasing.
Key Words: television, reading habit, language teaching, Turkish
language.
GİRİŞ
Okuma, bireysel ve zihinsel süreçleri kapsayan etkili bir öğrenme biçimidir. Akyol,
okumayı “Ön bilgilerin kullanıldığı, yazar ve okuyucu arasındaki etkili iletişime dayalı, uygun bir
yöntem ve amaç doğrultusunda düzenli bir ortamda gerçekleştirilen anlam kurma süreci” olarak
tanımlamaktadır (2008: 1).Kişinin kendini doğru ve eksiksiz bir biçimde ifade edebilmesini
sağlayan okuma, hayal dünyasını zenginleştiren ve zihinsel becerilerinin gelişmesine katkıda
bulunan bir eylemdir. 8-13 yaş, okuma alışkanlığının kazandırılacağı en önemli dönemdir
(Bamberger, 1990: 8). Bu dönemde okumayı bir ihtiyaç ve zevk aracı olarak görmeyi başaran
çocuklar; eleştirel düşünme becerisine sahip, düşünen ve sorgulayan bireyler olarak yetişir. Okuma
becerisine sahip birey demek sadece okuma yazma bilen değil, bunu sürekli gerçekleştiren kişi
demektir. Bu durumda okuma bir amaç değil, bilgiye ulaştıran bir araç hâline dönüşür (Coşkun,
2002: 233).
Teknolojinin gelişmesi çocuk ve gençlerin günlük hayatında yer alan birçok alışkanlığın
değişmesine; yetişkinlerin teknolojiye ayak uydurma çabası içinde bu durumu göz ardı etmelerine
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
8. Sınıf Öğrencilerinin Televizyon İzleme
1513
neden olmaktadır. Teknolojinin etkilediği alışkanlıkların biri de okuma alışkanlığı olmuştur. Yaşam
kalitesinin artması ve şartların gelişmesi sonucu çocuk ve gençlere farklı uğraş alanları ortaya çıksa
da bu zenginlikten faydalanan bireylerin sayısı araştırmaya değerdir. Yapılan çalışmalar, çocuk ve
gençlerin okul dışında vakitlerini televizyon izleyerek ve bilgisayar kullanarak geçirdiklerini ortaya
koymaktadır. 4 ve 5. sınıf öğrencilerinin hafta içi ve hafta sonu televizyon izleme ve diğer
etkinliklere ayırdıkları süreler karşılaştırıldığında, öğrencilerin televizyon izlemeye daha fazla
zaman ayırdığı; kitap okuma, müzik dinleme, resim yapma veya el sanatları ile uğraşmaya daha az
zaman harcadıkları tespit edilmiştir (Aral ve Aktaş, 1997). Gelişmiş ülkelerde yapılan araştırmalara
göre çocukların % 30’u her gün 3 saat 28 dakika televizyon izlemektedir. Öğrencilerin orta
öğrenimleri boyunca okulda geçirdikleri süre 12 bin saatken televizyon karşısında geçirdikleri süre
15 bin saattir (Ertürk, 2004: 271). Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ile Millî Eğitim
Bakanlığının hazırladığı 1638 anne ve baba ile görüşülerek yapılan “TV Program İçeriklerinin
Çocuk ve Gençler Üzerindeki Etkileri” konulu araştırma sonuçlarına göre 6-17 yaş arasındaki
çocukların ve gençlerin okul dışındaki birinci etkinliği, televizyon izlemektir. Çocukların günlük
televizyon izleme süresi 3-4 saattir. Araştırma kapsamında yer alan çocuklar, yılda yaklaşık 900
saati okulda, 1500 saati televizyon karşısında geçirmektedir. Her 5 çocuktan birinin odasında
televizyon olduğu veya çocukların televizyon bulunan odada yattığı tespit edilmiştir (Milliyet,
2006). Araştırmanın bir başka boyutu, ilköğretim çağını tamamlamış bir çocuğun yaklaşık 100 bin
şiddet sahnesi, 8 bin ölüm ya da öldürülme sahnesi izlediğini ortaya koymasıdır. 2004 yılındaki bir
çalışmada, çocukların en fazla televizyon izleyebilecekleri saatlerde (hafta içi 16.00-21.30, hafta
sonu 09.00-21.30) 5 farklı özel televizyon kanallarında gösterilen filmlerdeki şiddet oranı % 33,1
bulunmuştur. En yüksek oranda fiziksel şiddet, 5600 saniyelik toplam sürenin %13,8’ini; toplam
şiddet süresinin de % 41,7’sini oluşturmaktadır (Ayrancı, Köşgeroğlu, Günay, 2004).
Televizyondaki şiddet sahnelerinin çocukların davranışlarında meydana getirdiği olumsuz etkilerin
sonuçları sanal dünyada da ortaya çıkmaktadır. 6. ve 8. sınıflardaki çocukların yüzde 18’inin fail
olarak, yüzde 17’sinin mağdur olarak ve yüzde 9,5’inin her ikisine de sahip olarak internet
saldırganlığına maruz kaldıkları tespit edilmiştir (Werner, Bumpus ve Rock, 2010). Bu durum
çocukların kullandıkları bilgisayar ve telefon gibi iletişim araçlarında gerekli tedbirlerin
alınmadığını ve bu konuda daha ciddi önlemler sunulması gerektiğini ortaya koymaktadır (Johnson,
2011: 2). En etkili çözüm yolu, ebeveynlerlerle çocuklar arasındaki ilişkinin kuvvetlendirilmesidir.
Bu ilişki ne kadar kuvvetli olursa onların suça bulaşma riskleri de o kadar azaltılmış olur.
Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda öğrencilerin “dinlediklerini, izlediklerini ve
okuduklarını anlayan; duygu, düşünce ve hayallerini anlatan; eleştirel ve yaratıcı düşünen,
sorumluluk üstlenen, girişimci, çevresiyle uyumlu, olay, durum ve bilgileri kendi birikimlerinden
hareketle araştırma, sorgulama, eleştirme ve yorumlamayı alışkanlık hâline getiren estetik zevk
kazanmış ve millî değerlere duyarlı bireyler” olarak yetiştirilmesi amaçlanmıştır (2006: 3). Bu
amaçlar ve yukarıda değinilen araştırma sonuçları mukayese edildiğinde öğrencilerin okuma
becerisi ve okul başarısı üzerinde televizyonun olumsuz etkilerinin ön plana çıktığı görülmektedir.
Akbulut, çocuklardaki kitap okuma alışkanlığındaki azalma ve değişimle ilgili olarak şunları
söyler: “Televizyon çocukları bugün ‘çocuk edebiyatı’na yönelmemektedir. Önceki nesiller gibi
eski öyküleri, geleneksel hikayeleri bilmemektedirler. Okudukları kitaplar oynadıkları oyuncaklar
genellikle televizyon kahramanları, canavarları, robotları v.b.dir.” (2001: 366).
Televizyon tek yönlü bir iletişim aracı olarak çocuk ve gençlerin sadece alıcı durumunda
kalmasına neden olmaktadır. “Kısa anlatı, hızlı aksiyon, hızlı planlar, flaşlar v.b. anlatı
teknikleriyle, insan beynini anlık, kısa metrajlı alımlara alıştırır ki bu durum ‘düşüncede
devamlılığı’ etkiler (Akbulut, 2001: 365). Bu da daha uzun süreli dikkat ve anlama süreci
gerektiren okuma eylemi ile zıt bir durum teşkil etmektedir. Amerika’da yapılan bir araştırmada
günde 3 saatin üzerinde televizyon izlemenin öğrencilerin dikkat süresini azalttığı, bunun da düşük
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
1514
Aliye USLU ÜSTTEN
notlara sebep olduğu belirlenmiştir (Esslin, 1991: 72). Dolayısıyla televizyon, alıcı olmayı
alışkanlık hâline getiren bireylerde okumaya karşı ilgisinin azalmasına neden olabileceği gibi
algılama, değerlendirme ve kendini ifade etme becerilerini de etkileyebilmektedir.
Araştırmanın Amacı
Bu araştırmanın amacı, 8. sınıf öğrencilerinin televizyon izleme süresi ile okuma
alışkanlıkları arasındaki ilgiyi ortaya koymaktır. Bu amaçla araştırma kapsamında cevap aranan alt
problemler şunlardır:
8. sınıf öğrencilerinin:

Günlük ortalama TV izleme süreleri ne kadardır?

TV izleme süreleri ve cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?

İzledikleri programlar ve izleme sebepleri nelerdir?

Ailelerinin izledikleri programlar ve bunları izleme nedenleri nelerdir?

TV izleme süreleri ile bir eğitim-öğretim yılı süresinde okudukları kitap sayısı
arasında ilişki nasıldır?
YÖNTEM
Araştırma Modeli
Bu çalışmada 8. sınıf öğrencilerinin TV izleme sürelerinin okuma alışkanlıkları üzerindeki
etkisini tespit etmek amacıyla “betimleyici survey (tarama) modeli” kullanılmıştır. Tarama modeli,
geçmişte veya hâlen var olan bir durumu, var olduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan araştırma
yaklaşımıdır (Karasar, 2009: 77).
Araştırma Grubu
Çalışmanın araştırma grubu Ankara, Etimesgut ilçesi sınırlarında yer alan 3 farklı
ilköğretim okulunda öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Anket sonuçlarının güvenilirliğini
artırmak amacıyla çalışmada, öncelikle gönüllü öğrencilere yer verilmiştir. Hatalı ve eksik
anketlerin elenmesinden sonra 56 kız ve 68 erkek olmak üzere toplam 124 gönüllü öğrenci
araştırmanın örneklemini oluşturmuştur.
Veri Toplama Aracı
Bu çalışmada öğrencilerin TV izleme süresinin okuma alışkanlıkları üzerindeki etkisini
belirlemek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı’nda (2011: 218) yer alan
araştırma çalışmasından hareketle oluşturulan anket ve çizelge kullanılmıştır. Öğrencilere verilen
ankette öğrencilerin ve ailelerinin günlük ortalama televizyon izleme süreleri, en çok izledikleri
program türü ve izleme nedenlerine yönelik sorular yer almaktadır. Buna göre öğrencilerden bir ay
boyunca kendilerinin ve aile bireylerinin günlük televizyon izleme sürelerini, en çok izledikleri
programları ve izleme nedenlerini not etmeleri istenmiştir. Anketin test-tekrar test güvenirliği 0.72
bulunmuştur. Aynı zamanda öğrencilerin bir eğitim-öğretim yılı (8 ay) boyunca okudukları kitap
sayısı takip edilmiştir. Okudukları kitabın sayfa sayısı 250’den az ise öğrencilere bir hafta, 250’den
fazla ise iki hafta okuma süresi verilmiştir.
Verilerin Analizi
Öğrencilerin çizelgede yer alan maddelere verdikleri cevaplar SPSS 17.0 paket
programında frekans analizi, ANOVA ve Spearman testlerine tabi tutularak öğrencilerin televizyon
izleme süreleri ile okuma alışkanlıkları arasındaki anlam ilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
8. Sınıf Öğrencilerinin Televizyon İzleme
1515
BULGULAR VE YORUM
Bu bölümde farklı okullarda öğrenim gören 8. sınıf öğrencilerinin ve ailelerinin televizyon
izleme alışkanlıkları ve öğrencilerin okudukları kitap sayısı ile ilgili bulgulara yer verilecektir. Elde
edilen bulgular ile öğrencilerin televizyon izleme süreleri, cinsiyet, aile bireylerinin TV izleme
süreleri ve nedenleri, öğrencilerin okudukları kitap sayısı gibi unsurlar arasındaki ilişkiler
değerlendirilecektir. Öğrencilerin televizyon izleme süreleri ve cinsiyete ilişkin veriler Tablo 1’de
yer almaktadır.
Tablo 1. Öğrencilerin TV izleme sürelerinin cinsiyete göre sonuçları
N
Ortalama
Standart sapma
Kız
56
2,16
1,233
Erkek
68
3,12
2,118
Toplam
124
2,69
1,831
Tablo 1’e göre TV izleme sürelerinin kız ve erkek gruplar arasında eşit olmadığı;
erkeklerin kızlara kıyasla ortalamada daha fazla TV izledikleri görülmektedir. Kız öğrencilerin
günlük TV izleme süreleri ortalama 2,16 saat iken erkek öğrencilerin günlük TV izleme süreleri
ortalama 3,12 saattir. Buna göre erkek öğrenciler kız öğrencilerden daha fazla TV izlemektedir.
8. sınıf öğrencilerinin TV izleme süresi ile kız ve erkek öğrenciler arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığı belirlemek amacıyla uygulanan tek yönlü
ANOVA testi sonuçları Tablo 2’de görülmektedir.
Tablo 2. Öğrencilerin TV izleme süreleri ile cinsiyete ilişkin ANOVA testi sonuçları
Kareler toplamı
Sd
Ortalama Kare
F
Gruplar arası
28,121
1
28,121
8,932 .003
Grup içi
384,112
122
3,148
Toplam
412,234
123
Sig.
ANOVA, gruplar arasında eşit dağılım varsayımına dayansa da, grupların gözlem sayıları
birbirine yakın olduğunda (kızlar n=56, erkekler n=68) ANOVA testinin halen uygulanabileceği
bilinmektedir. Kız ve erkek öğrencilerin TV izleme sürelerine ilişkin veriler gruplar arasında
anlamlı farklılaşma (F= 8,932, p< .05) göstermektedir. Buna göre erkeklerin TV izleme sürelerinin
kızlarınkine göre daha geniştir.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
1516
Aliye USLU ÜSTTEN
Tablo 3. Öğrencilerin okudukları kitap sayısı, TV izleme süreleri, izledikleri program türü ve
izleme nedenlerine yönelik betimsel bulgular
Kitap
sayısı
f
%
TV süre
f
%
TV Program
f
%
2
1
0,8
1
2
1,6
Dizi
67
54
3
1
0,8
1,5
17
13,7
4
3,2
4
1
0,8
2
11
8,9
Dizi, film
Dizi,
magazin
1
0,8
5
8
6,5
2,5
44
35,5
Dizi, haber
5
4
6
3
2,4
3
3
2,4
Dizi,
yarışma
1
7
2
1,6
3,5
24
19,4
Dizi, spor
8
9
7,3
4
1
0,8
9
5
4
4,5
9
7,3
10
23
18,5
5
4
3,2
11
6
4,8
6
2
12
18
14,5
7
13
10
8,1
14
5
15
6
16
17
18
20
23
25
Top.
İzleme Sebebi
f
%
6
4,8
4
3,2
2
1,6
Okul hayatını
anlattığı için
1
0,8
0,8
Stres ve
yorgunluk
atmak için
3
2,4
3
2,4
Vakit
geçirmek için
20
16,1
5
4
Beğendiğim
için
55
44,4
3
2,4
Korkunç
olduğu için
1
0,8
Dizi, yemek
programı
2
1,6
Eğlenceli
olduğu için
19
15,3
1,6
Dizi,
belgesel
1
0,8
Gelişmeleri
öğrenmek için
2
1,6
1
0,8
Film
7
5,6
5
4
8
5
4
Magazin
2
1,6
2
1,6
4
13
1
0,8
Haber
6
4,8
4
3,2
4,8
Top.
124
100
2
1,6
124
100
1
2
10
2
124
0,8
1,6
8,1
1,6
100
1
0,8
2
1,6
2
1,6
16 12,9
2
1,6
3
2,4
124 100
Dizi,
tartışma
programı
Dizi, çizgi
film
Haber,
belgesel
Haber, spor
Yarışma
Spor
Belgesel
Toplam
Komik olduğu
için.
Meraktan.
Maceralı
olduğu için.
Güncel
konulardan
haberdar
olmak için
Heyecanlı
olduğu için
İlgi çekici
olduğu için
Toplam
Tüm öğrencilerin okudukları kitap sayısı bir eğitim-öğretim yılı boyunca toplam 1301’dir.
Sekiz ay süresince okunan ortalama kitap sayısı ise 12,69’dur. 124 öğrenci arasında en fazla
öğrenci tarafından okunan kitap sayısı 10, öğrenci sayısı 23 (% 18,5) tür. 25 kitap okuyan öğrenci
sayısı 3; 2 kitap okuyan öğrenci sayısı ise 1’dir.
Günde ortalama 2,5 saat TV izleyen öğrenci sayısı en yüksek oranla 44 (% 35,5) tür.
Öğrencilerin en fazla izledikleri programlara bakıldığında 67 öğrenci (% 54) sadece dizi izlediğini
belirtmiştir. İzleme sebeplerinin başında % 44,4 oranla “beğendiğim için” maddesi gelmektedir. 20
öğrenci (% 16,1) “vakit geçirmek için”, 19 öğrenci de (% 15,3) “eğlenceli olduğu için” cevabını
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
8. Sınıf Öğrencilerinin Televizyon İzleme
1517
vermiştir. Buna göre öğrencilerin program tercih etme nedenleri hoşlanma, vakit geçirme ve keyif
alma ölçütlerine bağlıdır. Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarıyla ilişkili diğer unsurlar
okudukları kitap sayısı, anne-babalarının ve kardeşlerinin TV izleme süreleridir. Buna ilişkin
veriler Tablo 4’te yer almaktadır.
Tablo 4. Öğrencilerin TV izleme süresi ve okuduğu kitap sayısı ile anne babasının ve
kardeşlerinin TV izlediği süreye yönelik betimsel sonuçlar
Öğrencileri okudukları kitap sayısı
Öğrencilerin TV izleme süresi
Annenin yaşı
Annenin ortalama TV izleme süresi
Babanın yaşı
Babanın ortalama TV izleme süresi
Erkek kardeşinin yaşı
Erkek k. ortalama TV izleme süresi
Kız kardeşinin yaşı
Kız k. ortalama TV izleme süresi
Min.
Mak.
Ortalama
Standart hata
Sd
2
1
29
,5
30
,5
4
1
5
1
25
13
49
13
61
14
27
5
25
10
12,31
2,69
38,38
3,544
42,15
3,073
13,50
2,809
14,814
2,52
,448
,164
,450
,1932
,489
,1668
,698
,1437
,8154
,221
4,99
2
1,83
1
5,01
2
2,15
08
5,44
6
1,79
64
5,75
8
1,18
46
6,26
28
1,71
0
Tablo 4’teki sonuçlar incelendiğinde öğrencilerin günde en az 1, en fazla 13 saat TV
izledikleri ve bir eğitim-öğretim yılında en az 2, en fazla 25 kitap okudukları görülmektedir.
Öğrencilerin annelerinin yaşı ortalama 38; babalarının yaşı ise 42’dir. Erkek kardeş yaş ortalaması
13,5; kız kardeş yaş ortalaması ise 15’dir. Annelerin TV izleme süresi günde ortalama 3,5 saat,
babaların ise 3 saattir. Erkek kardeşler günde yaklaşık 3 saat TV izlerken kız kardeşler ise günde
ortalama 2,5 saat TV izlemektedir.
Araştırma sonuçları öğrencilerin ve ailelerinin günde ortalama 3 saat TV izlediklerini
göstermektedir. Buna göre aile bireylerinin akşam evde geçirdikleri zamanın büyük kısmını TV
izleyerek harcadıkları söylenebilir. Öğrencilerin TV karşısında geçirdikleri zamanın okul öncesi ve
ilkokul öğrencilerine kıyasla daha az olmasının (Vasta, Haith ve Miller, 1992); sınav sisteminin
yoğun bir ders çalışma ve test çözmeyi gerektirmesinden kaynaklandığı sonucuna varılabilir.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
1518
Aliye USLU ÜSTTEN
.309**
.363**
.264*
.325*
.
.002
.000
.000
.029
.011
124
124
124
116
68
60
-.273**
1.000
-.107
.061
-.163
-.049
Sig. (2-tailed)
.002
.
.238
.512
.185
.708
N
124
124
124
116
68
60
.309**
-.107
1.000
.342**
.089
.154
Sig. (2-tailed)
.000
.238
.
.000
.468
.241
N
124
124
124
116
68
60
.363**
.061
.342**
1.000
.309*
.370**
Sig. (2-tailed)
.000
.512
.000
.
.013
.004
N
116
116
116
116
64
59
.264*
-.163
.089
.309*
1.000
.651**
.029
.185
.468
.013
.
.000
68
68
68
64
68
27
.325*
-.049
.154
.370**
.651**
1.000
.011
.708
.241
.004
.000
.
60
60
60
59
27
60
Sig. (2-tailed)
Bağlantı katsayısı
Bağlantı katsayısı
Babanın ortalama
TV izleme süresi
Bağlantı katsayısı
Erkek kardeşin
ortalama TV izleme
süresi
Sig. (2-tailed)
N
Bağlantı katsayısı
Kız kardeşin
ortalama TV izleme
süresi
Kız kardeşin ort. TV
izleme süresi
-.273**
Bağlantı katsayısı
Annenin ortalama
TV izleme süresi
Erkek kardeşin ort. TV
izleme süresi
1.000
N
Kitap sayısı
Babanın ort. TV izleme
süresi
Kitap sayısı
TV süre
Bağlantı katsayısı
TV izleme süresi
Annenin ort. TV izleme
süresi
Tablo 5. Öğrencilerin TV izleme süresi ile okuduğu kitap sayısı, anne ve babasının
TV izlediği süre ve kardeşlerinin izlediği süre arasındaki ilişkiye yönelik Spearman Testi
sonuçları
Sig. (2-tailed)
N
**Korelasyon 0.01 düzeyinde anlamlıdır (2-tailed).
* Korelasyon 0.05 düzeyinde anlamlıdır (2-tailed).
Değişkenlerde normal dağılım görülmediğinden Spearman Korelasyon testi uygulanmıştır.
TV izleme süresi ile diğer değişkenler arasındaki ilişkiyi görmek açısından ilk satırı
incelediğimizde tüm değişkenler ile TV izleme süresi arasında anlamlı korelasyon bulunduğu
görülmektedir. Kitap sayısı, annenin ortalama TV izleme süresi, babanın ortalama TV izleme süresi
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
8. Sınıf Öğrencilerinin Televizyon İzleme
1519
ile öğrencinin TV izleme süresi arasında % 99 anlamlılık düzeyinde korelasyon ilişkisi
bulunmaktadır (p < 0,01). Buna göre öğrencinin TV izleme süresi ile okuduğu kitap sayısı arasında
zayıf olarak adlandırılabilecek negatif bir korelasyon söz konusudur. (rho=-0,273) Yani, bir
öğrencinin TV izleme süresi arttıkça daha az sayıda kitap okumaktadır. Öğrencinin TV izleme
süresi ile erkek kardeşinin ortalama TV izleme süresi ve kız kardeşinin ortalama TV izleme süresi
arasında % 95 anlamlılık düzeyinde korelasyon ilişkisi bulunmaktadır (p <0,05).
Dolayısıyla öğrencinin TV izleme süresi ile annesinin, babasının ve kardeşlerinin ortalama
TV izleme süresi arasında anlamlı bir pozitif korelasyon bulunması, öğrencinin annesinin,
babasının ve kardeşlerinin TV izleme süresi arttıkça, öğrencinin kendi TV izleme süresi de
artmaktadır şeklinde yorumlanabilir.
Tablo 6. Öğrencilerin TV izleme süresi ve okudukları kitap sayısına göre sonuçlar
TV süre
N
124
Ortalama
2,69
Standart sapma
1,831
Kitap sayısı
124
12,31
4,992
Tablo 7. Öğrencilerin TV izleme süresi ile okuduğu kitap sayısı arasındaki ilişkiye
yönelik Spearman ve Kendall test sonuçları
Kendall's tau_b
TV izleme süreleri
Okudukları kitap sayısı
Spearman's rho
TV izleme süreleri
Okudukları kitap sayısı
Bağlantı katsayısı
Sig. (2-tailed)
N
Bağlantı katsayısı
Sig. (2-tailed)
N
Bağlantı katsayısı
Sig. (2-tailed)
N
Bağlantı katsayısı
Sig. (2-tailed)
N
TV süre
1,000
124
-.214**
,002
124
1,000
124
-.273**
,002
124
kitap
sayısı**
-.214
,002
124
1,000
124
-.273**
,002
124
1,000
124
** Korelasyon 0.01 düzeyinde anlamlıdır (2-tailed).
Tablo 6 ve Tablo 7 incelendiğinde öğrencilerin günde ortalama 2,69 saat televizyon
izledikleri ve sekiz aylık eğitim-öğretim sürecinde ortalama 12,31 kitap okudukları görülmektedir.
Gruplar arasında TV izleme süreleri açısından farklılıklar olduğu da belirlenmiştir. Nitekim Levene
test sonuçları da % 95 anlamlılık düzeyinde (0,00<0,05) olduğundan grupların dağılımının eşit
olduğu varsayımını reddetmektedir. Tablo 7’deki sonuçlara göre TV izleme süreleri ve okudukları
kitap sayısı arasında anlamlı farklılık vardır. Buna göre az sayıda kitap okuyanların daha uzun süre
TV izlediği sonucuna varmak mümkündür.
SONUÇ
Yapılan araştırma sonuçları öğrencilerin uzun süre televizyon izlemelerinin kitap okuma
alışkanlığını olumsuz yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Öğrencilerin televizyon izleme
süreleri cinsiyet açısından değerlendirildiğinde erkek öğrencilerin kızlara kıyasla ortalamada daha
fazla TV izledikleri görülmektedir. En fazla izlenen program türünün başında dizi; izleme sebebi
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
1520
Aliye USLU ÜSTTEN
olarak da “beğendiğim için” cevabı gelmektedir. Öğrencilerin TV karşısında geçirdikleri süre
arttıkça okudukları kitap sayısı azalmaktadır.
5. sınıf öğrencilerini kapsayan bir çalışmada gün içinde televizyon izlemeye okumadan
daha fazla zaman ayrıldığı; bilgisayar kullanma ve televizyon izleme süresi ile kitap okuma sıklığı
arasında ters orantılı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır (Aksaçlıoğlu ve Yılmaz, 2007). Can,
Türkyılmaz ve Karadeniz (2010)’in ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine uyguladıkları anket
sonucunda ise bilgisayar kullanma ve televizyon izlemenin okuma için ayrılan zamanı etkilemediği
görülmüştür. Mokhtari, Reichard ve Gardner (2009: 618), kolej öğrencilerinin günde 1,93 saati
televizyon izlemeye; 2,47 saati internete; 2,17 saati akademik okumaya; 1,14 saati ise eğlenme ve
dinlenme amaçlı okumaya ayırdıklarını belirlemişlerdir. Bunlar arasında televizyon izleme,
İnternete ayrılan zamanı etkilemezken dinlenme amaçlı ve akademik okumaya ayrılan vakti
azaltmaktadır.
Bu araştırma ile öğrencilerin annesinin, babasının ve kardeşlerinin TV izleme süresi
arttıkça, öğrencilerin de daha fazla televizyon izlediği görülmüştür. Dolayısıyla anne ve babanın
televizyonun olumsuz etkileri konusunda bilgilendirilmeleri ve onların da televizyon izleme
sürelerini azaltmaları için yönlendirilmeleri gerekir. Televizyonu günlük hayattan tamamen
çıkarmak veya yasaklamak yerine, izlenen programların seçiminde ve izleme süresinde anne ve
babanın belirleyici olması, öğrenciler açısından daha faydalı olacaktır. Televizyonun olumsuz
etkilerinin ortadan kaldırılması için öğrencilerin günlük televizyon izleme süreleri 1-2 saati
geçmeyecek şekilde sınırlandırılmalıdır. Aile bireylerinin belirledikleri bir programı birlikte
izleyerek o program hakkında birbirlerine görüşlerini bildirmeleri, hem iletişim kurmaları hem de
öğrencilerin aileleri tarafından bilgilendirilmesi ve yönlendirilmesi açılarından önemli
paylaşımlardır.
Okunan kitap sayısına bakıldığında 124 öğrenci arasında en fazla öğrenci tarafından
okunan kitap sayısı 10’dur. Sekiz ayı kapsayan bir eğitim-öğretim yılı için ortalama 12 kitap
okunması oldukça düşük bir sonuçtur. Bunun için günün belirli saatlerinde anne ve babanın
rehberliğinde yapılacak olan okuma saatleri öğrencilerin ders çalışmaya ve kitap okumaya ilgi
duymalarını sağlayacaktır.
KAYNAKÇA
AKBULUT, N. (2001).Televizyon Çocukları, İ.Ü. İletişim Fakültesi Dergisi, S.11, 363-367.
AKSAÇLIOĞLU, A. G.; YILMAZ, B. (2007). Öğrencilerin Televizyon İzlemeleri ve Bilgisayar
Kullanmalarının Okuma Alışkanlıkları Üzerine Etkisi. Türk Kütüphaneciliği. 21, 1, 3-28.
AKYOL, H. (2008). Türkçe İlk Okuma Yazma Öğretimi. Ankara: Pegema.
ARAL, N., AKTAŞ, Y. (1997). Çocukların Televizyon ve Diğer Etkinliklere Harcadıkları Sürenin
İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13: 99-105 .
AYRANCI, Ü., KÖŞGEROĞLU, N., GÜNAY, Y. (2004). Televizyonda Çocukların En Çok
Seyrettikleri Saatlerde Gösterilen Filmlerdeki Şiddet Düzeyi. Anadolu Psikiyatri Dergisi,
5:133-140.
BAMBERGER, R. (1990). Okuma Alışkanlığını Geliştirme (Çev. B. Çapar). Ankara: Kültür
Bakanlığı.
CAN, R., TÜRKYILMAZ, M., KARADENİZ, A. (2010). Ergenlik Dönemi Öğrencilerinin Okuma
Alışkanlıkları. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (3), 1-21.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
8. Sınıf Öğrencilerinin Televizyon İzleme
1521
COŞKUN, E. (2002). Okumanın Hayatımızdaki Yeri ve Okuma Sürecinin Oluşumu. TÜBAR-XI,
Bahar, 231-244.
ERTÜRK, Y.D. (2004). Çocuk ve Televizyon Etkileşiminde Aile, I.Uluslararası Çocuk ve İletişim
Konferansı, 271-277.
ESSLIN, M. (1991). Televizyon Beyaz Camın Arkası. İstanbul: Pınar Yayınları.
JOHNSON, D. (2011). Wired: Encourage positive aspects of social media for children, teens while
guarding against risk. AAP News, 32 (4).
MEB (2006). Türkçe Öğretim Programı, Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
MOKHTARİ, K., REİCHARD, C. A., GARDNER, A. (2009). The impact of internet and
television use on the reading habits and practices of college students. Journal
ofAdolescents & Adult Literacy. April, 609-619.
Türkçe 8. Sınıf Ders Kitabı (2011). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
VASTA, R., HAITH, M., MILLER, S. A., (1992).Child Psychology. The Modern Science. John
Wiley and Sons. New York.
WERNER, N. E., BUMPUS, M. F., ROCK, D. (2010). Involvement in Internet Aggression During
Early Adolescence. Youth Adolescence, 39, 607-619.
900 Saat Okul, 1500 Saat TV. (2006). Milliyet Gazetesi, 21 Nisan, s.17.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 9/3 Winter 2014
Download

8. Sınıf Öğrencilerinin Televizyon İzleme