ÖLÇME TEKNİĞİ DERSİ DENEY FÖYÜ 6:
AYARLI DİRENÇLERİN (POTANSİYOMETRE, TRİMPOT, REOSTA) TANINMASI VE
ÖLÇÜLMESİ
Değişken (Ayarlı) Dirençler:
Değişken dirençler yüksek dirençli tel sarımlı ya da karbondan üretilen ve hareket ettirilebilen ortak
uçları sayesinde değerleri değiştirilebilen dirençlerdir. Bu tip dirençler devrelerde akım ve gerilim
ayarlayıcı olarak kullanılır.
Ayarlı dirençler, direnç değerinde duruma göre değişiklik yapılması veya istenilen bir değere
ayarlanması gereken devrelerde kullanılırlar.
Ayarlı dirençlerin sağlamlıklarını kontrol etmek için ohmmetrenin probları ilk olarak direncin kenar
uçlarına değdirilir ve okunan değerin direnç üzerinde yazılı değerle aynı olup olmadığı kontrol
edilir.
Daha sonra da problardan biri ayarlı direncin orta (hareketli) diğeri ise kenar uçlara sırasıyla
değdirilirken direncin ayarı değiştirilir ve okunan direnç değerinin değişip değişmediği kontrol edilir.
Değer değişiyorsa ayarlı direnç sağlamdır.
AYARLI DİRENÇ ÇEŞİTLERİ
Potansiyometre (Pot) :
Potansiyometreler; direnç değerleri dairesel olarak döndürülebilen bir mil ya da yatay olarak
hareket ettirilebilen bir sürgü ile değiştirilebilen ayarlı dirençlerdir. Potansiyometreler üç bacaklıdır.
A ve B uçları arasında sabit bir direnç vardır. Ortadaki uç ise A ucu ile B ucu arasında hareket
eder.
Direnç değeri değiştirilerek gerilim bölme, başka bir ifadeyle çıkış gerilimini ayarlar.Devre
direncinin çok sık değiştirilmesi istenen yerlerde kullanılır. Potlar örneğin radyo gibi cihazlarda ses
kontrolü için kullanılır.
Trimpot:
Trimpotların çalışma mantığı potlar ile aynıdır. Tek farkları direnç değerlerinin düz ya da yıldız uçlu
tornavidayla değiştirilmesidir.
Devre direncinin bir ya da birkaç kez ayarlandıktan sonra bu ayar değerinde sabit bırakıldığı
yerlerde kullanılır. Güçleri düşüktür. Elektronik devrelerde sıkça kullanılır.
Reosta:
Potansiyometrelerin daha güçlülerine, daha yüksek akım değerine sahip devrelerde kullanılanlara
da reosta denir.
Reostalar yüksek akım ve gerilime dayanıklı olarak imal edilir. Reostalar da devrelerde akım ve
gerilim ayarı yapabilmek için kullanılır.
Potansiyometreler ve trimpotlar daha çok karbon veya karbon içerikli direnç elemanlarından
yapılmasına rağmen, reostalar krom-nikel direnç tellerinden yapılmaktadırlar.
DENEY:
Yukarıda şeması verilen devreyi protoborda kurunuz. Potansiyometrenin 3 farklı durumu için
yukarıdaki tabloyu doldurunuz.
2) Kullanılan laboratuar malzemelerini yerlerine yerleştiriniz.
Download

ÖLÇME TEKNİĞİ DERSİ DENEY FÖYÜ 6: