1
• Elektrik akımına karşı zorluk gösteren elemana
direnç denir.
• Direncin birimi OHM (Ω)dur.
2
• Direncin devre şemalarındaki sembolleri şu
şekilde olmaktadır.
3
• Dirençler 3 gruba ayrılır.
- Sabit dirençler
- Değişken dirençler
- Ortam etkili dirençler
4
• Direnç değeri sabit olan dirençlerdir.
• Karbon dirençlerin direnç değerleri üzerindeki
renkler kullanılarak okunur.
• Karbon direnç, entegre direnç, SMD direnç,
film direnç çeşitleri vardır.
5
• En çok kullanılan direnç tipidir.
• Toz halindeki karbon ve reçine eritilerek elde
edilen direnç tipidir
6
• Piyasada farklı güçlerde karbon dirençler
bulunmaktadır.
• 1/4 w, 1/2 w , 1 w , 2 w , 5 w gücünde karbon
dirençler piyasada mevcuttur. Karbon
dirençlerin boyutu büyüdükçe gücü ( Watt’ı)
da artar.
7
• Bir devrede direnç üzerinden fazla akım
geçecekse gücü(Watt’ı) yüksek direnç
kullanılması gerekir.
**Resimde gördüğünüz beyaz
direnç 5W gücündedir. Bu tarz
dirençler TAŞ DİRENÇ olarak
adlandırılır.
8
• İçerisinde birden fazla direnç bulunduran
paket direnç tipidir. Bir devrede aynı değerde
birden fazla direnç kullanmak yerine entegre
direnç kullanılabilir.
9
• Yüzey montajlı elemandır. Normal bir dirence
göre çok daha az yer kaplar. SMD elemanlar
daha az yer kapladığı için, elektronik devreyi
daha küçük boyutlarda yapmak mümkün
olabiliyor.
10
11
• Sabit değeri olmayan dirençlerdir. Ayarlı
dirençlerin değerleri kullanıcı tarafından
değiştirilebilir. Ayarlı dirençler 3 çeşitten
oluşmaktadır.
– Potansiyometre
– Trimpot
– Reosta
12
Radyolardaki ses ayarı, evinizdeki ışığın parlaklık ayarı gibi
uygulamaları düşünün.
Bu tür ayarlı olması gereken yerlerde potansiyometre
kullanılır.
Direncin sık sık değiştirilmesine ihtiyaç duyulan ortamlarda
potansiyometre kullanılır.
13
Üstündeki dönebilen mil ile direnç ayarı değiştirilir.
Bu mil el ile döndürülebileceği gibi, bir yardımcı parça ile
de döndürülebilir.
Potansiyometrenin elektriksel sembolü :
14
Trimpotlar potansiyometre ile aynı
işlevi görür ve aynı iç yapıya
sahiptir. Trimpotlar potansiyometreye
göre daha düşük güçler için
üretilmiştir.
Resimlerden göreceğiniz üzere,
trimpotların direnç ayarı ancak ince
uçlu bir tornavida ile yapılabilir.
Bu sebeple direnç değerinin sık sık
değiştirilmesi gereken yerlerde
kullanımı uygun değildir.
15
Reosta da bir ayarlı direnç tipidir. Reostalar trimpot ve
potansiyometrelere göre çok daha yüksek güçler için
kullanılırlar.
Üzerindeki sürgü kaydırılarak direnç değeri ayarlanır.
16
Isı , ışık ve gerilim değerine göre dirençleri değişen
elemanlardır.
- LDR
- NTC, PTC
- Varistör
17
LDR ler ışık etkili dirençlerdir.
(*Sokak lambalarını düşünün)
LDR ortamdaki ışık miktarına göre direnç değeri
değişen elemandır.
Işık miktarı ARTTIKÇA direnci azalmakta,
Işık miktarı azaldıkça direnç değer ARTMAKTADIR.
LDR’nin elektriksel
sembolü :
18
NTC’ler ters ISI etkili dirençlerdir.
Isı ile ters orantılı olarak direnci değişir.
19
PTC’ler DÜZ ISI etkili dirençlerdir.
Isı ile DOĞRU orantılı olarak direnci değişir.
20
Şebekedeki gerilim dalgalanmalarının cihazları
olumsuz etkilemesini önlemek için kullanılırlar.
Devreye paralel bağlanır.
Voltaj yükseldiğinde, varistörün direnci birden çok
küçük bir değere düşer. Varistör kısa devre
seviyesinde akım çeker.
Böylece sigortanın atmasını sağlar. Sigorta atınca
cihaz da yüksek voltajda çalışmamış olur.
21
Varistörün
sembolü :
22
Neden renk kodu okumayı bilmeliyim ?
( Yazılmayacak)
Direnç değerleri avometre ile de ölçülebilmektedir. Ancak kimi
durumlarda direnç değerini öğrenmek için avometreye ulaşmak
zor olabilir veya avometre kullanımı zaman kaybına sebep
olabilir. Bu tarz durumlarda pratiklik kazanmak adına, mesleği
elektrik-elektronik olan herkes direnç renk kodu okumayı
bilmelidir.
23
En çok kullanılan karbon dirençler, 4 bantlı dirençlerdir.
Her rengin bir sayı karşılığı vardır.
24
En çok kullanılan karbon dirençler, 4 bantlı dirençlerdir.
Her rengin bir sayı karşılığı vardır.
25
1) Soldan başlanarak, 1.banda ait değer yazılır.
2) 2.banda ait değer, birinicinin yanına yazılır.
3) 3.banda ait değer 10’un üssü olarak yazılır.
4) İlk 2 basamakta oluşan 2 basamaklı sayı ile, 10’un üssü
olarak yazılan değer çarpılır.
5) Son banddaki renk direncin tolerans oranını gösterir.
26
27
28
SORU : Aşağıda verilen örnek direncin değerini hesaplayınız.
29
Cevap :
68 x 103 = 6800Ω +/- % 5
Mavi = 6
Gri = 8
Turuncu = 3
Altın rengi = % 5 tolerans
30
Soru : 470 ohm ve % 5 tolerans değerine sahip direncin
kodlarını siz bulunuz.
31
1) İlk 3 banttaki kodlar yan yana yazılır.
2) 4.banttaki değer 10’un üssü olarak yazılır.
3) 1.basamaktaki 3 basamaklı değer ile 10’un üssü olarak
yazılan çarpılır.
4) Son band direncin tolerans değeridir.
32
33
Soru :
KIRMIZI – KAHVERENGİ – MAVİ – KIRMIZI – KAHVE RENGİ
renk dizilimine sahip direncin değerini hesaplayınız.
34
Direnç değeri, avometrenin ohm kademesine alınmasıyla ve
ölçülecek dirence paralel olarak bağlanması yoluyla ölçülür.
35
İŞLEME BAŞLAMADAN ÖNCE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
1) Direnç değeri ölçülürken, ölçülecek olan direncin üzerinde kesinlikle enerji
olmamasına dikkat etmelisiniz.
2) Ölçüm esnasında parmaklarınız avometre proplarına temas etmemelidir.
Eliniz değmeden direnci sabit tutmakta zorlanıyorsanız, sadece 1 eliniz değsin.
2si aynı anda değdiğinde vücudunuzun direnci de devreye gireceği için yanlış
ölçüm olur. Direncin diğer ucunu avometrenin bir probuna sararak
sabitleyebilirsiniz.
3) Dirençlerde + / - kutbu yoktur. Kutupsuz elemanlardır.
36
Siyah prob COM soketine,
Kırmızı prob ise VΩ soketine
takılır.
Her avometrede VΩ
yazmayabilir. Ancak Ω yazan
sokete takılacağı
unutulmamalıdır !
37
AVOMETRE İLE DİRENÇ NASIL ÖLÇÜLÜR ?
1) Avometrenin siyah probu COM soketine, kırmızı probu Ω soketine
bağlanır.
2) Ölçü aleti Ω kademesinin en yüksek değerine ayarlanır.
3) Avometrenin probları direncin 2 ucuna temas ettirilir.(Yön önemli DEĞİL!)
4) Ekranda değer görülmüyorsa kademe bir alt seviyeye düşürülür.
5) Ekranda 1 değeri görüyorsanız, kademe bir üst seviyeye çıkarılır.
38
39
Download

Direnç Sunusu