A. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI VE
YÜKÜMLÜLÜKLERİ


Bir sözleşmenin kurulabilmesi için en az iki
tarafa ihtiyaç vardır. Buna göre sigorta
sözleşmesi de en az iki tarafın bir araya
gelmesi ile kurulabilir. Bu taraflardan birisi
sigortacı, diğeri ise sigortalıdır.
T.T.K’da “Sigortacı”ifadesi açıkca kullanılmış
buna karşın sözleşmenin diğer tarafından “bir
kimse” veya “birkaç kimse”olarak söz
edilmiştir.





Sözleşmenin diğer tarafını teşkil eden ‘bir kimse’
veya ‘birkaç kimse’ ifadesi, bir sigorta
sözleşmesinde iki taraftan daha fazla taraf olduğunu
gösterir. Buna göre bir sigorta sözleşmesinde
tarafların sayısı dörde kadar çıkabilir. Bunlar;
Sigortacı
Sigortalı
Sigorta ettiren
Lehdar/Menfaatdar
1.Sigortacı





Sigorta sözleşmesi ile bir prim karşılığında, diğer tarafa
(sigortalı/lehdar) tazminat ödemeyi üstlenen, risk taşıyan taraftır.
Özel sigorta alanında, sigortacılar ticari faaliyet gösteren “sigorta
şirketleri”olarak teşkilatlandırılmışlardır.
Ülkemizde sigortacılık faaliyetleri özel izine tabidir. Sigorta
şirketlerinin kuruluş ve çalışmaları özel kanunlarla
düzenlenmiştir.
Sigorta şirketlerinin kuruluşlarından faaliyetlerini sona
erdirmelerine kadar geçen her evre devletin denetimi altındadır.
Milli ve/veya yabancı sigorta şirketlerinin ülkemizde faaliyet
göstermeleri için münhasıran sigortacılık veya reasürans işleri
yapmak üzere anonim şirket veya kooperatif şirket olarak
kurulmaları şarttır.

Önceden kurulan şirketler
için öngörülen 10.3 milyon
YTL lik ödenmiş sermaye
şartı, son yapılan
değişikliklerle çalışılan her
bir branş için sermaye
tahsisini gerektirecek
şekilde yeniden
düzenlenmiştir.
. Sigorta Acenteleri

Sigorta Acentesi, T.T.K’nunda; her ne ad
altında olursa olsun, sigorta şirketine tabi bir
sıfatı olmaksızın bir vekalet sözleşmesine
dayanarak, belli bir bölge veya yerde,daimi
suretle sigorta sözleşmesine aracılık eden
veya sigorta şirketi adına sözleşme yapan
gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanmıştır
2. Sigortalı






Taşıdığı riski sigorta şirketine devreden kişidir.
Bu devir ile sigortacıya bir prim borçlanır.
Gerçek veya tüzel kişiler, sigortalı sıfatıyla sigorta
sözleşmesi yapabilirler.
Sigortalı, riskin gerçekleşmesi sonucu, sigortadan
yararlanacak kişi olarak da tanımlanabilir.
Bu yararlanma ya bir tazminatın alınması, ya da
sorumluluk sigortalarında olduğu gibi bir borçtan
kurtulma şeklinde olmaktadır.
Sigorta sözleşmelerinin kurulmasında sigorta şirketinin
temsilcisi olarak onların nam ve hesabına hareket
eden aracılar da vardır. Bu aracılara, “Sigorta
Brokeri”denir.
. Broker





Sözleşmelerde sigortalı nam ve
hesabına hareket eden aracılardır.
Brokerler sigorta yaptırmak isteyen
sigortalıyı temsil ederek,
sözleşmenin kurulmasından önce
gerekli hazırlık çalışmalarının
yapılmasında,
sigortalı ile sigorta şirketlerinin bir
araya getirilmesinde,sözleşmenin
uygulanmasında
ve özellikle risk gerçekleştiğinde
tazminatın sözleşme hükümlerine
uygun olarak yardımcı olan
kişilerdir.
Gerçek ve tüzel kişi olabilirler.
3. Sigorta Ettiren




Sigorta sözleşmelerinde, genellikle sigortalı ve sigorta ettiren
aynı kişi olma durumundadır. Ancak bazı hallerde üçüncü bir
şahıs lehine sigorta yaptırmak da söz konusu olabilmektedir.
Özellikle kiracı, emanetçi, yedd-i emin sıfatını taşıyan kişiler
sigorta konusu üzerinde doğan menfaatleri nedeniyle başkasının
lehine sigorta yaptırma hakkına sahiptirler. Ancak risk
gerçekleştiğinde tazminat alma hakkı, sigortalıya ait olmaktadır.
Kredi ilişkisi nedeniyle “dain, mürtehin” sıfatıyla yapılan
sigortalarda da, sigortadan kredi kurumu yararlanmakta, kredi
kullanan kişi ise “sigorta ettiren” sıfatıyla hareket etmektedir.
Sigorta ettiren sigorta prim borcunu üstlenen kişidir.
4. Lehdar / Menfaattar



Bir sigorta sözleşmesinde
riskin gerçekleşmesi halinde
sigortanın yararından
sağlanacak kişiye lehdar veya
menfaattar denilmektedir.
Sigortanın yararlarından kimin
faydalanacağı daha çok hayat
sigortalarında önem taşır.
Sigortalının ölümü halinde
tazminatın kime ödeneceği
sözleşmede belirlenebilir.
Böyle bir belirleme yoksa
kanuni varisler lehdar sıfatını
kazanarak sigortadan
yararlabilirler.



Sorumluluk sigortalarında lehdarın kim olacağı
önceden belirlenebildiği gibi, önceden belirlenmeyen
(işveren mali sorumluluk) haller de söz konusudur.
Burada, üçüncü kişilerin lehdar olarak sigortadan
yararlanmalarının sağlanması göz önünde
tutulmuştur.
Kamunun zarar görmesinin önlenmesi amacıyla,
riskin niteliği de göz önüne alınarak bu tip sigortalar,
çoğunlukla zorunlu sigorta kapsamına
alınmıştır.(Trafik Sigortaları, Tehlikeli Madde
Sigortaları gibi)
B. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN
BAŞLAMASI VE SONA ERMESİ
1.Sigorta Sözleşmesinin Başlaması






Sigorta ücretinin (priminin) tamamının yada taksitle ödenmesi
kararlaştırılmışsa ilk taksidinin ödenmesi ile başlar.
Sigorta poliçesi, aksi kararlaştırılmadıkça saat 12.00’de başlar
ve saat 12.00’de biter.
Sigorta primlerinin peşin tahsil edilmesi esastır. Primlerin
taksitle ödenmesi kararlaştırılmış ise, taksitlerin tutarı; kesin
ödeme zamanı ve vadesinde ödenmemesi halinde ortaya
çıkacak sonuçlar poliçede yazılı olarak sigortalıya bildirilir.
T.T.K.’da, sigorta priminin para ile ödeneceği ve primin
taksitle ödenmesi kararlaştırılmamışsa toptan ödeneceği
hükmü vardır.
Uygulamada, zorunlu sigortalar haricinde kalan sigorta
sözleşmelerinin taksitle ödenmesi sözkonusudur.
Sigorta primi sigorta ettirenin ikametgâhında ödenir.r.
2. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesi




Sigorta sözleşmeleri süreli
anlaşmalardır. Genellikle bir yıl
olan bu süre, tarafların
anlaşmasıyla bir yıldan kısa
veya bir yıldan uzun olabilir.
Poliçede yazılı sürenin sona
ermesiyle sigorta sözleşmesi
de sona erer.
Sigorta sözleşmesini sona
erdiren diğer bir durum, riskin
gerçekleşmesi durumudur.
Riskin tam hasar veya kısmi
hasar doğurması sonuçlarına
göre burada iki durum ortaya
çıkmaktadır.




Tam hasar durumunda sözleşme tazminatın ödenmesiyle son
bulur.
Kısmi hasarlarda ise, menfaatin değerinde hasar miktarı kadar
bir azalma meydana gelir ve normal şartlar altında sigorta
teminatı hasar görmeyen menfaat için devam eder. Sigortacının
sorumluluğu azalan değer üzerinden devam eder. Ancak taraflar
isterlerse kısmi hasarlarda sözleşmeyi sona erdirebilirler.
Riskin gerçekleşme olasılığının ortadan kalkması da sigorta
sözleşmesini sona erdiren sebeplerden biridir.
Taraflardan birinin isteğiyle de sigorta sözleşmesi sona erebilir.
Bu iradenin kullanılmasında sigortalı lehine düzenlemeler
getirilmişken, sigortacının sözleşmeyi tek taraflı sona
erdirebilmesi için bazı şartların varlığı aranmıştır.(Prim
ödememe, iyi niyet kurallarına uyulmaması, kötü niyetli davranış
gibi)



Sözleşmeyi sona erdiren bir
diğer hal de taraflardan birinin
acze düşmesidir.
Zorunlu sigortalarda
sözleşmenin taraflarının
isteğiyle sona erdirilme şartları
ise daha ağır tutulmuştur.
T.T.K., sigorta edilen malın
sahibinin herhangi bir suretle
değişmesi halinde, aksine
hüküm yoksa sözleşmeden
doğan hak ve borçların yeni
sahibe intikal edileceğini
belirtmiştir.Ancak durum bir
çok genel şartta, beli sürelerin
gözetilmesi suretiyle mülkiyet
değişikliğinde sözleşmenin
sona ereceği şeklinde
düzenlenmiştir.
C. SİGORTA SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN
BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
1. Sigorta Ettirenin Borç ve Yükümlülükleri




T.T.K’da
sözleşme öncesi sözleşme süresi içinde ve
riskin gerçekleşmesi anındaki beyan
yükümlülüğü,
Koruma tedbirini alma hükümlülüğü,
ve prim ödeme borcu ele alınmıştır.
. Sigorta Primi





Sigorta primi, sigortanın / sigorta ettirenin
sigortacıdan almış olduğu teminat karşılığında
ödediği ücrettir.
Sigortalının temel borcu prim ödeme borcudur.
Genel “Sigorta” tanımında prim, sistemde yer alan
her bir katılımcının hasara katılım payı olarak ifade
edilebilir.
Prim genellikle ya “yüzde” ya da “binde” olarak
belirlenmektedir.
Hesaplanması hukuksal değil, teknik bir konu olup,
belirlenmesinde Büyük sayılar kanunundan
yararlanılır.


Risk primine, sigortacı tarafından yapılan masraflari ve
emniyet payının yüklenmesi ve sigortacının elde etmeyi
düşündüğü kar payının eklenmesi ile net prim bulunur.
Primin hesaplanmasına esas teşkil eden etkenler,
enflasyon, faiz oranları, Döviz kurları ve rekabettir.
Prim uygulama sistemleri ise;
 Serbest Tarife
 Onay
 Düzenleme
Sistemleridir.
 Ülkemizde 1990’lı yıllardan bu yana bazı zorunlu
sigortalar hariç, serbest tarife sistemine geçilmiştir.
2. Sigortacının Yükümlülükleri





Bir prim karşılığında
sigortalının risklerini devir
alan sigortacının kanundan
doğan yükümlülüklerini;
Sigorta poliçesi tanzim
etmek,
Sigortalılara teminatlarla
ilgili genel ve özel bilgiler
vermek,
Hasar gerçekleştiğinde
tazminat ödemek
olarak sıralamak
mümkündür.
1) Bir prim karşılığında tazminat ödeyene, risk
taşıyana ne denir?
A) Reasürans
B) Sigorta acenteleri
C) Sigorta ettiren
D) Sigortacı
CEVAP: Sigortacı
2) Sigorta şirketlerinin üstlerindeki riskleri tekrar
sigortalatarak güvence altına almasına ne
denir?
A) Mürtehin
B) Yedd-i emin
C) Reasürans
D) Emniyet payı
CEVAP: Reasürans
3) Sigorta sözleşmeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi
yanlıştır?
A)
Süresi genellikle 1 yıldır.Tarafların anlaşmasıyla 1
yıldan kısa yada uzun olabilir.
B)
Sigorta primi peşin yada taksitle ödenebilir.
C)
Sigorta primi sigortacının ikametgahında ödenir.
D)
TTK’da sigorta priminin para ile ödeneceği hükmü
ve taksitle ödenmesi kararlaştırılmamışsa toptan
ödeneceği hükmü vardır.
CEVAP: Sigortacılık primi
sigortacının ikametgahında
ödenir.
4) Aşağıdaki durumlardan hangisinde sigorta
sözleşmesinin sona ermesi kesin değildir?
A) Poliçede yazılı sürenin sona ermesi
sonucunda
B) Kısmi hasarın söz konusu olmasında
C) Sözleşmenin taraflarının sona erdirme
isteğinde
D) Riskin gerçekleşme olasılığının ortadan
kalkması durumunda
CEVAP: Kısmi hasarın söz
konusu olmasında
5) Aşağıdakilerden hangisi sigortacının
yükümlülüklerinden değildir?
A) Sigorta poliçesi tanzim etmek
B) Hasar durumunda tazminatı ödemek
C) Sigortalıları teminatlarla ilgili bilgilendirmek
D) Sözleşmede belirlenen primi taksitli veya
peşin olarak ödemek
CEVAP:Sözleşmede belirlenen
primi taksitle veya peşin olarak
ödemek
6) Aşağıdakilerden hangisi primin
hesaplanmasına esas teşkil eden
etkenlerden değildir?
A) Enflasyon
B) Rekabet
C) Kar oranı
D) Faiz oranı
CEVAP: Kâr oranı
7) Aşağıdaki tanımlardan hangisi yanlıştır?
A)
B)
C)
D)
Riskin gerçekleşmesi halinde sigortanın yararından sağlanacak
kişiye “ Lehdar veya Menfaatdar” denir.
Sigorta sözleşmesiyle bir prim karşılığında sigortalıya tazminat
ödemeyi üstlenen,risk taşıyan tarafa “sigortacı” denir.
Sigortalının namı ve hesabı adına hareket eden aracılara
“broker” denir.
Genelde kiracı, emanetçi, yedd-i emin sıfatıyla sigorta üzerinde
doğan menfaatleri nedeniyle başkasının lehine sigorta
yaptıranlara “menfaatdar” denir.
CEVAP:Genelde kiracı, emanetçi, yedd-i
emin sıfatıyla sigorta üzerinde doğan
menfaatleri nedeniyle başkasının lehine
sigorta yaptıranlara “menfaatdar” denir.
_SON_
Download

Sigorta Acenteleri