19.12.2014
Diğer Eksik Rekabet
Piyasaları
Monopolcü Rekabet Piyasası
• Çok sayıda firma tarafından üretilen ve
birbirleri yerine rahatlıkla ikame edilebilen
malın satıldığı piyasalardır.
• Marka, reklam, ambalaj ve dizayn gibi
nedenlerle malın farklılaştırılması gerekir.
Monopolcü Rekabet Piyasası
• Farklılaştırmada
başarı, tüketicinin
zihninde “o malın
ikame edilemez”
algısını oluşturmakla
mümkün olur.
• Böylece firma
monopolcü bir güce
sahip olur.
• Örnek Markalar
•
•
•
•
•
•
•
•
Omo
Sana
Coca Cola
Kalebodur
Pimapen
Selpak
Uhu
Camsil
1
19.12.2014
Monopolcü Rekabet Piyasası
• Kârlılık düzeyini azaltan iki düzey vardır.
• Reklam masrafları çok yüksek olduğundan
maliyetler yüksektir. (Ortalama maliyetler
yükselir.)
• Malların birbirine ikame edilebilirlik düzeyi ne
kadar yüksek ise talep esnekliği o kadar
yüksektir. (Talep eğrisinin eğimini azaltır.)
Monopolcü Rekabet Piyasası
• Kârlılık Düzeyi
azalmaktadır.
Fiyat
MM
100
A
OM
S
F
B
L
K
D
OH = F
0
M1
M2 5
M3
MH
10
Miktar
• Kırmızı ile gösterilen eğriler, monopolcü
rekabet piyasasına aittir.
• Rekabetten
dolayı fiyatlar
monopol
piyasasına göre
düşüktür.
• Maliyetler
monopol
piyasasına göre
yüksektir.
Oligopol Piyasası
• Az sayıda ve büyük sayılabilecek satıcının
ve çok sayıda alıcının bulunduğu
piyasalardır.
• Tam oligopol
• Üretilen malların homojen olması
• Noksan oligopol
• Üretilen malların heterojen olması
2
19.12.2014
Oligopol Piyasası
• Firmalar Arası Bağımlılık
– Az sayıdaki firmanın davranışı, birbirinden
etkilenir.
• Ürün Farklılaştırması
• Reklam kampanyaları
• Ödeme Kolaylıkları
• Firma, rakiplerinin tepkilerini bilmediğinden
dolayı kendi talep eğrisini tahmin edemez.
• Firma, rakiplerinin davranışlarını tahmin
etmeye çalışır. Oyun teorisinin uygulamaları
kullanılır.
Oligopolcü Dengesi
• Her satıcının fiyat, miktar, reklam gibi konularda
diğerlerinden bağımsız hareket ettiği modeller
(Rekabetçi yapının olduğu durumlar
– Cournot’un Düopol Modeli
– Dirsekli Talep Teorisi
• Rekabetten zarar görmek istemeyen firmaların
uzlaşmacı davranışlarda bulunduğu modeller
– Ortak Kârın Maksmizasyonuna Yönelik Kartel
Rekabeti Ortadan Kaldırmaya
Yönelik Davranışlar
• Tröstler – Yasal
• Karteller – Nadiren Yasal
• Fiyat Liderliği
3
19.12.2014
Anlaşmalı Oligopoller
• Karteller
• Fiyat Kartelleri
• Bölge Kartelleri
• Miktar Kartelleri
Oligopol Eleştirisi
• Kaynak Dağılımını Bozucu Etki
• Gelir Dağılımını Bozucu Etki
• Reklamlardan kaynaklanan İsraf
Piyasa Yoğunlaşma Oranı
• N Firma Yoğunlaşma Endeksi
• Belirli sayıda firmanın (N) toplam satışının
sektör toplamına oranı şeklinde
hesaplanır.
– 4 > 0,40 ise
• Piyasa oligopolistik bir yapıya sahiptir.
– 4 < 0,40 ise
• Piyasa monopolcü rekabet yapısına sahiptir.
4
19.12.2014
Piyasa Yoğunlaşma Oranı
• Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI)
• Firmaların tek tek Pazar paylarını ön plana
çıkartılarak hesaplanan yoğunlaşma
endeksidir.
– Firmaların piyasa paylarının karelerinin
toplamıdır.
– Daha hassas olan bir endekstir.
Rekabetin Korunmasına Yönelik
Düzenlemeler
• Türkiye’de 1993 yılında yapılan bir
araştırma, sanayi dallarının %45’inde
tekelleşme oranının %70 civarında
olduğunu göstermektedir.
• 1994 yılında Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun yürürlüğe girmiş ve
uygulanması görevi Rekabet Kuruluna
verilmiştir.
5
Download

Monopolcü Rekabet ve Oligopol